Орталық Азия қауіпсіздігінің мазмұны мен механизмдері шеңберіндегі мемлекеттік егемендік мәселесі

Жоспар:

Кіріспе
I Орталық Азиядағы аймақтық ынтымақтастықтың қалыптасуының алғышарттары
1.1 Интеграция мәселесіндегі теориялық.әдістемелік ерекшелік
1.2 Аймақтық ынтымақтастық үрдістер: ішкі, сыртқы факторлар
1.3 Орталық Азияның институционализациясы

II Орталық Азия қауіпсіздігінің мазмұны мен механизмдері шеңберіндегі мемлекеттік егемендік мәселесі
2.1 Ұжымдық Қауіпсіздік жөніндегі Келісім Ұйымы
2.2 Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы
2.3 Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі кеңес

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер мен деректер тізімі
        
        Жоспар:
Кіріспе
I Орталық Азиядағы аймақтық ынтымақтастықтың қалыптасуының алғышарттары
1.1 Интеграция мәселесіндегі теориялық-әдістемелік ерекшелік
1.2 Аймақтық ынтымақтастық үрдістер: ішкі, сыртқы факторлар
1.3 Орталық Азияның институционализациясы
II ... Азия ... ... мен ... ... ... ... Ұжымдық Қауіпсіздік жөніндегі Келісім Ұйымы
2.2 Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы
2.3 Азиядағы өзара ... және ... ... ... кеңес
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер мен деректер тізімі
Кіріспе
XIX ғсырдың 90 ... ... ... ... мемлекеттері
Еуропадағы интеграциялық үрдістің жетістіктерін көріп, ... ... ... ... ... ... бет ... жүйенің ыдырауынан кейін, Орталық Азия ... ... ... ... ... Евразияның ең маңызды аймаққа айналу
процессі жүріп жатыр.Аймақтың маңыздылығын анықтап тұрған ... ... ... ... ... ... кеңістікке
интеграциялануы процессі болып табылады.Жұмыстың өзекті мәселелері, бұл
басты ... ... ... геостратегиялық қызығушылықтарының өзара
байланыстылығы, сонымен қатар қауіпсіздік, аймақтағы интеграция мәселесіне
сыртқы күштердің (Қытай,АҚШ,Ресей) ... және ... ... саясаты сияқты факторлардың сабақтасуы болып табылады, сонымен бірге
аймақтағы
геосаяси күштердің бәсекелестігі, орталық ... ... ... ... саяси бағыттарымен сипатталады, Орталық Азиядағы басты геосаяси
күштерді ... ... бұл ... АҚШ, ҚХР, ЕО мемлекеттері.
Жұмысты жазудағы көздеген мақсат- ... ... ... ... түрде сараптау және мемлекеттік егемендік ... ... іс ... ... үшін ... ... міндеттерді алдыма
қойдым:
1.Жаһандану процессі арқылы аймақтық интеграцияның теориялық-әдістемелік
негіздерін қарастыру;
2.ҚР-ның сыртқы ... ... ... Азиядағы аймақтық
ынтымақтастықтың дамуына әсері тиетін ішкі, сыртқы факторларды айқындау;
3.Аймақтағы ... ... ... ... Азия ... ... ... қауіпсіздік механизмдерін
зерттеу.
Алдыма қойған міндеттерді жүзеге асыру үшін аймақтағы ... ... ... ... ... ... ... маңызды рөлі бар аймаққа айналып жатыр.Бұрын
егер обьект ... ... енді ... ... ретінде шығып
жүр.Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... күш ... қарастырылады.ҚР аймақта көшбасшы рөліне
ие.Евразиялық Экономикалық ... ... ... ... ... және ... ... Ұйымдарының рөлі ерекше.
Қазақстанның аймақтағы дамушы ел ретінде күшеюі оның ... және ... ... ... ... ... ... итермелейді.Сонымен
қатар ТМД, ЕО және т.б. ұлы күштердің аймаққа деген геосаяси әсері өсуде.ҚР
геосаяси және ... ішкі ... ... ... қолдайды.
Орталық Азиядағы қауіпсіздік мәселесі күрделі болып табылады.Өйткені
аймақта ... тек бір ... ... ете ... бұл жерде
күштер және қызығушылықтардың тепе-теңдігі ерекше рөл ойнайды.
Екінші ... ... ... жаңа ... ... ... бастады, бұлар батыс еуропалық, азия-тынық мұхиттық, орталық азиялық
және т.б. КСРО ыдырап, СЭВ жойылғаннан кейін, ... ... ... өз қызметтерін тоқтатты.Сонда ЕО-ның
Шығысқа кеңею процессі басталды.Бұл процесстің институционалды
формалары: Еуропа Кеңесі, Батыс Еуропа Одағы, Көмір және ... ... ... Одақ және 1992 жылы ... келісімімен
жасалған Еуропалық Одақ.[1]
Қазіргі таңда интеграцияның саяси теориясы бірнеше негізгі параметрлерді
бөліп қарастырады.Олар: өз ерігімен қызмет ету, ... ... және ... ... ЕО-тың аймақтық интеграция тәжірибесін пайдалана
отырып, экономикалық интеграцияның мынадай ... ... ... міндеттердің кезең-кезеңімен жүзеге асуы;
3.Экономикалық ортаның бір типтілігін құру;
4.Серіктіктің теңдігі.
Аймақтағы ... ... ... ... ... ... ... этапын анықтаудағы пайда болатын
қиыншылықтар.Н.Исингириннің айтуынша, Орталық Азиядағы
аймақтық экономикалық одақтардың дамуы екі бағытта жүзеге асуы мүмкін:
1) Үшінші елдерге жабық зона ... ... ішкі ... мәселелерді
оқшаулану арқылы шешу, нарыққа ешқандай сыртқы мемлекетті кіргізбеу;
2) Ашық түрде ынтымақтастық зонасына көшу ... ішкі ... ... ... арқылы бейбіт шаруашылық жүйесіне ену.
Дамудың екінші жолы- қазіргі ... ең ... және ... бар жол: ... ұйымдасқан ұйым болып табылады, экономикалық құрылымы ... ... ғана мүше ... сонымен бірге басқа да халықаралық
ұйымдарда мүшелікке ие бола отырып, онда өз ... қою ... ... ... мүше ... ... ... қаншалықты күшті
екенін көрсетеді.Сол сияқты Орталық Азиядағы интеграциялық процессті дамыту
үшін бар ұйымдардың ... ... ... ... халықаралық
сахнадағы рөлі жоғары деңгейге жету керек.Ал бұл мақсатты жүзеге асыру үшін
мемлекеттердің ынтымақтастығы күшті бола ... ... ... ашық болу ... ... тақырыбын зерттеу барысында ресейлік, қазақстандық,
шетел ғылыми әдебиеттердің көмегі көп тиді.Аймақтық ... ... ... мәліметтер Қазақстанның мемлекеттік және саяси тұлғаларының
ғылыми еңбектерінде көп жазылған: ҚР-ның Президенті ... ... ... Министрі К.Тоқаев және т.б. Сонымен қатар қазақ
саясаткерлердің еңбектері аз емес:
Н.Исингирин, ... ... ... ... ... ... ... арналған еңбектерді атайтын болсақ, бұл М.Т.
Лаумулиннің « ... в ... ... ... ... ... (2000), С.Кушкумбаевтың
«Центральная Азия на ... ... ... ... (2002), ... ... ... институтының (КИСИ)
қызметкерлерінің бірігіп жазған еңбегі «Северенный Казахстан на ... ... Союз во ... ... Казахстана» т.б.
бөлуге болады.
Сонымен бірге Орталық ... ... тиіп ... ұлы ... ... жүргізіп жатқан саясаттарына ... ... ... ... Сыртқы Істер Министрі К.Тоқаевтың БҰҰ
Бас Ассамблеясының 54 ... ... сөзі ... ... 1999жыл).
Олкотт М., Коэн А., Фуллер Г.,Стар Ф., ... З., ... С., ... ... ... ... Азиядағы АҚШ геостратегиясына, қазақ-
орыс қатынастарына, Қытай факторы және ЕО-тың ... ... ... ... ... ... бұл ... Каспий
теңізінің мұнайының үлкен рөліне көп тоқталды. Ең ... ... ... бұл ... ... энергетикалық қауіпсіздік мәселесі,
Ресей, АҚШ, Қытай сияқты ұлы күштердің саясаты және т.б. болып табылады.
Е.П. Баглановтың «Актуальные темы ... ... ... ... ... ... ... «Политические процессы
на Востоке Евразии», К.Н.Кулматовтың «Приоритеты внешней ... ... ... ... ... ... «Теория международного
прогнозирования», Г.А.Рудовтың « Я, сердцем ... ... ... т.б.
еңбектерінің көптеген керекті мәліметтерді жазуда көмектері тиді.
Деректер базасы 5 басты топқа бөлінеді:
1.Орталық Азия мемлекеттері және ұлы ... ... жазу ... ... ... ... Азия елдері ... ... ... топ ... 1991-2004 жылдар арасында аймақтағы ... ... ... асырдым.Сонымен қатар, Қазақстан-Ресей,
Қазақстан-Қытай, Қазақстан-Орталық Азия мемлекеттері келісімдері, біріккен
хабарламалар, ... ... ... актілері, сыртқы және ішкі ... ... ... табылады.
3.Мемлекеттік және саяси тұлғалардың еңбектері, сөйлеген сөздері жатады.Бұл
топ арқылы екіжақты және көпжақты қатынастардың басты бағыттарын анықтауға
мүмкін ... ... ... ... ... ... ... бөліп айту жөн.
4.Статистикалық материалдар.Бұлар арқылы Орталық Азия ... ... ... ... туды, сонымен бірге әлемдік
қауымдастықтағы аймақтың рөлі, оны ... ... ... ... ... ... мақалалар, ақпараттық агенттіліктердің
хабарламалары жатады. «Континент», «Дипломатиялық хабаршы», ... және ... ... правда», «Казахстан и мировое сообщество» және
т.б.газеттердің мақалалары өте маңызды болды.
Диплом жұмысының ... ... ... Азия
аймағының қалыптасуы мен дамуын, интеграциялық ... ... ... ... зерттеу мақсатында жүйелілік, талдаудың ... ... ... ... ... зерттеу әдістерінің көмегімен аймақтағы интеграциялық
процесстің басталу тарихын, ... ... ... ... ... ... оңайға түсті.
Ал жұмыстағы қолданылған зерттеу тәсілдерін айтатын болсақ, бұл-
саралау, ... ... ... ... және ... ... ... тәсілдері арқылы аймаққа деген сыртқы
күштердің ұстанымдарын анықтап, халықаралық ұйымдардың аймақтық ұйымдармен
қызметтерін салыстыру оларды бағалау жүзеге ... ... ... көздердің көмегімен, Орталық ... ... ... ... ... ... мен ... іс
жүзіне асырылды.
Диплом Жұмысы кіріспеден, екі бөлімнен, ... және ... ... ... ... мәселесіндегі теориялық-әдістемелік ерекшелік
Интеграция термині алғаш рет неміс және швед ... XX ... ... ... ... түсінігі қайта құру, қосылуды
білдіретін «integratio» ... ... ... ... ... ... ... түсінігі өте тар, ол мәдени,
экономикалық, саяси және басқа салаларда болып ... ... ... ... ... әлеуметтік, этникалық,
мемлекетаралық деп бөледі.Сонымен қатар әскери-саяси, ғылыми-техникалық,
технологиялық және т.б. ... ... ... ... ... жақтарын қамтиды.Интеграциялық процестерді зерттеудің саяси
аспектілері, көбінесе, ... ... өтіп ... ішкі және ... ... ... ... ... байланысты және халықаралық қатынастар мәселесінің шеңберіне
кіреді.Еларалық ... ... ... саяси
проблематикаға қатысты мәселелердің ерекше жақтарын ашу үшін, ... ... жеке ... ... ... «саяси интеграция» ұғымына ... ... ... ... Э.Хаас деп, есептейді.Ол бұл терминді ұлттық
жүйелердегі саяси өмірдің қатысушылары,өздерінің ... бір ... ... ... ие жаңа ... ... ... көшетін процесс деген.Барановский В.Г. көрсеткендей: «шын
мәнінде, әрбір зерттеушілердің саяси ... ... ... ... әр ... ұғымдар қалыптасқан»деген.Әйтсе де,
Барановскийдің түсінігі мынадай болды: ... ... ... ... жағдайы және осы процеске әкелетін жағдай».[4]
Қазіргі кезде бұл ... шын ... көп ... ... функционализм негізін салушы Т.Парсонстың ұсынған интеграция
түсінігі 2 бөлшектен ... ... ... ... екіншіден, интеграциялық жүйенің сыртқы ... ... шығу ... ... талаптарды сақтау мен қолдау.Сондай-ақ
американ саясаттанушысы М.Капланның берген түсініктемесі, ... ... ... дегеніміз- екі немесе бірнеше бөлшектердің ... ... бір ... ... жүйені жұтып
алуы». осыған байланысты Барановский Г. интеграцияның 3 ... ... ... арасында бар, осы мемлекеттерге тән
біржақты байланыстар мен қатынастар жиынтығынан тұратын байланыстар мен
қатынастарды бөлу, ерекшелеу ... ... ... ... басқару, яғни ынтымақтастық, қимылдар, реттелушілік,осының барлығы
ағымдардың, ... ... ... ... ... ... пен құрылымдық бөлшектердің арақатынасы. Негізінде,
егерде мәселелерде өзара байланыс ... ... ... ... ... мерзімді белгісі болмаса, онда интеграция да функционалды болмай
қалады.Интеграцияны жүзеге асыру ... жаңа ... ... ... ... ... және бір-бірін толықтырып отыратын
стратегияны іске асыратын қажеттілік туса ... ... ... ... даму үшін ... ... ... және
бағытталатын мемлекеттер арасындағы байланыс қажеттілігі пайда ... яғни ... ... ... ... ... ... талдау және теориялық қорытудағы алғашқы
қажеттілік, батыс Еуропа және ... ... ... ... ... пайда болатын. ... ... ... ... ... қоғамға арналуы заңдылық
деп есептеуге тура келеді.Себебі, ол ... ... ... ... ... ... үшінші әлем елдерінің бытыраңқылығынан
интеграциялық ағымдардың тууы ... емес ... ... барыстарына алғашқы теориялық қорытынды беру
талпыныстарын неолибералдық ... ... ... ... ... жасаған болатын (А.Предоль,В.Репке).[5]Экономиканы ең тиімді
реттеуші ... ... шыға ... ... ... деп, ... ... ортақ геоэкономикалық кеңістікті құруды айтты.Осы
мақсаттарға жету үшін сыртқы ... мен ... ... ... ... алып ... ... болды.Бұл, көбінесе, батыс
юриспруденциясы мен саяси ғылымдағы мемлекет ... ... ... келіп отырды.
Бұл бағыттың өкілдеріне интеграция мәселелері ... ... ... негізінде одақтасушы елдердің нарықтарын
біріктіруімен байланысты болды.Яғни,
интеграциялық талпыныстардың тиімділігі, бұл арада, өздерінің
экономикасын біріктіруге ... ... ... ... еріктеріне
тіреліп отыр.Бұл тәсілде 20 ғасырдың аяғында әйгілі болған
халықаралық қатынастардағы регионализм ... ... ... ... одан әрі ... ... ... ... ... даму көзқарасы жағынан әлемдік масштабта
толық тиімсіз интеграциямен кездесуге тура келеді.
Әлемдік даму ... ... ... қорғауда кейбір қарқында
дамушы елдердің тиімді амалды іздестіруге әкелуі әділ ... ... ... ... ортақ кедендік жүйенің ... ... ... және осыған байланысты үшінші елдерге бірыңғай шараларды
дайындау басты элемент болуы мүмкін еді.
1960 жылы ... ... баға беру ... ... ... ... ғалымы Б.Белаши интеграцияның екі түсінігін енгізді:
біріншіден, процесс, екіншіден, жағдай ретінде.Осы ... ... ... ... ... ... ... жақсы тарап
кетті.Б.Белаши, ең ... ... пен ... ... алуды
ұсынды.Біздің ойымызша, ол «интеграция» түсінігін анықтауда маңызды ескерту
жасаған ... ... ... әр түрлі дискриминация түрін азайтуға
бағытталған қимылдарды жүргізуді білдірсе, интеграция процесі дискриминация
процесін жоюды ... ... ... 5 ... ... ... ... мүше елдер арасында мөлшерлік және сандық шектеулер
алынған;
2.Кедендік одақ- жоғарғылардан басқа, үшінші елдермен саудада ортақ ... ... ... шек қоюлармен қатар, өндірістік факторлардың
жылжуына шек қоюлар алынып тасталынады;
4.Экономикалық одақ- тауар мен ... ... ... ... жою үшін ... ... саясат белгілі түрде
сәйкестендірумен толықтырылады;
5.Толық экономикалық интеграция, ұлттық экономикалық саясаттар ... және ... ... ... ... мекемелері құрылады, басқаша
айтқанда, саяси одақ.
Сыртқы ... және ... ... ... ұлттық егемендіктің басты
салалары, ұлттық шеңберден шыққан мекемелердің қарауына беріледі.Бұл тәсіл,
саяси интеграцияны талдауға қолданылмаста еді, егер ол ... ... ... ... ... ... халықаралық экономикалық бірлестіктерден ... ... ... пен ... ... арасында
бейтараптық позицияны ұстанғандықтан, бұл жорамалды одан әрі дамыта алмады.
Қазіргі әлемдегі интеграциялық процестерді ... ... ... ... ... ... интеграция құбылысына
деген мұндай қызығушылықты, ең алдымен, аймақтық интеграцияның ... ... ... бейбіт шаралармен дұрыс ықпал ету
мүмкіндігімен түсіндіреді.
Аймақтық интеграцияны зерттеудің теориялық ... ... ... ... ... ... ішінен 3 ірі ... ... ... ... ... ... ... саяси
мүдделерінің ортақтық идеясына сүйеніп отыр.Осыны алдыға тарта отырып, бұл
ағымның жақтаушылары институцияланған бірлестікті ... ... ... 50 ... американ және еуропалық біраз саясаттанушылар
әр түрлі мемлекеттердің федерацияға бірігу идеясына негізделген ... ... бұл ағым ... ... атқа ие ... ... ... биліктің федералистік жүйесі бірлестікке ... ... ... әрі ... ... ... ... екіншіден,
федерация субъектілерінің саяси, әкімшілік мекемелері мен ұлттық шеңберден
шыққан мекемелердің ... ... ... мен ... ғана әр ... өзгеше ерекшеліктерін сақтау мүмкін деп ойлайды.Ал
Этционидің айтуы бойынша, мемлекетаралық ... ... ... ... қуу ... ... ... ретінде ол
тіркестірілген саяси биліктің 3 қосымшасын немесе интеграцияның 3 түрін
айтады:
1.Зорлық жасау шараларына тиімді ... ... ... ... ... болуы;
3.Бірлестікке кірген азаматтар арасында ортақ анықтамалық бағыттың пайда
болуы.
Федерализм идеясы XX ғасырдың ... ... ... ... ... бірқатар бағытталған доктриналардың пайда болуына ... ... ... ... оған ... Г.Киссинджер атлантизм
теориясының арнасында АҚШ пен Батыс Еуропа елдерін қамтитын мемлекеттердің
Атлантикалық Одағын құруды ұсынған болатын.Ағылшын ... ... ... және Жаңа Зеландияны бірге ... одан ... ... ... еді.
Федералистік интеграция идеясының кейбір көрсеткіштері, тәжірибе
жүзінде, ең жақсы дамыған интеграциялық құрылым – ... ... ... де, ұлттық егемендік ... мен ... ... ... бөлу ... ... қазіргі
тәжірибе көрсетіп отыр.
Сонымен, интеграция идеясының негізгі теориялық тәсілдерін ... ... ... ... ... екінші жартысында интеграциялық топтар жер шарының әр ... ... бола ... ... жәйт, бұл интеграциялық
бірлестіктер ... ... ... және орта ... ... ... ... американ Еркін ... ... ... ... ... ... Оңтүстік-Шығыс
Азия елдері Ассоциациясы (АСЕАН), ... ... ... ... қатар әлемнің артта қалған аймақтарында да бірлестіктер
қалыптасуда: Батыс африкандық ... ... ... ... Даму және ... ... (ЮАКРК) және т.б.(32)
Орталық Азия аймағы да интеграциялық процестерді жүзеге асыруда.Ю.Борко
атап өткендей, интеграцияның мынадай басты бөлімдерін сақтау жөн:
1.Аймақтық ... ... ... ... да, асығысты
жақтырмайды.Алдыға ... ... мен ... ретінің қандай
жағдайда болып, оны ... ... ... ... ... бұл ... табыс, нақты тәжірибелік іс-әрекеттің
жоспарының ... ... ... ... ... негізгі тұрақты міндеті, процесске қатысушы ... ... ... ... ... өмір ... және дамуы ондаған жылдар бойы қалыптасып,
жетілдірілген институттардың нормаларының, әдістер мен ... ... ... ... ... қалыптастыруда қоғамдақ қолдау механизмінің рөлін
ерекше атап өту жөн.[8]
Қоғамның еуропалық құрылысқа қатысуы бір жағынан ... ... ... әр ... ассоциациялар, ұлттық
парламенттер баспасөз арқылы жүзеге ... ... ... ЕО ... ... ... арқылы қамтамасыз етеді.
Жоғарыда айтылған әлемдік ... ... ... ... ... мысалдар келтіруге болады.Әр түрлі елдердің интеграциялану
процесінің жинақталған тәжірибесі ... ... ... Азия ... ... және ... ... болып, көптеген қателіктерді болдырмауға
себеп болары сөзсіз.
Орталық Азия аймағындағы интеграциялық үрдістер, олардың
мемлекеттік-саяси, әлеуметтік-экономикалық және мәдени ... ... ... ... бұл ... ерекше ынта
тудырады.Сонымен қатар Орталық Азия аймағының интеграциялық ... ... ... ... дезинтеграциялық процесімен тығыз
байланысты.Көп ретте объективті жағдайдың қысымшылығына ... ... ... ... кеңістікте не нәрсе үстем екенін анықтау қиын,
советтік мұраның инерциясы ма, әлде ... ... және ... күшеюіне байланысты интеграциялық тенденция ма?[9]Бұл күрделі
сұрақ болып табылады.
Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін 1991-1993 жылдар ... ... ... ... ... ... ... бұзылуы, посткеңестік республикалардың ұлттық тәуелсіздік
базасын күшейте ... ... ... ... ... ... біле отырып, жаңа пайда болған ... ... тән ... Азия ... ... ... іске ... және осы институт көпшілік мамандардың пікірінше, сөз
жүзінде қалды және өзгертпелі геосаяси суретті артқа тартумен болды.
Орталық ... ... ... ... қазіргі таңда ең
күрделі мәселелердің бірі ... ... ... амал-тәсілдер
ойластыру арқылы ұлттық экономикалардың әсерлігі ... ... ... және бұл саяси сұхбат үшін ... ... ... табылады.Сондықтан
мәдени-гуманитарлық, сауда-экономикалық, транспорт-коммуникациялық, су және
энергетикалық салаларда мемлекетаралық қатынастардың тереңдеуі ең ... ... ... бұл жол ... орналасқан әр мемлекеттің
қызығушылығына сәйкес ... ... ... ... дамуы Орталық
Азия мен шетелдердегі өтетін ... ... кең ... ... ... ... мен ... өздерінің
ұлттық-саяси құндылықтарды іздестіру процессі жалпыға бірдей тарихи-мәдени,
саяси-экономикалық елдердің даму аспектілеріне деген көңіл ... ... ... 90 жылдардағы өткен жәйттерге қарағанда, аймақтың
елдері мемлекетаралық өзара іс-қимыл жасау, теориялық тұрғыда ғана ... ... ... ... талпыныстар болғаны көрініп тұр.
Оған мысал ретінде, 1990 жылы маусымда қазақ ... ... ... ... Өзбекстан, Қырғызстан,
Түрікменстан,
Тәжікстан республикаларының басшыларының кездесуі ... ... ... ... мәдени ынтымақтастық
жөнінде келісімге қол қойылды.1991 жылы қаңтарда Ташкентте ... ... ... ... ... ... асырудағы бар ... ... ... ... ... ... шешімдері қабылданды.
Орталық Азия мемлекеттерінің тәуелсіздік алуынан кейін, нарықтық
экономиканы құрудағы мемлекетаралық ... пен ... ... жаңа ... жолдардың анықталуы қажет болды.Мемлекеттердің,
Түрікменстаннан басқа, 90 жылдардағы талпыныстарының ... ... ... ... түрде құқықтық және
институционалдық, аймақтық интеграцияның механизмдері пайда ... ... жыл, 30 ... ... Өзбекстан арасында жалпыға бірдей
Экономикалық Кеңістік құру туралы келісімге қол ... ... ... ... ... жұмыс күшінің бос түрде жылжуы және бюджеттік,
салықтық, бағалы, кедендік және валюта саясаты қамтамасыз етілді.
1996 жыл, 5 ... ... ... ... Орта Азиядағы отын-
энергетикалық ресурстары, құрылыс және газ ... ... ... қол қойылды.
1998 жыл, 17 наурыз.Аталған елдер арасында ... ... ... ... ... қолдану жөнінде ұзақ мерзімді келісімге қол
қойылды, одан ... 1998 жылы 26 ... ... тең ... ... ... Тәжікстан да қосылды.
1998 жылдың 17 шілдесінде осы «4-тік» Орталық Азия ... құру ... ... ... ... бұл ... ... үшін, қауымдастықтың мынадай институционалды ... ... ... ... ... ... Министрлері;
5.Жұмыс органы-Атқарушы Комитет;[10]
Оған қоса, Орталық Азия (Центразбанк) құрылды.
Сонымен бірге, қазіргі таңда Орталық Азия ... ... ... ... және ... ... анализіне көмек ретінде Орталық Азия елдерінің
халықаралық ұйымдармен (ПРООН, ЕЭҚ, ЕО, ... ... ... ... ... кездесулер, әр түрлі
біріккен еңбектер ... ... ... ... ... ... мәселелеріне Біріккен Ұлттар Ұйымы Орталық
Азия экономикасы үшін арнайы Бағдарлама жасады.Жалпы ... ... ... даму ... ... ... болады.Шешілмеген
мәселелерге тоқталатын болсақ, қабылданған шешімдердің ... ... ... ... ... сияқты, мемлекеттердің ұстамдарының
әркелкілігі байқалады.Сонымен қатар қабылданған шешімдердің жүзеге ... ... ... ... ... ... таңда, Орталық Азия елдерінің су-энергетикалық ресурстарын
ұтымды пайдалану мәселесі маңызды ... ... ... ... ... Қазақстанның темір жол саясатының
икемділігінің жоқтығы ... ... ... ... ... Азия елдерінің сауда-экономикалық қатынастарының кеңеюіне әсер
етпейді.Сондай-ақ көптеген ... ... ... ... ... интеграциялық үрдістің дамуына бөгет болып ... ... әлі де ... ... ... ... құру
жобасы жүзеге аспады, бұл жобаның іске асуы орталық азиялық ... ... ... ... ... ... дұрыс
дамуына дұрыс әсер етуші еді.
Орталық Азиядағы интеграциялық үрдістердің дамуының ... және ... ... ... жөн деп ... Орталық Азиядағы шекара мәселесі: Қазіргі кезде Қазақстан
Республикасы үшін шекара мәселесі өте ... ... ... шекаралас орналасқан 27 субъектісінің он екісі Қазақстанмен
шектеседі.Сондықтан көршілес екі мемлекет арасындағы гуманитарлық саладағы
ынтымақтастық пен экономика саласындағы ... ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынастар үлкен рөл атқарады,сол арқылы шекаралық татулық, көршілестік
белдеуін ... ... ... ... ... шешу, объективті түрде
шекаралық ынтымақтастықтың маңыздылығын арттыра түседі.
Шекаралық аймақ дегеніміз- территория шегіндегі әкімшілік ... ... ... ... ... ... сызығына сәйкес әкімшілік территориалды шекараларды
айтамыз.Шекаралық аймақтардың ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің азаматтары саналады.
1993 жылы 9 қаңтарда Омбыда Қазақстан мен Ресейдің шектес ... ... ... сол ... ... ... және мәдени ынтымақтастығы мәселелері бойынша екі ... ... ... ... ... нәтижесінде қол қойылған
Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы ... ... ... және ... ... ... ... аймақтардың ынтымақтастығының негізі, бастауы деп айтсақ
артық болмас.Осы келісімнен кейін шекара мәселесі ... ... ... таба ... бұл ... ... екі жақ ... ескеріп, достық, тату көршілік қатынастарды нығайту ... сай ... ... өзара мүдделі ... ... ... ... ... ... ... интеграциялық үрдіс екі ел үшін
пайдалы.Еліміздің Президенті Н.Назарбаевтың 2003 жылы Омбы қаласында өткен
шекаралас ... ... ... ... ... салаларындағы
өзара ынтымақтастық атты форумда «Ресей-Қазақстан үшін өте маңызды ел.Біз
ортақ геосаяси жағдайда ... ... ... да
ортақ.Әлемде болып жатқан процестерге де ... ... енді ... іске ... ... жеткізген экономика және мәдениет
салаларындағы ... бен ... ... ... ... деген.
1993 жылы 12 ақпанда Ресей мен Қазақстан Білім және Ғылым министрліктері
арасында жалпы білім беру және ... ... ... ... ... ... қол ... бойынша екі елдің білім беру жүйесін
ұйымдастыру ассоциясы құрылды.Мысалы, Петропавловск қаласындағы халықаралық
бизнес және құқық ... ... ... ... беру ассоциясымен
(САНО) бірнеше жыл бойы жақсы қарым-қатынаста болып келеді.
Ендігі ... ішкі ... ... бұл ... ... ... ресурстарының кейбір мәселелері: Орталық
Азия елдерінің су ресурстары маңызды табиғи байлық тың және ... ... ... ... ... ... басты су ресурстарын Орталық Азияның екі ұлы
өзені-Амудария мен Сырдария және бірқатар ұсақ өзендер мен көлдер
құрайды.Орталық Азия мемлекеттеріндегі ... ... тез ... ... ... ... ұлғаюына және күнделікті тұрмыста көп
жұмсалыну мен түрлі шаруашылықтарға, суға деген ... күн ... ... ... ... ... ежелден суармалы егіншілікпен, жер
өңдеумен шұғылданып келеді.Ғалымдардың пікірінше, «20 ғасырдың басына қарай
аймақтың ... жері ... ... ... ... кеңестік
дәуірде қарқынды түрде дамыды.Нәтижесінде 90-шы жылдары аймақтағы суармалы
жердің жалпы ... 8,8 млн. ... ... өсті, оның ішінде Қазақстанда 2,8
га, Қырғызстанда 1,1 га, Тәжікстанда 0,7 га, Өзбекстанда 4,2 га».[13]
Кеңестер Одағының ... ... ... ... мен Орта ... ... мәселесі ешқандай қиындықсыз шешіліп
келді.Атағанда, жаз ... ... ... ... энергия
Қазақстаннан, ал оның орнына табиғи газ Өзбекстаннан алынып, бірінің ... ... ... ... ... мен ... ... күз-қыс айларындағы жылу электр станцияларына жұмсалды.Ал
бұл кезде Қырғызстандағы ... ... ... су ... үздіксіз орындалды және аймақты ... ... және ... ... ... қамтамасыз етіп отырды.КСРО-ның күйреуімен бұл
саладағы қалыптасқан жүйе де бұзылды: әрбір ... ... ... ... орнын басқан нарықтық экономикаға байланысты жеке-дара
саясат жүргізді.Ұлттық валюталардың ... ... ... мен ... ... жүк тасымалдаудың тарифінің ... ... ... ... ... өз ... тигізді.Атап айтқанда,
Қазақстаннан алынатын көмірдің дер кезінде Қырғызстан мен ... ... ... ... берілетін газын, ал
Қырғызстан суын ... ... жағы ... ... ел ... ... ... келетін су мөлшерінің жылдан-жылға қарай
азаюына байланысты Оңтүстік Қазақстандағы егістік ... ... ... ... Өзбекстанның ауыл шаруашылығындағы ең маңызды саласы-
мақта шаруашылығы бөлінуде.Дәл осындай жағдай соңғы ... ... де ... наурыз 1998 жылы Бішкек қаласында Орталық Азия
экономикалық ... ... ... ... ... бассейнінің су-энергетика ресурстарын пайдалануға
қатысты Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстан
Республикаларының арасында ұзақ мерзімді келісімге қол ... 1999 ... ... Тәжікстан да қосылды.Келісім бойынша
мемлекеттер таяу 5 жылдың ... ... Азия ... су ... ... және ... қамтамасыз етуді тұрақтандармақшы.
Сонымен бірге, аймақтың су-энергетика ресурстарын ... ... үшін ... ... ... құру ... 1998 жылы ОАЭҚ-ның Мемлекетаралық кеңесінде Консорциум
құру туралы ... ... ... ... ... ұйымдастыру
жұмыстары, мақсат-міндеттері, консорциумның іс-әрекетінің, ... ... ... ... ... қарастырылды және соған
байланысты заңдар бекітілді.
Орталық Азия ... ... ... ... ... ... үшін ең ... сала екеніне ерекше мән беру керек.Кеңестік жүйе
кезінде құрылған Орталық ... ... ... ... Азияның
Біріккен Энергетика Жүйесі болып жаңаша бағытта ... ... ... деген аса бір қажеттіліктен туындаса керек.Негізі,
Қырғызстан Республикасының энергия жүйесінде 17 электр ... ... ... ... ал ... 15-і су-электр станциялары.Мұнда КСРО кезінде
саланып,Одақ көлеміне әйгілі ... ... ... ... ... және
Талас су-электр станциялары сияқты бірқатар су-электр жүйесі Қырғызстанның
өзін ғана емес, ... ... мен ... да су және ... ... қамтамасыз етіп отырды.Бірақ шешімін таппаған ... ... ... ... ... ... ... мақта егістігіне
су керек кезде, Қырғызстан берілуге тиіс су мөлшерін не азайтады,не ... ... ... ... ... жылдары мақта егістігінен
аз өнім алуда.
Енді Қырғызстанның Бішкек қаласындағы,сол сияқты Шу, ... ... ... ... ... үшін Азия Даму ... ... ірі
халықаралық экономикалық ұйымдардан несие алмақшы жоспарлары бар.Егер бұл
жоспар орындалса, тек Қырғызстан үшін ғана емес, барлық Орталық Азия ... ... ... Азия ... ... мүше ... электр энергиясы жүйесінің 12 пайызын су ... 88 ... жылу ... ... ... ... республикада да электр энергетика жүйесінде шешімін таппаған мәселелер
бар.Оларға ... ... ... ... ескіргендігі,оны
қазіргі заманның талабына сай жасақтау, оған қажетті қаржының жоқтығы
немесе оған ... ... ... ... ... қиыншылықтар
жатады.Мұндай қиыншылықтар тек қана Өзбекстанға қатысты емес,ол жоғарыда
аталған екі елге де ... ... ... ... ... «Электр энергетикасының 2010 жылға дейінгі арналған даму ... күні осы ... ... ... біршама
жұмыстар атқарылуда.Атасақ,Ново-Ангран ГРЭС-нің құрылысын аяқтау, осы
концепция бойынша атқарылып жатқан іс екенін нақтылай ... ішкі ... бұл ... ... ... 90-шы
жылдардың 2 жартысынан бері мемлекетаралық та, халықаралық та деңгейде
көтеріліп жүр.1997 ... ... ... 1-4 ... ... ... және ... елдерінің су-энергетика комплекстері
өкілдерінің кездесуі болып өтті.Онда Нарын-Сырдария су қоймаларындағы су
ресурстарын тиімді ... ... ... ... ... ... мен Тәжікстан төлем алуға құқығы бар деп
шешті және ол қаражат су ... ... ... немесе қайтадан
жасақтауға жұмсалатындығы айтылды.Табиғи ресурстардың ішінде су ең
маңыздысы бола ... ... ... әлі ... ... ... ... су қоймалары сақталып отырған Қырғызстан мен
Тәжікстан судың да ... газ және т.б. ... ... ... ... ... ... су-энергетика мәселесі Орталық Азия
мемлекеттеріне айтарлықтай біршама қауіпті ... ... ... ... ... ... ... мәселелер.Бұлардың
бәрі су ресурстарын бірлесе отырып пайдалануда Орталық Азия елдерінің
ұлттық қызығушылығына ... ... әлі ... ... ... ... ... болып отыр.Енді осы мәселелерді жеке ... ... мен ... ... су ... мен ... ... шығып кетуі бақылаудан тыс қалғандықтан,
Қазақстанның Оңтүстік облыстары, сол сияқты Қызылорда облысы мен ... ірі ... ... ... бұл аймақта ауыз су
проблемасы, ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіп саласында өз ... су ... ... ... ең ... экономикалық дағдарыс
проблемасына әкеліп отыр.Жалпы, Арал ... ... ... ... көрсеткіштер бойынша ... ... ... ... ... мен адамдардың өлімінің
жиілігімен сипатталады.Қазақ ғалымдарының айтуынша, Сырдария суын, ... ауыз су ... ... ... шаруашылығы қолданысына пайдалануға
мүлдем жарамайды.Орталық Азия елдеріндегі су-энергетика ресурстарының, оның
ішінде бір ғана су ... ... ... ... ... ... мәселеге айналып отыр.Су ресурстарын бірлесіп пайдалануға байланысты
даулы мәселелерді реттеу мен шешу ... ... ... ... жасасуы арқылы ғана мүмкін екендігін тарихи тәжірибе көрсетіп
отыр.Дүние жүзі бойынша су ... ... ... мәселелерді шешу
жолында түрлі мемлекеттердің қарым-қатынастарын реттейтін 300-ге ... қол ... Азия ... ... ... ... ... сыртқы
факторларды айтатын болсақ, біріншіден, Қытай факторына ... ... және ... ... ... ... жаңа ... дамуда.Жаһандану жағдайында әлем бір бөлікке айналып,
байланыс ... ... ... ... тез
қимылдауына мүмкіндік берген уақытта пайда ... ... ... этникалық, саяси, мәдени құрамы жағынан әр түрлі ... ... ... ... бұл тек ... ғана емес,
шынайылық болып табылады.Біздің аймақта бұл ШЫҰ, ЕврАзЭҚ, ТМД, АӨСШК ерекше
орынға ие.[16]
Жоғарыда ... ... ... ... ... Ұйымының рөлі
ерекше.ШЫҰ шеңберінде өзара ... ... көп ... ... ... бейбітшілік, қауіпсіздік
пен аймақтағы тұрақтылықты ... ... ... ... ... ... Қазақстан, Ресей, Қытай, Тәжікстан, Өзбекстан
кіреді.Ұйым өзін ... ... ... ретінде сипаттайды.
Қытай Халық Республикасы үшін Ауғанстандағы контртеррористік ... ой ... және ... ... ... екі орталық азиялық мемлекет Қырғызстан
мен Өзбекстан территорияларында орналасқаны жөніндегі ... ... де бұл ... ... ... ... екіншісі шекералас
болмаса да,
ШЫҰ-нда өзінің мүшелігі жөніндегі декларацияға ... ... ... ... ... қарайды, орталық азиялық
елдердегі әскери базалардың құрылуын көрген соң, өзінің қауіпсіздігінің көп
уақытқа ... ... ... ... ... ... ... осы АҚШ-пен оның одақтастарының Ауғанстандағы операциялары келешекте
ҚХР-ның батыс шекараларында АҚШ-тың әскери инфрақұрылымының ... ... ... ... ... ... ... бойынша, Қытай, қазіргі таңда ... ... ... аймақтағы стратегиялық жағдайын анық ... ... мен АҚШ ... ... ... ... ... ұстанымы, Ресеймен өзара іс-қимылдардың ... ... ... ... тұрақсыздануына, орнатылған
экономикалық қатынастардың бұзылуына, терроризм, экстремизм, сепаратизмнің
өсуіне әкелуші ... ... ... ... ... ... түрде
қатысып, мемлекеттермен ынтымақтастықты кеңейтуде.
Қытай мен Орталық Азияның геосаяси алғышарттарына тоқталайық:
- Аймақта қауіпсіз жағдай орнату және оны ... ... ... ... ... ету ... белсенді қатысу;елдер үшін
қауіпсіздік келілдіктерін ұсыну және т.б.
Қытайдың ... ... ... ... контртеррористік
жаһандық операцияларға, Ауғанстан, Ирактағы болып жатқан ... ... ... ... ... қауіпсіздік және ынтымақтастық Ұйымының Орталық Азиядағы
рөліне тоқталсақ, Кеңес Одағы ыдыраған соң, жаңа ... ... ... ... ... аймақтық қауіпсіздік құрылымдарына енгізу
сұрағы туған еді.Ресей, Одақтың басты мұрагері ретінде, БҰҰ-ның Қауіпсіздік
Кеңесінің ... ... ... ... ... пен
ынтымақтастық Кеңесінде мүшелікті сақтап қалды.Қалған 10 ел, оның ішінде
Қазақстан, ... ... ... ... жылы ... ... кірді.
Кеңес, негізінен, 1975 жылы 33 еуропалық ел, АҚШ, Канадамен
құрылған еді.Бұл Шығыс пен Батыс арасында сұхбат пен келіссөз ... ... ... ... ... ... ... бойынша
«қауіпсіздік» түсінігінің басты аспектілері анықталды:[18]
1.Әскери-саяси аспект;
2.Экономика, ғылым, техника, экология саласындағы ынтымақтастық;
3. Гуманитарлы және т.б. ... ... ... 5елі ... ... болып келеді,сонымен қатар
саяси, экономикалық даму деңгейлері әр түрлі.Дегенмен, ... ... ... ішкі ... ... ... ... басты мұсылман дінінің болуы жалпыға бір қауіпсіздікті қамтамасыз
етуді ... ... ... 1999 жылы 19-20 қазанда Орталық Азияда
Ташкенттегі қауіпсіздік пен ... ... ... ... ... 200 өкіл, 67 ел, 44 ... ... бәрі ... ... жою, ... қылмыс,
терроризмге қарсы күресті қолдап, мемлекеттер мен БҰҰ, ... ... БҰҰ ... ... ... ... арасындағы ынтымақтастықтың
негізгі бағыттарын анықтады.
КСРО ыдырағаннан кейін аймақта Арал ... ... ... Балқаш т.б.
сияқты экологиялық қиыншылықтар пайда болды.БҰл ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... ... қауіпсіздіктің барлық салаларына қатысты ... ... ... Азия мемлекеттері үшін ЕҚЫҰ-ға
мүше ... ... зор, ... бұл ұйымның потенциалы өте жоғары,
демек, мемлекеттер аймақтағы ... ... ... ... ... ... бірге Еуропалық Одақтың аймақтағы алатын орнын айту жөн: Орталық
Азия аймағының жаңа ... ... үшін ... әлеммен жақсы қатынас
орнату өте маңызды ... ... ... ... ... еді.
ЕО, аймақтағы өзінің қызығушылықтары бар екенін жасырмайды.1995 ... ... және ЕО ... ... ... ... негізінде күшті халықаралық ... ... ... ... ... ... құру үшін өте қолайлы және
маңыздықұжаттардың бірі ... ... ... аймақ бойынша
стратегия құру процессін бастады.Бұл бойынша ЕО 1995 жылы ... ... ... ... приоритеттері мен міндеттері анықталды.
Ресми құжаттарда ЕО-ның аймақ бойынша ... және ... ... ... ... бар екенін мәлімдеді.Бұған
байланысты ЕО-ның басты міндеттердің ... ... ... ... ЕО аймақ елдері үшін жалпыға бірдей стратегия құруда.Батыс ... ... ... ... ... бұл өз ... ... «көп қырлы» болуына,
субаймақтың қауіпсіздікті ... ету ... ... жағдай
жасайды.
Еуропа Орталық Азиядағы тұрақтылықты сақтауға бар ... ... ... ... жабдықтайтын (Каспий бассейнінен) ел керек.
Қазақстан Республикасының сыртқы саясатының европалық бағыты халықаралық
жүйеде ЕО-ның геосаяси салмағында маңызды рөл ... мен ЕО ... ... анықталмаған нәтижелер бар.Демек, екі жақтың да
экономикалық мүмкіндіктеріне қарай отырып, ең жоғарғы ... әлі ... ... ... екі жақ ... өзара сауда, инвестициялық
қызмет, мұнай-газ, энергетика салаларындағы ... ... ... іс әрекеттер жүзеге асуда.Сонымен қатар Қазақстан
экономикасына басты инвестиция салушы Еуропалық Реконструкциялық және ... ... Банк ... 26 ... ... отыр.Сонымен
бірге TACIS бағдарламасы бойынша ірі инвестициялық ... ... ... ЕО-тың негізгі аймақтағы көздеген мақсатына ... ... ... ... мен ... ... көмегімен
еуропалық энергетикалық ... ... ... ... ... ... табылады.
Келесі айтылатын сыртқы факторлардың бірі, бұл екі ұлы ... ... ... ішінде Ресей мен АҚШ-тың екіжақты және халықаралық мәселелер
бойынша ... және де ... Азия мен оған ... ... стратегиялары бойынша,айтарлықтай,көрінер эволюцияға ... ... ... ... ... бірте-бірте іс
жүзіне асып отыр.Дегенмен, бұл өзгерістер күрделі, кең ... және ... ... ... ... ... мүмкін.
Саяси жағынан алып қарағанда, осы өзгерістер мынадай ... ... ... ... ... ... ПРО, БҰҰ
келешектегі қызметі, Ресейдің НАТО-мен қатынасы, НАТО ішіндегі қатынастар,
Орталық Азия және Оңтүстік Кавказдағы өмір сүріп отырған саяси ... ... мен ... ... ... ЕО елдерімен
қатынастары және т.б.
Ресей эксперттерінің ойынша, екі мемлекеттің алдында «кландық өркениетті»
модернизациялау міндеттері ... Қиыр ... ... ... ... Азия ... ... орыс саяси
элита АҚШ-пен бірге осы модернизацияны жүзеге асыру
үшін бірігіп басқаруға дайындығын көрсетіп отыр.Вашингтон қасында Ресейді
кіші ... ... ... ... дегеніміз, АҚШ-тың аймақ ... қол ... ... ... Ресей көзді жұмып отыру керек деген
сөз.
Вашингтон бұндай рөл атқаруға, әрине, дайын.Бұл ... ... ... ... ... ... мақсатымен барған сапарын айту
жөн.Сонда Блэр АҚШ пен Ұлыбритания атынан Ресейге ... ... ... ... ... ... АҚШ, Еуропа, Ресей,
мүмкін, Жапония болады, деді.Ресей бұл мәселе бойынша ... ... БҰҰ ... мәселесін көтерді және бұл ұйымның да көпполярлы
болуын қалағанын айтты.Бұл ашық ... ... ... ... сол
кезде Ресейдің СІМ-рі И.Иванов, ешқандай мемлекет жалғыз терроризм мен ОМУ-
ң таралуына қарсы күресті жеңе алмайды, деген.
НАТО, ... ... ... ... басты құралы болып
табылады.Альянс арқылы АҚШ Еуропадағы әсерін ... етті ... ... ... ... ... алу ... соғыс, НАТО-ның қызметін жоғалтқанын көрсетті.Бірақ оларды
сыртқы атрибут ретінде сақтау Еуропа мен Ресей үшін ... ... ... шешім қабылдауына Ресей қатыса алмайды, сонымен бірге
соңғы кезде американдар мен ... ... ... бұл ... ... әкелуі мүмкін.Бірақ Ресейдің ойынша,
альянс әлі де болса, ... ... ... ... ... ... ... базалары АҚШ базаларымен көршілес орналасқан.Олар ... ... орыс ... ... ... ... НАТО-ға
мүше болғысы келетінін айтты.Қырғызстанда, керісінше, Ресей өзінің әсерін
өсіріп, ... пен ... ... ... ... ... ... екі ұлы держава Орталық ... өз ... ... ... жатқан барлық жәйттердің ортасында жүргісі
келеді. Екі мемлекет те ... ... ... болуы үшін бір-бірімен
бәсекелестікке түсуде.Әрине, бұл талас-тартыстардың себеп-салдары, Орталық
Азиядағы интеграциялық процесстердің дамуының басты тежеуіш ... ... ... ... институционализациясы
Жаһандану мен экстремизм, терроризм қауіптерінің ... ... Азия ... ... ынтымақтастығының рөлі үлкеюде, ол
елдердің барлығы экономикалық қатынастар жүйесі арқылы ... ... Азия ... ... ... ресурстарға бай,
бұл елдердің экономика секторындағы интеграциялық өзара байланыстың ... ... ... ... ... елдер үлкен транзит
потенциалына ие,бұл ... ... ... ... маңызды факторлардың бірі болып табылады.
Орталық Азиядағы ең басты мәселелердің бірі-терроризм, экстремизм, заңсыз
есірткі тарату ... ... ... алу үшін мемлекеттер
бірігіп, әс-әрекеттерді қолға алуда.Аймақтың маңызды стратегиялық ... ... ... ... интеграция жағдайында аймақ
елдерінің өзара мемлекетаралық ... ... ... және
жалпыға бірдей экономикалық кеңістік құру қажетті.Алдыға қойылған мақсатты
жүзеге ... үшін ... бір ... ... құру, транспорт
кешендерінің өзара байланысы мен транзит потенциалын дамыту, су ресурстарын
дұрыс пайдалану, ... ... ... ... ... көтеру және де
ауылшаруашылықтағы қазіргі ... сай ... ... ... ... приоритеттер ретінде алуға болады.
Жоғарыда айтылған мәселелерді шешу ... ең ... ... ... ... ... ... жүргізу ұстанымы
маңызды рөлге ие.Сондықтан аталған елдердің ... ... мен ... ... ... ... ... нақтылап сараптау қажет.
90 жылдары Орталық Азия аймағының барлық ... ... ... ... ... ... бұл ... потенциалдың дамуына
әсері тиді.Сол кездегі елдердің экономикалық деңгейінің төмендігі тек 1996
жылға таман тұрақталып, экономикалық өсу байқалды.
Аймақ мемлекеттері тұрақты ... ... ... бәсекелестікке
түсуі, тауарлардың және қызметтердің ... бір ... ... әлемдік
қауымдастыққа сәтті енуі үшін барлық жағдайлар бар.Сондықтан ... іске асуы үшін ... Азия ... ... байланысының тереңдеуі, уәделескен экономикалық саясат ... ... ... ... күшейту үшін біріккен іс-
әрекеттер қолға алыну керек.
Орталық Азия мемлекеттерінің интеграциялық ынтымақтастығының ... Азия ... ... ... ... нормативтік-
құқықтық базасы құрылды.
Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан арасында мәңгілік достық, ынтымақтастық,
өзара көмек туралы келісімге қол қойылды.
1994 жылы 30 ... үш ел ... ... бір ... ... ... келісімге қол қойылды.Бұл келісім ынтымақтастықтың құқықтық
фундаментін салды.
2.Орталық Азия ... ... ... ... ... ... құрылым құрылды.Экономикалық Қауымдастық туралы келісімнің жүзеге
асуы мақсатымен мемлекетаралық ... ... оның ... ... ... ... ... сонымен бірге СІМ-лер Кеңесі, Қорғаныс
Кеңесі құрылды.
3.Орталық Азия ... ... ... ... және ... процесстердің тереңдетілген анализіне көмек
ретінде аймақ ... ... ... ... ... ... ... семинарлар,
кездесулер, әр-түрлі біріккен еңбектер басылуда,БҰҰ бұл ... ... ... жасады.[23]
Оған қарамастан, аймақтағы интеграциялық процесстердің темпі
төмен.Шешілмеген ... ... ... ... асу ... болмауы;
2.Қабылданған құжаттар жалпыланған мазмұнға ие.
3.Уәделескен іс-әрекеттердің болмауы.
КСРО ыдырағаннан кейінгі пайда болған 12 тәуелсіз мемлекет, ... ... ... ... бұл ... ... өткен және болашақтағы жағдайын бағалау
мүмкіндігі бар.1991 жылы ТМД құрылғаннан бері, ең негізгі ... ... бір ... ... құру ... ... ... көп болды.Ең ірі жоба ретінде- 12 ... ... ... Одақ құру ... ЕО ... ... құру көзделді. Дамуы
нарықтық ... ... ... ... бос ... ... Валюталық Одаққа дейін жүру керек еді.Біріқ сол ... ... іс ... ... ... ЕО
сияқты механизм құрылмады.
Интеграцияға дайын болу, экономикалық факторлармен- ... ... ... ... ... ... ресурстық
мүмкіншіліктерінің бір-бірін толықтырумен анықталмады, ол ... жаңа ... ... ... ... анықталды.
ТМД-дағы аймақтық одақтардың құрылуынан кейін, ерекше бөлім ... ... ... ... дамуын қолдаған мемлекеттер,
екінші жағынан жергілікті ... ... ... ... ... ... екі «полюс» -Ресей мен Украина
елдерін атау жөн.Ресей бұл ұйымды ... ... ... ... ... қарастырды.Ал Украина болса, керісінше, ТМД-ның
«өркениеттелген айырылудың механизмі» ретінде ғана болуы керек.Сондықтан
Украина ТМД Жарғысына қол ... ал ... ... тек ... ... кірді.
Қазіргі таңда 15 жылдан кейін ТМД құрылғаннан ... ... ... келеді.Өткен жылдар ішінде Достастық не әскери-қорғаныс,
не экономикалық одақ ... ... ... ... ТМД ... ... ... емес, бірнеше аймақтық ұйымдардан тұратын
конгломерат болып табылады және олар құрамы мен ... ... ... әр ... ... ... күрделі түрде болып
жатыр.Бірнеше елдер, ол ... ... ... ... және
еуроатланттық құрылымдарға кіру бағытын ұстап отыр және ... ... ... ... бас ... ... ... дағдарысқа ұшырауы деп айтуға болады.Негізгі себептері:
1.Посткеңестік кеңістік соңғы жылдардағы трансформациялық процесстің
нәтижесінде әлемдік бәсекелестік зонасына ... оған ... ... ету ... ... ... қызығушылықтарына посткеңестік
кеңістіктегі интеграциялық процесстердің дамуы сәйкес келмейді.
2.ТМД мемлекеттерінің көпшілігі экономикада тұрақтылыққа ие, ... ... ... ... ... және бұл ТМД- дан тыс болып
келеді.
3.ТМД құрамында әр түрлі халық тұратын мемлекеттер бар, олар ... және ... ... ... ... ... ... көз қарастарға ие
болуымен ерекшеленеді.
4.ТМД елдері әлемдік рынокта өздерінің өнімдері мен бәсекелес елдер ретінде
шығады, бұл ... ... өте ... ... ... өзегі» қалыптасады.Ресей, негізінен
өзінің сыртқы экономикалық стратегиясын әлі де болса, нақты ... ... ... ... бар: ... ... экономикалық кеңістікті құруда
және посткеңестік кеңістіктегі аймақтық одақтардың ... ... ... ... ... ұстанымды басқа да елдер
қолдайды.[26]
Жалпы, посткеңестік кеңістіктегі қазіргі интеграциялық ... ... ... ... ... ... елдердің саясатына евразиялық
интеграциялық перспективалар тәуелді, Ресей мен ... ғана ... ... ... жаңа импульс бере алады.
ТМД-дегі құрылған аймақтық ұйымдырды атап кету жөн: ... ... ... - 1993 жылы ... Өзбекстан, Қырғызстан,
Тәжікстан елдерімен құрылып, 2001 жылы ... ... ... ... БҰҰ-ның Орталық Азия
экономикасы үшін ... ... ... ету, ... түсіру т.б. туралы арнайы бағдарламасын жүзеге ... ... ... ... ... көтеру.
Ресей-Беларусь одағы 1996 жылы пайда болды.Негізгі мақсаты- батыс Ресей
шекараларының бөлінісі зонасының пайда болуына бөгет ... ... ... ... қарай транзитті қамтамасыз етуді талап ету, Ресей
үшін Орталық ... ... ... жол ... жылы ... ... ұйым.Грузия, Украина, Азербайжан, Молдованы
қосты.ДКБ-ден шыққан Өзбекстан да сосын қосылды.Бұл ... ... ... алу үшін және Азербайжан мен Өзбекстанның өздерінің
энергоресурстарын Ресейсіз ... ... ... ... ... ұйым ... қарсы құрылған ұйым болып
табылады. 1994 жылы 30 ... ... ... ... ... Өзбекстан мемлекеттерінің ортақ экономикалық
кеңістікті (ЕЭП) құру туралы ... қол ... ... ... ... және ... ... тереңдету үшін, ортақ
экономикалық қатынастарды дамыту ... ... ... ... жұмыс
күшінің еркін алмасуы үшін жер ... ... ... ... үшін,
сондай-ақ елдердің экономикалық дамуы туралы келісімді жүзеге асыра отырып,
мемлекеттер өзара ортақ экономикалық ... ... ... ... ... 16 ... тұрады.Оған үш Орталық Азия мемлекеттерінің
Президенттері қол ... 2000 ... ... ... ... ... ... басқа да мүшелерінің Одаққа «еркін ... ... бұл ... ... Тәжікстан қосылды.Орталық
Азия елдерінің ТМД құрамындағы аймақтық дамуға ынтымақтастықтың тағы бір
көрінісі-1995 жылы ... ... ... ... қол ... ... ... сол кездегі Қырғызстан
Президенті А.Ақаев былай деген: «...Народы Центральной Азии как ... в ... ... ... однако есть ряд обстоятельств, которые
требуют обьединения наших ... одна из ... ... нами ... ... ... областях не может быть ... ... ... ... ... БҰҰ және ... ... 5 мемлекеттері аймақтық
ынтымақтастық бойынша төмендегі мәселелерді қарастырады:
1.Аймақтық және экономикалық, әлеуметтік даму;
2.Демография және миграция ... апат және ... ... ... ... бұл конференция «Орталық Азия
мемлекеттерінің тұрақты дамуы» деп ... және жыл ... ... ... ... ... Азиядағы интеграциялық процесстерге жаңа
серпін берді.Конференцияда «Іс-қимыл жоспары» қабылданған болатын.[29]
Евразиялық ... ... ... посткеңестік
кеңістіктегі интеграциялық жоба.1995жылы 20 қаңтарда Беларусь, ... ... Одақ құру ... ... қол ... ... Қырғызстан,
Тәжікстан қасылды.Негізгі мақсаты- тауарлардың тасымалдануына жақсы жағдай
жасау, ... ... ... экономикалық кеңістік құру.Одақтың екі кезеңі
болды: Бос сауда зонасын құру, кедендік территориялардың бірігуі.
1995-1999 жылдар арасында Кедендік Одақтың ... мен ... ... ... ... ... ... басталуымен,
қиыншылықтар пайда болды.
2000 жылы 23 мамырда Минск қаласында Белорусь, Қазақстан, ... және ... ... Одақ ... экономикалық ұйым құру жөнінде дайындық құжаттарын құруын
бастады.
2000 жылы 10қазанда Астана қаласында жоғарыда аталған ... ... 2001 жылы 31 ... ... ... ... отырысы
өтті.Онда мемлекет басшылары ұйымның қызметін дәлелдейтін негіз салушы
құжаттарға қол ... ... ... ... құру ... ... құру ... келісім жүзеге асты.[30]
Қауымдастықтың институционалды органдары:
Мемлекетаралық Кеңес-ұйымның жоғарғы органы болып табылады.Барлық мүше-
мемлекеттердің басшылары құрамына ... ... 1 рет ... басшылары
деңгейінде, жылда 2 рет үкімет басшылары деңгейінде кездеседі.
Интеграциялық Комитет-тұрақты атқарушы орган.Құрамына үкімет ... ... 4 рет ... Кеңестің
шешімімен интеграциялық ... ... ... ... ... ... ... қызметті
тұрақты өкілдер Комиссиясы атқарады.
Жұмысты ұйымдастыру, Мемлекетаралық Кеңес және интеграциялық ... ... ... ... ... жүзеге
асырады.Секретариатты Бас Хатшылық басқарады, оны Комитеттің ұсынысымен
Мемлекетаралық Кеңес 3 ... ... ... ... ... және ҚР ... Алматы қаласында орналасқан.
Парламентаралық Ассамблея-гармонизация, бір-біріне жақын болу мәселесімен
айналысады.Санкт-Петербург ... ... ... ... ... ... сала бойынша дағдарыстар, елдер арасындағы пайда болған ... ... ... ... ... ... басқа, барлық органдарында шешім
қабылдау көпшіліктің 2/3 дауыс беру ... ... ... жылы ... ... және ... мемлекеттері ЕврАзЭҚ-тың
бақылаушылары статусына ие болды, ал 2003 жылы ... ... да ... ие ... ... ҚР ... Н.Назарбаев атқарушы биліктің басшыларының
Кеңесінде үкіметтер алдында 7 басты міндетті ... және ... ... 1 ... ... ... Ресеймен интеграцияны дамыту, Қауымдастықтың
мүшелерімен саясатты және заңшығарушылық билігін гармонияға
жеткізу.[31]
2002 жылы 25 қаңтарда ЕврАзЭҚ-тың Интеграциялық ... 3 ... ... 28 ... ... ... ... онша жақсы болмады:
1.Мүше-елдер ынтымақтастықты нақты қай салада ... ... ... ... өз ... ... асырғысы келеді, сондықтан кедендік
салық мәселесі шешілмеді, бұл өзара саудаға ... ... ... ... ... мүше ... ұмтылады, бірақ өздерінің ұстанымдарын
уәделеспей, күрделі талаптарын ұсынып отыр.
Сонымен Орталық Азиядағы интеграциялық ... ... ... ... ... Евразиялық Экономикалық Қауымдастығының рөлі зор
деуге болады.
2.1 Ұжымдық ... ... ... ... ... Орталық Азия аймағында қауіп төндіретін барлық жағдайларды
зерттеу кең етек жайды.
Жоғарғы мемлекеттік орындарда отырған тұлғалардың ... ... ... ... бұл ... ... ұлттық қауіпсіздіктің
концепциялары, әскери ... және ... ... ... ... ... талаптар және де әскери күш балансын
бұзуға бағытталған ұмтылыстар т.б. көрсетіледі.
Жалпы, Орталық Азия ... ... ... негізгі күштерін
талқандаған соң, тұрақты секілді көрінеді, әсіресе, оны Қиыр және ... ... ... ... ... көруге болады.Демек, шетел
эксперттері аймақты әлемдегі тұрақсыз жерлердің ... ... ... Азия энергетикалық қайнар көздерге, пайдалы қазбаларға
бай аймақ, бұл оның геостратегиялық ... ... ... ... ... кезде энергетикалық қайнар көзге, оны ... ... ... ... ... болып жатыр.Оған қоса, экономикалық
қызығушылықтар ... ... ... ... ... ... біз аймақтағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету,
негізінен, рөлі зор ... ... ... ... ... ... және НАТО ... аймақтағы территориясында әскери контингентін
таратуына байланысты, Вашингтон өзіне ТМД-ның ... ... ... ... ... ... ... деген қорқыныштар бар.[32]
Фундаменталды ұйымдардың қызметі, террорды өздерінің саяси мақсаттарын
жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... ... отырып, бұлар Орталық Азия аймағындағы ең ... ... ... күмәнсіз.Қазіргі кезде Ауғанстанда тек ... және ... ... ... ... да, ... дейін
жойылмады, Ауғанстан және Пәкістанда өмір сүруде.Идеологиялық орталықтар
әлі бар, боевиктер тізімі басқа елдерде сақталды, ... ... ... тұрақсыздық, экстремистік ұйымдардың белсенді қызметі
Орталық Азиядағы ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ... ... ... ... аймақтағы басты мәселелердің бірі.Осы мәселені басқа елдердің
көмегінсіз шешу мүмкін ... ... ірі ... ... және ... ... ... айтарлықтай, тежей алдық десек болады.Тәжікстан Ауғанстан шекарасы
арқылы заңсыз қару мен есірткінің ... ... ... ... ... топтар, аймақтағы қақтығысты потенциал әлі де
бар.Осындай мәселелердің ... алу үшін ... ... ... да ұйым құру керек болды.
Содан 1994-1995 жылдары Ұжымдық Қауіпсіздік туралы шар Ұйымы(ОДКБ)-
өңірдегі тұрақтылық пен ... ... ету ... ... ... мен ... ... құралдарының бірі ретінде құрылды.[33]
Ұйым халықаралық аймақтық бірлестік ... ... ... ... ... ... ... Ресей, Тәжікстан, Өзбекстан
кірді.Сонымен қатар Тұрақты Кеңес, СҢМ-рі Кеңесі, Қауіпсіздік ... ... ... ... ... Бас Хатшысы-ұйым хатшылығын басқаруды іске асыратын жоғарғы
әкімшілік, лауазымды тұлға.
Негізгі ... ... ... ету, ... мен ... ... қорғау, ұлттық қарулы күштерді әскери
және ұйымдастыру жағынан күшейту, ТМД ... ... ... ... өзара іс-қимыл мен ынтымақтастықты үйлестіру.
Маңызды бағыттарының бірі- ядролық қаруды таратпау,халықаралық тәртіпті
күшейту жұмысы.
Орталық Азиядағы қауіпсіздіктің ... ... ... ... ... ... террористік ұйымдардың объектісі ретінде мемлекеттердің
оларға жауап бере алмағандығынан, қарсылық көрсету;
2.Батыс елдердің екіжақты стандарттары(АҚШ, Ұлыбритания);
3.Батыстағы антикеңестік ... 90 ... 1 ... ... ... АҚШ-тың әскери операциясы, Орталық Азиядағы оның көп
мерзімге әскери ... ... ... ... ... ... Тәжікстан,Өзбекстандағы АҚШ-тың әскери-әуе
базаларының пайда болуын ... ... ... ... ... ... болар еді.[34]Дегенмен, бұл базалар талиб тәртібінің құлауынан
кейін ... ... ... неліктен, деген сұрақ туындайды.Базалар тек
Ауғанстанда ғана ... ... ... да ... ... болып табылады.Сондықтан бұл базалардың пайда болуының екі
негізгі мақсаты бар екеніне көз ... ... ... қарсы
болу және Қытай мен Ресейге қарсы ұйымдастырылған шара болуы мүмкін.
КИСИ директоры М.Әшімбаевтің сол кезде айтқан ... «11 ... ... аймақтық қауіпсіздік жүйесіндегі бірінші деңгейдегі ұйым ... ... ... ... ... ... еді».[35]
11 қыркүйектен кейін, әсіресе, Ауғанстандағы талибтердің жойылуы,
аймақтағы ... ... ... осы ... ... дамыту қажеттілігін туғызды.Өйткені, Қытай, Ресей ... ... ... ... мүмкін емес десек те болады.Дегенмен,
АҚШ-тың ШЫҰ-мен ынтымақтастығының мүмкіншілігі ... ел ... ... пен ҚХР әскери қаржысының өсуі;
3.Қырғызстан, Тәжікстан, Ауғанстанда әскери базалардың құрылуы,бұл Қытай
наразылығын тудырып,ШЫҰ-ң өмір сүруіне кері әсері ... ... ... ... ... бас ... Республикасы үшін пайда болған жағдай қолайсыз.КСРО ыдырағаннан
кейін, мыңдаған адам өмірлерін қиып, ... ... ... ... ... ... ... Ұйымы мүшелерінің
арасында әскери-техникалық ынтымақтастықты дамыту қажет.Қазіргі ... ... ... ... ... қазіргі орыс қару, әскери
техникасынан бас тарта ... бұл ... ... мен ... Ұйыммен
ынтымақтастығының мүмкін еместігі де анық.Өйткені:
1.АҚШ, биполярлы жүйенің ыдырауынан кейін, өзін ғана ... ... өз ... ... үшін ... ... ... қарулы
күштерді қолданады;
2.Келісімде Ресей көшбасшы рөліне ие және де өз ... ... ... ... ... (ДКБ ... Ресейден «тартып» алып, оларға
қаржылай көмек, льготалық несиелер беруге дайын.Бірақ бұл ... ... бұны ... ... ... ... ... Ташкенттің ДКБ-ден шығу себебі,орыстардың
өзбектерге қару және әскери ... ... бас ... халықаралық террористерден қауіп төнген кезде, АҚШ көмек
көрсеткен еді.
11 қыркүйектегі террорлық акт аймақ жағдайын ... ... ... ... ... ... тудырды.Өйткені,
бірауыздылық жоқ, Ресей мен келісімнің ... ... ... ... сәтті нәтижелерге жету үшін ... ... ... ... мен Ресей арасындағы қатынастар жоғарғы деңгейде болу
керек.
Қазақстан мен Ресей басқа аймақтағы мемлекеттердің ... ... ... ҰҚКҰ ... ... ... ... керек.
2.2 Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы
Қазіргі кездегі халықаралық қатынастардың дамуы әлемдік проблемалардың
орын алуымен сипатталады және ... ... ... ... ... ... әлемнің бірлігі мәселесі шығып отыр.Ұлттық және
ғаламдық мәселелердің ұштасу тенденциясы ... таба ... ... ... ... ... ... бар болуы мен
оның функционалдық қызметінің маңызды әрі қажетті аспектісіне айналуда.
Мемлекетаралық ... ... ... қақтығысуы, қазіргі кезде
орын алып отырған келіспеушіліктер мұндай мәселелерді шешуге ... ... ... бұл іске ... қажет етеді.Қайсыбір
тарихи кезеңде өз жұмысын атқарған халықаралық ұйымдар ... ... ... ... ... ықпал етіп, саяси
анықталмаушылықты бәсеңдетуге себептесіп отырды.Ал бұл өз кезегінде ... ... ... ... ... ... ... таңда лаңкестік қаупі дүниені дүр ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын
экстремистік идеялардың бұрын-соңды болып көрмеген таралу қаупңне ... ... ... ... оның ... этникалық және
конфессияаралық ... бар ... ... ... ұйымдардың
арасындағы ықпал ету аясына ... ... ... ... ... ... ... орнықты дамуына кедергі жасайтын
басты проблемалардың біріне айналды.Оның ... ... ... ... ... ... саяси, экономикалық және моральді
жағдаяттарға теріс ықпал етуде.
Лаңкестер өздерінің жаспарларын жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... да, аналарға да, қарт
адамдарға да ... ... ... ... Таяу ... да аймақтардағы лаңкестік актілер қоғам мен мемлекеттің қауіпсіздігін
қамтамасыз ету жүйесін ұйымдастыру туралы қалыптасқан ... ... ... ... ... ... бұл тек қана
жарылыстарды жүзеге ... ... ... алу ... ... ... деректері ғана емес, лаңкестік және экстремистік
құрылымдардың бүтіндей мемлекеттерге ... ... ... ... ... ... ... Ынтымақтастық Ұйымы(ШОС)- Орталық Азияда қауіпсіздікті қамтамасыз
ету құралы ретінде пайда болған ұйым. ШЫҰ 2001 жылы ... ... ... ... ... ... мемлекеттерімен
құрылды.[37]Ұйымның негізі ретінде шекара аумағында әскери салада сенім
нығайну ... ... ... ... және ... ... қарулы
күштердің өзара қысқарылуы туралы Мәскеу келісімі (1997ж.) ... ... ... ... «5-тің» құрамына Өзбекстан мүше ретінде
кіріп, 6 мемлекеттің Президенттері Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының құрылуы
жөніндегі Декларацияға қол ... ... ... және ... ... алдын алумен айналысады, халықаралық ынтымақтастыққа
ұмтылған ашық ұйым.Негізгі мәселелер-аймақтағы ... ... ... ... ... ... мүше-
мемлекеттер арасындағы өзара сенімділік, достық, көршілік қатынастардың
жақсы болуы, елдер арасындағы саяси, ... ... ... ... ... экологиялық т.б. салаларда
әсерлә ынтымақтастықты дамыту, ... ... ету, ... пен ... ... ... ... және экономикалық
халықаралық тәртіпті орнатуды қамтамасыз етеді.
Негізгі органдары:
1.Мемлекет Басшаларының ... ... ... ... және ... Кеңесі;
5.Ұлттық Үйлестірушілер Кеңесі;
6.Хатшылық;
7.Өңірлік терроризмге қарсы Құрылым;
8.ӨТҚҚ Кеңесі.
ӨТҚҚ 2001 жылы Шанхай саммитінде терроризм, ... ... ... ... ... ... ... Атқарушы Комитеті
2004 жылдан бері Ташкентте ... ... жылы ... ... ... екінші кездесуінде ШЫҰ Хартиясы, ӨТҚҚ туралы
Келісімі, ШЫҰ мүшелерінің ... ... атты үш ... ... жылы Астанада ШЫҰ-ға мүше-мемлекеттер басшыларының кезекті
саммитінде «Астана ... ... ... ... ... ... қарсы күресуде ШЫҰ ӨТҚҚ қасындағы ШЫҰ-ға мүше-
елдердің ынтымақтастық тұжырымдамасы,
Пәкістан, Иран, Үндістан елдеріне ШЫҰ-ң жанындағы бақылаушы ... ... ... ... жылы ШЫҰ-ң жаңа құрылымдары, Банкаралық Бірлестік пен Іскерлік Кеңес
құрылды.Мамыр ... ... ... ... өз ... ... ... бастап, ұйымның бас хатшысы-Қазақстанның
өкілі, ал ӨТҚҚ Атқарушы Комитетінің директоры Қызғызстан ... ... 9-10 ... ... ... ... мүшелер эксперттерінің
сауда-экономикалық ынтымақтастығы жөніндегі сұрақтар бойынша ... ... ... әр ... осы сауда-экономикалық ынтымақтастығының мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... және ... саласындағы жағымды жағдай жасау бойынша процесстің жүрісін
қамтамасыз етті, бұл Ресей, ... және ... ... ... ... айының басында ҚХР-дің ... ... ... Чжу
Жунцзидің Ресейге, сосын Қазақстанға ресми сапары болды.Нәтижесінде Қытай-
Ресей, Қытай-Қазақстан арасында ... ... қол ... ... және саяси пассаждар болса да, негізі экономикалық
сипатта ... ... ... ... ... ретінде Алматыда 14
қыркүйекте ұйым мүшелерінің арасындағы аймақтық экономикалық ынтымақтастық
және сауда мен ... ... ... ... ... ... жүргізу жөнінде меморандумға қол қойылды.ШЫҰ шеңберіндегі
экономикалық аймақтық ынтымақтастықтың ... ... ... ... ... саясат пен экономикадағы рөлін ... ... ... ... ... мен ... мүше-
мемлекеттердің бағыты.ШЫҰ-ң мешелерінің ішінде тек ... ғана ... ... табылады.Болашақта ШЫҰ-ның қалған мүшелері де ВТО-ға мүше
болып кіру мақсатын ... ... ... ... геосаяси
аспектілер сипатталған.Преамбуланың өзінде, ұйымның құрылу ... ... ... икемді және көпсалалы ынтымақтастықты дамытуға және ... ... ... ... ... ... үлкен
мүмкіндік береді, делінді.
Дипломатиялық тілден аударатын болсақ, «солтүстік-оңтүстік» түзуі
бойынша соңғы 10 жылдағы ... одан әрі ... ... ... ... ... мақсаттарының кеңдігі және әр түрлілігі
сонша, бұл ынтымақтастықтың жәй сөзден іске айналуына
мүмкіндік береді.Меморандумда көрсетілген сауда және ... ... ... құру үшін ... ... ... ШЫҰ-ң мүшелерінің
министрлерінің кездесу механизмін құру анықталды, бұл сыртқы экономикалық
қызмет үшін жауап ... ... ... ... бағыттары
бөлініп көрсетілді: энергетика, ... ... су және ... ... ... бұл ... Қытай
экспансиясының» қауіпін басады.[39]
Бұл мәселелердің бәрі жәй ғана ... ... онда ... көптеген сұрақтарды қамтитын аймақтық ұйымның ынтымақтастығының
құрылу процессі жөнінде айтуға болады.
Ұйымның екі басты ... жағы бар: ... ең ... халықаралық
ұйым, бұл АҚШ-ң көмегінсіз құрылды; 2)ШЫҰ, кеңеюге дайын, ұйымға кіремін
деген әр елге ... ... ... кіру тілегін Пәкістан, Монғолия,
Түрікменстан, Үндістан білдіріп отыр.Бұл тілектердің жүзеге асуы үшін тек
ШЫҰ-ң Хартиясы атты басты ... ... ... ... ... ... қою 2002 жылы маусымда Санкт-Петербург қаласында өтетін саммитте жүзеге
асуы керек.Егер де бұл ... ... ... ШЫҰ ... ... ... ... мүмкін.
Солтүстік альянстың көшбасшысы Ахмад Шах Масудтың ... ... ... ... ... ... жіберді.Террористердің ең басты
тізбектің бірінші қатарына Ауғанстан ... ... ... ... үшін бұл өте ... ... ... болды. Жағдайдың өршуі «6-
тың» бірігіп, мәселелерді шешудегі ... ... ... ... ... ... екенін анықтауға болды.Қай мемлекет болса ... ... ... ... ... айта ... ал іс жүзінде оны
дәлелдеу оңай іс емес.
Ұйымның басты міндеттерінің ... ... ... діни экстремизм, ұйымдасқан ... ... ... ... айналымымен күресті де айту жөн.Біріккен Коммюникеде
айтылғандай, «елдер ... ... ШЫҰ ... күресті күшейтуге»
дайындығын білдірді.[40]
Қазіргі таңда дүниежүзінде стратегиялық тұрақтылықты сақтау-ең басты
міндеттердің бірі.Терроризм сияқты ... жою үшін ... ... іс-шаралар ұйымдастыру қажет, ал егер әр жақ бұл істі өзінше
шешемін ... ... ... ... ... ... террор арқылы цинизм мен адамжеккөргіштік
қандай нәтижелерге әкеле алатыны ... ... ... екі ... мүше ... мен ... рөлінің ерекше
болуын атап өту жөн.Қытай ШЫҰ-ң басты мүшесі болып табылады.1990 ... 20жыл ... ... ... өсуіне байланысты халықаралық
қатынастарда беделді мемлекеттің біріне айналды.Қытай ... ... әрі ... ... ... ... отыр.2003 жылы
ҚХР-ң Қаржы министрі Сян Хуанчен қорғанысқа ... ... саны ... 185,3 млрд ... (22,6 млн долл.АҚШ) тең болды, деді[41].Содан
ҚХР АҚШ-тың басты бәсекелес еліне айналды.
Қытайдағы басты ... ... ... Синьцзянь-Ұйғыр автономды
ауданындағы (СУАР) тұрақсыздық жағдайы.Әлі ұлттық-азаттық қозғалыстар
болуда.Бұл ... ... зиян ... тиюі ... ... ... ... көрші мемлекет болып табылады.СУАР аймақтың
5 мемлекетімен де шектеседі.Сонымен қатар, ... ... ... ... де ... ... ... диаспоралары бар, олардың
көбісі Қазақстанда тұрады.
Сыроежкиннің айтуы бойынша, ұйғырлардың көп ... ... ... ... ... пайдалана отырып, Синьцзянъда сепаратизмнің дамуына
қолайлы ... ... ... ... ... ... ... этникалық қақтығыстар, ислам ... ... ... ... ... ... ... сепаратизмді
сыртқы күштер қолдайды.
Қытайдың ШЫҰ-ғы мүше болуына СУАР-дың ... Азия ... ... ... ... ... арқылы елдердің Қытайды «жалпыға бір ... ... ҚХР үшін ... ... Қытайдың табиғи
энергоресурстар және ... мен ... ... ... ұмытпау
керек.Дүниежүзілік Банк көрсеткіштері бойынша, Қытайдың мұнайды импорттауы
200 ... ... ... ... ... байлықтарына қызығушылық
бар.[42]
Қытайдың сыртқы саясатына қарап,аналитиктер бұны «үлкен ойынның» мүшесі
деп ... ... ... үшін ... АҚШ, ... ЕО, кейдк
Үндістан,Пәкістан арасындағы талас.ҚХР-дің мүддесі көп ... ... ... ... негізге алады.Қол жеткізген
келісімдердің шектеулігі тағы да Қытай дипломатиясының көз-қарасын
сипаттайды.ШЫҰ ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ кейбір келісімдердің белгіленген мерзімінің тек
2020 жылға дейін болуы- бұның бәрі ... ... ... ... ... ... ... келесі ірі мемлекет-Ресей
Федерациясы.Бұл мемлекеттің әлемдік экономикада ықпалы ... ... ... ... ... беделге ие мемлекет
болып табылады.
2001 жылғы 11 қыркүйектегі АҚШ-тағы теракт пен Ауғанстан ... ... ... ... ... ... «Солтүстікке тірелу,
батыс бағытты тұрақтандыру, негізгі ... ... пен ... ... ... ... бұл стратегия
өте жақсы жүзеге асып отырды.Солтүстік ... ... ... ... және де ... ... ... басты бөлігі ретінде Қытай
болды.Пәкістан, Үндістан, Солтүстік Одақ және талибтермен де ... ... ... ... ... бұл жағдайды
бұзды.Қытайдың басты қорыққан ... ... ... ... ... ... болуы, бұл Қытайдың «Синьцзянъ мәселесінің» болуына
байланысты,ерекше ауыр болушы еді.Бірақ ең басты мәселе, АҚШ-тың ... ... ... ... ... үшін, Қытай ШЫҰ-ның антитеррористік
механизмдерін құру процессін жүзеге асырды, ... ... ... байланысты күшейтті.Сол кезде Қытайдың саясаты үшін мынадай
міндеттерді жүзеге асыру маңызды болды:
-Аймақтағы экономикалық ... ... ... ... ... шектеу, аймақ мемлекеттерінің саяси элитасына деген
әсерін азайту;
-Жүзеге асып отырған саяси тәртіптің сақталуын қамтамасыз ету;
ШЫҰ құру ... ... ... ... ... ... ... альянстың пайда болуына бөгет болатын қолдау болды.
Вашингтонның жаңа ... ... ... ... АҚШ және ... үшін ең ... қауіп туралы сипатталады.Сонымен бірге аймақтағы
АҚШ-тағы рөлінің ... ... ... ... ... геостратегиясын
бұзды.Үшіншіден, бұл Қытайдың мұсылман ... ... әсер ... ... ... АҚШ-тың «ұйғыр сепаратизміне» ... жылы 7 ... ... ШЫҰ ... кездесуі өтті.Ауғанстан
мәселесіне акцент қойылып,АҚШ пен ШЫҰ-ның бұл ... ... ... түрлілігі байқалды.Сонда Қытай мен Ресей аймақтағы одақтастарына, АҚШ-ң
аймақтағы әскери орналасуына рұқсат беруіне дайындығын айтты, бірақ бірнеше
жағдайлар ... ... асу ... деді.Ресейдің СІМ-рі И.Иванов былай
деген: «Көршілес елдердің бастарын қосқан ШЫҰ, аймақтағы қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... байланысты
ынтымақтастықтың даму формаларын, саяси климатын аймақтағы ... ... ... жылы маусымдағы ұйымның Санкт-Петербургтегі саммитінде қабылданған
Хартияға сәйкес, ұйым құрамына ... ... ... ... ... де ... да мемлекет осы құжаттағы
қабылданған ережелерді жүзеге ... ... не ... ... мемлекет уақытша мүшеліктен айырылады.Ал егер сол мемлекет
айтылған ережелердің ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардың негізгі құжатқа
енгізілуінің ... ... ... ... деген ұстанымының
түсініксіздігінде.Мүше-мемлекеттердің айтылған мәселелер ... ... ... ... ... ... ... суықтық пайда болды.Бұған әсер еткен Орталық Азиядағы жаңа
жағдай, ... ... ... ... ... ... АҚШ және оның одақтастары жүзеге асырады.
Әр мемлекет ШЫҰ-да өз ... ... 1990 ... «үлкен
ойыншы» имиджін қайтарғысы келді,Орталық Азия елдерін өзіне тәуелді етіп
ұстағысы келді, ШЫҰ ... ... ... әсерін өсіргісі келді.
Қытай: аймақтағы экономикалық, саяси үстемдігін ... ... ... ... ... рөлінің артта қалмауы, ол процессті басқаруға ұмтылыс, өздерінің
ішкі ... ... ұйым ... ... ... терроризм,діни
экстремизмге қарсы күрес ... ішкі ... ... Тәжікстан: Ресейді қолдай отырып, АҚШ, Қытаймен де ... ... ... ... ... алу, ШЫҰ ішкі құрылымы (РАТС) арқылы ішкі мәселелерді
шешу.[45]
Екінші мәселе, ШЫҰ-ң қызметіндегі және т,б, ... ... ... ... ең алдымен ҰҚКҰ және ЕврАзЭҚ.
Үшінші мәселе, ШЫҰ-НАТО форматындағы сұхбаттың сипатын анықтау,ұйымның
мүшелерінің АҚШ басшылық ететін ... ... ... ... және АҚШ аймақтағы қауіпсіздікті қамтамасыз етуге тырысқанмен,
мақсаттары әр ... ... бұл ... жағдайдың күрделенуіне себеп
болды.
Төртінші мәселе, АҚШ-тың аймақтағы орналасуы.Бұл ... ... ... мемлекеттердің көшбасшылары «2 орындықта» отырғысы келеді және ең
бастысы, бұл АҚШ-тың ұйым ... ... ... ... ... ... халықаралық ақпараттарда «Ресейдің еуроатланттық таңдауы» және
«оның батыспен жақындасу мәселелері, сонымен бірге ... ... ... т.б. ... ... ... ... бір күрделі мәселе- ШЫҰ қызметіне ... ... ... ... Ауғанстан, Иран, Үндістан және Пәкістан.Негізі, ұйымның
кеңеюіне ешкім қарсылық білдірмейді.Бірақ бұл ... ұйым ... ... ... бар: ... Пәкістан арасындағы қарама-
қайшылық, Қытай-Үндістан арасындағы геосаяси бәсекелестік[47].Сонымен қатар
ұйымның мақсаты ... ... ... ... ... ... ... негізінде мұсылман және ислам ... қосу ... ... ... ... мәселелерін шешудегі көмегінің әсерлі екенін
дәлелдеді.Екіншіден, ШЫҰ ... ... ... түсініктеріне әр түрлі мағына енгізді.Үшіншіден,
экономикалық ынтымақтастық саласында ... ... ... ... ... ... өз мүшелеріне ішкі саяси тұрақталықты қамтамасыз ете ала ма, деген
сұрақ өз ... әлі ... ... ... еш ... ... ... аймаққа енуінің бірнеше бағыттары бар, дейді Қытай
эксперттері.Саяси тұрғыдан қарасақ, бұл процесс Ресей мен ... ... ... бұзылуын көздейді.АҚШ аймаққа батыс ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне»
тартқысы келеді.АҚШ аймақта әскери әсерін өсіре отырып, аймақ елдеріне
Ресейден бөлек, ... болу үшін ... ... ... ... ... Вашингтон өзінің экономикалық күштілігін пайдаланып,
инвестициялар арқылы кәсіпорындарды өз бақылауына алғысы ... ... ... ... ШЫҰ ... қауіпсіздікті қамтамасыз
ететін басты ұйым болса, енді антитеррористік күрес рөлі ... ШЫҰ ... ... ... ... ... АҚШ-пен және
құрылымдармен қатынастар орната бастады.Келешекте егер ШЫҰ бойынша ... ... рөлі ... ... мүмкін.Сонымен қатар, мәдениет
саласында мүше-мемлекеттер арасындағы байланыс тежелді.
Орталық Азия-конфуциандық, ислам, славян, ... ... 4 ... ерекше аудан болып ... ... ... ... ... сұхбатын күшейту қажет.
Ресей, АҚШ, Қытайдың аймақтағы ... ... ... ... ... ... ретінде сақтау жоспарына кірмейді,сондықтан үш
мемлекеттің аймақта көпжақты қатынасты дамытуға қажет.Қытай ... ... ... өте ... ... ұйым ... іс-әрекеттерді
жүзеге асырудағы және сұхбаттардағы негізгі көпір болып табылады.Сондықтан
Пекин көп ... ... ... ... стратегиясын құрды.Бұл бойынша ҚХР
аймақтың негізгі мәселелерін шешуге көмек көрсете отырып, оның мүшелерімен
қатынасты ... ... және де ... ... ... асыру үшін ұйымның іс-әрекеттер механизмін одан әрі күшті жасауға
күш салады, ескі функционалдық бағыттарды жойып, ... жаңа ... ... ... ... ... алдыңғы қатарға қоюына ұмтылу.
2003 жылы мамырдағы өткен Мәскеу саммитінің нәтижесінде, ШЫҰ-ның ұйымдық
құрылымы анықталды.Тұрақты іс-әрекет ... ... ... ... ... оны Қытайдың Мәскеудегі елшісі Чжан Дэгуан басқарды ... ... ... ... ұйымның символикасы расталды.
2005 жылы 5қазанда Алматы ... «ШЫҰ және ... ... мәселелері» атты конференция өтті.[48]Ауғанстандағы, Ирактағы
әскери операциялар аймақтың ... ... ... бұл ... ... өзекті мәселелері мен ұйымның ... ... ... оның ... ... ... ... бірі-шекералардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету
кепілдігі және аймақтағы мүшелердің ... ... ... ұйым ... болатын.Аймақтағы
бар ұйымдардың осындай еркше функциясы жоқ.Бұл мүшелер үшін өте ... ... ... ... айтылған мәселелер бойынша мемлекеттік егемендік мәселесі
шығады.Орталық Азияда интеграциялық процесстердің толықтай жүруіне әр ... өз ... бір ... беру ... ... ең дұрыс
ұйым болса да,мүше-мемлекеттердің егемендігін ... ... ... арасындағы бәсекелестік, қарама-қайшылықтар сияқты катализаторлар
дезинтеграцияға әкеліп ... ... ... ... даму ... ... реформалардың мазмұнының әр ... ... ... саяси тәртіп біркелкі емес және де ... ... мен ... ... рөлі де ... кері әсер ... егемендік мәселесінде тағы бір туындайтын мәселе-
мемлекеттердің ... ... ... ұқсас
еместігі.Қазақстан: көп векторлы саясатты ... ... ... өз күштеріне сеніп қалған, бірақ кейде Ресей,АҚШ,
Турция көмегін пайдаланады.
Орталық Азия елдері әлі де ... ... ... ... ұйымдар, землячество, азаматтардың өзін-өзі
анықтаудың жоқтығы сияқты факторлар аймақтағы интеграциялық процессті тежеп
отыр.
Орталық ... ... ... ... қамтамасыз ету
саласы бойынша ... асуы ... ... да ... біріктіріп, олардың шынайы интеграцияны дамыту тілектері қажет.
2.3 Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі ... бойы ... ... мәселелерді тиімді шешу үшін ортақ
тұғырнаманы қалыптастырудың көптеген әрекеттері қолға алынды.Азияда ұжымдық
қауіпсіздік құру ... ... ... еске ... та ... басында Л.Брежнев осындай бастама көтерді, мұны және Үндістан
белсенді түрде қолдайды деп ... ... да, ... азиялық
мемлекеттерде ұжымдық қауіпсіздік жүйесін құру туралы кеңечтік ұсынысты
қолдаған жоқ.Азия елдерінің КСРО-ның жоспарларына дәстүрлі ... ... ... ... ... қарсылық білдіруі өзінің теріс рөлін
ойнады.Оның үстіне аймақтағы көптеген елдердің арасында күрделі қарама-
қайшылықтардың ... ... Азия ... ... ... арнайы институтын құру идея күйінде қалып, Еуропадағы 1975
жылғы Хельсинки актісіне ұқсас ынтымақтастықтың базалық принциптерін ... ... ... атап өткеніміздей, 1990 жылдардың басында жағдай ... пен ... ... жолында азиялық елдердің күш-жігерін
біріктіру үшін нақты алғышарттар пайда болды.Екі астам державаның ғаламдық
тікетіресу дәуірі аяқталды.Азиядағы тікетірес, елеулі ... ... ... шиеленісті ушықтыруға жәрдемдескен көптеген факторлар
бірте-бірте өзінің күшін жоғалта ... ... ... ... ететін тетіктерді ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау, су ресурстарын ... ... ету ... салалардағы өзара іс-қимылға орын
берді.Аймақ ұғымы Шығыс Азиы мен ... ... ... жаңа ... ... ... ... елдер дамуының ортақ векторы белгіленді, оны ... ... ... мен ... ... жағына бейімделуі ретінде
сипаттауға болады.Осындай бейімделу аймақтағы көптеген мемлекеттердің ішкі
және сыртқы саясатының мазмұнын ... ... ... ... жағдайларға бейімделуі аймақтық қауіпсіздік саласында азиялық
елдердің ынтымақтастығын бірте-бірте ... ... ... ... 1992 жылғы 20 қазанда БҰҰ Бас Ассамблеясының 47
сессиясында Президент Н.Назарбаевтың
Азиядағы ... ... және ... ... ... ... ... өткізу туралы ұсынысын Азия құрлығындағы халықаралық қатынастарда
болып жатқан сапалы ... ... ... ... ... ... ... құру үшін жауапкершілік ауыртпалығын
халықаралық құқықтың ... ... ... ғана танылған тәуелсіз
мемлекет өзіне алды.Қазақстан Республикасы халықаралық қауіпсіздік және
қарусыздану мәселелері ... ... ... ... ... екі
принципті негізге алады.Біріншісі, қазіргі бар ... ... ... барабар қабылдау қажет, халықаралық
қауіпсіздіктің жаңа құрылымдарының және ... ... ... айналасу керек.Екіншісі, аймақтық қауіпсіздік жүйесін құра отырып,
ғаламдық қауіпсіздікті ... ... ... ... ... міндетті
де ұмытпаған жөн.
Стратегиялық тұрақталық тетігінің өзіне тән ерекшелігі оның көп ... яғни ... ... ... ... ... табылады.Басқаша
сөзбен айтқанда бұл ынтымақтастық.Өзара іс-қимыл жасамай, өзара ... және ... ... дайын болмай қауіпсіздік сияқты шетін салада
елеулі табысқа қол жеткізу туралы айту мүмкін емес.
Қазақстандық ... ... ... ... пен ... шешуге қызмет ететін АӨСШК идеясын өмірге енгізу сияқты
күрделі міндет қойылды.Беделді ... ... ... бүгінгі күні
аймақ елдерінің алдында міндеттердің тұтас ... ... ... ... ... мыналар болып табылады:
-аймақтық дауларды шешу;
-қарусыздану және қару-жараққа бақылау жасау саласында нақты прогреске қол
жеткізу;
-есірткілердің және ... ... ... ... ... халықаралық қылмысқа қарсы күрестегі шараларды келісу;
-экологиялық мәселелерді бірлесіп шешу;
-азиялық елдердегі экономикалық өсімді қамтамасыз ету.[50]
Реттелмеген аумақтық мәселелер проблемасы ... ... ... ... ... ... болып табылады.Бұл, сөз жоқ,
Азиядағы сенім ... мен ... ... ... ... талаптар қою нәтижесінде туындаған «ыстық
нүтелер» толып жатыр.Оның үстіне ... ... ... ... ... ... әлдеқайда біртекті емес.Азиядағы өзара
сенімсіздік әлеуеті
еуропалық құрлықпен салыстырғанда әлдеқайда көп.
«Шанхай бестігіне» қатысушыларға тән оң ... ... ... ... ... ... ... қатысушылар
аумақтық мәселелерді шешу туралы уағдаластыққа қол жеткізді және ... ... ... ... ... ... саласында алға
қарай үлкен қадам жасады.
1996 жылғы сәуірде және 1997 жылы ... ... мен ... шекара
ауданында сенім білдіру шараларын нығайту және қарулы ... ... ... қол ... пікірі бойынша, бес елдің қол
жеткізілген уағдаластығы әлемдік дипломатиялық практикада бірегей болып
табылады және ... ... ... ... ... ретінде
жемісті түрде пайдаланылуы мүмкін.[51]
Реттелмеген жанжалдардың ... ... және ... ... ... ... туындады.Сенім білдірудің жартыкештігі жаппай
қырып-жоятын қаруды қоса ... ... ... ... ... сәйкес жанталаса қарулану оған
қатысушыларды ... ... ... ... шеңбер пайда
болады, ол тікелей жанжалға тартылған елдер үшін де, сондай-ақ әскери
қақтығыстың ... ... ... ... ... ... ... аса қауіпті.Үндістан мен Пәкістан арасындағы жанталаса ... ... ... бола ... ол ... ... анағұрлым қауіпті кезеңге-ядролық
текетіреске ұлғаюда.
Азиялық елдердің басым көпшілігі әлі күнге дейін қарусыздану және ... ... ... ... ... халықаралық келісімдерге қосылған
жоқ.Әңгіме, ең алдымен, Ядролық қаруды таратпау туралы шарт (ДНЯО), ... ... ... ... салу ... шарт ... Химиялық қаруға
тыйым салу туралы конвенция болып отыр.[52]Себептері жоғарыда ... ... ... ... ... осы шарттарды тиімді
қолданудың мүмкіндігіне сенбеу.Делидің пікірінше, ДВЗЯИ кемсітушілік сипаты
бар шарт ... ... және ... та, аймақтық та қауіпсіздікті
қамтамасыз етуге жәрдемдеспейді, өйткені онда ... ... ... ... ... бүкіл арсеналын толық жою туралы ереже жоқ.
Осы күрделі ... шығу ... ... ... және ... ... ... саласында бастапқы қадамдар туралы уағдаластыққа қол
жеткізу болып табылады.Сондай-ақ сенім шаралары ... ... ... де ... ... ... мемлекеттері осындай қадамдар
жасау
қажеттігін мойындайтыны жақсы үмітке бастайды.Сондықтан азиялық құрлықтағы
жағдайлардың оң өзгерістеріне қарай осындай ... қол ... ... ... ... ... Азия ... қарусыздану келісімдеріне қосылатын болады.
Есірткінің, атыс қаруының заңсыз айналамана, террорлық ... ... ... ... ... бірлескен күреске айтсақ, осы
проблемаларды шешудегі негізгі ... ... Азия ... ... ... ... мен ЕҚЫҰ-да осылай деп санайды.[53]Аймақтағы ... ... ... экологиялық проблемалар Азия үшін айрықша көкейкесті
болып табылады.Қуаңшылық пен ... ... ... ... жасау,
трансшекаралық өзендердің су ресурстарын ұтымды ... ... ... ... ... азайту сияқты ... ... ... ... ... айқын бола түсуде.Аймақ
мемлекеттері осындай прблемаларды шешудің ортақ ... ... ... ... мемлекеттердің экология саласындағы базалық ... жеке ... ... рәсімделетін болар.
Аймақ елдерінің экономикалық дамуының да ... ... ... ... ... дамыту, минералдық ресурстарды бірлесіп
өндіру және өңдеу арқылы Азиядағы ... ... ... ... халықаралық жобалар бар.Алайда осындай сипаттағы
жобаларға іс ... ... ... мәз ... азиялық елдердің
өзара іс-қимыл деңгейінің жеткіліксіздігіне байланысты.Бұрынғысынша
текетірес ... ... және ... ... ... ... ... ортақ мүдделер ... ... ... ... ... мол.Бұл білікті және арзан жұмысшы
күші, үлкен табиғи байлықтар және ... зор ... ... ... ... саяси ерік-жігері болған жағдайда осы факторлардың
ынтымақтастықты жолға қою процесінде ғана емес, ұлттық экономиканы ... ... ... ... айтылған пайымдаулар мен себептерді Азия елдері ... ... және ... ... шаралары жөніндегі кеңесті ... ... ... бастамасын қолдау туралы шешім қабылдаған кезде
тиісті түрде ескерді.
АӨСШК идеясын іске ... ... ... ... ... бастама жаңа
тарихи жағдайларда ұсынылды, екіншіден, Н.Назарбаев сияқты тұлғаның аузынан
шықты, үшіншіден, бастама халықаралық
қауіпсіздікті нығайтуға елеулі үлес ... ... ... ... факторлар Азия елдері АӨСШК идеясын қолдау туралы
шешім қабылдау процесінде негізгі рөл ойнады.
Кеңесті әзірлеу және ... ... ... ... ... өтті.
Бірінші кезең барысында (1992жыл, қазан-1995 жыл, наурыз) Қазақстанның
күш-жігері осы ұсынысқа ... ... ... ... ... одан әрі ілгерілетуге нақты мүдделі азиялық елдердің ... ... ... ... болатын.Құрлықтағы қауіпсіздік мәселелеріне ортақ
көзқарасты әзірлеуге арналған азиялық елдер сарапшыларының үш ... ... ... ... ... және БҰҰ, ЕҚЫҰ,ИКҰ,ЛАГ
сияқты халықаралық ұйымдарды қоса алғанда бастаманы Азияның 15 ... ... ... Арнайы жұмыс тобы құрылды(АЖТ).Аймақта бар
келіспеушулуктер қатысушы мемлекеттердің қауіпсіздік пен ынтымақтастық
проблемаларына ... ... ... үшін ... бола ... ... ... кезеңнің негізгі жетістігі болды.
Екінші кезеңдегі (1995, наурыз-1999,қыркүйек) жұмыстың ... ... ... ... істер министрлерінің кездесуін әзірлеу
болды.Осы кезең ішінде ... 8 ... ... ... ... ... екі ... «АӨСШК-ні шақыру тұрғысындағы
азиялық қауіпсіздік» атты халықаралық коллоквиум, сондай-ақ бірқатар мүше
мемлекеттердің астаналарында ... ... ... ... ... ережесі», «АӨСШК құрылымы мен институттары»
атты базалық құжаттардың жобалары қаралды.
1996 жылы 7-8 ... ... ... ... ... ... кеңесі өткізілді, онда 28 азиялық елдердің өкілдері АӨСШК
даму процесі ұзақ ... және ... ... ... күш-жігерін
талап ететіндігі туралы ортақ түсіністікке қол ... ... ... мемлекеттері ынтымақтастықтың негізгі бағытын
айқындайтын базалық құжаттарды әзірлеу жөніндегі үлкен жұмысқа ... ... ... ... сыртқы істер министрлері кеңесін
өткізкдің оңтайлы мерзімдері белгіленді.
Кездесудің нәтижелері бойынша азиялық елдердің ... ... ... ... ... ... ... саны,
сондай-ақ беделді халықаралық ұйымдар қолдады және ол ... ... ... ... ... тұрақты сипат алды;
-АӨСШК-ні әзірлеу жөніндегі Арнайы жұмыс тобының қызметі ... ... ... ... ... ... ... және азиялық елдердің оң сипаттағы бағасын алды;
-Азиядағы қауіпсіздікті қамтамасыз ететін жаңа тетікті құру кезінде ... ... ... ... ... қажеттігі туралы
түсіністікке қол жеткізілді;
-Басқа да аймақтық құрылымдардың ... ... ... жылы 3 ... ... мүше мемлекеттердің сыртқы істер
министрлері орынбасарларының екінші кездесуі ... 27 ... ... ... ... ... қазақстандық бастаманы
одан әрі дамытудың барысы көрініс ... ... ... ... ... ресми құжаттарына төмендегідей
принциптерді енгізуді жақтап пікір білдірді:
-аумақтық тұтастықтың кепілдігі;
-процеске қатысушы барлық елдердің егемендігін құрмет тұту;
-ішкі істеріне араласпау;
-келіссөз ... ... және ... ... ... ... қызметінде «АӨСШК-ні шақыру тұрғысындағы азиялық қауіпсіздік»
атты халықаралық ... ... зор ... ... ... ... 16 елінің және АҚШ-тың жетекші ғылыми-зерттеу
институттары мен орталықтарының басшылары қатысты.Осы ... ... ... ... ... құру көзқарасы тұрғысынан азиялық
қауіпсіздіктің бүкіл спектрі бойынша пікір ... ... ... жаппай қырып-жоятын қаруды таратпау, бір-бірінің ішкі
істеріне ... адам ... ... және ... ... аса ... проблемаларына қатысты мүше мемлекеттердің пікірін
жақындастыру мақсатында бастапқы кезеңде қол жетерліктей, шеше ... ... ... ... ... ... пікірімен келісті.
Қазақстан дипломатиясының күш-жігері табысты түрде ... ... 14 ... ... сыртқы істер министрлерінің кеңесі болды.Сыртқы
саяси ведомстволарының басшылары шын мәнінде азиялық қауіпсіздік жүйесінің
құқықтық базасы ... ... ... ... ... ... мүше 15 мемлекеттің сыртқы саяси ... ... ... Корея, Малайзия т.б.мемлекеттер өкілдері
қатысты.
2002 жылы 3-4 ... ... ... ... ... шын ... дипломатияның көп жылғы күш-жігерінің жемісі деп есептеуге
болады.Оған ҚХР Төрағасы Цзян ... ... ... В.Путин,
ҮндістанПремьер-министрі А.Ваджпай,Пәкістан Президенті П.Мушарраф және ... ... ... ... кезекте-халықаралық қауіпсіздік
жүйесінің, ғаламдық және аймақтық қауіп-қатердің жәй-күйіне 16 ... ... ... ... ... жемісі болып табылатын
Алматы актісіне жеке тоқталу керек.АӨСШК ... ... ... тағы ... ... болдырмау және өркениеттер арасында диалогқа
ықпал ету туралы декларация болатын.Ресей Президенті өзінің ... ... «сөз ... ... ... жаңа ... ... біздің күш-жігеріміздің бағытын белгілейтін, негізге ... және де ... ... ... айғағы ».
Саммит барысында ҚХР Төрағасы Ху Цзиньтао өркениетаралық үнқатысуға
жәрдемдесуге тиіс маңызды ... ... ... ... баға ... нығайту және өңірлік ынтымақтастықты кеңейту жөніндегі АӨСШК
аясындағы дәйекті күш-жігерге ... ... ... ... отырып,
Қытай басшысы былай деген: «Біз табанды түрде бейбіт даму жолымен жүріп,
шекаралас ... ... тату ... әріптестік сыртқы саяси бағыт
ұстанатын,біздің көршілеріміз ізгі көршілікте, қамсыз ... ... ... өмір ... үшін ... ... қол жеткізетін
боламыз, Азияның тамаша болашағын ашу үшін ортақ күш-жігер жұмсауға ... ... ... ... ... ҚР Президенті Н.Назарбаев былай ... ... ... ... ... бір ... тұрақтылық
пен қауіпсіздікке қол жеткізу біріктіреді.Бүгін бұл бағытта өте ... ... ... ... жол ұзақ та ... біз ... ... өтеміз деп шештік және бұл шешім бейбітшілік, қауіпсіздік ... мен ... ... ... біздің іс-әрекетіміздің
түпкілікті табысының басты кепілі болып табылады».[58]
АӨСШК-нің ... ... 2010 ... шешілді.
Сонымен, АӨСШК процесіне қатысушылардың барлығын ... ... ... ... ... ... пен сенімді
қамтамасыз етуде бұл ұйымның ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасын
айрықша бөліп айту қажет.Қазақстан бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайту
үшін қолдан келгеннің ... ... және ... ... ... береді.
Орталық Азияның осындай аймақтық ... ... ... ... ... ... кетуіне ықпалдары әбден тиетініне сенемін.
Қорытынды
Орталық ... ең ... ... ... экстремизм, заңсыз
есірткі тарату қауіптері екенін білеміз.Бұл мәселелердің алдын алу ... ... ... ... ... ... ... бар, дүниежүзілік қауымдастыққа байланысты, интеграция
жағдайында аймақ елдерінің өзара ... ... ... ... ... болып отыр.Алдыға қойылған мақсатты жүзеге
асыру үшін ... бір ... ... ... транспорт кешендерінің
өзара байланысы мен транзит потенциалын ... су ... ... аймақтағы ынтымақтастық үрдісінің жүріп ... ... ... ... ... ... экономикалық дамуының өткір мәселелері көп.Бүгінгі күні
инфрақұрылымды, коммуникацияны дамыту, минералдық ресурстарды бірлесіп
өндіру және ... ... ... экономикалық өсімді ынталандыруға
бағытталған бірқатар халықаралық ... ... ... ... іс ... ... әзірге мәз емес.Бұл ... ... ... ... ... ... ... пайымдаудың және өзара сенімсіздіктің стереотиптері
күшті.Сонымен бірге Азияда ортақ ... ... ... ... ... ... ... білікті және арзан жұмысшы
күші, үлкен ... ... және ... зор ... ... ... жақындасуға саяси ерік-жігері болған жағдайда осы факторлардың
ынтымақтастықты жолға қою ... ғана ... ... ... ... ықпалы болуы мүмкін.
Орталық Азия аймағының интеграциялық процессіне бөгет болып отырған
негізгі мәселе-лаңкестік.Лаңкестер өздерінің жаспарларын ... ... ... ... азаматтарға, олардың ішінде жасөспірім балаларға ... да, қарт ... да ... қиянат жасауда.АҚШ-тағы, Ресей,
Таяу Шығыстағы басқа да аймақтардағы ... ... ... ... ... ... ету ... ұйымдастыру туралы
қалыптасқан көзқарастарды қайта қарау қажеттігін тудырды.Қазіргі таңдағы
лаңкестік- бұл тек қана ... ... ... аманаттарды
басып алу немесе кісі өлтірулердің бірегей деректері ғана емес, лаңкестік
және экстремистік құрылымдардың бүтіндей мемлекеттерге қарсы жоспарлы ... ... ... ... табылады.
Сонымен, кіріспеде көрсетілген барлық міндеттерді жүзеге асырдым, аймақтағы
айтылып кеткен жаһанды ... ... алу үшін ... механизмінің
рөлінің зор болуы, оның ішінде, Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы(ШОС)- Орталық
Азияда
қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... Қауымдастық(ЕврАзЭС)- басты ... ... жоба сол ... ... зор ... өзара
сенім және іс-шаралар Кеңесі(СВМДА), ... ... ... ... Азия ... қауіпсіздік сақтайтын, тұрақтылық
пен тыныштықпен ... ... ... ... күштер екенін
мойындауымыз керек.
Аймақ елдерінің алдарына қойған мақсаттарына жету үшін ... ... ... ... ... ... алу ... жоғарыда айтылған
ішкі және сыртқы факторлар.Атап айтқанда: аймақтағы бұрыннан келе жатқан
шекара мәселелері, су ... ... ... тепе-теңдігінің
жоқтығы, дезинтеграцияға әкелетін кейбір жағдайлар, заңсыз миграция,
терроризм, ... ... ... ... ... ... ... Құрама Штаттары, Еуропалық Одақ ... ... ... ... ... ... және жағымсыз
әсерлері, аймақтағы байлық (табиғи, пайдалы қазбалар,мұнай, газ)үшін ұлы
державалардың ... және оның ... ... ... ... ... деген басты факторлар аймақтағы
интеграциялық үрдістің дамуына бөгет болып отыр.
Биполярлы жүйенің ыдырауынан кейін, ... Азия ... жаңа ... ... ... Евразия маңызды аймаққа айналуда.Аймақтың
маңыздылығын анықтап тұрған басты ... ... ... ... экономикалық кеңістікке интеграциялануы процессі болып
табылады.
Орталық Азия энергетикалық қайнар көздерге, пайдалы қазбаларға бай аймақ,
бұл оның ... ... ... ... ... ... бұл өте пайдалы факт деп ойлаймын.Сонымен қатар
Орталық Азиядағы мемлекеттік ... ... өте ... ... ... ... интеграцияға дайын болу керек.Оған дайын болғанын,
мемлекеттердің ... үлес ... ... ... ... өз
егемендігінің бір бөлшегін интеграцияға беруінің ... ... ... де әр ... ... осы ... ... қалаған
жағдайда, әңгіме басқаша болушы еді.Менің ойымша, бұл ... ... бұл ... ... ... бері ... ... аймақ әлі толық дамымаған, әлі ... ... деп ... және де ... ... зор ... ... қазіргі таңда оңай сұрақ емес. Дегенмен, ... ... жоқ деп те ... ... ... әрине бар, жүзеге
асуда, бірақ асығыссыз болуда.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1.Деректер
1.1 Заң актілері
Республика Казахстан, Республика ... ... о ... ... Республикой Казахстан и Республикой Узбекистан о казахстанско-
узбекской границе № 453-113 РК //Казахстанская ... 4 ... ... О ... // ... ... Республики
Казахстан о Президенте, о Парламенте, о Правительстве, о выборах.-Алматы,
2000.
1.2Саяси ... ... ... отношения: Сборник выступлений ... ... ... Его ... ... Ваэзи на конференции по СВМДА в
городе Алматы.А.,2002
ҚР Сыртқы Істер ... ... ... Бас ... ... ... ... 23-27 қыркүйек, 1997)
1.3 Дипломатиялық құжаттар
Joint Statement of the leaders of the Republic of ... ... ... Kyrgyz ... Russian Federation, Republic of
Tajikistan, Republic of ... for Foreign Policy and Analysis ... ... june 14-156 ... «Declaration on
creation of Shanghai Cooperation Organization».P.9-12
Договор об ... ... ... сообщества//Документы
Европейского Союза./Под ред. Ю.А.Борко.Т.1.-С.99-288.-М.,1994
Договор об учреждений Европейскогообъединения угля и стали// Документы
Европейского Союза/Под ред.Ю.А.Борко.Т.1.-С.23-56.-М.,1994
«Договор о ... ... ... 23 ... ... тамыз, 1991ж.
«Соглашение о создании Содружества Независимых ... ... ... ... ... Под ... ... Токаева.-Т.1.-А.,1998.-
576с.-С.99-103
«Протокол к Соглашению по созданию Содружества Независимых Государств,
подписанному 8 ... 1991 года в ... ... о ... ... ... РК, ... Российской Федераций)».-М., 1995.//Сборник документов по
международному праву/Под ред.К.К.Токаева.-А.,1998.Т.2.-С.284-286
«Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына ... ... ... арасындағы
аймақтық экономикалық ынтымақтастықтың негізгі мақсаттары мен бағыттары
және сауда мен инвестиция саласында қолайлы ... ... ... ... қосу туралы Меморандум».// Егемен Қазақстан.-18 қыркүйек, 2001ж.
«Внешняя политика Казахстана».Сборник ... и ... по ... ... Экономического Пространства в
рамках центрально-азиатского союза РК, Кыргызской Республики и Республики
Узбекистан».А.,2001.-235с.-С.89-110
«Совместная казахстанско-российская (Алматинская) декларация».-А., 1991, ... ... ... ... и ... ... коллективного батальона под эгидой ООН» // сборник по
международному праву/ Под ред.К.К.Токаева.-А., 1998.-Т.1.-350с.-С.310-314
1.4 ... ... Н.Ә. ... ... және ... тәуелсіз мемлекет
ретінде дамуы».-А., 1992
Тоқаев К.К «Под стягом независимости.Очерки о внешней политике ... З. ... ... доска».-М.: Международные отношения, 1999.-
255с.-С.110-126
Исингирин Н. «Проблемы интеграции в СНГ». -А., 1998.-320с.
-С.114-119
Расулов С.К. ... ... в ... ... В.Я. ... ... в Западной Европе.Некоторые
аспекты теории и практики».-М.: Наука,1983.-266с.-С.233-239
Журавская Е.Г. «Региональная ... в ... ... С.С. ... ... в ... экономическом
пространстве».-А.,1996.-105с.-С.56-67
Идрисов Е.А. «Идея евразийства во внешней политике Казахстана»-М: Русский
Раритет,1998.-415с.-С.179-188
Фу Чжен Кун «Геополитика Казахстана: между ... и ... ... ... К.Л. ... ... и ... черты концепции
национальной политики КПК».-А.,1998.-132с.-С.99-119
Барановский В.Я. ... ... ... ... отношения,1988.-200с.-С.66-74
Лаумулин М. «Центральная Азия и ситуация в Афганистане».//Центральная Азия.-
1997.Т.1.-256с.-С.42-49.
Борко Ю. «Этапы развития европейской интеграции».//Европейский ... Н.А. ... ... ... ... ... Т.С. ... шаги казахстанской дипломатии»//Мысль.-1994.-100с.-
С.20-33
Ашимов Р.М. « Центральная Азия: общность интересов».-325с.
-С.145-150
Лаумулин М. «Центральная Азия ... ... ... Китай,Россия,США:интересы, позиции, стратегии и ... ... Азии на ... ... ... 3-ей ежегодной
Алматинской конференции по вопросам безопасности и ... при ... ... А.Г. ... и ... (справочник)//Центр внешней политики
и анализа.-А.,2001.-124с.-С.55-67
Койчуев Г. «Постсоветская ... ... ... ... С.К. ... Азия на ... ... М. «Наркотрафик на великом шелковом пути: безопасность в Центральной
Азии».//Московский центр Карнеги.-М.,2000.-32с.
-С.11-14
Хамраев Ф. «Внутренние ... ... ... ... ... ... ... Ежегодный выпуск центра региональных и ... ... ... Г.Г. «Динамика развития интеграционных процессов в
государствах СНГ и перспективы формирования Единого
экономического пространства».-А.,2004.-198с.-С.25-29
Багланов Е.П. «Актуальные темы ... ... А.Г. ... процессы на Востоке Евразии».-М.,1996.-225с.-
С.123-130
Кулматов К.Н. ... ... ... ... и ... отношения».-М.,2002.-115с.-с.56-63
Вл,Ф.ли «Теория международного прогнозирования».-М.,2000.-300с.-С.45-56
Рудов Г.А. «Я сердцем русский, ... ... ... in International Politics.-N.Y.1962.-540p.-P.514-516
Keohane R. After Hegemony.-Princetown,1984.-480p.-P.265-270
Иватова Л.М. «США во ... ... РК» ... ... Г.А. ... ... в ... перемен».-М.,2001.-
712с.-С.225-260
Корд Якобайт «Теория региональной интеграции».-Берлин,: Лазер ... ... Б.К. ... ... и ... Азии в ... G.E. Central Asia.The new ... & Prepared for the ... of Defense for ... ... ... М. « ... сотрудничество по использованию водных и
энергетических ресурсов в ... Азии ... ... новое
пространство для сотрудничества»./Под ред.А.Табышалиевой.-Б.:Институт
региональных исследований, 2000.-148с.-С.110-113
«Центральная Азия до и ... 11 ... ... и ... при ... РК, 2002.-209с.-С.59-62
«Политика и интересы мировых держав в Казахстане»./Под ред.Б.Султанова,-
А.:Дайк-пресс,2002.-238с.-С.68-70
Фу Чжен Кун « Отношения Казахстана с ... ... Азии ... ... ред. Фу Чжен ... Центр сравнительного изучения
регионов,2001.-260с.-С.15-36
Ашимбаев М.С. «Современный терроризм: взгляд из ... ... М.Т. ... Азия в ... ... ... ... при Президенте РК,2005.-Т.1.-700с.-С.260-268
«Европейский Союз и Центральная Азия»//Под ред.Ж.У.Ибрашева.-А.,2000
ИбрашевЖ.У. «Европейский Союз во внешней ... ... ... Ж.У. ... ... ... материалдар
Цыганков П.А. «Теория международных отношений: Учебное пособие».-Гардарики,
2003.-590с.-С.121-130
«Анатомия ... ... ... ... ... ... Спектр 2005-2006
Бағдар 2002
Безопасность Евразии 2000-2002
Казахстан и мировое сообщество 1996-2005
Қоғам және дәуір 2004
Континент 2003-2006
Аналитик 2002-2006
Центральная Азия и Кавказ 2002-2005
-----------------------
[1] Сонда.-С.14
[2] ИбрашевЖ.У. ... Союз во ... ... ... 2001.-215б.-Б.45
[3] Ибрашев Ж.У. «Доктрина интеграции»(эссе)//Европейский диалог.-А.:КазНУ,
2002-300б.-Б25
[4] Сонда.-Б.26
[5] ... Ю. ... ... ... ... ... Сонда.-Б.24
[7] Рудов Г.А. «Я сердцем русский, духом евразиец».-М.,2002.-226с.-С.36-45
[8] Борко Ю. «Этапы развития европейской ... ... ... В.Я. ... ... ... интеграция».-
М.:Международные отношения,1988.-200с.-С.66-74
[10] Казбеков Б.К. «Интеграция Казахстана и Центральной Азии в мировую
экономику».-А.:Дайк-Пресс,2002.-416с.-С.331-333
[11] Олимов М. « Региональное сотрудничество по использованию ... ... ... в ... Азии ... Азия: новое
пространство для сотрудничества»./Под ред.А.Табышалиевой.-Б.:Институт
региональных исследований, 2000.-148с.-С.110-113
[12] Сонда.-Б.115
[13] Олимов М. « ... ... по ... ... ... ресурсов в Центральной Азии //Центральная Азия: новое
пространство для ... ... ... ... ... С.К. «Интеграционные процессы в постсоветском экономическом
пространстве».-А.,1995.-300с.-С.221-226
[15] Сонда.-Б.118
[16] Койчуев Г. «Постсоветская Азия: состояние, поиск, пути,
возможности».А.,1994.-27с.-С.11-15
[17] Сонда.-Б.19
[18] ... В.Я. ... ... в ... Европе.Некоторые
аспекты теории и практики».-М.: Наука,1983.-266с.-С.233-239
[19] Сонда.-Б.119
[20] Исингирин Н. «Проблемы интеграции в СНГ». -А., 1998.-320с.
-С.114-119
[21] ... М. ... Азия ... западных политологов».-322с.-
С.40-49
[22] «Политика и интересы мировых держав в Казахстане»./Под
ред.Б.Султанова,-А.:Дайк-пресс,2002.-238с.-С.68-70
[23]
Сатубалдин С.С. «Интеграционные процессы в постсоветском экономическом
пространстве».-А.,1996.-105с.-С.56-67
[24] ... ... Е.Г. ... ... в ... мире».-
М.:Наука, 1990.-152с.-С.96-121
[26] Сонда.-Б.124
[27] Багланов Е.П. «Актуальные темы ... ... К.К «Под ... ... о ... ... ... «Договоры и соглашения по созданию Единого Экономического Пространства
в рамках центрально-азиатского союза РК, Кыргызской Республики и Республики
Узбекистан».А.,2001.-235с.-С.89-110
[31] -29 ... Г.Г. ... ... ... ... ... СНГ и перспективы формирования Единого
экономического пространства».-А.,2004.-198с.-С.25
[32] Бжезинский З. ... ... ... ... ... ... Р.М. « ... Азия: общность интересов».-325с.
-С.145-150
[34] Корд Якобайт «Теория региональной интеграции».-Берлин,: Лазер Лойн,
1995.-382с.-С.224-236
[35] Лаумулин М.Т. ... Азия в ... ... ... ... при ... РК,2005.-Т.1.-700с.-С.260-268
[36] «Центральная Азия до и после 11 сентября: геополитика и безопасность».-
А.:КИСИ при Президенте РК, 2002.-209с.-С.59-62
[37] Center for Foreign Policy and Analysis ... ... june 14-156 ... ... ... of Shanghai ... Organization».P.9-12
[38] Кушкумбаев С.К. «Центральная Азия на путях интеграции:
Геополитика.Этничность.Безопасность».А.,2002.-200с.-С.69-78
[39] Исингирин Н. «Проблемы интеграции в ... -А., ... Фу Чжен Кун « ... Казахстана с государствами Центральной Азии и
странами СНГ»//Под ред. Фу Чжен Кун.-А.: ... ... ... Сонда.-Б49-50
[42] Лаумулин М.Т. «Центральная Азия в зарубежной политологии и
мировой геополитике».-А.:КИСИ при Президенте ... ... А.Г. ... процессы на Востоке Евразии».-М.,1996.-
225с.-С.123-130
[44] Олкотт М. «Наркотрафик на великом шелковом пути: безопасность в
Центральной Азии».//Московский центр ... Fuller G.E. Central Asia.The new ... & Prepared for the ... of Defense for ... ... ... ... «Теория международного прогнозирования».-М.,2000.-300с.-С.45-
56
[47] Иватова Л.М. «США во внешней политике РК» .-А.:Стека, ... ... С.К. ... процессы в постсоветском экономическом
пространстве».-А.,1995.-300с.-С.221-226
[49] Цыганков П.А. «Теория международных отношений: Учебное пособие».-
Гардарики, 2003.-590с.-С.121-130
[50] Ашимбаев М.С. ... ... ... из ... Азии».-
А.: Дайк-Пресс,2002.-213с.-С.45-50
[51] Кожиков А.Г. «СВМДА:вопросы и ответы» (справочник)//Центр внешней
политики и анализа.-А.,2001.-124с.-С.55-67
[52] ... ... А.Г. ... процессы на Востоке Евразии».-М.,1996.-
225с.-С.133-135
[54] Назарбаев Н.А. «Евразийский ... ... ... ... А.Г. ... и ... (справочник)//Центр внешней
политики и анализа.-А.,2001.-124с.-С.55-67
[56] Сонда.-Б.72-75
[57] « Китай,Россия,США:интересы, позиции, стратегии и ... ... Азии на ... ... ... 3-ей ... ... по вопросам безопасности и регионального
сотрудничества».-А.,2005.КИСИ при Президенте РК.-124с.-С.88-94
[58] Идрисов Е.А. «Идея евразийства во внешней политике Казахстана»-М:
Русский Раритет,1998.-415с.-С.179-188

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заңды тұлғаларға салық салудың мәні мен мазмұны, қалыптасу кезеңдері және оның атқаратын қызметтері64 бет
Қаржы саясатының мазмұны, міндеттері, мақсаттары және қағидаттары14 бет
Қосылған құнға салынатын салықтың теориялық негiздерi93 бет
Әлеуметтік психологиядағы салыстырмалы – мәдени қатынас7 бет
Вирустардың организмге таралуы, енуі, орналасуы.Инфекцияның түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері7 бет
Жастардың еңбек саласындағы ролі6 бет
Медицина қызметкерлерінің техникалық қауіпсіздігі4 бет
Мемлекеттік егемендік туралы декларация5 бет
Стандарттаудың экономикалық және әлеуметтік мәселелері6 бет
Тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. Тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь