Қазақ тіліндегі электронды бұқаралық ақпарат құралдары және оларға шетелдік ақпарат агенттіктері материалдарының қажеттілігі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ

І ТАРАУ. ҒАЛАМДЫҚ АҚПАРАТ АЛМАСУ.
1.1. ШЕТЕЛДІК АҚПАРАТ АГЕНТТІКТЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРМЕН БӘСЕКЕЛЕС ТЕЛЕКОМПАНИЯЛАР..7


2. ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭЛЕКТРОНДЫ БҰҚАРАЛЫҚ АҚПАРАТ ҚҰРАЛДАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРҒА ШЕТЕЛДІК АҚПАРАТ АГЕНТТІКТЕРІ МАТЕРИАЛДАРЫНЫҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ ... ... ... ... ... ...26

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58
СІЛТЕМЕЛЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
...............................3
Негізгі бөлім
І тарау. Ғаламдық ақпарат алмасу.
1.1. Шетелдік ақпарат агенттіктері және ... ... ... тіліндегі электронды бұқаралық ақпарат құралдары және оларға
шетелдік ... ... ... ... жұмысының өзектілігі. Шетел журналистикасы, оның ішінде шетелдік
ақпарат агенттіктері, ... ... ... ... агенттіктері
материалдарының еліміздің бұқаралық ақпарат құралдарына қажеттілігі әлі
зерттелінбеген, тың ... ... ... ... мен
халықаралық ақпарат агенттіктері жайлы орыс тілінде әдебиеттер, интернетте
де материалдар мол болғанмен қазақ тілінде ... ... ... ХХ ... ... ... ХХІ ... ғаламат ақпараттар тасқыны ғасыры
деген оңды. Өйткені әлемде жаңалықтар мен ... ... ... ... мекен қалған жоқ. Ақпарат қабылдаушылар, қажет
етушілер саны күннен-күнге артуда. Бұл ... ... ... ... ... тез, әрі ... жеткізуге деген
құлшыныстарын арттыруда. ХХ ғасырда әлемде ... бес ... ... ... АП, ЮПИ, ... ... ТАСС) болса, қазір олардың ... ... аты ... ... ... ... аренаға шығып, атақты
телерадиокомпаниялар да ақпарат ... ... ... ... ... ... ... агенттіктеріміз бен
телеарналарымыз да әлемдік үрдіске ... ... үшін ... бел ... ... ... қазір оларда шетелдің азулы ... ... жоқ, ... да ... дегенмен олар да жер-
жерге тілші жіберіп, тілшілер қосынын ашып, әлемнің әр ... ... ... және біздің елдің хабарын шет мемлекеттерге жеткізуге тырысып
бағуда. Бірақ ... ... ... болғандықтан, «Ассошейтед
пресс» немесе «Рейтер» секілді әлемнің кез-келген ... ... ... олар әлі де шетелдің ақпарат агенттіктері материалдарын жиі
пайдаланады. ... ... ... «Жаһан жаңалықтары»
айдарымен берілетін ақпараттың басым ... ... ... мен ... ... Бұның бәрі аталған
тақырыптың өзектілігіне еш шүбә келтірмесе керек.
Бітіру жұмысының мақсаты. «Шетел ... ... ... ... ... құралдарына қажеттілігі» тақырыбын алудағы
мақсатым – ... ... ... ... ... ... дәлелдеу ғана емес, жас тәуелсіз мемлекетіміздің
электронды бұқаралық ... ... ... ... ... ... ... деген талпынысын да көрсету. Сол себепті еліміздің мықты деген
ақпарат агенттіктері мен телеарна, медиахолдингтеріне, олардың қызметіне
жан-жақты ... ... ... келсем, жоғарыда да айтып ... ... ... шетелдік ақпарат агенттіктері жайлы орыс тілінде
әдебиет мол ... ... ... жоқтың қасы. Жалпы ... ... ... аз. Оқу ... 1998 ... баспасынан шыққан С. Қозыбаев, А. Рамазанова, Қ. Аллабергеннің
«Әлем баспасөзі ... 2000 жылы ... ... Н. О. ... Ш. Бегімтаеваның «Қазіргі шетел журналистикасы» және Т. ... ... ... 2003 жылы ... ... ... ... журналистикасының дамуы» еңбектерінен басқа
аталған тақырыпқа сай келетін, теориялық тірек болатын қазақ тіліндегі
кітапты таба ... ... да ... тақырыпқа ғалымдарымыз әлі ат
ізін салмаған деп айта аламын. Сол себепті де ... ... ... құндылығы еш дау туғызбас еді.
Диплом жұмысының теориялық негізі ретінде жоғарыдағы еңбектерге қоса
орыс тіліндегі біраз оқулықтар қолданылды. ... ... ... ... ... 2005 жылы шыққан С. ... ... ... ... атты ... орыс
тіліндегі осы тақырыпқа қатысты еңбектер ішіндегі құндысы. Екатеринбургте
2003 жылы жарық көрген А. Ю. Быковтың ... ... ... еңбегі де біраз жайттан хабардар етті. Жақында жоғарыда айтылған
Михайлов баспасынан В.И. ... 382 ... ... «Зарубежные
информационные агентства» деген жаңа еңбегі жарық ... ... ... ... ... ... осы еңбектен алынды. Душанбелік М.
А. Мукимовтың «Азаттық» радиосы мен ... ... ... мен ресейлік Н.В. Саляхованың «Роль и место агентства «Франс-
Пресс» в ... ... ... атты ... ... ... интернет арқылы танысып, аталған
агенттік пен телерадикорпорация қызметін ашуда, ... ... ... ... шетелдік және отандық ақпарат агенттіктерінің
интернеттегі сайттарынан алдық, халықаралық ақпарат агенттігі ақпары мен
осы ... ... ... ... ... берілуін
салыстырдық.
Бітіру жұмысының құрылымы. Бітіру жұмысы кіріспеден, негізгі бөлімнің
екі ... ... ... ... мен ... тізімінен тұрады. Кіріспеде бітіру ... ... ... ... тақырыптың зерттелу аясы мен жұмыстың ... ... ... теориялық тірегі көрсетілген.
Бітіру жұмысының мазмұны. Негізгі бөлім екі тараудан тұрады. Бірінші
тарау ... ... ... ... ... ... мен олармен
бәсекелес телекомпаниялар» деп аталады. Бұл тарауда ХХ ... ... ... ... бес ... Рейтер, Ассошейтед пресс, Юнайтед
пресс, Итар-ТАСС, Франс-пресс қызметі жайлы және ХХІ ғасырда әлем аренасына
шығып ... ... да ... ... ... бәсекеге түсіп жатқан
телерадиокорпорациялар, соңғы кезде қаптап кеткен интернеттегі ақпарат
сайттары ... ... ... ... де ... бет бұрып
жатқаны жайлы сөз еттік. Шетелдік ақпарат берудің, ақпарат агенттіктері
материалдарының өзіндік ерекшелігін ашуға ... ... ... ... электронды бұқаралық ақпарат құралдары және оларға шетелдік
ақпарат агенттіктері материалдарының ... деп ... ... ... ... азулы деген медиақұрылымдарға,
агенттіктерге, олардың қызметіне тоқталдық. ... ... ... ... тән ... де ... ... Бұнда «Хабар»
агенттігінің Итар-ТАСС-пен әріптестік байланысы, Қазақпараттың РАТА-ТАСС, 
«Жаңалықтар» РАА,  Синьхуа,   ... ... ... ... ... ... серіктесі екені, телеарналардан Рейтер,
Ассошейтед пресс секілді ... ... мен ... және Си-Эн-Эн
секілді алыптардың жаңалықтарына қоса, соңғы кезде ... бола ... ... арнасының, Интерфакс, РИА-Новости секілді агенттіктер
ақпараттары да берілетіні айтылған.
І тарау. Ғаламдық ... ... ... ... ... және олармен бәсекелес
телекомпаниялар.
Әлемдік ақпарат кеңістігін ... ... ... ... үлкен
роль атқарады. Жер жаһандағы ақпараттың басым бөлігін ... ... оның ... американдық агенттіктер таратады. Қазір ақпарат
та – ... Сол үшін де ... ... ... ... жаңалықты
әлемдік қауымдастыққа жедел жеткізуге тырысады, өйткені қазіргі таңда
жаңалықтар арқасында мол ... ... ... ... ... ... әл-Жазира, әйгілі Си-Эн-Эн куә бола алады. Мәселен,
басында есімі елге беймәлім арабтың әл-Жазира арнасы аты шулы ... ... ... ... жер ... қана қоймай, бірте-бірте ең
табысты арналар санатына қосылды. Алғашында пайдасынан шығыны көп болған Си-
Эн-Эн де ақпарды ... ... ... ... ... мол ... алыпқа
айналды.
АҚШ өзінің жаңалықтар бағдарламаларын мақтан етеді. Олай ететін жөні ... ... де ... ... ... ... ... беріледі.
Егжей-тегжейіне шейін сарапталып, маңызды тұстарына баса көңіл бөлініп,
айтылуы қажет емес тұстары «ескерілмей» ... ... ... ... жамыратып бергенде, жаңалық қай жерде аяқталып, сараптау ... ... ... ... ... ... ... ақпаратты
берудің нағыз шеберлері, шеберлік жағынан олар тек ... ... ... ... түскен болар. Бізге американдықтардан үйренер нәрсе –
жаңалықтарды уақтылы, оперативті түрде беру. Олардың ... да ... ... де ... ... ... табиғат апаты арасынан алдымен
хабар беріп жатады. Кәсіби шеберлік жағынан да ... ... ... көш ... екені жалпыға аян.
АҚШ-тың ең ірі ақпараттық агенттігі – «Ассошейтед Пресс». Ол 1848 жылы
құрылған. ... ... ... ... ... бар ... Оған
газет шығарушылар мен радиотелестанциялар кооператив ретінде бірлескен.
Агенттікке 1700 ... ... пен 5000 ... ... 121
елде 8500 жазылушысы бар. Әлемнің барлық еліне дерлік хабар таратады.
Агенттіктің қызметі компьютерлік және ... ... ... ... ... ... Агенттікте 3000-ға жуық адам қызмет етеді.
Күніне ағылшын және испан тілдерінде 20 миллион сөз ақпарат таратады. ... ... ... ... кеңесі басқарады. «Ассошейтед Пресс» - аса
қуатты, сенімді ақпараттық агенттік. Өз шығынын ақпаратын пайдаланғаны үшін
төленетін төлемдермен жабады. Жер ... ... ... ... ... ... ... коды бар, ақпаратын пайдаланамын
дейтіндер жылына 25 мың доллар ... ... ... соманы төлеу екінің
бірінің қолынан келмейтіндігі түсінікті, дегенмен АП-ның ақпаратын алушылар
бұдан ... ... жоқ. Бұл ... тек ... ... ... ... «Ассошейтед Престен» кейінгі ірі агенттігі ... ... (United Press ... 1907 жылы 21 ... ... ... ... бірі Э. У. Скриппстің жеке мекемесі ретінде
құрылып, алғашында «Юнайтед пресс Ассошиэйшнс, инкорпорейтед» деп аталды.
1958 жылы 24 ... ... ... ... Ньюс ... ... ... пресс интернэйшнл» деп атала бастады. Штаб-
пәтері Вашингтонда. Кейбір қызметтері – ... ... ... ... ... аса газетін, 3600 радио және 550 ... әр ... ... елдердің 800-дей газетін, 300-дей
радиостанцияларын ақпаратпен қамтамасыз етіп келді.
Жеке ... ... ... 1982 ... ... ... ... «Э. У. Скриппс компани» және Херст тресінің иелігінде болған. ... ... ... ... ... ньюс ... жекеменшік
корпорациясына қарады. 1986 жылдан мексикандық газет магнаты Марио Васкес
Раньейдің «Нью ЮПИ» ... ... ... ... ... 1961
жылдан бастап қарызға батып жүр. Оған себеп ... ... ... ... ... болса, тағы бір себебі АП-мен бәсекелестік. 1986 жылы
сатып алған мексикандық ... та ... ... ... ... Бұл
кезеңде ЮПИ біраз күйзелісті бастан кешірді. Өзінің 85 ... ... ... қала ... 1991 ... ... ЮПИ-ге жаңа қожайын
іздеу басталды. Алғашқы үміткерлердің бірі – ... діни ... ... діни ... иесі Робертсон еді. Ол сатып алуға
қаржысы жеткенімен, ... қаз ... ... жетпейтінін біліп бас
тартты. Сөйтіп жүргенде ЮПИ-дің жабылатын уақыты 22-маусым да таяп ... ... ... әрі ... тележурналист, президент Картердің
кеңесшісі болған Леон Чарни деген ... ... ... Ол ... агенттіктің бір апта өмір сүруі үшін 180 мың доллар төлеп, осы
уақыт ішінде ЮПИ-дің қаржылық ... ... ... АҚШ ... ... бәсекелес ақпарат агенттігін сақтап қалу жөнінде ұсыныс
айта отырып, ЮПИ-дің тек американдықтарға сатылуын талап ... ... ... ЮПИ-дің «Мидл ист бродкастинг сентр лимитед» атты ... ... ... сот ... ... Бұл компания
басшысы Сауд Арабиясы королінің ... ... Фахд ... ... еді. Ол
журналистермен болған баспасөз конференциясында «бар ... ... ... ... ... саясатқа жүгінбейтін, тәуелсіз
агенттік ретінде нығайтатынын» баяндады. «Сондай-ақ агенттік Африка, Таяу
Шығыс елдерінде ... ... ... ... ... түсуге жарап
қалар»[i] - деп мәлімдеген.
Бірақ ол бұл сөзінде тұра алмады, ... ... тік ... ... Екі
рет агенттік өзін «банкрот» деп жариялады. Ақыры 1999 жылдың ... ... ... бас ... өзінің 400-ден аса радио-
телестанцияларын «Ассошейтед преске» берді. ... ... ... ... ... болатын. 2000 жылы агенттікті сектант Сан Мён Мунның
«Бірлесу ... ... ... ... «Ньюс уорлд
коммьюникейшнз» баспа компаниясы сатып алды. Бұл компания ... ... ... одан ... ... Корея, Жапония, Уругвай, Грециядағы
бірнеше күнделікті газеттер қожайыны болып табылады. ЮПИ-дің жаңа басшысы
Арно де ... ол 1991 ... ... ... ... бас редакторы
болған. Агенттіктің Мун сектасының ... өтіп ... ... ... мен көптеген саясаткер, қайраткерлердің наразылығын туғызды. Бұл
жағдайға ... ... ... ... сарапшы, психолог Стивен
Хассан былай деп ... ... ... жаңалықтар агенттігінің «демократия дегеніміз – сатанизм»
деп санайтын ... ... ... ... ... наразымын.
Мун өзін Иусустан да артық Мессия, адамзаттың «Шын Әкесі» ... ... ... ... қалайды» деп уағыздайды және сол теократияның
Жердегі жалғыз өкілі өзі ... ... яғни ... планетаға, адамзатқа
бір өзі қожа болғысы келеді.
Ал БАҚ-ты ол сол мақсатына жету үшін сатып алып ... ... ... өтіп ... ... қазіргі таңда 110 адам жұмыс
істейді және дүние жүзі бойынша 700-ден аса стрингерлері бар.
«Рейтер» ... ... ... ең ірі ... ... мен ... ақпаратты таратуда алдыңғы орынды иеленеді. ХХ
ғасырда әлемде ең ірі бес ... ... ... ... – Рейтер. Ақпарат
агенттігі 1851 жылы Лондонда құрылды, негізін салған неміс Пауль ... Ол ... 1849 жылы ... ... ақпаратты жеткізуге
пайдаланған болатын. Бұл оның бәсекелестерін ... ... ... Рейтер өзінің тапқырлығымен бәсекелестерінен үнемі алда жүрді. ... ... ... ... ... мен жеке ... ... олар «Рейтер» агенттігі ешуақытта бір топ қолына өтпейтінін
мәлімдеді. ... ... ...... баспагерлерінің ассоциациясы» (19
күнделікті және жексенбілік газет, акцияның 40,5%), ... ... ... ... Ассошиэйтед Пресс» агенттігі және
жаңазеландиялық агенттік «Нью ... ... ... мен ... қызметкерлері. Алғаш ашылған күннен халықаралық ... ... ... айналды. Ақпаратты тез жеткізуімен және ... ... ... компьютерлік жүйе 1964 жылы енгізілді.
1973 жылы қолдануға ... ... ... Желі ... ... ... 0,3-3 ... уақытты алады. 130 елде 197 өкілдігі бар,
құрамында 17 мың адам ... ... оның 2400-і ... ... ... ТМД ... 400 ... бар, Мәскеулік бюросы
дүние жүзі бойынша ... және ... ... ... ... Ағылшын, француз, неміс, испан және араб ... ... ... 500 мың сөз ... ... ... ... ресми
ақпараттық агенттігі болып табылады. Ұлыбритания мен әлемнің басқа да ... 15 ... аса ... ... ... мен ... шетел ақпаратымен қамтамасыз етеді. Агенттікте
тұтынушыларға қаржылық-экономикалық ... ... ... ... ... жүйе бар. Агенттікке түсетін қаржының 90 пайызы
қаржылық-экономикалық ақпарды таратудан түседі.
«Рейтер» агенттігі жақында интернетте виртуалды ... ... ... желілік ойын «Екінші өмір» деп аталады. Офис қызметкерлерін медиа және
технологиялар жағынан маманданып жүрген журналист Адам ... ... ... ... ... өмір» тұрғындарының жеке өмірі мен іскерлік қызметін
көрсету болып табылады. Виртуалды екінші өмірде ... Адам ... ... образына енген.
ИТАР-ТАСС - Ресейдің ақпараттық-телеграфтық агенттігі, әлемдегі ірі
ақпарат ... бірі ... ... ХХ ... бес ... бірі және бір ... астам уақыт өтсе де жедел ақпар
таратудан әлемдегі алдыңғы орнын сақтап ... ... ... ... ... ... деген ресми мәртебесін сақтап қалып отыр,
сондықтан Ресей Федерациясы жоғарғы органдары жайлы ақпараттың ... ... көзі ... ... ... мен ТМД ... 130 ... бар,
сонымен бірге шетелдің белді әлемдік ақпарат агенттіктерімен серіктестік
қатынас орнатқан. ... 200 ... ... ... беті ... ... 100-ден аса жедел фотосуреттер дайындап, таратады. Веб-
сайты: www.tass.ru.
Ал француздың «Франс пресс» агенттігі ... ... ... үкіметі де субсидия береді, олар абонементтік ақы түрінде жүзеге
асырылады. Үкіметпен ... ... ... ... ... ... ... болады. 1957 жылдан ресми түрде тәуелсіз
агенттік, бірақ әкімшілік кеңесі ... ... ... да ... ең мықты халықаралық агенттіктердің бірі. 1944 жылы құрылды. ... ... ... ... 110 бюросы бар. Күніне 6 тілде: француз,
ағылшын, испан, неміс, португал және араб ... 600 мың сөз ... ... ... дүниежүзілік соғыс аяқталар тұста
құрылды. Бірақ бұл агенттік 1835 жылы ... ... ... агенттігінің мұрагері іспеттес. Веб-сайты www.afp.com.
Зерттеуші ғалым Рантанен ақпарат ... ... ... үш ... бар дейді: 1) жеке меншік; 2) кооперативті; 3) мемлекеттік. Сонымен
қатар, ақпарат агенттіктері әлемдік және ... ... ... ... ... оның қай ... түрге жататынына қарай қарастырған
жөн. Мәселен, өткен ғасырларда әлемдік ... ... ... ... ... ... ... ерекше (эксклюзивті) құқығына
ие болды. Ал ұлттық ... ... ... ... жоқ. Тек XX ... ғана ұлттық агенттіктер әлемдік ақпаратқа халықаралық ақпарат
агенттіктерімен тең жағдайда қол ... ... ... ие ... ... XX ... бес алдыңғы қатарлы ... ... ... ... ... ... «ТАСС» (ИТАР-
ТАСС) және «Франс-Пресс» агенттігі әлемдік ақпарат агенттіктері болып
саналып келді. XXI ... ... ... ... ... жағдай
біршама өзгерді. «Ақпараттық қоғамның» құрылуы, жаһандану ... ... ... ... ... ... және маркетинг
саясатындағы қателіктер, соның салдарынан туындаған қаржылық қиыншылықтар
жаңа ақпарат агенттіктерін әлемдік ... алып ... ... ... аты
танымал емес ақпарат агенттіктерінің аттары белгілі ... ... ... ... ... ... испандық ЭФЭ ұлттық ақпарат
агенттігін, немістің ДПА ... ... ... және ... ... жатқызуға болады. Бірақ бәрібір де XXI ғасыр басында ... ... ... ... ... ... пен «Рейтер» болып қалып
отыр.
XXI ғасыр қоғамындағы маңызды ақпараттық ... бірі – ... ... ... ... ... ролі аса зор. ... олар
ешуақытта бір ел шеңберінде қалмайды, үнемі ел мен елді ... ... ... ... ... орай ақпарат агенттіктерінің «оқиға» -
«ақпарат ... - ... - ... ... ролі ... отыр. XXI
ғасырда ақпарат агенттіктері ... ... ... ... ... мүмкіндігін іздестіруде. Бұған жаңа ақпараттық технологияларды
дамыту ... қол ... те ... ... қоғамда ақпарат алудың жаңа
бір мүмкіндігі туындады, ол – интернет. Ақпарат ... ... мен ... ... ... бар Жер ... ... пайдалана алады. Кейбіреулер оқиғаның мән-жайына қану үшін ... ... емес пе, ... ... берілуін талап ету ақпарат
агенттіктерінің жаңалықты фотоматериал, телебағдарлама, документальді фильм
түрінде беретін жаңа типінің пайда болуына алып ... Бұл оған қоса ... ... ... ... ... болуына алып келді.
Мәселен, Си-Эн-Эн, Би-Би-Си, әл-Жазира ... ... ... ... мықты бәсекелес бола алады.
АФП-ны – ұлттық ... ... ... құру ... ... ... болатын. АФП-ны құру себебі: біріншіден, Францияның шетелдегі
мүддесін ойлағандықтан, ... ... ... ... ақпарат көзі
болғанын қалады. «Франс пресс» агенттігі ... ... ... ... ... ... ... тұлғадан
алынғанына мән береді және өз көңіл-күйлерін ақпараттан тыс ... Және ... ... ... оны ... ... оның дәлдігіне
көз жеткізіп алады. Екіншіден, артық тұстарын алып тастайды. Үшіншіден
ақпарды ... ... ... Агенттік журналистері басшылыққа алатын
қағидалар: дәлдік және жеделдік.
1953 жылы әлемдік ақпарат агенттіктері арасында Сталиннің ... ... ... ... ... пресс», 1991 жылғы мемлекеттік төңкерістен кейін ... ... ... Михаил Горбачевтан басқа бәсекелестерінен бұрын
сұқбат алған да осы агенттік журналисі. Тілшілер жүйесінің ауқымды ... орай ... ... ... маңызды мәселе бойынша әлемнің кез-
келген түкпірінен ... ... ... ... ... ... мен
қаржылық ақпар таратады. Агенттік филиалдары әлемнің 165 елінде орналасқан,
қызметкерлерінің саны 2 ... ... өз ... ... ... орай ... ... басты
тақырыптары – саяси, халықаралық жаңалықтар және ... ... ... ... ... ... бір ... - тілшінің өзі
бейнелеп отырған оқиғаға еш ... ... ... ... болмауы.
АФП материалдарында франко-ағылшын лексикасы жиі қолданылады. Оның себебі,
әлемдік ... ... ... ... ... (АП, Рейтер)
болғаннан кейін шығар. Оның ... ... ... ... ... ... ... түсінуіне жол ашады.
«Франс-Пресс» агенттігі материалдарын жанр жағынан талдасақ, ... ... ... секілді бұнда да ақпарат үш жанрда: лид, сұқбат және
депеша түрінде берілген. Материалдардың басындағы ... ... лид ... ... ... түйінін жеткізеді. Лид репортаждың басында беріледі,
«мазмұнның нағыз түйіні» осында. Мәселен: «Naufrage d’un pétrolier avec ... à bord au large de Brest». – ... ... ... 26 ... мұнай танкері жарылды».[iii]
Лидтің өзі бірнеше түрге бөлінеді: 1) лид «капсула», бұндағы ақпар
жарылған бомбадай әсер ... 2) лид ... - ... ... ... жағдайдың тез өршіп бара жатқанынан хабар береді; 3) ... ... ... ... ... ... 4) «фотографиялық» лид көбінесе
ақпараттық репортаждарда ... 5) ... ... тақырыпқа
қызығушылық туғызу мақсатында беріледі. Ал депешаға қойылатын талаптар:
дәлдік, ақпарат көзінің компетенттілігін тексеру, ... ... ... жеделдік. Депешаның құрылымы төңкерілген пирамида. Ал сұқбат «Франс
пресс» агенттігінде сирек ... АФП ... ... ... ... және ... сөз ... беріледі. Ақпарат беретін сұқбаттар
материалдың мазмұндық мәні болып табылады.
Би-Би-Си қалай дүниеге келді?
1922 жылы Ұлыбританияда радиоаппаратура шығаратын 6 ... ... ... ... ... 1 қаңтарынан бұл корпорация қоғамдық мәртебеге ие ... ... ... ... ... (British ... Көп жылдар бойы Би-Би-Си хабарды тек ағылшын тілінде таратып
келді. Тек 1938 жылдың 3 қаңтарынан бастап қана Италиямен бәсекелесіп, ... ... ... ... ... ... 1938 жылдан бастап Би-Би-Си
испан, португал, итальян, неміс және француз тілдерінде Латын Америкасы мен
Еуропа елдеріне ... ... ... ... Оған ... сол ... ... еді, фашистік Германия идеясының құрсауында кетпес үшін осындай
қадамға барды.
1939 жылы Би-Би-Си ... ... ... ... үшін ... 4 күшті радиотаратқыш орнатты. 2 дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... қызметімен бірігіп фашистік
Германия территориясы мен ол ... ... ... психологиялық соғыс
жүргізу тапсырмасын алды. Осы кезеңде Би-Би-Си-де барлығы 5 мың адам қызмет
етті. Соғыстың алғашқы ... ... ... ... ... ... ... да басында премьер - министр У. Черчилль Би-Би-
Си-ді ... оны ... ... ... Әскери флот жетекшілері де Би-Би-
Си-ді әскерлердің рухын төмендететін ақпарат таратты деп ... ... ... әрі сынды назарға алып Би-Би-Си күнделікті ақпараттық
бюллетендер санын 10-нан алтыға ... ... ... ... Мәселен, «біздікілер жаңа ғана бір «мессершмитті» атып түсірді.
Қарап тұрып тамсандық» деген тақілеттес.
Екінші дүниежүзілік соғыс ... ... ... үшін ... ... ... алғы шебінен хабарлар дайындады. Кейбірі тіпті оққа
ұшып қаза болды. ... ... ... орналасқан ғимаратты бірнеше рет
неміс авиациясы бомбылады да. Соған қарамастан олар қызметтерін жалғастыра
берді. ... ... ... ... алған елдердің көбінде Би-Би-Си
олардың жалғыз үміті және жұбанышы еді. Тек Германияның өзінде ... ... адам ... ... ... ... Кеңес Одағы үшін орыс тілінде хабар тарата
бастады. Бағдарламаларынан ... пен ... лебі ... да болу ... біраз уақыттан кейін орыс тіліндегі хабарлар тоқтап
қалды. Қазір бұл жайт құпия боп ... ... ... және ... 1946 жылдың 24 наурызынан бастап беріле бастады деп ... ... ... ... ... ... Радиосының мақсаты фашистерге
қарсы үгіт-насихат жүргізу ... ... 1939 жылы ... ... үлесі аптасына 7 сағатты құраса, 1941 жылы 28,5 сағатқа жетті, ал
1943 жылы 34,5 ... ... ... 15-20 ... ... ... Д. ... айтуынша, ақпараттық бюллетендері
ғана емес, Би-Би-Си-дің хабарды ... мен оған ... ... де
дәлелді, анық емес еді[viii].
1941-1943 жылдары Би-Би-Си Азия елдері тілінде де хабарлар дайындай
бастады, 1943 ... ... 43 ... ... ... ... Ұлы ... Би-Би-Си Германия мен Италия үшін үгіт-насихатты азайтты, бірақ Кеңес
Одағы мен ... ... ... ... ... ... егер 1941 ... үшін барлығы аптасына 7 сағат хабар таратса, 1945 жылы 18,5 ... ... ... ... сипаты жойқын еді, өйткені олар коммунизм
мен кеңестік құрылымды жау деп қабылдайтын. 1954 жылы Дрогхед ... ... ... ... ... үшін ... хабарлар саны мен уақытын
азайтып, ал Шығыс Еуропа үшін берілетін хабарлар ... сол ... ... ... дүниежүзілік соғыс ... ... ... ... ... байланыста болды және соғыстан кейінгі ... ... ... ... жоқ. Бұл ... ... ... Ирак пен
Ауғанстандағы соғыс ... анық ... жыл ... ... үшін ауыр жыл ... Бұл жылы ... мен үкіметтің өзара қарым-қатынасы күрт ... ... ... аяқ ... ... ... бұл елге бір топ ... жіберген
болатын. Олар өз репортаждарында тек қана шындықты айтты, бұл премьер ... ... ... ... ... Ол Би-Би-Си басшылығына өзіне
ұнамайтын журналистерді жұмыстан кетіруді сұрады. Корпорация ... ... ... бас ... 2004 ... ... ... шығатын «Санди
таймс» газеті Би-Би-Си-дің бас директоры Грег Дайктың хатын жариялады. ... Г. Дайк ... ... ... ... жасалып отырған
қысымға үзілді-кесілді қарсы тұрды.
Негізі Би-Би-Си мен үкіметтің арасы басынан-ақ дұрыс емес еді. ... 29 ... ... ... ... деген хабарында
журналист Эндрю Чиллигин Британия Үкіметінің Ирак 45 минут ішінде жаппай
қырып ... ... ... ... ... қорғаныс Министрлігі кеңесшісінің
ақпарын қолдан жасағанын ... ... Және тап осы ... ... ... түрткі болғанын да жасырмаған еді.
Үкімет Би-Би-Си-ден ақпарат көзін ашуды талап еткен болатын. Би-Би-Си
басшылығы, ... ... бас ... ... бұл ... тікелей өзі
айналысып, ақпарды берген Д. Келлидің өзі екенін анықтады. Құпия ... Д. ... ... өзі қол ... ... 2004 жылдың аяғында Британия
баспасөзінде Д. Келли өліміне қатысты медициналық қорытынды ... ... оның ... қол ... ... айтылған.
«Келлидің ісін» зерттеу үшін лорд Хаттон бастаған арнайы мемлекеттік
комиссия құрылды. 2004 ... ... ... Д. Келли өліміне
тексерілмеген ақпарат таратқаны үшін Би-Би-Си кінәлі деген ... ... ... Би-Би-Си Корпорациясының төрағасы Гейн Дэвис пен бас
директоры Грег Дайк жұмыстан кетті. Г. Дайктың ... ... ... келді. Консервативтік партияның өкілі Лорд Райдер уақытша Би-Би-Си
Корпорациясының ... ... ... Екі ... келгеннен кейін
Би-Би-Си бағыты өзгеріп, үкіметке тәуелді, яғни оның қол баласына ... ... ... шенеуніктерден кешірім сұрауын талап
етті. Жаңа басшы Лорд Райдер өзі ... ... ... Д. ... ... ... кешірім сұрады[x].
Жаңа басшылар ақпараттық бағдарламалардың азулы журналистерінен арылу
компаниясын бастады. 2004 жылдың наурызына дейін бірнешеуін жұмыстан ... ... ... ... ... «басқаша ойлауға» үйретті.
2004 жылдың сәуірінде Майкл Грейдті Би-Би-Си Корпорациясының ... етіп ... Ол бұл ... ... ... Телевизиясының 4-
арнасының директоры болып келген еді. Би-Би-Си-дің бас директоры етіп ... ... Ол ... ... ... ... директоры болған. Бұдан кейін 2 жыл Британия Телевизиясы 4-
арнасының атқарушы директоры қызметін атқарған еді[xi].
2004 жылдың желтоқсанында ... ... ... ... ... Бұл ... ... Би-Би-Си қызметкерлерінің саны
6 мың адамға дейін қысқарып, 22 мың адамды құрауы шарт. ... ... ... ... ... ... ... жаңа орталығы –
Манчестерге көшуі керек еді. Жаңа ... ... ... және ... ... Марк ... ... 4 мыңға жуық қызметкерді
қысқарту 450 миллион евроны үнемдеуге мүмкіндік береді екен[xii].
Сонымен қатар, Томпсон Би-Би-Си ... ... де ... ... 355 ... фунт-стерлингке дейін үнемдемек болған. Және бұл
қысқартулар бағдарламалар сапасын жақсартады, - ... ол. ... ... ... ... ... жақсармақ? - деп таңғалады
ұлыбританиялық газет журналистері. Не де ... ... жаңа ... ... «қолайсыз» журналистерге бола, үкімет тапсырмасымен жасап
отырғаны даусыз.
Осы жоспар бойынша Би-Би-Си Корпорациясының басшылығы өздерінің ... ... да ... еді. ... ... бәрін сатып
қажеті жоқ, өйткені бұл құрылымдар пайда әкеліп отыр ғой ... ... ... бұл ... ... ... ... Би-Би-Си-дің
үкіметке тәуелсіз болғаны, тек ақиқат ақпар таратқаны ұнайды[xiii].
Осы реформаларға ... ... ... ... ... шықты. 27 мың қызметкері бар телерадиокорпорацияның тең жартысы
кәсіподақ үндеуімен жаңа басшы ... ... ... ... 31 ... ... 48 ... созылды. Бірақ бұл ереуілдер еш
нәтиже бермеді. Корпорациядан кету ... ... ... ... ... ... оқу сабақтарынан» кейін көзқарастарын өзгертті.
2005 жылдың 22-желтоқсанында «Би-Би-Си» телерадиокорпорациясы Мәскеу,
Петербург және ... ... ... ... таратуын тоқтатты.
Эфирге сигналдың берілуі «Би-Би-Си»-дің орыс ... ... ... ... тоқтатылыпты. Яғни операторлық
лицензияларының мерзімі аяқталғандықтан, хабарлары тоқтатылған. ... ... ... ... ... ... ... бас директоры Марк Томпсон интернетті «Би-Би-Си-дің болашағы», -
деп санайды. Оның бұл ... жаны да бар. ... күні ... күні жоқ. ... ... радио, газет-журнал, ақпарат
агенттіктеріне де ... ... ... ... Ақпаратты басқа БАҚ-тан гөрі
интернеттен білген жылдамырақ.
Қазіргі ... BBC ... 33 ... ... және ... дүние
жүзі бойынша 163 миллион адам тыңдайды. Марк Томпсон пікірінше, BBC
еуропалық ... ... ... ... ... қабілеттілердің бірі.
Тек Ұлыбританияға көрсетуден бастаған BBC-ді қазіргі таңда дүние ... 250 ... адам ... ал BBC News ... ... ... ішінде кірушілер саны жағынан алтыншы орында.
Интернеттің жаңалық таратудағы жылдамдығын ескергеннен кейін болар, Би-
Би-Си орыс тілінде де сайт ... ашып ... Және ... бір ... ... ұраны – «Тек қана фактілер. ... ... ... ... ресейлік «сары» жаңалықтар
сайттарынан өзгешеленіп тұрады, яғни олар секілді ... үшін ... ... ... Яғни өзін ... ... ... өз
қатысын білдірмейтін провайдері, жеткізушісі ретінде көрсетеді. Ең ... ... ... ... ... таңда ақпарат таратуда дүние жүзі бойынша CNN-мен ешқандай
телеарна да, ақпарат агенттігі де ... түсе ... Жер ... ... ... ел ... шығар. CNN-нің негізін қалаған
американдық медиа-магнат және мультимиллиардер Тед Тернер. CNN-ді ашу ... тек ... еді, «мен тек бұл іс ... келе ме? деп» – соны білгім
келген. CNN 1980 ... 1 ... ... ... ... ... Тәулік
бойы жаңалық таратумен ... ... ... $25 миллионның
арқасында ашыпты. «Басында мен жұмыста түнейтінмін. Алғашында ... ... екі есе ... еді. Несие берген банктер ақшаларын
қайтаруды талап ете бастағанда ғана арнадан пайда түсе бастады», - деп ... Тед ... CNN-ді ірі көп ... бірі ретінде құруға да
болатын еді, бірақ Тернер болашақты ... ... ... ... зор ... ... ... бағы жанған сәті - 1991 жылғы Парсы
шығанағындағы ... ... ... ... ... ... кезі, бұнда
әскери қимылдар тікелей эфир арқылы көрсетілген болатын. Бағдатқа шабуылды
CNN журналистері ... қана ... ... ... ... әлемге
көрсетті. Тернердің өзі де сол кезде Бағдатқа ... бас ... ... қол ... ... үшін ... - дейді миллиардер. Өзі құрған
және ... ... ... ... ... ... өзінің шырқау шегіне
жеткенін, ішкі көрсетілімдерде халықаралық жаңалықтардың мол ... да ... ... ... CNN ... ... 14 түрлі
ақпараттық кабельдік және спутниктік арналар, 2 радиостанция, 6 интернет-
сайты және 37 шетелдік бюросы бар. CNN ... 38 ... ... ... ... және оны 212 ... 1,5 миллиардқа жуық адам
көре ... ... за ... ... в ... атты ... ... бойынша, CNN-нің 2004 жылғы жиынтық табысы 887 ... ... оның ... 404 миллионы жарнамадан түссе, қалған ... ... таза ... ... ... ... ең танымал теле арна – катарлық Әл-Жазира. Әл-Жазираны
қазір арабтың «Си-Эн-Эні» деп те атайды. Спутниктік жеке ... теле ... араб ... ... ... ... 1996 жылы
құрылды. Жеке компания теле арна ашу үшін банктен ... ... ... ... ... ... берді. «Әл-Жазира» араб тілінен аударғанда «арал»
деген мағына ... ... күні ... ... ... жеңісі
символының бірі болып табылады. әл-Жазира ақпарат арқасында баюға ... ... теле ... ... ... бұл арна ақпарат кеңістігінде
әлемдік азулы ақпарат агенттіктері мен ... ... ... ... ... ... ... бәсекелес болып отыр. ... - 90 ... жуық ... Араб ... ... ... арнада цензура жоқ және хабарларын диалектіде емес, ... араб ... 15 елде ... ... бар, оның ... араб ... басқа,
АҚШ, Ұлыбританияда және Ресейде. Компания ұраны – көремендерге бір ... ... екі ... ... ... ... ... басқа еш
араб арнасының Израиль мен Палестинада тілшілер қосыны жоқ.
Әл-Жазираның аты Бен-Ладен ... ... ... ... ... ... күнде қарапайым катарлық теле арна алыптар қатарына қосылды.
Әл-Жазираның Мәскеулік бюросының бастығы Акрам Хазамның айтуынша, ... ... мен ... ... ең басты нәрсе, ақиқат, ал кәсібилік
екінші орында. Телекомпания ... ... ... ... ... ... ... тек пайда табуды ғана ойлайды, ешқандай топтың
мүддесін көздемейді. 11-қыркүйектегі лаңкестік әрекеттер мен ... ... ... ... арна ... мен ... ... арқасында 25 миллион доллар пайда тапты. Ауғанстандағы екі
тілшілер қосыны 1999 жылы ... ... және ... ... өз қосындарын көшіріп ... ... ... тіл ... әл-жазиралықтар қалып қойды. Оған себеп
тәліптердің ақша құмарлығында ғана ... олар ... ... байланысты
қамтамасыз ететін бір арнаның болғанын да ... Ал ... ... ... ... осы ... ... бұрғандары
анық. АҚШ бен-Ладенді көрсеткені үшін бұл ... ... ... рас. ... ... ... ... да жоқ. Акрам Хазам: «Американдықтар
бізге неге бен-Ладенді көрсетесіңдер? - дейді. Ол ... ... ... ... оған ... ... бәрі ашық еді. Енді ... ... ... ... еді, оны ... үшін ... лаңкестікті
насихаттадыңдар деп айып тақпақшы, - ... Біз ... ... ... ал кім ... кім ... емес, онымен саясаткерлер
айналыссын», - дейді.
АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Колин Пауэлл Парсы шығанағына ... ... ... ... ... ... ... өтінген екен, шейх
Хамад: жекеменшік ... ... ... ... ... - деп
жауап беріпті. Мәскеудегі телеарна бюросының офисі Си-Эн-Эн, А-Эр-Дэ, ... ... ... Арна ... Орта ... бұрынғы Кеңес
Одағына қараған республикаларда, Балтық ... ... ... қосынын
ашпақ ойда. Сонымен қатар, жақын арада ағылшын және орыс ... ... ... ... ... «РИА ... ақпараттық агенттігі – Ресей ... ... ... беделді, әрі кәсіби көзі. Агенттіктің Ресей, ТМД
және әлемнің басқа да 40 елінде тілшілер қосыны бар. Күн ... ... ... ... ... ... «РИА ... қоғамдық-саяси,
экономикалық, ғылыми, қаржылық ақпаратты орыс және негізгі еуропалық, араб
тілдерінде таратады. Веб-сайты: www.rian.ru.
REGNUM ақпарат ...... ... Өз ... ... ... мен ... елдер жаңалықтарын Ресейдің барлық
аймағына, Еуропа мен Орта ... ... маңы ... ... ... ... (Interfax Information Services Group) халықаралық ақпараттық
тобы 1990-жылдар басынан халықаралық қауымдастық үшін Ресей мен ТМД ... ... ... көзі болып табылады, аталған агенттік хабарларын шетел
баспасөзі жиі ... және ... ... ... жиі ... болып табылады. Қазақстанда да филиалы (Интерфакс-Казахстан) ... ... бұл ... ТМД ... ... мен ... ақпаратымен де
қамтамасыз етіп отыр. Веб-сайты: www.interfax.ru.
Bloomberg ... ... дәл және ... ... ... ... көшбасшы болып табылады. Bloomberg компаниясы 1981 жылы ... оның ... ... ... ... аса елін ... ... медиа тобына жаңалықтар қызметі, журналдар, кітап баспасы, радио,
телевизия кіреді.
Washington ProFile - халықаралық ... ... ... орыс ... ... ... көзі. Вашингтонда
тілшілер қосынын ұстауға мүмкіндігі жоқ бұқаралық ақпарат құралдарына өз
материалдарын тегін ... тек ... ... ... ... керек. Көпшілікке дәл және сапалы ақпарат таратуды мақсат
тұтады.
Бұл жоба 2000 ... ... ... ... ... ... ... емес, коммерциялық та емес ... ... ... ... ... ... «Вашингтон Онлайн» деген атқа ие болған ... ... ... шектеулі болғандықтан, жобаны қажетті биікке
жеткізе алмады. 2001 ... ... оны ... ... ... ... ... қызметкерлерінің басым бөлігі Washington ProFile-
ді өмірге әкелді. 2004 жылдың тамызынан аталған ... ... ... ... болып Саша Григорьев сайланды. Бұл агенттік жаңалығын әрбір e-
mail пайдаланушы ала алады, ол үшін бар ... ... ... ... ... ... ... зерттеушілері болашақта жаңалықтар көретін көрермендер саны
жылдан-жылға төмендейтін болады ... ... ... ... ... растала бастағандай, бірақ бұл ақпараттарға қызығушылық
жоғалғандықтан емес, ... ... ... ... алдымен
Интернеттен білетін болды. Яғни жаңалық таратуда ақпарат агенттіктері мен
телерадиокомпанияларға интернет үлкен ... ... ... ... да ... ... орындарға шыға бастады. Содан да болу керек,
американдық ... ... ... ... ... ... дәлелдемек мақсатпен, өткен жылдың аяғында
ірі жарнама акциясын өткізді.
Шетел журналистикасындағы ғана ... ... ... ... тағы бір ... ... ... қаржылық-өндірістік
капиталмен біте қайнасуы әлемдік журналистиканың даму тенденциясы болып
табылады. Яғни қазір бұқаралық ақпарат ... ... ... ... ... Біреулер өз мүддесіне ғана қызмет етсе, ... ... ... ақша табу ... ... ... бұл ... шетелдің ірі ақпарат агенттіктері ... ... ... ғана тоқталып қана қоймай,
жалпы әлемдік ақпарат кеңістігіндегі қазіргі ағымдар жайлы да сөз ... ... ... күнгі ғаламдық ақпарат алмасудың жалпы көрінісін
беру болатын.
2. Қазақ тіліндегі электронды бұқаралық ақпарат ... және ... ... ... ... қажеттілігі.
Кеңес өкіметі боданында болған кезде шетел жаңалықтарын білу өте қиын
болатын. ... ... ол ... ... да. Ал көкірек көзі ашық,
кеңес өкіметіне ... ... ... тығылып, «Азаттықты» тыңдайтын. Ал
қалған халық ТАСС пен ҚазТАГ-тың таратқан хабарын місе тұтатын. Ал ТАСС ... өз ... ... ... келеңсіз жағдайлардан ғана
хабардар ететін. Қазір басқа кезең, басқа ... ... ... алғалы
әлемдік ақпаратпен кеңінен сусындау мүмкіндігіне ие болдық. Елімізде газет-
журналдар мен теле-радиокомпаниялар, ... ... ... ... ... ... біздің республикамызда ғана емес, бүкіл ТМД
аумағында осылай. Бұқаралық ... ... ... ... ... ... алуына септігін тигізуде. Қазақстан Республикасы Мәдениет
және ақпарат министрлігі сайтынан ... ... 2006 ... 7 ... бойынша елімізде 7092 бұқаралық ақпарат құралдары (олардың
ішінде 2466 БАҚ белсенді ... ... бұл 2005 ... осы ... 17% жоғары), 212 электрондық бұқаралық ақпарат құралдары
тіркелген, шет мемлекеттердің 2392 ... ... ... ... сондай-ақ 2005 жылы KZ доменінде 8556 домендер аты тіркелген.
Жалпы, республикада ... ... ... ... ... пайыздық
үлесі мен саны бойынша көш басында келе жатқандар Алматы қаласы ... ... ... 2005 ... бірінші тоқсанымен салыстырғанда
республикада БАҚ түрлері бойынша мерзімдік ... саны ... ... саны – 13%-ға ... ал ақпарат агенттіктерінің саны
өзгермеген.
2005.05.12. – 2006.05.04. кезең аралығында бүкіл республика аумағына
таралатын бұқаралық-медиа ... ... ... ... ...... қала ... таралатындар – 15,3%-ға, аймақтарға
таралатындар – ... ... ... таралатындар – 11,3%-ға, ал
республика мен басқа мемлекеттер аумағына таралатындар – 4%-ға өскен.
БАҚ-тың тақырыптық жіктелуі – ... ... ... ... ... ... Республикада қоғамдық-саяси басылымдармен қатар,
ақпараттық, жарнамалық, ғылыми, әйелдерге арналған, ... ... ... ... ... ... және ... басылымдар
кеңінен тараған.
Жалпы, 2006 жылғы ақпараттық басылымдардың үлесі 50%-ды, қоғамдық-саяси
басылымдар – 16%-ды, ғылыми ... – 9%-ды, ... ... ... ... жастарға, әйелдерге арналған және діни ... ... 2%-ды ... ... ... ... жағдай бойынша республикадағы
мемлекеттік және ... емес ... ара ... ... ... ... ... бұқаралық-медианың жалпы санының 80%-ын үкіметтік
емес БАҚ құрайды. Ақпараттық саладағы мемлекеттік ... ... БАҚ ... ... және ... билік органдарының, оқу
орындарының басылымдары). Өңірлерге шаққанда мерзімдік баспа басылымдарының
таралымы 1000-нан ... ... ... ... ... ... ол ... батыста – 1023, шығыста – 5564, солтүстікте – 1735 және орталықта –
3667 дананы құрайды.
2006 жылғы 20 наурыздағы ... ... ... Республикасында 212
электрондық бұқаралық ақпарат құралдары жұмыс істеуде. «Қазтелерадио» АҚ-
ның мәліметтері ... ... ... ... ... және ... ... аумағы мынадай: «Хабар» -
95,7%; «Қазақстан» - 96,25%; «Ел ... - 75,5%; ... ... ... ... радиосы – 86,99%. Сонымен қатар, «CaspioNet» ұлттық спутниктік
арнасы Еуропа, Орталық Азия, Орта Шығыс елдерінің аумағында және ... ... ... ... ... ... – 99 миллион
телекөрермен. Арна тәулігіне 24 сағат үзіліссіз көрсетеді. Республикалық
деңгейде мемлекеттік ақпараттық саясатты жүргізуде, ... ... ... ... ... эфирінде жексенбіден
басқа күндері бір сағат көлемде филиалдар жүзеге асырады. Бұдан басқа, ... ... ... үшін ... ... ... ... қосымша
дербес телеарнада таратады. Облыс халқына аймақтық ... және ... ... ... ету ... бұл ... ... кеңейту бойынша жұмыстар жүргізілуде және ... ... ... ... ... ... ОТРК ... үшін дербес теле және радио жиілік бөлуді көздеп отыр.
Облыстық ... ... ... ... ... ... Спутниктік телерадио хабарларын таратудың Ұлттық желісі
(СТҰЖ) шеңберінде спутниктік арналар жүзеге ... бұл желі ... ... ... ... теле және ... бағдарламалары жер
асты радио желісі бойынша жеткізіледі. ... ... ... ... ... бөлінген ақшалай қаражат есебінен Шығыс Қазақстан,
Қарағанды, Маңғыстау, Павлодар, Батыс Қазақстан және ... ... ... ... жер асты ... ... ... жолымен, спутниктік арналар бойынша ОТРК бағдарламаларын
таратуды қамтамасыз етеді. Жақын арада Қызылорда және ... ... асты ... қабылдаушы-таратушы стансаларды енгізу жоспарланып
отыр. Жоғарыда көрсетілген шаралар кешенін іске асырудың негізгі ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық
саясатты жүргізу болып табылатын ... ... ... ... Облыстық филиалдарды жоғары сапалы бағдарламалармен
қамтамасыз ету үшін «Қазақстан» РТРК ... ... ... ... ... және ... фильмдер өнімдерін, телесериалдар мен басқа да
лицензияланған ... ... ... ... және ... Олар халықаралық немесе қазақстандық телевизия ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде қоғамдық
маңызы бар, соның ішінде мемлекеттік тілдегі бағдарламаларды ОТРК ... үшін ... ... ... ... РТРК ... материалдық-техникалық базасын
орталықтандырылған техникалық ... ... ... ... ... арттыруға мүмкіндік беретін қазіргі сандық технологияға көшу
мәселесін шешеді. ҚР ... 2003 ... 10 ...... ... Қазақстан Республикасының ауыл аумағын дамытудың 2004-
2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасын іске асыру мақсатында ... ... ... ... және Қазақ радиосы
бағдарламаларымен қамту үшін 2005 жылы ... ... 5 ... ... бөлінді. Халықты кеңінен қамтуды одан әрі жалғастыру мақсатында
«Қазақстан» РТРК» АҚ өткен жылы «Шалқар» үшін 21 ... ... ... 37 ... ... ... ... телеарнасының
бағдарламаларын тарату үшін 107 және ... АҚ ... ... ... ... ... пайдалануға берілді. 2005 жылы «Қазақстан» РТРК» АҚ 355
498 мың теңгеге өңірлік телеарналар үшін ... ... 79 ... ... ... телеарналар үшін транзисторлық ... ... ... ҒМ ... ... ... ... таратумен қамтуды одан
әрі жоғарылату мақсатында «Қазтелерадио» ... жеке ... ... ... ... ... 1 кВт 54 радио хабар таратушылары
сатып алынды, олардың 36-сы УКВ ... ... ... ... ... 18-і ... ... бойынша қамтуды
кеңейтуге қойылды. Депутаттық сауалнама бойынша «Қазтелерадио» АҚ-ның жеке
қаражаты есебінен 63 ... ... ... ақпараттық рыногында шет мемлекеттердің 2392 бұқаралық
ақпарат ... ... ... 2309 ... мен ... және 83 ... ... Шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарының
жалпы санының 90%-ы орыс тілінде, 5%-ы ағылшын және 5%-ы ... ... ... ... ... португал, швед, грузин, армян, француз, корей
және басқа) таратылады. Шетелдік газеттер мен ... ... ... ... бір рет ... Көрсетілген басылымдардың тақырыптық
бағыттары: ақпараттық-ойын-сауықтық; аптасына бес рет шығатын ... ... ... ... ... ... ... бұқаралық-медианың тақырыптық бағыттарына талдау көрсеткендей,
халық арасында шетелдік БАҚ-тың жалпы санының 83%-ын құрайтын ойын-сауықтық
басылымдар мен ... ... ... ... Қазақстан аумағында шетелдік электрондық бұқаралық
ақпарат құралдарын тарату ... ... ... және эфирлік-
кабельдік телевизия ... ... ... операторы қызмет атқарады. Бұл
секторды «Алма-ТВ», «Казцентр-ТВ», «Айна-ТВ», ... ... ... ірі
операторлар ұсынады. Операторлардың арасында 13 қалада ... ... ие; ... - 11, ... - 5, ... - ... - 5, «КВК» - 4 қалада таралады. Республика аумағында шетелдік
бұқаралық ақпарат құралдарын таратушы ірі мекемелер: «Қазпошта» ААҚ, ... СП» ЖШС, ... ... ЖАҚ, ... ЖАҚ, ... ... Олар ... бұқаралық-медианың жиынтық түрдегі көлемі -
70%. Шетелдік өнімді таратушылардың 93%-ы – ... ... ... 90 ... көп жағдайда ішкі (қазақстандық ... ... ... ... ... ... Ресей интернет-кеңістігі
арқылы келеді. Қазақстандық траффик интернет-траффиктің жалпы ... 5 ... ... Бұл ... ... ... Сондықтан да біздің пайдаланушылар үшін
қызмет құны Ресеймен салыстырғанда ... ... ... ... 2005 жылы ... ... атаулардың жалпы саны 8556.
Талдау Интернеттің қазақстандық секторында отандық ... ... ... бойынша қол жеткізу қызметін ұсына алмайтынын көрсетіп
отыр. Республиканың иентернет-кеңістігінде қазақстандық ... өте ... ... ... ... ішкі ... ... Біздің елімізде ... ... ... ... байланысты. Еліміздегі бұл тармақтың
негізгі ұсынушысы «Қазақтелеком» АҚ болып табылады (қызметтің осы ... ... 32 ... Ол ... ... 1 ... ... барлық
пайдаланушылар үшін «Қазақстандық Интернеттің» коммутаторлық қол жеткізу
қызметіне тарифті екі есе ... Енді ... ... ... ... 0,48 теңгені құрайды. 1 ... ... ... ... үшін ... қол ... қызметіне төленетін тариф те
30 пайызға төмендеді.
Қазақстанда болашақта Интернеттің дамуы мәселесін қарай ... ... құру ... ... ... ... іске ... халықтың нақты табысының өсу үрдісі компьютерлік ... ... ... беретіндігін атап өту қажет. Интернеттің ... ... ... мәселе қазір көптеген елдерде талқылану
үстінде[xv].
Енді біз еліміздің ірі ... ... ... мен ... мен ... ... ... тамыздың 13-інде қазақтың алғашқы  жаңалықтар  агенттігі
- РОСТ-тың  Орынбор-Торғай   бөлімшесі   ... ... ... ... аты  ҚазРОСТ  болып   өзгертілді. 1937  жылы -   ҚазТАГ  деген 
атпен  Қазақ КСР Министрлер  ... ... ... 1997 ... ... Қазақстан  Республикасы Президентінің  ... ... ... агенттігі (ҚазААГ)»   республикалық  қазыналық
кәсіпорны  болып  өзгертілді. 2002  жылы қарашаның 8-інде,  Қазақстан 
Республикасы ... ... ... сәйкес ҚазААГ негізінде  «Қазақ 
ақпарат агенттігі» Ұлттық компаниясы  («ҚазАқпарат» ... ...... ... және Тынық мұхит  елдерінің   ... ... ТААҰ ... ... ақпарат  агенттіктері ұйымы)
сияқты     халықаралық қауымдастықтардың   мүшесі, РАТА-ТАСС,  «Жаңалықтар»
РАА,  Синьхуа,   Би-Би-Си,   Кабар, БелТА,  ... ... ... ... ҚазАқпарат ТМД аумағында жұмыс істейтін 527 жаңалықтар  веб-
сайты рейтингінде  ... ... ... ... агенттіктің - www.inform.kz, www.nkkazinform.kz,
www.kazinform.kz – 3 веб-сайттары арқылы қазақ, орыс және ... ... ... ... ... ... де
беріледі. Осының арқасында шет елдерде тұратын  ... ... ... қандастарымыз өздерінің тарихи отандарында ... ... ... ... ие. ... ...  Қазақстанның  түкпір-түкпірінен, алыс және жақын ... ... ... ... ... ... бар. Ондағы тәжірибелі 
журналистер еліміздің  ірі мегаполисі, қаржы және ... ... ... дер ... ... ... - еліміз  аумағында  жұмыс істейтін ақпарат ... ... ... ... ие. ... ішінде, Байқоңыр қаласында - барлығы 17 ... бар. ... ... шет ... Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан, АҚШ, Қытай,
Бельгияда тілшілер ... бар. ... ... ... ... ... ... отыр. Президенті - Омаров ... Today ... ...... ... үйі ... ... Негізі 2000 жылы қаланған. 6 жыл ... ... ... ... бастапқы орындарға ие болды.
Агенттік директоры - Куватов Тимур. ... ... 2002 ... басқарып келеді.
Kazakhstan Today-дің Қазақстанда да, Әзірбайжан, Қырғызстан, Тәжікстан
және Өзбекстан секілді Орта Азия елдерінде де ... ... бар. Әр ... ... ... ... ... түрде жазып отыратын тілшілері
бар.
Күнделікті Kazakhstan Today қоғамдық-саяси, экономикалық, қаржы ... ... және ... тілдерінде таратады. Ақпаратты үзбей, толық алып
отыру үшін жазылу жүйесі ... ... Today ... ... ... сайтынан on-line режимінде хабардар бола
аласыз.
Kazakhstan Today ... ... ... ... ... ... ... компаниялар, банктер мен халықаралық ... ... мен ... ... ... ... ... радиостанциялар мен теле арналар бар.
Kazakhstan Today жазылушылары оперативті және ... ... ... ... Today ... мен Орталық Азиядағы және алыс, жақын
шетелдегі жаңалықтардан хабардар етеді.
Kazakhstan Today агенттігі ақпаратын республикамыздың және ТМД ... алыс ... ... ... мен электронды ақпарат құралдарының
пайдалану мониторингі бойынша 2005 жылдың бірінші жарты жылдығында ... 16 ... 33 ... 13 ... 7 ... ... және 5 ... пайдаланған. Оған қоса агенттік жаңалықтарын
Қазақстанның ақпарат порталының 120 ... ... 11 ... 130 ... ТМД ... 15 ... порталы, Тәжікстан мен
Түркіменстанның 4 порталы, Өзбекстанның 8 порталы, Украинаның 14, ... 12 ... ... электрондық бұқаралық ақпарат құралдарының алғашқыларының
бірі болып табылатын, өз құрамында «Қазақстан» ... ... ... мен ... ... ... ... телерадиокорпорациясы Қазақстан Республикасының ақпарат
кеңістігінде ерекше орын ... ... ... ... ... ... жүзеге асырушылардың бірі, екіншіден, қоғамдық ой-
пікірді қалыптастыруда ондаған жылдық зор ... бар, ... ... ... ... ... қамтудың ең жоғары деңгейіне ие
(«Қазақстан» ҰТА – 90,4%, Қазақ ... – 76,4% ). ... ... ҰТА мен ... телерадиокомпаниялардың сигнал тарататын
аймағындағы ауыл тұрғындарының 44% үшін теледидар мәдени және ... ... ... ... ... көтерудің басты құралы
ретінде сақталып отыр.
«Қазақстан» телерадиокорпорациясының тарихы 1958 жылдан ... ... ... телевизиямыз Алматы телевизиясы деп аталыпты. Қазіргі
«Қазақстан» арнасы орналасқан мекен-жайда еді.
«Телехабарларымызды кешкі сағат 7-де ... ... ... ... Одан кейін он минут жаңалықтар оқимыз. Әйтеуір онға
дейін 3-4 сағат ... ... ... ... ... ... ... соңында бағдарламаларды жабамыз.
Ол кезде қазіргідей суфлер, жүгіріп тұратын жол (бегущая строка), ... ... жазу ... ... жоқ. ... бәрі тікелей эфир.
Өйткені ол кезде қазіргідей техника дамымаған. Түрлі-түсті телевизия рахат
қой, кішкентай жарықтың өзі жеткілікті, ... ... ... Ал
біздің бетімізді анық көрсету үшін көзімізге 500 ... ... ... ... ... түгел жап-жарық. Айттым ғой, ... ... 3-4 ... бойы ... ... ... ... бәрі тікелей
кетіп жатыр, тарс еткен дыбыс эфирден ... ... деп, есік ... ... үшін сыртымыздан бекітіп тастайтын»[xvi], - деп еске
алады қазақ ... ... аты ... ... ... ... ... тәуелсіздік алғаннан кейін 1994 жылы ... ... ... ... «Хабар» да, алғашқы тәуелсіз
телеарна «Таң» да ... ... ... ... Доскен басшылық еткен тұста «Қазақстан» ... ... ... ... санын ұлғайтып, ұлттық арна деген атына сай, ауыл
тұрғындары көңілінен ... ... ... Сопылық ағымды жақтайды,
журналистерінің арасында ... ... ... бар, ... ... ... ... тілінде, ал заң бойынша елу де елу
болу керек деген сылтаумен жаңадан сайланған ... ... ... ... ... орнынан алып, аталған арна басшылығына белгілі
тележүргізуші Нұртілеу Иманғалиұлын ... Бұл ... ... ... білдіріп, арнаның белгілі тележүргізушілеріне
қоса, қызметкерлерінің басым бөлігі жұмыстан кетті. Бұл оқиға ... ... ... жаңа ... ... қайтпай, көрермен көзайымына
айналған «Шынның жүзі», ... ... ... «Ән мен ... ... «Қыз қуу», «Күлтөбе», «Атажұрт» бағдарламалары жүргізушілерінің
жұмыстан кетуіне ... ... ... ... ... ... де,
алғашында аталған бағдарламалардың телеарна қорындағы ескі сандарын эфирден
көрсетуін тоқтатпаған болатын. Телеарнаның бұрынғы журналистері бұны ... ... өз ... ... ... алып алды да, өздері дайындап
кеткен бағдарламалардың эфирден берілуіне тыйым салды. Қазір ... ... ... Орыс ... ... ... алып ... Мемлекет қаржыландырып отырған жалғыз арнаның өз атына ... ... ... қазағы аралас дүбәра арнаға ... бара ... ... бұл арна ... арнаға айналады екен деген сөз бар.
Ал шетел ақпарат агенттіктері мен телерадиокомпания материалдарының
ұлттық арнада берілуіне ... ... ... ... ... ... ... «Әлем.kz», «Мир за 7 дней» ... ... ... ... мен ... ... Оған қоса арнадан белгілі ... ... ... де ... ғажаптары», «Тарих жасампаздары»,
«Тылсым ... ... ... беріліп тұрады. Арна ... ... ... баса назар аударғанмен, шетел
жаңалықтарынсыз, ... ... ... ... арна ... ... еді. Кем дегенде эфирден кететін материалдарының 35-40 ... ... ... мен ... ... жылы 29 қыркүйекте Қазақ АССР ... ... ... ... ... ... ... шешім қабылдады.
1921 жылдың қазан айынан бастап Қазақстанның сол кездегі астанасы Орынбор
қаласынан бүкіл республикаға ... ... ... 1927 жылы 23
наурызда эфирден қазақ сөзі бірінші рет естілді.
Бүгінде Қазақ ...... ең ірі ... ... ... ... ... радиотыңдаушыларының басым бөлігін қамтып қана қоймай, одан
тысқары жерлерге де, Ресей мен ... ... мен ... ... ... ... ол ... да өз тыңдаушылары бар. Қазақ
радиосының ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және мәдени ... ... ... ... ... табылады. Радио эфирінде
бағдарламалар әуе толқынына қазақ, орыс, неміс, корей, ұйғыр, әзербайжан,
түрік және татар ... ... ... ... БАҚ ... ... ... өзге радиолар
арасында жедел ақпар таратуымен және ... ... ... көрнекті
орын алады. Әр сағаттың басында және ортасында берілетін ақпараттық
хабарларға ... ... ... ... және әлем жаңалықтарын
радиотыңдаушыларға ақпараттар қызметі дәл уақытында жеткізіп отырады. Радио
жеделдігі жағынан ... да ... ... оқиғаны дереу эфирден
тыңдаушыларына жеткізіп ... ... ... ... баса ... ... жаңалықтың бірін де назарынан тыс қалдырмайды, алыс,
жақын шетелді түгел қамтып ... ... ... де жаңалықтар бізге қазақ радиосы арқылы жетіп отырады. 2006
жылы қазақ радиосына 85 жыл толды.
Ақпарат кеңістігінде қазір қазақ ... ... да ... ... ... ... ... дерлік ақпараттық емес, ойын-сауықтық сипатқа
ие. Яғни тыңдаушыларының әнмен ... ... ... ал ... ... ... алыс-жақын шетелдің әншілері жайлы
ақпараттар ғана беріледі.
Тыңдаушылары арасында қазақ радиосының күн ... ... және ... ... ... ... Қазақстанда шығатын газеттер
мен журналдарға жасалатын шолулары кеңінен танымал. Күнделікті қазақ және
орыс тілдерінде ... ... ... ... ... ... сұхбат»
секілді хабарлар аса тартымды айдарлар болып табылады. ... ... ... ... шыңдайтын ұстахана болып табылады:
мұнда көптеген қазақстандық журналистер тәлім алды. Саясат, экономика, ауыл
шаруашылығы, халықаралық ... ... ... ... ... ... ... күнделігі», «Тілдесу»,
«Көзқарас», «Денсаулық», «Ауыл» және ... ... екі ... тек ... ғана ... ... ... веб-сайты: www.kazmmedia.kz.
«ХАБАР» агенттігі» акционерлік қоғамы Қазақстандағы электронды ... ... ... ... ... телевизиялық арнасы Қазақ ТВ
ақпараттық қызметі негізінде 1995 жылы құрылған, бастапқы атауы – ... ... ... ... ... ол ... және орыс
тілдерінде тарайтын, шамамен 13 миллион көрермені бар елдегі ... ... ... Компанияда 600-ден астам адам жұмыс ... ... ... ... ... ... Бас ... Гүлнар.
Хабар таратуда жаңалықтарға басымдылық берiледi. Ақпаратты берудің
негізгі ұстанымдары – ... ... ... пен ... ... ... эфир ... үштен бір бөлігін алады.
Ақпараттық бағдарламалар дирекциясында екі жүзден ... ... ... ... 14 және ТМД ... бес жеке ... тілшілер
бөлімінен жиналады. Репортаждар Солтүстік жартышардың негізгі 12 елiнен де
әзірленеді. Осының арқасында, Агенттік ауқымы Қазақстанның өзге ... қол ... қиын ... ... ие. ... ... ... меншікті тілшілер қосындарын жоспарлы түрде көбейтiп
келедi. Өз ақпараттарымен қатар ... ... ... ... алдыңғы қатарлы ақпараттық агенттіктер өнімдерін де пайдаланады.
Қазақстан арналары ішінде ақпаратқа баса ... ... арна – ... ... сондай-ақ публицистикалық, музыкалық, спорттық және
өзге де бағдарламалары жақсы танымал. Арна ұсынатын телевизиялық сериалдар,
деректі және ... ... ... ... ең ... орында тұр. «Хабар»
- әлемдік деңгейдегі спорт жарыстарын тікелей эфирден көрсететін елдегі
жалғыз ... ... ... ... ... ... және мәдени
акцияларды оқиға орнынан тікелей таратуды жүзеге ... ... ... ... NET» ... арнасы – Еуропа, Орталық Азия, Орта Шығыс пен
Африканың солтүстік бөлігін қамтитын тәуліктік ақпараттық ... ... ... көрермендерінің саны - 99 миллион адам. ... ... ... ... ... ... орыс және ... дайындалады.
«ЕЛ арна» – «Хабар-2» ретінде 2000 жылы құрылды, 2002 жылы «Ел ... атқа ие ... ... ойын-сауықтық арна, болжамды аудиториясы
– тоғыз ... ... ... Хабарлар қазақ және орыс тілдерінде берiледі.
Хабар таратуда көркем ... ... ... ... ... ... ... Бұл арнадан да Би-Би-
Си секілді белгілі телерадиокорпорациялардың танымдық ... ... ... тұрады.
«Хабар» радиосы – Қазақстандағы ең танымал радиолардың бірі. Хабар
таратуда ақпараттық және музыкалық ... ... ... қазақ және орыс тілдерінде жүреді.
«www.khabar.kz» интернет-порталы – елдегі және ... ... ... ... ... Күн сайын жаңартылып тұрады. Сайт
парақтарынан агенттік жөнінде толық ақпарат алуға болады. ... ... ... келсек,
«Хабар» агенттігі Азия-Тынықмұхит хабар тарату кеңесі (ABU), Азия-
Тынықмұхит Жаңалықтар ... ... (OANA), ... ... ... ... (AIBD) құрамына енеді.
Жыл сайын ару қаламыз Алматыда өтетін Еуразиялық медиафорумға ... ... ... ... ... ... ... Жорж Леклер: «Қазақстанның атын паш етуде «Хабар» агенттігінің
қосқан үлесі зор. Бұрынғы ... ... ... ... ... ... қана қоймай, ілгері дами да алатынын бірнеше жыл бойғы
әріптестік ... ... ... ... ... Қазақстандық
телевизияшылар қолға алған жобаның бәрін жүзеге асырды. Соның арқасында
Америка қоғамы Қазақстанды таныды.
Осы ... ... мен ... ... жұртқа беймәлім жаңа әлемді
аштым. Біз Орта Азиядағы телерадио хабарларын таратушы ... ... ... ... академияға мүше боп қабылданды.
Қазақстан түрлі ел журналистерінің басын қоса білгені үшін ... ... ... «Хабардың» кәсіби табыстары туралы айта келе Жорж Леклер
агенттіктің атын келешекте ... ... ... да білетін болады деген
сенімде[xvii].
Былтыр ғана өзінің 100 жылдық мерейтойын тойлаған әлемдегі ірі ақпарат
агенттіктерінің бірі ... ... ИТАР ТАСС ... – бес жылдан бері
әлемнің әр түкпірінен «Хабар» арнасына ... ... ... жүр. ТАСС
журналистері «Хабар» үшін әртүрлі тақырыптағы мыңға жуық сюжет түсірген.
Виталий Игнатенко, ИТАР ТАСС агенттігінің бас директоры ... ... ... тіл ... ... ... Назарбаеваның бастамасымен екі
агенттік арасында осындай одақ құрылды. Тәжірибеде мұндай бұрын-соңды болып
көрмеген. Біз кәсіби ... ... ... ... ... жобасының жетекшісі Михаил Щедринский «Біз РТР мен ... ... екі ... ... ... құрылатыны туралы
айтқанымызда олар нәтиже шығарына күдікпен қарады»[xix] дейді. Дегенмен,
тәуекелді қадам ақталды. ... ТАСС ... ... мен ... ... ... ... мен Тегеранда, Лондон мен Нью-Йоркте - «Хабардың»
атынан жұмыс істеуде.
«Хабар» халықаралық ақпарат кеңістігінде еркін ... жүр. ... әлем ... ... таратқан ақпаратты қажет ететін шетел
«тұтынушылар» баршылық. Бұндай тұтынушыларға рухани азығын ... ... ... бірі «Caspio NET» ... арнасына
жүктелген. Ал күнделікті шетел жаңалығы, халықаралық ... ... ... ... ... ... отыр. Сондықтан да
халықаралық ақпарат кеңістігі мен Қазақстан ақпарат кеңістігі ... ... ... ... ... аралық ақпарат алмасу бар.
«Хабар» арнасында түрлі ұлт пен ұлыс, халықтың тарихынан ... ... «Вся ... ... ... бар. ... ... халықаралық қатынас туралы ақпар беретін телеөнім ретінде
тануға болмайды. Себебі, бұндағы тақырып аясы халықаралық ... ... өз ... бір ... ... жатқан қазақстандықтардың
тарихы баяндалады. Ендеше, халықаралық ... ... ... ... жоқ деуге болады. Бірақ, кең ... ... ... ... қызметін ескеруіміз керек. Күнделікті
жаңалықтарда ... ... ... ... ... ... ... елеулі жаңалықтардан кейін әлемдегі ең маңызды ... ... ... ... баса ... ... ... жаңалықтары ешқашан
назардан тыс қалдырған емес, ақпарат арнасынан да, ... ... ... ... ... ... ... шетелдің ірі телекомпанияларының деректі фильмдері де көрсетіліп
тұрады, тіпті шетел биржаларындағы алтынның, ... ... да ... ... шетел агенттігінен алынған. Бұл арнадан берілетін
материалдардың 35-40 пайызы ... ... ... ... ... ... беруде де көшбасшы болып табылады, жаһан
жаңалықтарының шамамен 5 ... ... ... ... ... 30-35 ... шетел телекомпаниялары мен агенттік
өнімдері деп үлкен сеніммен айтуға болады.
Арнадағы халықаралық қатынастар ... мол ... ... ауызға
ілігетін телеөнім – «Жеті күн» мен науқандық «Әлем тынысы».
«Жеті күн» апталық ... ... ел ... ... жаһандағы
жаңалықпен ұштастыра айтуды «әдетке» айналдырған. Мысалы, сайлау науқаны
әлі күнге дейін басты ... бірі ... ... ... ... ... енді шетел мамандарының пікірі алға
тартылып отыр. Еліміздегі өткен сайлау туралы жаһан не деп ... ... сол ... ... ... жасады.
«Әлем тынысы» науқан кезінде жарық көрді, әрі уақытша телеөнім ретінде
көрініс тапты. Бұл бағдарламаның «керектігін», жарық ... ... ... ... жақсы түсінді. Бұл бағдарлама біраз шетел ... Бұл ... ... ... ... бейтарап түрде жарияланды.
Мысалы, «Ташкентте Шанхай ынтымақтастығы ұйымына мүше елдердің ішкі істер
және ... ... ... ... ... ... халықаралық лаңкестікке
қарсы күрес, әсіресе діни-экстремистік ұйымдарды қаржыландыру көздерін жою
мәселесі талқыланды. Қазір лаңкестік ... ... ... ... ... ... ТМД аумағында жұмыс істейтін бірнеше
қайырымдылық қоры балалар үйі, ... ... ... ... ... ұйымдарды қаржыландырады. «Биыл мамырда Өзбекстанның Әндіжан
қаласында болған лаңкестік ... ... ... ... ... ... жиын ... Ресей мен Қазақстанның өкілдері
лаңкестік ... ... ... тиімді жолы ретінде Шанхай
Ынтымақтастығы Ұйымына мүше елдердің бірлескен ... ... ... ... - деген сияқты халықаралық қатынастағы тақырыптарды тілге
тиек етті. Бұнда шетел агенттіктері дайындаған халықаралық жаңалықтар ... өз ... ... ... ... ... арнасының
тарландары Григорий Беденко мен қаламын тастамай жүріп қыршынынан қиылған
белгілі журналист Талғат ... ... ... ... ... көрермендеріне арнап репортаждар дайындаған болатын. «Әлем
тынысының» соңғы бағдарламасы 2005 ... 20 ... ... ... бұл
саны Польша еліне, Тәжікстанға және Франциядағы ... ... ... ... ... Александр Квасневский арна тілшісіне
сұқбат ... мен ... ... көп. ... Еуропа мен Азияны
жалғап жатқан Қазақстан сияқты Польша да – ... пен ... ... ел. ... бұл ... ... пен ... Еуропаның
кез-келген елімен әріптес бола алатын дәрежеге ... ... ... экономикасы жақсы дамып келе жатқан ел. Оны былайғы ел қазіргі
заманғы ... ... ... ... мемлекетке айналудың
үлгісі тұтады. Польша экономикасының бүгінгі жетістіктерінің сыры осыдан он
алты жыл ... ... ... ... күрт ... ... сөзімен айтсақ, «керек кезінде қажет ... ... ... ... ... ... жаңаша өмір сүре
бастаған 1989 жылы ел өндірісінің 70 пайызы мемлекеттің ... ... ... 70 ... ... ... «Польша кереметінің»
тағы бір құпиясы ел өзгерістерді ең алдымен экономикадан бастады. Қаржылық
тұрақтылыққа қол жеткізуді мақсат етті. ... ол ... ... ... ... ... Оны ... тұрақты мөлшерге дейін төмендете алды.
Саясатқа екінші кезекте ... ... ... өзінде қазір бұл ... даму ... ... ... оқ бойы ... ... ... Атлантика Одағына мүше Польша демократияны алдыңғы орынға
қояды. Яғни, Польша да, Қазақстан да экономикалық және ... ... ... ... ... Бұл ел де шикізат пен ауылшаруашылығы қорларына ие.
Бірақ энергия көздеріне ... Осы ... ... ... қара ... ... ... айлақтары арқылы тасылғанын ... ... ... ... ... ... қазақ мұнайымен жүреді. Екі елдің тауар
айналымы өсіп келеді. Қазақстанға технологиялар жеткізілуде. ... ... ... ... ... да елеулі табыстарға қол жеткізді. Көрші елдермен,
әсіресе, Германиямен кейінгі мың жылдық тарихында алғаш рет ... бола ... ... келе ... ... бері ... Одаққа
мүше. Ел Президенті Александр Квасневскийдің айтуынша, бұл – ... ... ... ... ... Ал, ... Орталық Азия
аймағындағы «тұрақтылықты экспорттаушы» ел деп біледі. Еліміздің осында
тұратын ұлттарға құрметпен қарайтын саясатын ... ... ... ... Республикасының Президенті:
- Қазақстан – сол өңірдегі бірден-бір тұрақтылықтың көзі. Адам құқығы
институттарын ... ... ... қол ... Бұл елде көп ... ... ... Қазақстан – осы ... шын ... күш. Бұл ... ... ... ... үлгі бола
алады.
Польша Президенті елінің Еуропалық Одаққа кіруінен Қазақстанға тек
пайдасы ғана тиеді ... ... ... ... ... ... де ... Қазақстанда поляктардың ... ... ... разы. Польшаның да, Қазақстанның да әлемдік саясаттағы ролі
күшейіп келе ... деп ... Екі ... де ... даму тәжірибесі бар.
Ал, мемлекетіміздің 2009 жылы ... ... және ... ... ... толық мүмкіндігі бар деп санайды. Бір кездері бұл
елдің өзі де осы ұйымға төрағалық еткен.
Александр Квасневский, Польша Республикасының ... ... ... осы ... ... ... ... тиіс. Қазір
Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымының тиімділігін ... ... ... Бұл ... ... басшылық жасауға сайланатын болса,
ұйымның жұмысына жаңаша серпін беретіні сөзсіз.
«Алыс та жақын Қазақстан» дейді ... Алыс ... – екі ... ... мың шақырым. Жақын дейтіні – тағдырлары ұқсас. Екі елдің ... ... көп. ... да ... секілді түрлі соғыстарды,
басқыншылықты, тәуелсіздік үшін күресті бастан өткерді. Айналасындағы ... ... ... жоқ. Ал, ... ... ... жеріне сонау
ХІІІ ғасырда келіпті деген дерек бар. Одан ... ... ... ... ... ... ... кету мүмкін емес. 1936 жылы 100
мың поляк Қазақстанға ... ... ... Поляк халқы қазақтың бұдан 70 жыл бұрын осы ұлттың өкілдеріне жасаған
жақсылығын әлі күнге дейін ұмытпайды. Қай ... ... ... да ... ... сталиндік қуғын-сүргін кезінде Қазақстанға қоныс аударылған
қандастарын ажал аузынан халқымыздың аман алып қалғанын айтады. ... ... ... ... ... келе ... ел ... осы кең
пейіл қасиетінің алдында бас ... ... ... ... ... ... ұқсас
қызметті «Польша-Шығыс» қоғамы атқарады. Бұл – кеңес кезіндегі Польша мен
КСРО ... үйі. Одақ ... ... ... аты да, заты да ... бұл мекеме ТМД елдері халықтарын байланыстыруды басты мұрат тұтады.
90-шы жылдары кеңес құрамында болып келген республикалар ... ... ... ... азайған тұста Польшада еліміздегі ... ... ... аз ... Көбіне, поляктардың қысым көріп
жатқаны ... ... ... ... ... ... жылға дейін жағдай
осылай болды. Осыдан төрт жыл бұрын ... ұлт ... ... Иоанн Павел
екіншінің Орталық Азия елдері ішінде тұңғыш рет Қазақстанға баруы жағдайды
күрт өзгерткен. ... өзге ... ... туралы әңгіменің шындыққа
жанаспайтынына жұрттың көзі жетті.
Стефан Наврот, Польша-Шығыс ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... ғана ... Қазір сіздерде
тұратын 60 мың поляк үшін Қазақстан олардың екінші отаны. Олай болмағанда
ше. Барлық жағдай ... ... ... ... ... ... ... құралы да бар.
Польша Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін осындағы поляктар отанына
ағылады деп ... ... ... ... ... ... ... қаржы да бөлінді. Бірақ, мыңдаған ... ... ... ... ... дені орнынан қозғала қойған жоқ. Ал, еліне
оралған бірен-саран ... ... ... көмегін жыр ғып айтып
отырады. Көзқарастың осылай күрт өзгеруіне Астанада Әлем ... ... де ... ... ... Екі елді ... ... тағы бір
ұйым – Полша-Қазақстан Достық үйінің төрағасы ... ... да ... ... көбі ... пікірде екенін айтады.
Йозеф Брылл, Польша-Қазақстан достық үйінің төрағасы:
- Поляктар Қазақстанды әлемге танытып ... ... ғана ... жазушысы
Ричард Бодовский «Қазақстандағы поляк әншілері» деп аталатын кітабын
жарыққа ... Бұл ... ... ... - онда ... халқы туралы
көп мағлұмат айтылады.
Енді Польша астанасындағы орталық көшелердің бірі ... ... ... ... ... ... ... деген құрметін осылай білдірмек.
Таяуда қалалық кеңес осы туралы шешімді бекітуі тиіс. Бұл көше ... ... ... ... ... Қала демекші, Варшава мен Астана
бауырлас қалалар. Польша ... ... ... әлемнің 55 елімен ғана
бекіткен. Қала басшылығының ... бас ... ... бірі –
инфрақұрылым. Биыл шаһар бюджеті қаражатының көбі метро, жол, көпір салуға
жұмсалып жатыр. «Дегенмен, ... ... ... ... Астанамен
салыстырғында біздің жұмысымыз жеңілдеу» дейді.
Роберт Драба, Варшава ... ... Бұл ...... бір қала салу. Бұл – тек жүрек жұтқандар ғана
жүзеге асыратын шаруа. Бұл туралы бізге тек ... ғана ... ... құрылысқа салынатын инвестицияның көлемі қайран қалдырады.
Осы тұста, Германия мен Ресей секілді екі алыптың ортасында орналасқан
Польшаның да бір ... ... ... ... ... бір ... ... қаласынан мемлекеттің орталығы – Варшаваға ... ... жөн. ... ... ... баласы Варшавада оқып жүр. Еуропалық Одаққа
мүше болғалы білім деңгейін де осы межеге лайықтап жатқан Польшаның ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
қатынас, экономика және құқық мамандықтары бойынша білім алып жатыр. ... ... ... да Қазақстанға деген қызығушылығы арта бастаған.
Нұргүл Қырықбаева, Варшава Университетінің 3-курс студенті:
- Бізде қазір халықаралық қатынас пәні бар. Онда «Ресей және ... ... ... дәріс оқылады. Сонда Қазақстан қарқынды дамып келе ... ... ... Сұлтанбеков, Варшава Университетінің 2-курс студенті:
- Қазақстаннан 15 жыл бұрын келген поляк мұғалім бар. Сол кісі ... ... ... ... туралы, қазақ халқы туралы, оның ұлттық
ерекшеліктері жайында ... ... ... ... Қазақтардың амандасқанда
құшақтасып, қол алысатынына тәнті болып тамсана әңгімелейді. Ал, поляктар
сәлемдескенде тек «чеш-чеш» дейді де, ... ... ... ... ... ... екінші Отаны
санайды. Келесі жылы Польша ұлт мақтанышының ғарышқа ұшқанының 30 ... 1976 жылы ... 27-сі күні ... ... ... 8
тәуліктен соң оралды. Ғарышқа 89-ыншы болып аттанған оның ... ... ... аман ... ... ... басталғандай болғандағы табаны
алғаш тиген жер – Қазақстанға ... ... ... ... ... шеккен
Байқоңыр мен қонған жері Арқалықтың қос уыс топырағын ала ... еді. ... ... екі құты ... әлі күнге дейін ... тұр. ... ... бірі ... қарсы алған жергілікті жұрт, нанын тосқан
кейуана мен домбыра сыйлаған қазақтың қара шалы күні бүгінге ... ... ... ... ... ... ... халқының жүрегінің кеңдігі таңдандырады. Әлі ... ... ... алдындағы жаттығуға барар жолда мал жайып жүрген ... ... ... ... ... ... ... Сол кісі біз
ұшар күні алдымыздан шығып, сәтті сапар тіледі. Қонған кезімде де ... ... бірі – ... ... ... даласында кездейсоқ
жүрген жергілікті жұрттың маған нан ұсынып, домбыра ... ... ... ғарышкері Қазақстанның ғарыш саласының болашағына сенеді.
Мирослав Гермашевский, тұңғыш поляк ғарышкері:
- Байқоңырды өздеріңіз толығымен пайдаланатын заман туатынына ... ... ... да, ... да мүмкіндіктеріңіз бар».
Әлемнің түкпір-түкпірінен мәлімет ... ... ... ... етіп отырған «Хабардың» адымы кең-ақ. Ол мыңдаған
еңбек күшінің жемісі. ... ... ... ... жатпай-
тұрмай ізденіп, халыққа аянбай қызмет етеді. «Хабар» арнасының әр елдегі
тілшілері:
Қалымбетов Азамат Кеңесбайұлы - ... ... ... ... Мұхтарәлиевич – Қырғызстан Республикасындағы тілшісі,
Құдайбергенова Бэла Мүтәліпқызы – Ресейдегі тілшісі,
Меркеев Дәурен Сұлтанұлы – Тәжікстандағы тілшісі.
Арнадан берілетін ... ... ... ... ... ... яғни дүйсенбі мен жұма аралығында күнделікті, сағат 13.00-те
және 15.00-де қазақ тілінде «Халықаралық жаңалықтар» ... 10 ... ал орыс ... осы ... ... новости» айдарымен
сағат 14.00-де және 16.00-де 10 минуттан ... оған ... ... халықаралық жаңалықтарды қосыңыз. Спорт және ... ... ... да ... жаңалықтар кездеседі. «Вокруг света»
атты 50 минуттық бағдарлама тағы бар. Арнадағы жалпы жаңалықтар 7 сағаттан
аса ... ... оның ... ... жаңалықтар үлесі екі сағатқа жуық,
яғни төрттен бір ... ... ... 25 ... ... бұған
шетелдік документальді фильмдерді қоссаңыз (Би-Би-Си-дің «Самые, самые»
атты фильмі мен ... «Жер ... ... да осы ... ... арна ... ... артып, «Хабар» арнасының
эфирлік уақытының 35-40 пайызын шетел ақпарат агенттіктері мен телеарналары
өнімдері және ... ... ... ... ... материалдары алатынына көз жеткізесіз.
Еліміздегі тағы бір ірі, әрі танымал ... ... ... ... «31 ... ... ... 1992 жылы 24-қазанда А. Байтасовтың
жетекшілігімен «31 ... ... ... ... рет ... бар-жоғы 4 адам болған. Телерадиокомпанияның эфирдегі тұсауы 1993
жылдың 12-ақпанында кесілді. Сол кездің өзінде-ақ арна ... ... ... ... ... шыға ... арнаның бірнеше жеке хабары
болды. «31 арна» деп ... ... ... ... ... ... ... компания өзінің дәстүрлі даму үрдісі
негізінде саяси, экономика құрылымы жөнінде ... әділ ... ... ... ... келеді. «Біз әрқашанда әділ болуды көксейміз, «бәріне
- тең мүмкіндік» қағидасын ұстанамыз. Бағдарламаларымыз бір ... ... ... ... білдірмейді», - дейді медиахолдинг президенті Арманжан
Байтасов. Бүгінгі таңда «31 арнаның» эфирін 3 бөлікке ... ... ... ... ... мен ... және кең аудиторияға ... Олар орыс және ... ... ... ... ... ... табылады.
2003 жылдың шілде айынан бастап «31 арна» Intelsat 904 серігі арқылы
сапалы жаңа ... ... ... ... «31 ... ... қабылдау
аумағына Қазақстаннан басқа, Ресейдің ... ... ... мен ... ... Орталық Азияның өзге де
мемлекеттері енеді. Қазіргі кезде осы елдердің телерадиокомпанияларымен ... ... ... ... Оның ... ... болғандықтан бағдарламаларды Қазақстанның кез-келген өңірлері мен
жоғарыда аталған шет мемлекеттерде көруге болады. 2004 жылдың ... ... ... ... ... ... Қазіргі заманғы телевизиялық
құрал-жабдықтар күрделі бағдарламаларды жасауға жол ашты. Арнаның түсіру
тобы (оператор бөлмесі), бағдарлама ... мен эфир ... жаңа ... ... Бұл жеке ... ... ... сапада
дайындалуына ықпал етеді. Осылайша, «Информбюро» ... ... ... ... ... ... мен жарық түсіру ерекшелігімен жаңа
сипатқа ие болды. Ақпарат кеңістігінде 11 жыл бойы ... ... ... жатқан «31 арнада» ешқашан кері кету болған жоқ. Компанияда тек ... ... анық ... Әрі ол ... ... ... ... жағынан нығайып келеді. Бүгінде кәсіпорындағы қызметкерлердің саны
850-ге жетті. ... ... ... ... Орта Азия мен ... ... ... «31 арнаны» республиканың көптеген өңірлері мен
жақын шет мемлекеттер де көре алады. Компанияның ... ... ірі ... ... істейді. Арнаның Қазақстан бойынша бір
филиалы, 7 ... ... 39 ... ... құрамына екі теле арна: 31 арна мен «Таң» телекомпаниясы,
31 радио және ... ... ... «Мегаполис-
Недвижимость», «Мегаполис-За ... ... ... ... ... «Агропром», «Сезон» журналдары, «Мегаполис» баспа үйі
кіреді.
31-арнадағы «Информбюро» жаңалықтары - Қазақстанның тарихына жедел енген
ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... радиодан тыңдап, Интернет парақшасынан оқу мүмкіндіктері
қарастырылған. Жаңалықтар легі сағат сайын жаңартылып тұрады. Ақпараттар
уақытқа, саяси ... ... ... ... - әр түрлі топтардың басын біріктіріп отырған ауқымды жоба.
Телеэкраннан тыс және оған ... ... ... ... ... түсірушілер, бейне және дыбыс реттеушілердің ортақ
идеясы - тың ... ... ... ... ... телевизиялық
ақпараттық бағдарламасының жобасы 1996 жылдан бастау алады. Қазақстанда әлі
күнге дейін республикалық және халықаралық телебайқаулар мен фестивальдерде
жүлдегер ... ... ... дәл ... ... ... «Алтын Жұлдыз» республикалық байқауының «Ақпараттар бағдарламасының
үздігі» мен ... ... ... бойынша 5 бірдей жүлде алған. Сонымен
қатар «Ақпараттар әлемі» Мәскеу телефестивалінде ... ... ... ... ... ... ... әлемдегі маңызды оқиғалар
да ескерусіз қалмайды, мәселен 2006 ... ... ... ... ... ... бес бірдей халықаралық
жаңалықтар берілді:
1. Ауғанстан Парламентінің ... ... ... шабуылда 8 адам
жарақат алған.
Кабулда Ауғанстан Парламентінің мүшесі- Падшах Хан Сахебке ... 8 адам ... ... ... ... ... оққағарлары,
қалған бесеуі – қарапайым адамдар.
2. Газада ... ... ... ... күн ... ... өршіп
барады.
Газа аймағында белгісіз қарулы топ пен «Хамас» қозғалысы арасындағы
қақтығыста бір тұрғын қаза ... ... ... ... ... ... аз ... үйінің маңында болған.
Бұл оқиға «Фатх» пен «Хамас» топтарының ымыраласқанына 2 күн ... ... ... ... ... текетіреске түскендердің кім екені
белгісіз.
3. «АҚШ теңіз флотының 8 жауынгері Ирактың 24 азаматының ... ... ... ... ... ... ... қолын қанға малыпты. Ал,
қалғандары тергеу барысында жалған мәлімет бергені үшін айыпталуда. ... Нури ... бұл ... ... деп ... Абу Грейб
оқиғасынан кейін өткір сынға ұшыраған АҚШ-тың беделіне бұл оқиғаның орасан
нұқсан келтіретіні анық.
Үстіміздегі жылдың басында Ақ үй ... ... Буш ... ... ... ... ... уәде берген болатын.
4. Иран Президентіне қарсылық танытқан студенттер жазаланбауы тиіс.
Ислам Республикасының Италиядағы елшілігі алдына ... ... ... ... ... ... 11 ... Тегерандағы ірі университет
тәлімгерлері Махмуд Ахмадинежадтың баяндамасына кедергі келтірген ... оның ... ... ... ... деген ұрандар тастаған
еді. Осыдан кейін ел басшысының кетуден басқа амалы қалмаған.
5. Холокостты жоққа шығарғаны үшін ... ... ... ... еліне оралды.
Айта кетерлігі, британ азаматы Дэвид Ирвинг 17 жыл бұрын айтылған ... ... жылы ... ... алынған. Үстіміздегі жылдың ақпан айында
Ирвингке 3 ... ... ... болатын. Алайда, аппеляциялық сот бұл
мерзімді 1 жылға дейін қысқартқан.
Бес ақпараттың да авторы ... Роза ... өзі ... ... жаңалықтардың ақпарат көзін көрсетпепті. Негізі бұл ... ... орын ... ... ... ... белгісіз, ақпарат
көзін көрсетпейді, мүмкін ақпарат көзінен тікелей алмағандықтан ... ... ... ... жаңалықтарды табу телевизия қызметкеріне
еш қиындық тудырмайды, интернетке ... ... ... ... ... ... шетел ақпарат агенттігінен емес, интернеттен
алатындықтан болар. Бұл менің ғана ... ... ... ... ... ... естіген шындық.
Ал сол күнгі «Информбюродағы» спорт жаңалықтарының ... ... ... ... ... іскерлік жаңалықтарында да шетелдік сайттар ... ... ... тек ... ... ... ... баламасы жоқ. «Открытая Азия» бағдарламасы (қазақ
тіліндегісі «Орталық Азия» деп ... Орта Азия ... ... ... аптасына бір берілетін, жарты сағаттық бағдарлама,
бұл хабар «Таң» арнасынан да ... одан ... ... ... да
(«MuzZone» музыкалық бағдарламасы) шетелдің ... ... ... Бұл арна ... ... мен ... ... «Хабар» мен «Қазақстаннан» да асып түсетін ... бұл ... ... ... клиптері көптеп көрсетіледі. Әрі әр
дүйсенбі сайын ... ... по ... и ... «В ... ... сериалы ретрансляция жасалады. Бірақ бұл арнада
халықаралық жаңалықтарға ... ... ... ... атап ... жөн,
шетел жаңалықтары «Информбюро» жаңалықтарында ғана беріледі. Сондықтан
халықаралық жаңалықтардың берілуі әр ... ... бір ... ... енді ... әлем ... айдарында бір-ақ хабар да берілуі
мүмкін.
«Франс-пресс», «Ассошейтед пресс» ... ... ... ... ... ... ... азаматтық соғыс жүріп жатқан Сомали
мемлекетінің әуежайына екі мәрте қонды, ол қару-жарақ ... ... ... ақпаратын алғаш эфирден берген 31-арна болатын. Оның соңынан іле бұл
хабарды еліміздің ... ... ... ... ... шықты. Ирактағы
жағдайды ең алдымен Си-Эн-Эн, Би-Би-Си және Ассошейтед пресс агенттігі
әлемге таратқаны белгілі. ... әр ... ... еліміздің бұқаралық
ақпарат құралдарында да көрініс тауып жатты.
Ассошейтед пресс ... АҚШ ... ... ... ... ... мәліметті жария етуді сот ... ... ... ... Гуантанамо базасында лаңкес деген күмәнмен 40 елдің 520 ... ... ... ... пен ... 2001 ... 11
қыркүйегіндегі терактілерден кейін Ауғанстан мен ... ... да осы ... бүкіл әлемге жар салған ... Осы ... да ... ... ... ... жеткен болатын, ал бұл ақпарды
біздің бұқаралық ақпарат құралдары ... ... ... президенті Сапармұрат Ниязовтың қайтыс болғанын әлемге
алғаш таратқандардың бірі Би-Би-Си арнасы. Қазақстанның бұқаралық ... да бұл ... ... осы ... ... ... таратты.
Ал Қазақстан Республикасы аумағында тіркелген ... ... бірі - ... телеарнасы. Алғаш 1991 жылдың наурыз айынан
бастап Алматы ... және ... ... ... үшін ... тарата
бастады. Аудиториясы бір жарым миллионнан аса адамды құрады. ... ... ... Мұхтар Әбләзов пен Ғалымжан Жақияновты көрсеткені
үшін телеарна ... 2002 ... 16 ... «31 ... ... ... Басында өзіндік бет-бейнесін жоғалтып, біраз уақыт тоқырауға
ұшырады. 2004 ... ... ... ... орын ала бастады.
Оған басшылыққа Данияр Рымжанов бастаған жаңа команда келуі себепкер болған
сияқты. ... өз ... ... бар, ... ... ... - ақпараттық-ойын-сауықтық телеарна. 31-арна медиахолдингі
қарамағына кіретіндіктен қазіргі таңда ақпаратқа назар аудара бастағандай,
оның ішінде халықаралық жаңалықтарға да. ... ... ... ... ... жоқ, халықаралық жаңалықтар тек орыс тіліндегі
ақпараттық бағдарлама «Таң ньюстан» беріледі. «Таң» арнасында қазақ тілінде
жаңалықтардың ... бұл ... ... ... ... табылатынын баса
айтқан жөн. Сонымен қатар, бұл арнада ... ... ... қайталанып
берілетін «Зарубежный бизнес» атты 15 минуттық хабар бар, бұнда шетелдік
бизнес ... ... сөз ... ... бұл арна ... клиптерін,
шоу-бизнесіндегі жаңалықтарын насихаттаумен айналысады.
20-ғасырда ақпараттық бағдарламалар табыссыз деп танылса, 21-ғасырда бұл
жоққа шығарылып, ақпаратты тартымды етіп ... ... көзі ... және
ақпаратты құбылтып жеткізіп, әркімнің өз пайдасына шешуге мүмкіндігі ... ... Оны ... ... Тед ... де ... болатын. Содан да
болар, ақпараттық бағдарламалар қазір арасында ... ... ... Бұл да ... ... арқылы шетелден келген жаңалық.
КТК телеарнасы («Коммерческий телевизионный канал» акционерлік қоғамы)
өзін республикамыздағы тұңғыш ... ... бірі ... ... ерекшеленгенмен бұл арнаның да өз ... ... ... республикамызда «Қазақстан» арнасынан басқа ... жеке ... ... «Қазақстан» арнасы ғана мемлекет құзырында,
«Хабар» жабық ... ... ... ... ... ... жеке адамдар қолында. Агенттік акциясына иелік етіп отырғандар
есімдері жарияланбағанымен ... ... иесі ... ... ... ... ... әуелден аян. Марқұм Алтынбек Сәрсенбайұлы еліміздегі
бірнеше ... ... КТК, НТК және ... газетінің) Д.
Назарбаева мен Р. Әлиев қолында шоғырланғанын айтқанда Р. ... оны ... ... ... - деп ақша ... ... ... Ал 2007 жылы ақпан
айында Рейтер ... ... ... Әлиев мырза журналистің:
Қазақстандағы белгілі медиақұрылымдар иесісіз бе? – ... ... ... ... ... ... ... НТК арналары, 31 арна медиахолдингі («Таң» арнасы ... ... ... ... КТК ... 1990 жылы құрылды,
ақпараттық арна, республиканың бүкіл аумағына ... ... ... ... барлық өңірінен ақпарат беріп тұрады, сонымен қатар
арнаның тілшілері Өзбекстан, Қырғызстан, ... ... мен ... бар. ... ... күніне бірнеше рет орыс және қазақ тілдерінде
тікелей эфир арқылы ... Оның ... ... және ТМД ... ... ... аударылады, халықаралық жаңалықтар күнделікті беріліп ... ... ... ... ... және қазақстандық ірі
ақпарат агенттіктері материалдарын пайдаланады, тығыз ... ... КТК ... ... ... мен ... ... эфирінен де беріліп жүр. Арна ... ... ... ... мақсат тұтады, яғни мәселенің бір жағын ғана емес,
екі бетін де ... ... ... қоғамды бұлқындырмау керек.
Көрермен тігісі жатқызылған, оңы мен солы анықталған ақпаратты алуға тиіс»,
- дейді арна басшылары. ...... ... Артур Платонов.
Арнаның бұндай бағытты көздеуі заңды да. Өйткені аты тәуелсіз болғанымен ... қол ... ... ... ... ... Сондықтан да
халықаралық жаңалықтарды да сұрыптап, ел билігіне ... ... ... Арна ... ... сенсация соңына түсіп,
тексерілмеген ақпаратты да таратып, аздап беделін ... ... еді. ... ... ... де, бұл арнадағы ақпарлар қожайының оң ... ... ғана ... назарына ұсынылады.
КТК арнасында да халықаралық жаңалықтарға арналған арнайы ... ... ... ... ... ... ... («Күн
дерек»), кешкі, спорт жаңалықтарында, аптаға шолу ... ... ... недели», «Шарайна»), күнде эфирге шығатын «Шоу-
бумда» көрініс тауып жатады.
КТК ... гөрі ... көп ... бөлетін арна. Сондықтан
шетелдік телеарна өнімдері ... ... ... ... ... клип ... ... арнасы («Независимый телевизионный канал» акционерлік қоғамы) 1997
жылы құрылды, жетекшісі Алиясова Айгүл, ... ... ... ... ... Қостанай, Павлодар, Семей, ... ... ... ... көрермендері көре алады. Музыкалық ойын-сауық арнасы. Бұл
арна да Д. Назарбаева ... ... ... құралы.
Бұқаралық ақпарат қожайыны әрқашанда басылым ... әсер ... ... ... еліміз ғана емес, әлемнің өзі соған ыңғайланған. «Ю-Эс-
Эй Тудэй» колумнисі Майкл ... «БАҚ иесі ... ма, ... ма, әлде
жеке адам ба – бәрібір. Бастысы, қожайынның білімі, әділдігі, батылдығы», -
деген болатын. ... оның бұл ... ... ... ... Өз
сұқбатында Эдвард Херман: «Қоғамдық радио тарату желісі (PBS) мемлекет
қаржыландырып ... ... ... ... ... ... көш ілгері алға шығып кетті. Осыдан-ақ коммерциялық
БАҚ-тың жақсылыққа апармайтынын көруге болады. Өйткені олар тек өз ... ... ... - ... ... ... ... бірі - «Алматы» телеарнасы. ... ... ... деген атпен құрылған болатын. 2005 ... ... ... ... ... И. ... ... аты «Алматы»
телеарнасы болып өзгеріп, қалыбы да басқаша, жаңаша түрленіп ... ... ... ... «ЕвроНьюс» қалыбымен жасалына бастады.
Телеарнаның ротациялық-ақпараттық ... ... үшін ... ... еді. Алғашқы реакция әр түрлі ... ... ... ... ... Уақыт өте келе көрермендер қалада болып жатқан
оқиғалар ... ... ... ... ақпарат алуға мүмкіншілік
беретін қолайлы арна ... ... ... ... телеарнасы
алматылықтар үшін қызықты әрі пайдалы сипат алды. Таралу ауқымы – ... және ... ... Бас ...... ... - ... ақпараттық арна болғандықтан оның ... ... ... бар. ... ... ... ... Осыған қарамастан, сюжеттерді қызықты етіп бере ... ... ... ... ... 2-3 секундтың ішінде көрермен назарын
байлап-матап ... білу – ... Бұл – ... және ... ... бір ... кемшілігі НТВ, Discovery телеарналарына қатты
еліктейді. Алайда, ондай ... жету ... ... эфир ... ... ... ... екендігін түсінбейді. Бүгінгі
теледидардың нақты рөлі жоқ, ол ... ... ... ... қалды. Оған қоса әзірге кәсіп нысанына да айналып үлгерген ... ... ... ... үшін абоненттік ақы төлейді,
бізде олай ... ... ... ... ... ... өлшейтін құрал
жоқ. «Алматы» телеарнасы бүгінгі таңда көрермендер үшін өмірдің ... ... ... көзіне айналып отыр. Ол ... ... ... бір ... емес, бірнеше қадам алда жүруі
шарт.
«Алматы» арнасында шетел жаңалықтары «Әлемде» айдарымен ... ... жол ... ... ... де, жаңалықтың өзі көрінісімен
көрсетіледі. Жүгіріп тұрған жолда («бегущая строка») ... ... ал ... толығымен берілгенде көбінесе қай ақпарат агенттік
немесе телерадиокорпорация өнімі екені айтылмайды. Мысалы, 2006 жылдың ... ... мына ... ... бірге берілгенде ақпарат
көзі аталмады:
1. Ауа-райының тым жылып кетуі Лондонның аяқ астынан құйынға тап келуіне
себепкер болды. Табиғат апаты кеше ... ... ... ... көрінеді. Әсіресе Кенсал - Райз ... ... ... соққы тиіпті. Үйіріліп соққан жел үйлердің ... ... ... ... ... жүздеген үйге елеулі зиян келіпті.
Алапат құйынның салдарынан бірнеше жүздеген адам зардап шегіп, бірнеше адам
ауыр жарақаттар алған. Соңы ... ... ... күшті жел халықаралық
«Хитроу» әуежайы маңында да ... ... ... ... ... ... ... шамадан тыс жылынып ... ... ... Болгарияда жолаушы автобусы көпірден құлап кетті. Оқиға бейсенбі күні
Бяла қаласының ... орын ... ... ... өтіп бара ... автобус
жүк көлігімен соғылып қалған. Апат салдарынан 19 адам қаза тауыпты. Тағы 13
адам ... Оның ... ... ... ... ала мәліметтерге қарағанда,
жол көлік апатына жүк мәшинесі тежегішінің аяқ астынан істен ... ... ... Тірі қалған жүк көлігінің ... ... ... ... Бұл жағдайға байланысты Болгария премьер-министрі Сергей
Станишев өзінің ... ... ... ... ... қайтты. Үкімет
баспасөз қызметінің хабарлауынша, жақын арада ... ... ... ... зардап шеккендердің отбасына көрсетілер көмектің
мән-жайы талқыланбақ.
3. Ливанның «Хезболла» ... ... ... ... ... ... жалғастыра беруге шақырды. Хасан Насралла
өзінің бұл бейнеүндеулерін өткен бейсенбі күні Бейруттың орталық ... ... ... арнап жолдаған. Насролланың сөздері үкімет
сарайының алдына орнатылған үлкен мониторлар арқылы ... ... ол ... ... ... ... күні тағы да ... ауқымды шара өткізуге шақырды. «Хезболла» басшысы ... ... ... ... Фуад ... ... қатты
сынға алды. Оның айтуынша, Ливанға Батыстың ... ... ... керек. Естеріңізге сала кетейік, Ливан астанасындағы үкіметке қарсы
наразылық шаралары осыдан бір апта бұрын ... ... ... ... ... ... Федералдық Қауіпсіздік
Қызметі бұрынғы офицерінің қабірін бейсенбі күні ... ... ... ... ... қойды. Оны ақтық сапарға шығарып
салу үшін марқұмның туыстарынан өзге ... ... ... ... мен ... сепаратистерінің эмиссары Ахмед Закаев шақырылды.
Литвиненконың денесі радиация көзі болып табылатындықтан ол ... ... ... ... сала ... ... Литвиненко 23 қараша
күні радиоактивті затпен улану салдарынан көз жұмған болатын. ... ... ... ... фо» ... Ресей арнайы қызметі экс-
офицерінің өлімі туралы көркем фильм түсірмек ... бар ... ... ... фо» өкілінің мәлімдеуінше, телеарнаның бұл бағыттағы драмалар
түсіруде үлкен тәжірибесі бар. Жаңа ... ... әрі ... ... ... көптеген фильмдердің авторы Питер Космински
болмақ көрінеді[xxi].
Төрт ақпарды да тәржімалап, эфирге ... ... ... Тек ... ... ... ғана күні бойы қарап отырып
жүгіріп ... ... біле ... ... ... Бұл ... өзіндік
саясаты ма, әлде жаңалық көрерменге жетсе болды деп санай ма – ... бұл ... ... бұл арна ... барлық дерлік бұқаралық ақпарат
құралдарында кездеседі. Кейбірі шетелдік агенттікпен ... ... ... ... сондай қадамға барса, енді бірі интернеттен алған
ақпарды иесіз дүниедей пайдалана береді.
Аталған арнадан 2006 жылдың 5-желтоқсанында Ж. ... ... мына бір ... да ... ... көрсетілмеген:
Тропикалық «Дуриан» дауылы Вьетнам аумағына келіп жетті. ... ... ... ... ... болғандардың саны 10-ға
жеткен. Тағы 50 шақты адам ... ... ... Апат ... мың адам ... ... көшірілді. Вьетнамның ауа-райын болжау
орталығы желдің жылдамдығы сағатына 117 шақырымға жетеді деп ... ... ... мыңнан аса тұрғын үй қирап, қуат көздеріне зақым
келген. Естеріңізге сала кетейік, «Дуриан» дауылы ... ... ... болып, мыңнан аса адамның өмірін әкеткен болатын. Вьетнамға бет
алып келе жатқан кезде дауылдың күші ... ... ... ... Тайланд бұғазына таяғанша ол тағы біршама күшінен айырылады.
Аталған арнадағы халықаралық ... ... ... 30-35 ... Бұл ... да. Өйткені біздің арналардың барлығы дерлік шетелдің
емес, өз еліміздің жаңалығын ... ... ... ... да ... ... отырған жоқ. Ең ... ... ... ... ... жалаң болмас үшін «Хабар», «31-арна» және «Алматы» арналарындағы
2007 жылдың 12 сәуірі мен 12 мамыры аралығында, яғни 1 ай ... ... ... ... ... ... жөн ... және оны таблица
түрінде бердік.
Шетел жаңалықтарының телеарналарда берілуі (12.04.07 – 12.05.07)
|Телеарналар ... ... ... ... ... ... |
|атауы | | | | | | ... |42 |7 |4 |40 |6 |38 ... |17 |2 |2 |13 |1 |12 ... |32 |6 |1 |36 |2 |40 ... |91 |15 |7 |89 |9 |90 ... әлем ... ... төтенше жағдайлар мен оқиғалар,
саясат тақырыбы мен ... ... ... ... ... ие екен. Мысалы,
«Алматы» арнасынан 2007 жылдың 7-мамырында 4 бірдей жаңалық ... ... ... ... ... ... ... құйын,
Мысырдағы әуе апаты, Қытай кен орындарының біріндегі жарылыс туралы. Ал 31-
арна ... ... ... ... ... бірнеше күн
қатарынан тоқталған:
17.04.2007: Қырғызстандағы билікке қарсы шеру әлі жалғасуда.
Бүгін Бішкектің орталық ... ... жуық адам ... Жұртшылық
төпелеген нөсерге қарамастан, наразылық шарасын жалғастырып, ... ... ... талап етуде. Алаңда 100 шақты киіз үй тігілген.
Оппозиция өкілдері бүгін біріккен отырыс ... жаңа ... ... күш ... президент сайлауы жайлы үш арна да ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі жайында. Шетелдің
танымал футбол клубтарының ойындары да арналар назарынан тыс қалмаған. ... ... ... ... төрт бірдей әлемдік және шетел спорты
жайлы материалдар ... ... ... еркін күрестен өтіп жатқан
Азия біріншілігі жайлы, екіншісі «Каталония футболшылары ел ... ... ... ... - деп ... ... ... ширек финалына жолдама үлестіріліп жатқаны жайлы. Төртінші
материал француз футболындағы бас ... ... ... ... ... ... ... электронды бұқаралық ақпарат құралы - ... ... бас ... ... Сырғабеков пен бас продюсері Шоқан
Лаумулин бастатқан топ тізгін ... ... ... ... Ең ... жаңалығы, әсіресе, қазақстандық арналардан басты
өзгешелігі – жаңалықтар ... ... орын ... ... өз
көзқарасын білдіретін республикаға танымал адамның болуы, бұны телевизия
тілінде күннің «ньюсмейкері» дейді. Бұл ... ... ... де ... бар, ал ... ең ... бұл әдісті қолданған – ... ... ... ... ... жаңа ... ... сапалы фильмдер мен
сериалдар, белгілі әлемдік арналар: BBC, CNN, Al Jazeera, Euronews, SkyFox,
CCTV жаңалықтарын көрсету құқығына ие ... ... ... ... ... ... ... күнделікті өзіндік жаңалықтар форматын
ойлап тапты («Пять новостей» бағдарламасы және әр ... ... ... қорытындысын шығаратын кавер-жоба «Международная
панорама»), сөйтіп арна көрермені әлемдік ... ... ... ... да таныса алады.   Негізі халықаралық ... ... «Осы ... «К этому часу», «180 минут», программа
«20:30» бағдарламаларында да айтылады. Бірақ ... ... ... ... ... «5 ... ол күнделікті
(дүйсенбі мен жұма аралығында) сағат 17.00-де 20 минуттан беріледі, ... әлем ... ... «Международная панорама»
жексенбі күні сағат 18.00-де жарты сағат бойы беріледі. ... ... жоқ. ... ... ... арнасында мемлекеттік тілді дамытуға
деген үлкен құлшыныс бар. Телеарнаның 300 ... 5 ... ... телевизиялық өнімдер мәтінін сапалы түрде мемлекеттік тілге
аударумен айналысады. Оның себебі, бас ... ... ... ... ... ... ... орыс тілінде хабар көргісі
келетін телекөрермендер мүддесіне зақым келтірместен, мемлекеттік тілде
таратуды ... етіп ... ... ... ... ... ... қол
жеткізу мүмкін болып отыр. Бұл ... ... ... бірі ... ... ... отыр. Әңгіме хабар таратудың
билингвальды жүйесі жайлы болып тұр, бұнда көрерменнің ... ... ... ... ... немесе қазақша, таңдау мүмкіндігі
бар. Техникалық жағынан түсіндіре кетсек, телеарнаның барлық хабарлары ... ... ... түрде трансляцияланатын болады, біріншісінен
қазақ тіліндегі мәтін ... ... ... ... ... ... таңда «Астана» арнасы бағдарламалық өнімдерінің 70 ... ... ... ... жатыр. Хабар таратудың билингвальды жүйесі үшін бар
керегі стереодыбысты теледидар, бұрындары бұндай ... тек ... ғана ... ... ... ... ... орташа
бағасы 28-30 мың теңге) ауылды жер ... ... ... арнасынаң халықаралық жаңалықтарға баса көңіл бөлуі бұл арнаның
әлемдік арналар қатарынан көрінгісі ... ... ... ... ... ... агенттіктері мен телекомпания өнімдерін пайдаланудан
аталған арна алдыңғы орында тұр деп үлкен сеніммен ... ... ... ... 40 ... ... агенттік пен телекомпания
өнімдері.
«1 арна – ... ... ... ... ... арна,
қожайыны «Евразия+ОРТ» ЖШС-і, акцияларының 20 пайызы ресейлік ... ... тек орыс ... ... ... 1997 жылы ... Салқымбаев Әнуар, аймақтарды қамтуы - бұл арнаны еліміздің 400-
ден аса мекені көре ... ... ... ... ... ақпарат кеңістігіндегі ресейлік ... ... ... басым бөлігі басқа ел жаңалықтарына,
бағдарламаларына орын беруі заңды да ... ... ... ЖШС-і тәуелсіз телекомпаниясы) 1994 жылы
құрылған, президенті – журналист, депутат Дарья Клебанова. Алматы, ... ... ... ... ... Теміртау қалаларына тарайды.
Тәулігіне 19-20 сағат бойы хабар таратады, ақпараттық арна дегеннен гөрі
ойын-сауықтық телеарна деп ... жөн. Дін ... баса ... ... ... жарнама мен телемаркетке көп уақытын арнап отырған
арна, ... ... да ... ... ... тауарларын
жарнамалаудан алдына жан ... ... ... тілдегі
бағдарламаларды 50 пайызға мұрағаттағы ойын-сауық ... ... ... ... TV» («ТРК «SHAHAR» ЖШС-і) 2003 жылы құрылды, президенті -Нұрәлі
Әлиев. Алматы, Астана, Атырау, Ақтау, Ақтөбе, ... ... ... ... ... ... қалаларына тарайды. Ұлттық музыкалық
арна, тәулік бойы ... ... ... – 18-35 жас ... «Shahar Media Group» тобына кіреді.
Музыкалық арна болғанымен шетелдік телерадиокомпания өнімдерін бұл
арнадан да табуға болады. ... шоу ... ... үзбей беріледі.
Американдық поп-жұлдыз Мадонна түскен фильмдердің бәрі шетелде ... ... енді ... киноға түспеймін, режиссерлікпен айналысам, -
деген мәлімдемелерін, «Секс в большом городе» сериалында ... ... ... Сара Джессика Паркердің шашын ат жалы мен құйрығын
жууға арналған арзан сусабынмен жуатыны жайлы, Глюкозаның ... 1 ... ... ... ... ... ... жасалып мадам Тюссо
мұражайына қойылмақшы екенін ... осы ... біле ... ... жұлдыздарының клиптері де осы арнадан ... ... ... ... ... ... солардың мәдениетін жарнамалайды,
сөйтіп онсыз да еліктегіш қазақ жастарын батыс мәдениетіне жақындатуға ... жүр деп, ... үшін ... ... ... ... жер-жерде облыстық телеарналар да ашылуда. Олардың ішінде де төл
бағдарламаларының арқасында көрермен сүйіспеншілігіне бөленіп отырғандар
баршылық. ... ... ... ТВ», астаналық «Эра» телекомпаниясы.
Телекомпания директоры Мирболат Күнбаев былай дейді: Біздің телеарнамыз өте
жас, биыл ғана үш ... атап ... ... пен өсу жолындағы осы үш
жылда көрермендеріміздің көңілінен шығып, елордамыздың тыныс-тіршілігін,
оның ... ... ... ... қанат жайып көркейе түскен қала
сәулетін, экономикасының шарықтап, мәдениетінің өркендеуін, астаналықтардың
өз қаласына ... ... ... ... ... етіп алдық.
Әр тәулікте 20 сағат көрермендерімізге қызмет ... ... 30 ... ... төл бағдарламаларымыз[xxiv]. Ал қалғаны ретрансляция.
Американдық «Аssocіated Press» ... ... ... ... БАҚ ... ... ... елдердің атын атады. Олар
– Ресей, Колумбия және ... ... ... ... бұл ... ... газет қызметкерлеріне зорлық-зомбылық,
қоқан-лоқы жасау, керек десеңіз, оларды өлтіруге келгенде басқаларды басып
озады ... ... бұл ... да еліміздің барлық ақпарат құралдары
дерлік жария еткен болатын.
Жоғарыда біз еліміздегі телеарналардың халықаралық жаңалықтарды бергенде
ақпарат ... ... баса ... ... ... арналардағы
халықаралық жаңалықтарды дайындайтын журналистермен сұқбаттасқанымызда олар
оның себебін айқындап берді. Біріншіден, кей ақпарды көрініссіз, ... ... ... ... ... бере салатын ... ... ... ... ... ... олар ... ең
соңғы жаңалықты дер кезінде бізге жеткізіп тұрады», - дейді, екіншіден,
белгілі әлемдік ... ... ... дерлік «Қазақпарат»
серіктестігі болғандықтан (біздегі жаңалықты шетел ... ... ... ... ... емес пе?!), ... жаңалықтары телеарналарымызға
аталған агенттік арқылы жетеді екен.
Халықаралық ... ... және орыс ... үлес ... ... ... бөліп-жарып, даралап беретін төрт-ақ арна:
«Хабар», «Қазақстан», «Астана» және ... ... Оның ... «Қазақстан» мен «Алматы» арналарының елу де елу ... ... ... ... тұр, яғни халықаралық жаңалықтардың екі тілдегі
берілуі бірдей ... ... Ал ... арнасына келсек, бұндағы
күнделікті 5 әлем ... ... ... ... мен ... ... шолу жасайтын ... ... ... ... жоқ. Яғни бұл арнадан қазақ тілінде әлем
жаңалықтарын ... ... ... ең ... ... телевизия саласында қордаланып
қалған мәселелерге тоқталуды жөн санадық. Мәселен, соның бастысы, 2002
жылғы ... ... ... 81,4 ... бір ... ... екі, 1,7 ... үш не одан да көп теледидар бар екенін
көрсетті. Ал 4,11 пайыз халық ... тек ... ғана ... Бұл ... қала халқы интернет жайлы әңгіме ... ... ауыл ... ... да жоғын көрсетеді. ... ... ... әлі де орыс тіліндегі ... ... ... қазақ тіліндегі бағдарламалардың, телеарналардың таралу
ауқымы әлі де аз. ... ... ... ... телеарналары
көрсетпейді, олардың халқы өзбек тіліндегі бағдарламаларды ... ... да ... ... ... олар ... ... Өскемен жақта «ОРТ-Евразияны» көреді. Қазір осы проблеманы ... ... жазу ... ұққанымыз - Қазақстан әлемдік ақпарат
кеңістігінен өз орнын алды деп үлкен сеніммен айтуға болады. Оған ... ... ... шетелдің азулы агенттіктері мен
телекомпанияларының беруі, ал АП және Рейтер ... ... ... ... ... ... ... бізде берілуі куә бола алады.
Мәселен, Елбасымыздың 365 мың теңге ... ... үшін ... ... ... ... ... Today агенттігінің ағылшын
тіліндегі ақпаратын әлемдік ақпарат ... ... ... ... ... ... өзіндік орны барының тағы бір куәсі
- халықаралық агенттіктердің екінші конгресі 2007 жылы Астана ... деп ... ... ... агенттіктерінің бірінші конгресі
Мәскеуде өткен ... Бұл ... 113 ... ... ... ... ... таңда елімізде экономикалық, қаржылық ақпарат қажеттілігі күрт
артып отыр. Ал сол ... ... ... ... ... ... материалдарын көпшілікке түсінікті түрде жеткізе білетін кәсіби
білікті ... саны аз. Сол ... ... ... ... ... ірі ... бірі «Қазкоммерцбанк» акционерлік қоғамы
2005 жылы республикамыздың әр түкпірінен жиналған белгілі басылымдардың 15
журналисіне тренинг ... ... үшін ... ... ... ... 22 мен 26 мамыр арасында алматылық «Алтын Қарғалы» отель-
шипажайында британдық Reuters ... ... ... ... ... ... қаржылық және бизнес журналистикасы ... ... ... ... ... «Рейтерде» шеберліктерін шыңдаған
мамандар қазақстандық ... ... банк ... ... ... және қаржылық жүйені дамыту салалары жайлы ... ... ... ... шаралар Еуразиялық медиафорум аясында да көптеп өткізіліп келеді.
Осы форум кезінде 2005 жылы «Рейтер» ... ... ... де ... ... ... ... ғаламдық ақпарат алмасуда өз
орнын табуына аталған ... оң ... ... айта ... жөн. ... Қазақстан жайлы білімдерін кеңейтсе, еліміздің журналистері
шетелдік әріптестерімен тәжірибе алмасу мүмкіндігіне ие ... ... ... ... ... де берілетін. Әлбетте, ол кезде
капиталистік елдердің тек жаманын, социалистік елдердің жақсысын көрсетуге
ғана тырысатын. Өйткені ол кездегі ... ... еді. Екі ... пен ...... күресі үнемі жүріп жататын. Кеңес
өкіметі халқы капиталистік елдердегі шын ахуалды біле ... ... ... ... елдер де солай, кеңес адамының ... ... үшін ... ... ... Ал ... ... мүлде өзгеше, кез-келген адам
қажет ақпарын ала алады. Интернет арқылы кабельдік, спутниктік ... ... ... ... ... ... ... күні де ешқандай
бұқаралық ақпарат құралы шетел жаңалығын назардан тыс қалдырмайды. Оның
үстіне ... ... ... ... ... ... күні ... әйелдерге, балаларға арналған ... ... ... ... ... бұл ... аса ... емес. Ал
электронды бұқаралық ақпарат құралдары олай ... ... ... ... ... көрермені мен тыңдарманын еліміздегі ғана ... ... ... етуі ... Ал ... әлем ... ... радио толыққанды электронды бұқаралық ... ... ... Біз - әлемнің, ғаламдық ақпарат рыногының бір бөлшегіміз. Көрермен
талғамы, көңіл көкжиегі өскен, оған тек Қазақстан ... ... ... ол ... әр түкпірінен хабар алғысы келеді. Шетелдерде не
болып жатқанын, ненің сәнге айналғанын, қандай әуендер тыңдайтынын ... ... өз ... ... ... шетел әншілерін
кумир тұтады. Ал электронды ақпарат құралдары көрермені мен ... ... ... ... кезде ақпарат – тауар, ал оқырман
аудиториясы – капитал, яғни қаржы көзі.
Тағы бір айтарым, біздің ... ... ... қай ел
материалдары басымдыққа ие деген мәселе. Біз Ресейге ... ... ... әрі 70 жыл ... ... бар, ... ... құралдарымыз
таратып жүрген ақпардың басым бөлігі Ресей ақпарат агенттіктері ... одан ... ... ... мен ... сосын
ТМД елдерінің агенттіктері мен телекомпания материалдары кетеді.
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні 21-ғасырда кез-келген ел ... ... ... оқшауланып қала алмайды. Жаһандасу,
ғаламдасудың алғашқы белгісі осы шығар. Сол сияқты біздің ... ... ... құралдары әлемдік ақпарат агенттіктері мен телекомпания
өнімдерінсіз, халықаралық жаңалықтарынсыз толыққанды ... ... ... ... ... ... деген үміттеміз. Жалпы,
шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарынан ... көп. Оны ... ... те ... ... қол ... табыстарымызға, демек,
олардың да үлесі бар. Оқырман, тыңдаушы, немесе ... ... ... қызықты қылып беру, хабардың басында қысқаша түйінін
(лид) беріп, назарына ... алу ... ... алып ... ... ... телерадиокомпаниялардың барлығы қолданып жүр.
Телеарналардың ақпараттар қызметі ... ... ... ... ... ... ... өзіне тартып алады. Құр жаңалықтар
жалықтырмасын деп, арасында көрерменнің ... ... үшін ... ... де ... ... арналары арқылы тағы да сол шетелден келген. Яғни,
еліміздің ... ... ... ... ... ... ғана
емес, ақпаратты беру, жүргізушінің студияда қаққан қазықтай отырмай, өз-
өзін еркін ұстау тәсілдерін, түрлі ойын-сауық ... ... да ... ... сол ... «көшіріп алып» жүр. Мәселен,
«Қазақстан» ... ... ... «Тойбастар» ойын-сауық бағдарламасы
ресейлік «1-Евразия» арнасынан берілетін «Субботний вечер» бағдарламасының,
«Хабар» арнасындағы «Бармысың, бауырым» тағы сол «1- ... ... ... ... көшірмесі секілді. Ал сол жоғарыда аты аталған
ресейлік арнаның «Здоровье» деген бағдарламасына ... ... ... ... ... ... ... хабарлар бар. Біз Ресейден
үйренсек, Ресей арналары американдық арналар ... ... ... сол Опра ... мен Ларри Кингтердің өзінен үйреніп жүр екенбіз.
Менің ... ... ... еш ... керек, өйткені шетел
журналистикасының тарихы да, тәжірибесі де мол. Тек ... ... ... ... ... ... «нашар көшірме» деп
кінәламайтындай етіп жасағанымыз жөн.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Артемов В., ... В. ... ... ... ... - М.: ... 1978.
2. «Аль-Джазира - арабский Си-Эн-Эн», Вести недели, ... ... ... Б. ... ... информации. Пер. с англ. М, 1985.
4. Бабаш Бақытгүл, «Қазақ қай арнаны қарайды», «Алтын орда» ... 26 ... – 1 ... 2005 ... ... Ефим. И никаких расследований! //Московские новости.-2004.-11
июня.
6. Беглов С. И. ... ... ... ... М, ... ... Т. Халықаралық журналистиканың дамуы, Алматы: «Қазақ
университеті» баспасы, 2003 жыл.
8. Быков А. Ю. ... ... ... Конспект лекций:
учебное пособие. Екатеринбург, 2003.
9. Вестник МГУ. Сер. ... 1995, ... BBC ... 1976. -Lnd., 1976.
11. Briggs A. The war of the Words, vol. 3. Lnd., 1970.
12. Ворошилов Клим, «Астана» ... в ... ... «Комсомольская
правда Казахстан», 8-ноября 2005 года.
13. Crouzier M. Broadcasting. Sound and Television. - Lnd., ... ... Б. ... в ... Пер. с ... М, ... Геевский И. А, Сетунский Н. К. Американская мозаика. М, 1991.
17. Голованова Г. А. ... ... ... ... в ХХІ ... ... Университета. Серия 10. Журналистика. М, 2000.
18. Kats D. Britain Speaks. ... by Short Waves. ... ... С. ... А. ... Қ. Аллаберген. Әлем баспасөзі тарихынан.
Алматы, «Санат» баспасы, 1998 жыл.
20. Дэннис Э, Мэррил Дж. Беседы о масс медиа. Пер. с анг. М, ... ... ... ... ... «Астана жаңалықтарын
аумақтарға таратудамыз».
22. Зарубежная печать. Краткий справочник. М, 1986.
23. Иванян И. А. От Дж. ... до Дж. ... ... дом и ... ... Копперуд Р, Нельсон Р. П. Как преподнести новости. Пер. с ... ... ... Э. Б. ... ... ... Об этическом
подходе в журналистской профессии. М, 1998.
26. Михайлов С. А. Современная ... ... ... В. А. Санкт-Петербург, 2005.
27. Новое руководство Би-Би-Си извинилось за ... ... в ... с ... ... РИА ... 30 ... От книги до Интернета. Журналистика и литература на ... Под ред. Я. Н. ... М, ... Н. О. ... Р. Ш. Бегімтаева. Қазіргі шетел ... ... ... 2000.
30. Рэддик Р, Кинг Э. Журналистика в стиле он-лайн: использование
Internet и ... ... ... Пер. с ... М, ... Рэндалл Д. Универсальный журналист. Спб, 1999.
32. Protect BBC.//Observer.-2004.- 12 December.
33. Сиберт Ф. С, Шрамм У, ... Г. ... ... прессы. Пер. с англ.
М, 1998.
34. Сапунов В.И, «Зарубежные информационные агентства», ... В. А. ... ... ... - ... ... аты ... айналған диктор Ләзиза
Аймашевамен сұқбат, «Ақ босаға» газеті, 2006 жылдың тамыз айы, №8 (194).
36. Тертычный А. А. ... ... ... ... М, ... ... А. Политическое манипулирование или покорение толпы. М.,
1999.
38. Шиллер Г. ... ... Пер. с ... ... ... ... ... М, 1980.
39. Шостак М. И. Журналист и его произведение. М, ... ... М. И. ... современного репортера. М, 1996.
41. Американская журналистика: 200 лет в ... ... ... ... ... ҚР ... және ақпарат министрлігінің веб-сайты.
44. www. khabar. kz
45. www. 31.kz
46. www.almaty ... ... ... МГУ. Сер. ... 1995, №6, стр. ... 16 мамыр 2000 жыл.( Ағылшыншадан қысқартылып алынған. Материал
http://www.freedomofmind.com/ сайтында ... Н.В. ... Роль и ... ... ... в мировых
информационных процессах. Автореферат диссертации на соискание ... ... ... наук.
[iv] Артемов В., Семенов В. Би-Би-Си: История, ... ... - М.: ... 1978. –С. ... BBC ... 1976. -Lnd., 1976.-P. ... ... Briggs A. The war of the Words, vol. 3. Lnd., 1970, p. 48.
[viii] Kats D. Britain Speaks. ... by Short Waves. ... P. ... Crouzier M. ... Sound and ... - Lnd., 1958.- P.
48.
[x]Новое руководство Би-Би-Си извинилось за допущенные корпорацией
ошибки в ... с ... ... РИА ... 30 ... Барбан Ефим. И никаких расследований! //Московские новости.-2004.-
11 июня.
[xii] Телевидение России.- 2004. -8 декабря.
[xiii]Protect BBC.//Observer.-2004.- 12 December.
[xiv] «Аль-Джазира - ... ... ... ... ... ... www.kazmedia.kz, ҚР мәдениет және ақпарат министрлігінің веб-сайты.
[xvi] «Ақ босаға» газеті, 2006 жылдың ... айы, №8 (194), ... ... мәні», аты аңызға айналған диктор Ләзиза Аймашевамен сұқбат.
[xvii] www. khabar. kz, «Хабар» ... ... ... ... Жорж ... «Хабар» туралы.
[xviii] www. khabar. kz, «Хабар» ... ... ... мұрағат:
21.10.2005,
ИТАР ТАСС «Хабарды» құттықтады.
[xix] www. khabar. kz, ... ... ... сайты, мұрағат:
21.10.2005,
ИТАР ТАСС «Хабарды» құттықтады.
[xx] www. 31.kz, 31-арнаның веб-сайты.
[xxi] www.almaty tv.kz, «Алматы» арнасының ресми ... www. 31.kz, ... ... ... ... ... Клим Ворошилов, «Астана» шагает в будущее, газета ... ... ... 2005 ... ... ... ... 2006-11-04, «Астана жаңалықтарын
аумақтарға таратудамыз».
[xxv] Бабаш Бақытгүл, «Қазақ қай арнаны қарайды», «Алтын орда» ... 26 ... – 1 ... 2005 ... ... ... ... учатся журналисты», газета «Мегаполис», №22
(286) от 05.06.2006.

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сызықты программалау есебінің (спе) элементтері31 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама.2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет
1.Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар.2.Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері7 бет
2006 жылдың 11 мен 16-желтоқсан айында жарық көрген қазақ тілді бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасы парламенті мәжілісінің қызметі туралы жарияланымдарға шолу52 бет
«Шымкент май» ақ-дағы басқа да дебиторлық қарыздарды аудиторлық тексерудің қажеттілігі69 бет
«Өнім сапасын арттырудың шетелдік тәжірибесі»10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь