Ғұмар Қараш

Көрнекті Алаш қайраткері, ойшыл ақын Ғұмар Қараштың (1875-1921) шығармаларын толық бастырып шығаратын уақыт келді.
Ғұмартанушы ғалым, республикалық «Ана тілі» газетінің бас редакторы Мақсат Тәжмұраттың мәлім еткеніндей, Ғұмар Қараш – Алаш қозғалысына дейін-ақ ел өміріне ерте араласып, соңына бай мұра қалдырған ақын. Жастайынан жетім қалып, ағайын-туыстарының көмегімен ауыл молдасынан сауат ашса да, кейін өзінің білім-беделі арқасында өз заманының ең көзі ашық, халқын алға жетелеген зиялы өкілдерінің қатарынан табылады. Ғұмардың бірінші қыры ұстаздығы болса, екінші еңбегі 1911-1913 жылдары «Қазақстан» газетін ашуда айқын көрінеді. Басқасын айтпай-ақ, әуелі Ордада, кейін Оралда жарық көріп тұрған аталмыш газет «Қазақстан» сөзін тұңғыш рет ресми қолдануымен де құнды, сонысымен де айрықша бағалы. Соның өзінен-ақ «Қазақстан» газетін (редакторы Елеусін Бұйрин) ашқандардың ойы ауыл-аймақ төңірегінде емес, тым әріде екендігі, болашақ ел мүддесін көздегені бірден сезіледі.
Ғұмар Қараш - әртүрлі мерзімді баспасөзде көп жазған қаламгер. Ол «Ғұмар Қараш баласы», «Ғұмар Қарашұлы», «Ахунд Ғұмар Қарашұлы», «Ғабдолла Мұштақ» сынды есімдермен жариялап отырған. Ал «Қазақстан» газетінде ( 1911, № 2, мамырдың 27-сі ) жарияланған «Тіршілік таласы» атты мақаласына өзінің шыққан тегінен алып, «Оразақай» (Ғұмар Қараш, Кіші жүзге сіңген төрт таңбалы ноғай-қазақ руының Қояс тармағының Оразақайынан тарайды, атақты жырау Шалкиіз Тіленшіұлының тікелей ұрпағы) деп қол қояды. Сөйтіп бір кезде ауыл молдасынан дәріс алған ол қоғам ағысынан қалыс қалмай, халқының қамын ойлаған қайраткер ақын дәрежесіне дейінгі күрделі жолдан өтті. Ел тағдыры, дәуір сипаты, өмірдің өзекті мәселелері шығармаларының негізгі тақырыбына айналды.

Ғұмар Қараштың баспагерлік қыры да көп замандастарынан бұрын,
        
        Ғұмар Қараш
Көрнекті Алаш қайраткері, ойшыл ақын ... ... ... толық бастырып шығаратын уақыт келді.
Ғұмартанушы ғалым, республикалық «Ана тілі» газетінің бас ... ... ... ... ... ... – Алаш қозғалысына дейін-
ақ ел өміріне ерте ... ... бай мұра ... ... ... қалып, ағайын-туыстарының көмегімен ауыл молдасынан сауат ашса да,
кейін өзінің білім-беделі арқасында өз ... ең көзі ... ... ... ... өкілдерінің қатарынан табылады. Ғұмардың бірінші қыры
ұстаздығы болса, ... ... ... ... ... ... ашуда
айқын көрінеді. Басқасын айтпай-ақ, әуелі Ордада, кейін Оралда жарық көріп
тұрған аталмыш газет «Қазақстан» ... ... рет ... қолдануымен де
құнды, сонысымен де айрықша бағалы. Соның өзінен-ақ «Қазақстан» ... ... ... ... ойы ... ... емес, тым
әріде екендігі, болашақ ел мүддесін көздегені бірден сезіледі.
Ғұмар Қараш - әртүрлі мерзімді ... көп ... ... ... ... ... «Ғұмар Қарашұлы», «Ахунд Ғұмар Қарашұлы», «Ғабдолла
Мұштақ» сынды есімдермен жариялап отырған. Ал «Қазақстан» ... ( ... 2, ... 27-сі ) жарияланған «Тіршілік таласы» атты мақаласына өзінің
шыққан тегінен ... ... ... ... Кіші жүзге сіңген төрт
таңбалы ноғай-қазақ руының Қояс тармағының Оразақайынан тарайды, ... ... ... ... ... деп қол ... ... бір кезде
ауыл молдасынан дәріс алған ол қоғам ағысынан қалыс қалмай, халқының қамын
ойлаған ... ақын ... ... ... ... ... Ел тағдыры,
дәуір сипаты, өмірдің өзекті мәселелері шығармаларының негізгі тақырыбына
айналды.
Ғұмар Қараштың баспагерлік қыры да көп ... ... ... ... кеңінен ашылған болатын. Алдымен өзі ұстаз тұтқан
қазақтың белгілі ақыны Шәңгерей ... ... ел ... жинаған
әдеби мұраларды құрастырып, Орынбордан «Шайыр», «Көксілдер» атты екі жинақ
шығарса, кейін өз ... ... ... ... ... қай
жылдары жарық көргеніне қарап-ақ көп нәрсені аңғаруға болады. ... оның ... ... (Уфа, 1911), ... ... 1911), ... 1911), «Аға тұлпар» (Орынбор, 1914), «Тұрымтай» (Уфа, 1918) ... ... ... келген пікірлерім» (Орынбор, 1910), «Өрнек» (Уфа, ... ... ... 1913) ... үш ... ... жарық көрген (ол
кезеңде қазақта мұндай кітап ... ... жоқ). ... ішінде «Аға
тұлпар» кітабының шоқтығы ерекше биік. Ғұмардың замана халі мен табиғатты
салыстыра зерттеуінен өз бабасы ... ... ... ... ... мен ... өмірді еске алуда Шәңгереймен үндестігі айқын көрінеді.
Кейінгі жинақтарында ... ... ... ... деңгейі
көтеріліп, сөз өрнегі айшықтала түседі.
Белгілі зерттеуші Есмағамбет Ысмайыловтың «Омар (Ғұмар – Ғ.Е.) ... ... ... ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиетінде іргелі
орын алатын ірі классик ақын, қазақтың жазба, ... ... ... ... ... Омардың тарихи еңбегі ерекше. Омар – үлкен
суретші, шебер, көркемсөздің ұстасы. ... ... ... ... да аз емес», деп баға беруі тегін емес. Сөйткен ақын мұрасы ... ... ... поэзиясының антологиясы» (1958) мен ... ... 1978) ... ... жарық көргені болмаса,
қазақтың аса ірі ойшыл ақыны, биыл 150 жылдығы тойланып ... ... ... ... ... мүлдем тыс қалды десе де болады. Ғұмар
Қараш шығармашылығы жөнінде ... ... ... ... ... рет ... ... қорғап, мұрасын жинастырса, ақын
өлеңдері мен мақала, ... ... ... ... ... ... ... филология ғылымдарының кандидаты Қабиболла Сыдиықов) 1994
жылы Алматыдағы «Ғылым» баспасынан басылып шықты. Алайда ... бері ... ... кітап болып шыққан емес. 2006 жылы Ғ.Қараштың 130 ... жері – ... ... ... ... ақын ... жинақ етіп
бастыру, мектеп оқулықтарына кеңінен енгізу туралы ел ... ... ... және ... ... хат та жолданған болатын. Әйтсе де ... де еш ... бола ... ... ... БҚМУ-дың профессоры, тарих ғылымдарының
кандидаты ... ... ... ... ... – Алаш ... ... бірі. Ол белсенді қайраткер ғана емес, Алаштың
жалынды жыршысы да. ... ... бір ғана «Күн ... атты өлеңінің өзі
дәлел бола алады.
«Екі талай іс болып,
Елге қиын күн туды.
Аспанда ай, күн тұтылып,
Жер-жиһанды қан жуды»,
- деп ... ... орта ... ... ... атты ел ... ... деп тұжырады.
Сосын:
«Алаш» деп ұран шақырып,
Шапқан шөптей жапырып,
«Бауырым» деп бас қосып,
Малта жесіп, е десіп,
Дос-жаранды күлдіріп,
Дұспанды іштен тындырып,
Іс қыла алсаң қылатын,
Ел бола ... ... ... ... күн туды», -
деп қорытындылайды. Бұдан кейін ол «Алашқа», «Алаш ... бе?» және ... өз ... ... ел ... ... ... Осыған қарап-ақ Ғұмар Қараш өз ұстанымын бірден айқындап, «Алаш» ... ... ... ақын ... болады. Алаш қозғалысына жан-тәнімен
белсене араласқан Ғұмар Қараш 1917 жылы желтоқсанның 7-13-інде өткен бүкіл
қазақ ... ... ... ... мәмлегерлік рөлін де атқарады.
Әлихан Бөкейхан ... ... ... кезде Қараштың қазы, яғни жоғары
сот болып сайлануы да ... ... ... ... ... ... облысында
Кеңес өкіметі орнаған кезде Ғұмар Қараш ... ... ісі ... ... заман аңысын аңдап, тіпті болжай білген көреген деп те
айтуға болады. Ол «Неден ... ... ... ... ерте ... ... Жауынсыз құр желдеткен шаңнан қорқам. «Таң туды, мезгіл
жетті» деп адасып, Құрылған қараңғыда заңнан қорқам», деп ... ... ... сол ... атқан таңның» құрбаны болып кетті, яғни 1921 ... ... ... ... алты ... ... күш-қуаты әбден
толысқан шағында қаза тапты.
Қорыта айтқанда, артына мол мұра қалдырған, Алаштың өз алдына дербес
ел болып ... ... ... ... Қараштың шығармаларын толық
көлемде бастырып шығару бүгінгі ұрпақтың абыройлы борышы болса керек.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғұмар Қараш өлеңдеріндегі ой-таным35 бет
Ғұмар Қараш өмірі35 бет
Ғұмар Қарашев29 бет
Ғұмар Қараштың педагогикалық көзқарастары5 бет
Алашорданың құрылуы8 бет
Ш.Жәңгіровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми мақала). Ғ.Қараштың ізденіс жылдары15 бет
Ш.Жәңгіровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми мақала). Ғ.Қараштың ізденіс жылдары жайлы21 бет
Ш.Жәңгіровтың өмірі мен шығармашылығы (ғылыми мақала). Ғ.Қараштың ізденіс жылдары жайлы мәлімет45 бет
Шәңгерей Сейіткерейұлы Бөкеев9 бет
Мотивацияны бихевиоризмде,психоанализде,гештальтпсихологияда,гуманистік психологияда қарастырылуы және мотивацияның отандық теориясы(А.Н. Леонтьев,Д.Н.Узнадзе және оның мектебі)11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь