Сәтбаев Қаныш

Сәтбаев Қаныш Имантайұлы (1899-1964) – Қазақстан геологтары ғылыми мектебінің негізін қалаушы, қазақстандық металлогения ғылымының негізін салушы, геология-минералогия ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ғылым академиясын ұйымдастырушылардың бірі әрі тұңғыш президенті, КСРО және Қазақстан Ғылым академияларының академигі, Тәжікстан Ғылым академиясының құрметті мүшесі, қоғам қайраткері, КСРО Мемлекеттік және Лениндік сыйлықтарының лауреаты.
Павлодар облысының Баянауыл ауданында туған. Сауатын ауыл молдасынан ашқан болашақ ғалым Павлодардағы орыс-қазақ мектебінде, Семей мұғалімдер семинариясында, Томск технология институтының тау-кен факультетінде білім алған. Мұғалімдер семинариясында Ж.Аймауытов, М.Әуезов сынды көрнекті қайраткерлермен бірге оқыған. Ш.Құдайбердіұлымен тығыз байланыста болып, оның шығармашылығын жоғары бағалаған. «Алаш» қозғалысы қайраткерлерінің іс-әрекетіне қолдау білдірген.
1920-1941 жылдары Баянауылда халық судьясы, «Атбастүстімет» тресі геология бөлімінің, Қарсақтай мыс комбинаты геологиялық барлау бөлімінің бастығы, комбинаттың бас геологы қызметтерін атқарған. 1941-1952 жылдары КСРО Ғылым академиясы Қазақ бөлімшесінің құрамындағы Геология ғылымдары институтының директоры, КСРО Ғылым
        
        Сәтбаев Қаныш
(1899-1964)
Сәтбаев Қаныш Имантайұлы (1899-1964) – Қазақстан геологтары ғылыми
мектебінің негізін қалаушы, қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Ғылым академиясын ұйымдастырушылардың бірі әрі тұңғыш президенті, КСРО және
Қазақстан ... ... ... ... ... ... мүшесі, қоғам қайраткері, КСРО ... және ... ... ... ... ... ... Сауатын ауыл молдасынан
ашқан болашақ ғалым Павлодардағы ... ... ... ... ... технология институтының тау-кен факультетінде білім
алған. Мұғалімдер семинариясында Ж.Аймауытов, ... ... ... ... ... ... тығыз байланыста болып,
оның шығармашылығын жоғары бағалаған. «Алаш» қозғалысы қайраткерлерінің іс-
әрекетіне қолдау білдірген.
1920-1941 жылдары Баянауылда ... ... ... ... ... ... мыс ... геологиялық барлау бөлімінің
бастығы, комбинаттың бас ... ... ... ... ... ... ... Қазақ бөлімшесінің құрамындағы Геология ғылымдары
институтының директоры, КСРО Ғылым академиясының ... ... ... ... ... ... ... академиясының президенті
болған. 1952 жылы әміршілдік жүйенің тарапынан қысымға ұшырап, қызметінен
төмендетіліп, Қазақ КСР ... ... ... ... 1955 жылы ... КСР ... ... президенті болып
қайта сайланып, өмірінің соңына дейін осы қызметті ... жылы ... ... ... кеңес парламентарийінің ішіндегі
қазақ ғалымына Ұлыбританияның экс премьер-министрі ... ... ... сіз ... ... ... тұлғалы ма?» деп сұрапты. Сонда
академик Қ.Сәтбаев «О, жоқ, ... ... ... ... ең ... менің халқым менен де биік» деп жауап беріпті. Осы бірауыз сөзден
ғалымның дене бітімі ғана ... ... ... сүйген жүрегінің де
ірі екенін байқауға болады.
Ғалымның негізгі ғылыми ... ... ... ... ... ... ресурстарына арналған. Жезқазған кенін зерттеу және
Орталық Қазақстанның (Сарыарқаның) металлогендік және болжам ... көп ... ... Ол ... ... ... ... әдісін енгізген. 1926-1929 жылдары кені мардымсыз өңір ... ... ірі мыс ... ... ... ... ... өте зор болды. Бұрынғы геологиялық деректерге терең талдау жасап,
бұл кен ... кең ... ... ... ... ірі ... ... дәлелдеген. Минералдық шикізаттарға бай Сарыарқа,
Кенді Алтай және басқа да аймақтарды ерекше назар аударып зерттеген. 1927-
1928 жылдары – ... ... ... Спасск аудандары, Қарағанды
тас көмір алабы және Қаратау ... ... ... ... ... жариялаған. 1929 жылы Атасу темір-марганец кендерін ... ... ... қара ... ... дамыту туралы
мәселе көтерген. Жезқазған – Ұлытау ауданында мыстан басқа темір, марганец,
көмір, қорғасын ... ... ... ... маңызды геологиялық
қорытындылар жасаған. Ұлы Отан соғысы жылдарында танк бронын құюға ... ... ... ... Сәтбаевтың жетекшілік етуімен өте қысқа
мерзімде ... ... кені ... іске ... ... ... Орта Азия геофизика тресі
ұйымдастырылып, Қазақ КСР Геология және жер ... ... ... ... ... академиясын ұйымдастырып, ондағы бөлімдерді, оған
қарайтын институттарды, зертханаларды, секторларды, базаларды ... ... ... ... ... ... ... қараған.
Ғылыми зерттеулердің өзекті мәселелерін халық ... ... ... және ... ... басты мәселелерін шешуге
белсене қатысқан. Жезқазған кен-металлургия комбинатын, Қарағанды ... ... ... ... ... ... Маңғыстау,
Мұғалжар, Торғай өңірлерінің табиғи байлықтарын анықтау ... ... ... ... ірі ... ... қорларын –
Кенді Алтайды, Қаратау фосфоритін Қостанай мен ...... ... ... т.б. ... кен ... игеру Сәтбаев
есімімен тығыз байланысты.
Сәтбаевтың геологиядан басқа ғылымдарда, мәдениет саласында, ... ... мол. ... ... ... ... ... қазақ оқырмандарына түсініксіз араб, татар сөздерінен ... ... жаңа ... ... ... ... ... Ұлытау өңірінен көптеген ... ... ... «Жезқазған
ауданындағы көне заман ескерткіштері» атты ... ... ... ... төменгі және жоғары ... ... ... ... ... 1931 жылы ... ... «500 қазақ әндері мен
күйлері» жинағына Сәтбаев қазақ халқының музыкалық мұрасының інжу-маржаны
болып ... 25 әнді өзі ... орыс ... ғылыми түсініктеме
беріп енгізген.
Қазақстанның қала, ауылдарында Сәтбаев есімімен ... ... ... астам мектеп және көптеген ғалымның ескерткіштері бар. ... ... ... ... ... ғылымдары институтына, бір
қала мен ғаламшарға, еліміздің ең ірі техникалық оқу орны ... ... ... ... Сәтбаевтың құрметіне Жоңғар (Жетісу)
Алатауы жотасындағы мұздық пен шың, ... ... кен ... ... ... «Академик Сәтбаев» гладиолиус гүлі аталған.
4 мәрте Ленин, 2-ші ... Отан ... ... ... ... Имантайұлы (1899-1964) – аса көрнекті қазақ геологы,
қоғам қайраткері, Қазақ КСР Ғылым ... ... және ... ... ... КСР ... ... қазақстандық
металлогения мектебінің негізін қалаушы. Туған жері – ... ... ... үйезіндегі Аққелін болысы (қазіргі ... ... ... ... ... ... Томск технологиялық институтының
тау-кен факультетін бітіріп келгеннен кейінгі Қ.Сәтбаевтың ... ... ... ... және ... ... ... арналған. Оның геологиядан басқа ғылымдардан да, ... да, ... да ... ізі сайрап жатыр. Екінші дүниежүзілік
соғыс аяқталуға тақағанда, жағдайдың аса қиын ауырлығына қарамастан, Қазақ
КСР ... ... ... ... ... болып, оның ісіне бел
шеше араласуы ұлыларға тән көргендіктің белгісі еді.
Оның қалдырған ғылыми бай ... ... ... ... ... ... Сарыарқаның металлогендік және болжам ... ... мәні ... Жезқазғанның ірі мыс рудалы аудандар
қатарына жатуы – ... осы ... ... ... кең ... ... ұйымдастыруға болатын ірі объекті екенін дәлелдеп берген Қаныш
Сәтбаев ... ... ... ол ... ... бай ... Алтай, Қарағанды, Қаратау секілді аймақтарға да ерекше назар аудара
зерттеп, олардың ... ... ... ... ... және шығу тегі туралы маңызды ... ... ... ... ... ... ... еңгізді. Көптеген тәжірибелі мамандар ... ... ... ... ... Сарыарқаның металлогендік және болжам
қарталары жасалды. Оны өндіріске ендіру арқылы ... ... ... және сирек металдардың біраз жаңа кендері ашылды. ... ... жаңа ... баға ... ... металлургиялық завод салуда, Қостанай, Алтай темір және
марганец, каратаудың фосфорит кендерін және осылар секілді ... ... ... ... ... ... біраз ғылыми-
зерттеу институттарының ... ... ... зор ... ... ... зор армиясының ақылшысы, тәрбиешісі болды. Ол-
геология ғылымына ... ... ... ... ... ... жатқан комиссиялардың, комитеттердің мүшесі, басшыларының бірі,
бірнеше мәрте КСРО және ... КСР ... ... депутаты, СОКП
съездерінің делегаты, КСРО ... ... ... ... ... ... ... комитеттің президиумының мүшесі. Ол төрт
рет Ленин орденімен, Екінші дәрижелі Отан соғысы орденімен ... ... және ... ... ... ... Оның ... мен кенметаллургия комбинаттарына, Қазақстан қалаларының
көшелеріне, мектептер мен шаруашылық аттарына ... ... ... шыңы мен ... Қаратаудағы ванадий кенінің рудасынан табылған бір
минерал (сатбаевит) оның атымен аталады.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сәтбаев Қаныш өмірбаяны8 бет
Қаныш Имантайұлы Сәтбаев (1899-1964)7 бет
Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың өмір баяны3 бет
Қаныш сәтбаев7 бет
Қаныш Сәтбаев – ғұлама ғалым13 бет
Қаныш Сәтбаевтың16 бет
Cәтбаев Қаныш Имантай-ұлы8 бет
Академик Қ.И.Сәтбаевтың өмірі мен қызметінің негізгі кезендері9 бет
Академик Ө. А. Байқоңыровтың өмір жолы14 бет
Ахмет Жұбанов жайлы25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь