Абай Құнанбаевтың өмірбаяны, ақындық жолы

Кіріспе
1. Абай Құнанбаевтың өмірбаяны, ақындық жолы
1.1 Абай. қазақтың көрнекті ақыны, ағартушысы
1.2 Абайдың шығармаларындағы табиғат лирикасы
2. А. Құнанбаевтың шығармаларындағы тәлім.тәрбие мәселелері
2.1 Абай. ғылым, білім насихаттаушысы
2.2 Абайдың қара сөздерінің философиялық астары

Қорытынды Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        Мазмұны
Аннотация
Кіріспе
1. Абай Құнанбаевтың өмірбаяны, ақындық жолы
1.1 Абай- қазақтың көрнекті ақыны, ағартушысы
1.2 Абайдың шығармаларындағы табиғат лирикасы
2. А. ... ... ... мәселелері
2.1 Абай- ғылым, білім насихаттаушысы
2.2 Абайдың қара сөздерінің философиялық астары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Аннотация
Менің ... ... ... идеялары» тақырыбына жазған ғылыми
жобам кіріспе, екі бөлімнен, ... және де ... ... Мен ... ... зерттедім. Абайдың өлеңдері мен ... ... және де ... ... мен қара ... ... яғни бізге тәрбиелік мәні зор екенін білдім.
Талапқа сай жазылған, безендірілген. Баяндау тілі анық.
К І Р І С П Е.
Тақырыптың өзектілігі:
Қазақстан ... ... ... ... Жолдауында
басшылықпен бүкіл қауымның алдына қойған ... ... да ... жас ... ... ... біздің
бабаларымыз бен немерелеріміз онымен бірге ер жетеді. Олар өз ата-бабасынан
алған мұрасын игеріп,өз ұрпағының жауапты да, ... ... ... биік,
денсаулығы мықты өкілдері болады.Олар бейбіт, абат, ... ... ... ... әйгілі әрі сыйлы өз елінің патриоттары ... ... ... ... ең ... мәселе ұлттық және жалпы
адамзаттың мәдени мұраларды жас ... ... ізгі ... сана ... ... ... ... өсіру болып
отыр.Сондықтан,бүгінгі таңда жас ұрпақты халықтың ... ... үшін ұлы ... Абай ... педагогикалық
көзқарастары мен идеяларының тәрбиелік мүмкіндіктерін ... ... бірі ... ... ... Қазақстан Тарихындағы көрнекті қазақтың ұлы ақыны,
композитор, философ, қазақ жазба әдебиетінің негізін ... ... Абай ... ... идеялары мен тәлім-тәрбиелік
мұраларын жаңаша зерттеудің қажеттігі туындады. Біздің ... ... ІІ ... мен ХХ ғасырдың алғашқы ширегіндегі педагогикалық
идеяларға бүгінгі күн тұрғысынан ғылыми-теориялық сипаттама беру, ... ... ... болып отыр.
«Әкенің ұлы болмай, халықтың ұлы ... ... ... ...... дұшпаны, адам баласы – бауырың» деген ой ... ғана ... ... ... жолы да ... Абай өзі үшін,
елі үшін ізденді, ізденді де тапты және бар ... мен ... ... Абай ... ... ... ... сөз қалсын,
мендей ғарып кез болса, мойын салсын,ойлансын, ... ... ... ... сол ... дейді.
ЗЕРТТЕУ ЖҰМЫСЫНЫҢ МАҚСАТЫ.
Абай шығармаларындағы тәрбие идеяларының мәнін ашып тәрбиелік жағына ерекше
көңіл бөлу.
ЗЕРТТЕУ ЖҰМЫСЫНЫҢ МІНДЕТІ.
1. А.Құнанбаевтың өмірі мен ... ... ... ... ... ... және ағартушылық идеяларын бүгінгі
қоғамдық-әлеуметтік талаптарына байланысты ғылыми тұрғыдан зерттеу .
ЗЕРТТЕУ БОЛЖАМЫ.
Егер, ... ... ... ... заман талабына сай жан-
жақты зерттеліп, соның негізінде ... ... ... оқу-тәрбие
үрдісіне қолданылса, мектеп оқушыларының ұлттық педагогика тарихына деген
қызығушылықтарын ... ... ... ... ... ... ... – зерттеу мәселесі анықталды,тақырыбы ... ... пәні ... оның ... ... ... ... анықталды. Бұл кезеңде таңдалған тақырып бойынша арнайы әдебиет
оқылды, зерттеу ... ... ... ... ... ... – жоспар құрылып, жинақталған материал жүйеленді.
Зерттеу жұмысы кіріспеден, екі бөлімнен, қолданылған ... ... ... ... ... Абай- қазақтың көрнекті ақыны, ағартушысы
Қазақ халқының ұлы ақыны Абай (Ибраһим), 1845 жылы осы ... ... ... ... ... ... ... туады.
Ақынның әкесі Құнанбай – ол күнгі сахараның жуан әкімінің бірі.Түгел
тобықтының ұлығы ... ең ... ... шағы «күндестің күлі күндес» дейтұғын көп
шешенің арасында өтеді.Бірақ өзін тапқан шешесі Ұлжан мен үлкен шешесі ... ... ... ... Абайды
бауырмал,адамгершілік жолымен тәрбиелеуге тырысады.Әкесі қойған Ибраһим
деген атты да сол ... ... ... ... деп ... қойған.
Бала Абай сабақты әуелі үй молдасынан оқиды. Кейін Қүнанбай сегіз
жасар баласын Семейге апарып,Ахмет Риза ... ... ... береді.Сол
шаһарда,сол медреседе бес жыл тұрып,он үш жасына шейін оқуды үзбей ... ... Абай көп ... ... ерте ... қозғауы да осы
кезде басталады. Кітаптан оқыған ... ... сүйе ... кәрі құлақты әже тәрбиесін алып жүргенде туған ... ... ... ... көп ... ... өскен
жас енді араб,иран,шағатай,түркі ақындарын іздерлеп оқып,жадына ... ... ... ... ... ... арасындағы қуыс кеуде, құрғақ
сопылыққа салынбай ынталы зерек шәкірт шығыстың ақындық ... ... ... ден қояды.
Абай - ұстаз, сыншыл ақын, күй ... ... Бар ... ...... ... ... талантты жас үйіріледі.Үгітіне, өлеңіне
халқы ынталай құмартады. ... ... ... ... абырой-атағы артады.
Өлең үлгісі болса ол да қазақтың ... жас ... ... ... айт пен ... ... пен ойда өмір серік боп,тәрбие тәлімін үнемі
беріп,ұдай түсті.
Абай ... ... өзін ... қазақ ақындарынан мүлде
басқа, жаңаша бағалап ұғындырады. Осы жолда ... ... ... оқы,
үйрен, үлгі ал. Адам баласының бәрінің тарихындағы жақсылығынан,өнерінен
үйрен. Бұл ... дін дін де, ата салт та, ескі ... ... та ... ... ... болса аттап өт, елең қылма. Кім білім беріп,елдігіңді
жаңа белге шығарар болса сол досың,сол ... деп, ... ... бет
сілтейді. Осы жолда ел тарихының кесірі болатын:
Сабырсыз, арсыз, еріншек,
Көрсе қызар жалмауыз.
Сорлы қазақ сол ... ... алты ... ... ... ... керенау, надан ру басыларды еңбек елінің, ел
тарихының барып ... ... арам ... ... деп ... ... өнері –
Харкеті әрекет.
Өзі оңбаған антұрған,
Кімге ойлайды берекет,-
деп таңбалайды.
Осындай жұрт әлеумет тірлігіне арнап айтқан ұлы ... ... үн, ... ... ... ... ұстаздық сөзінде жаманшылықтың пішін-кескінін
аса жиіркенішті ... ... ... ... ... ... ақын ... Абайдан бұрын, дәл бұндай толық боп шыққан емес.
Абайдың айнымай, қажымай ұстап қалған бір құралы, бір досы бар ... сол ... ... ... ... да ... ... сол серігі
арқылы келер ұрпақ туар тарих жарқын ... тіл ... да ... жан ... ... ... жолдаған жырында өз
ақындығы туралы:
Көк қанат бейіс құсындай
Қу ағашқа қонақтай.
Ол ... ... ... ... бола жырламас,
Ыстық күнді жоқтар ол.
Жанымның жарық жұлдызы
Жамандық күнде жарымсың,
Сөз болсын ескі әр ... ... ... анық ... ... ... ... жоқтаған, кейінгіге сырын ашқан
ұлы ... ... ... ... өсиеті еді.
Абай тікелей мұғалімдікпен айналысып, сабақ беріп, арнайы түрде
педагогика ғылымдарына бағыштап ... ... оның ... ... адам ... небір түкпірлеріне үңілетін адам тәрбиесіне қатысты тұнып
тұрған озық идеяларға толы. Соның ... – дара ... ... ... ... дәл ... «жан ... «білмекке құмарлық»
деп жұмбақтың шешуіне айналдырғаны.
Қорыта келгенде айтарым, Абай – қазақ ... ... ... ... ... ... ... ұлттық мәдениетін көтеруде
ерен еңбек сіңірген ұлттық болмысымызға дара біткен жарық жұлдыз. ... оның ... Абай ... оның ... ... ... ... Абай парасаттылығы оның ағартушылық ой-түйіндерінде,
сол ұстаздық ойларының асқар белесі ел тәрбиесінде деп білемін.
1.2 Абайдың шығармаларындағы ... ... - адам ... ... ... өмір ... ортасы. Табиғатты
дүниежүзінің классик ақындарының бәрі жырлаған. Дәуірі мен ортасына, өзінің
және басының көңіл күйіне ... әр ақын ... ... Біреулер таза
пейзаждық суреттер жасаса, екінші біреулер табиғат арқылы қоғамдық өмірді,
тартысты суреттейді.
Абай да табиғатты өзінше жырлаған. Абайдың көп ... ... адам мен ... бірлігі. Қазақ әдебиетінің ұлы классигі Абай Құнанбаев
халқымыздың салт-дәстүрі мен тұрмысын, төрт түлікті шаруашылығын,
саятшылық, аңшылық ... ... ... ... жырлаған.
Ақынның табиғат лирикасы түр жағынан да, мазмұн жағынанда
өзгеше.Өлеңдерінде ақын еліне, жеріне шексіз сүйсіне отырып, өмір шындығын
кеңінен қамтып көрсетеді. Табиғаттағы тіршіліктің бір ... ... ... ... ... ... ... еместігін, олардың
өзгеріп отыратынын өлеңдерінде айтқан. Жаратылыстың бар дүниесі бір түрден
екінші түрге ауысып, өзгеріп отыратындығын, дамудың табиғи ... ... ... ...... тіршілік атаулының қуатты қоныс мекені, алтын
ұя, тал бесігі. Ақын өзін қоршаған табиғаттың осы бір ... ... ... ... ... құрметпен, ақындық шеберлікпен тереңнен қорғап түрлі-
түрлі көрінісін көз алдына әкеледі.
Ақын ... ... ... ... ... бойыңа
ыстық нәр құйылып, жаның жайлы бір ләззатқа бөлінесің. Ақын поэзиясына
алғаш баға беріп, оның сырын ... ұғып ... ... ... Байтұрсынов:
«Не нәрсе жазса да, Абай түбірін, тамырын, ішкі ... ... ... - деп ... ... тақырыбында жазған тұңғыш өлеңі – «Жаз». Мұнда
жазғы табиғаттың көркем көрінісі мен неше ... ... ... ... ... ... ... толысқан табиғат, жайлауға жаңа
келіп қонып жатқан көшпелі қазақтың қарбалас тіршілігі өлеңде бар
болмысымен шынайы суреттеледі. Табиғат бояуы сақталынған сурет көрсетіледі.
Жаздыгүн шілде ... ... ... өсіп ... жатқан өзенге.
Көшіп ауыл қонғанда...-
деп суреттейді де табиғаттың ауыл ... ... ... ... ... жан-жануар масайрап, шаруаның малы көбейіп,
береке, молшылық, ырыс, қуаныш әкеледі. Ақын осы құбылысты даналықпен,
сезімталдықпен, шынайы ... ... ... «Жазғытұры», «Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі ай»
өлеңдерінде:
Жазғытұры қалмайды қыстың сызы,
Масатыдай құлпырар жердің жүзі.
Жан-жауанр, адамзат ... ... ... көзі...
деген өлең жолдары бар. Бұл лирикасында жердегі тіршілік жерінен күн
энергиясының тіршілікке айналатындығын білдіреді.
«Қан сонарда бүркітші шығады аңға» ... ... ... ... аңға,
Тастан түлкі табылар аңдығанға.
Жақсы атпен тату жолдас бір ғанибет.
Ыңғайлы, ықшам киім аңшы ... ... ... тас пен түлкі байланысып, адам мен адам
қатынасып, киім мен аңшы адам жарасымдылығы екенін суреттеген. Ақынның
табиғатқа адамның өмірін, көңіл-күйін шебер байланыстырғаны, ... ... жан ... ... ... ... көреміз.
«Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі ай» өлеңінде ақын сұрықсыз күздің суық
бейнесін, аш-жалаңаш бүрсең қаққан кедей балаларының аянышты халін, үйі
жылы, қарны тоқ, ... ... ... ... ... қарама-қйшы екі
дүниенің тарихи шындығын көзімізге елестетеді.
Жасыл шөп, бәйшешек жоқ бұрынғыдай,
Жастар күлмес, ... бала ... ... түсі ... айрылған ағаш, қурай,
деп жас бала, кемпір-шалға дейін атап, күнкөрісі шындығын ашады.
Абайдың табиғат лирикасының ішіндегі ең таңдаулыларының бірі ... ... ай», ... ... ұзартып» өлеңдері.
Желсіз түнде жарық ай,
Сәулесі суда дірілдеп.
Ауылдың маңы терең сай,
Тасыған өзен гүрілдеп, - деп басталатын өлеңі табиғаттың түнгі ... ... ... екі жастың жүрек дүрсілімен ұштастыра
бейнелейді.
«Қыс» өлеңі нағыз орыс поэзиясының классикалық үлгісінен туған өлең. Абай
қысты жанды адам шал бейнесінде ... ... ... ақ ... ... ... тірі ... ақ қырау, түсі суық,
Басқан жері сықырлап келіп қалды.
Табиғат қысын асыл ... ... ... ... ... қазақ даласына
қорқыныш әкелген қатал бейнеде көрсетеді.
Табиғаттағы құбылыстарды қимылға келтіріп, жанды ... яғни ... ... ... ... Абай ... ... жылдың төрт маусымындағы тіршілік сипаттауын байқаймыз. Абай
– оқығаны, білгені мол, білімі терең, дана ақын болумен қоса табиғаттың
құбылысын ерте түсінген табиғатшы ... А. ... ... тәлім тәрбие мәселелері
2.1. Абай- ғылым, білім насихаттаушысы
Қазақстандағы ... ... даму ... ... жазу
мәдениеті негіздерімен байланысты.
Ежелдегі дәстүрдегі қазақтың ағартушылық негіздерін сөз ... ... көне ... ...... Білге қаған, Тоныкөк
жазбалары, «Оғызнаме»дастаны, «Қорқыт ата» кітабы,Әбу Насыр Әл ... ... ... негіздердің мәнін ашап көрсетті.
Қазақ жерінде Х-ХІІ ғасыр ... ... ... ... саны ... ... ағартушылық іс-әрекеттер мен ой-
мақсаттардың алтын ... ... ... Баласағұнидің «Құдатғу білігі»,
Қожа Ахмет Иассауидің «Диуани Хикмет», Ахмет Иүгінекидің ... ... ... ... ... ... ... жасаған Махмұт
Қашғаридің «Диуани Лұғат ат-түрік» сияқты ұстаздық еңбектердің ... ... ... ... – «Кодекс Куманикус» (Қыпшақ тілінің сөздігі) және
Мұхамед Хайдар Дулатидің «Тарихи Рашиди»,Қыдырғали Жалайырдың «Жамиғат ... ... ... шығармалары мен жыраулардың және
жыраулар поэзиясының тарихтану және ағартушылық мәні зор болды.
Бертін келе ... ... ... ... ... ... өз ... еңбектері арқылы
білдіріп отырды.
Ыбырай Алтынсарин ең алғаш мектеп ашып, қазақ балаларына арнап оқулық
жазса, Абай Құнанбайұлы да ... ... ... ... ... ... ... өлеңдері арқылы да, қара сөздері
арқылы да беріп отырған.
Абайдың ... ... бет ... ... сөзі ... ... маңызын насихаттауға арналды.1885 жылы жазған «Жасымда ғылым бар
деп ескермедім» өлеңі осы тақырыптағы ... ... ... қатар,
ақынның сөз өнері жолындағы жаңа ізденісін де ... ... ... жаңа үлгідегі ақынға керек ғылым жайын сөз етеді. Ғылымды-білімді
кезінде зерттей ... ... ... ... ... түзеуге бет алғанын айтады.
Мұнда ұлы ақын ... ... шен ... ... ... ... жат
тәрбиені мінеп, сынайды.
Жасымда ғылым бар деп ескермедім,
Пайдасын көре тұра тексермедім.
Ер жеткен соң ... ... ... кеш ... ... біл деп ... ... алсын деп бермедім
Н/е Адамның бір қызығы бала деген,
Баламды оқытуды жек көрмедім.
Ақынның мұндағы идеясы баланы ... ... ... ... және оны ... емес көзі ашық ... ояу ... азамат болып өсу үшін оқыту керек.
Сонымен қатар, бұл - өткенге құр өкіну емес, ... ... ... опық жеп, ... ... қалмай, білім мен өнер қуатын шағын ... ... ... жөн сілтейді, жол көрсетеді. Шығарма ... ... ... мақсатқа қарай бет алғандығының ... ... ақын бұл ... ... ... жылы Абай ... ... мақтанба», «Интернатта оқып жүр» деген
өлеңдер жазды. Мұның алғашқысы ұстаз ... ... ... ... өсиеті
түрінде жазылған.Бүкіл өлең бойына Абай «ғылым» деген ... ... ... ... ... үлкені және әрбір жігерлі ... ...... ... керектігін түсіндіреді.
Ғылым таппай мақтанба!
Орын таппай баптанба!
Құмарланып шаттанба,
Ойнап босқа күлуге, -дей ... ... ... ... ... ... болудың жолдарын әңгімелейді.
Ғалым болмай немене,
Балалықты қисаңыз.
Болмасаңда ұқсап бақ,
Бір ғалымды ... ... ... ... ... ғылым кім берер,
Жанбай жатып сөнсеңіз,-дей келе ... ... ... ... ақынның айрықша ескертуі бар. Ол:
Бес нәрседен қашық бол,
Бес нәрсеге асық бол,
Адам болам десеңіз,
Тілеуің,өмірің алдында,
Оған қайғы ... ... мал ... ... ... ... еңбек,терең ой,
Қанағат,рақым ойлап қой –
Бес асыл іс көнсеңіз – ... ... бағу ... ... ұлы ... ... ... бір-бірінен бөлінбес, елдің сауатын ашатын жол.Сондықтан да
ұлы ақын:
Түбінде баянды еңбек – егін ... оқу ... ... алған.
Би болған, болыс болған өнер емес,
Еңбектің бұдан өзге бәрі ... деп ... ... Абай туындыларының басты орында еңбек туындылары
тұрады.Ол ... ... ... ... адал да ... жолға бастайтынына
кәміл сенеді. Адам еңбекпен,саналы оймен,ақылмен ... ... ... ... деп ... Оны:
Өзіңе сен,өзіңді алып шығар
Еңбегің мен ақылың екі жақтап,- деп жырлайды.
Адамның бойындағы жағымсыз қасиеттердің тууына қарсы тұру үшін ... ... мен ... деген құмарлығын арттырып,дамыта түсуді өсиет етеді.
Осыған орай ақыл мен еңбектің мәніне ерекше ... ... ... басты құдіреті деп түсіндіреді. Сондықтан:
Бақпен асқан патшадан
Мимен асқан қара ... ... ... ... бала ... деп түйіндейді.
Ақынның көптеген шығармаларының жастарға арналуы – заңды. Елді ... ... ... ... ойын арзан, күлкі қымбат» деген
өлеңінде қырықтан асқан Абай тағдырынан ... ... ... ... қосқан. Жаманнан жиренсе, жақсыдан үйренсе деген ниетпен жастарға
ұсынатын тәрбиелерінің сан алуан түрлерін сараптасақ, ақын ... ... ... қасиеттер: тұрақтылық, шынайылық, ... ... ... ... болып шығады. Осының бәрі жиылып, бірлік
деген кең ... ... ... Ол ... ... ... ... басталып, бүкіл ел, ... ... ... ... ... Жаны да жақсы адам ғана ... ... пен ... ... ... ... ... тұрады.
Ұлы ұстаз шәкірттің бүкіл ақыл ойын, ынта-жігерін оқуға ... ... ... ... ... деп ... «Өзгеге көңілім
тоярсың» атты өлеңінде «ғылым да жоқ, еш ди жоқ» адамды даладағы аңға ... ... ... ... ... ... деп ренжиді.
Немесе: Өзің үшін үйренсең,
Жамандықтан жиренсең,
Ашыларсың жылма – жыл.
Біреу үшін үйренсең –
Біреу ... сен ... бәрі ... ... ... да кәдімгі біздің бүгінгі
шәкірттеріміздің, ұстаздарымыздың жағдайын көріп, біліп ... ... үшін оқып ... ... ... ... көшіріп алып, дайын дүниеге ие болуға дайындалған ... ... ... бәріміз куә болып жүрміз ғой.
Қазіргі жалпы ... ... ... ... ... ... ішінде – оқыту мақсатының біршама ... сай ... да жаңа ... ... ... ... педагогикалық
педагогикалық үрдісті іске қосып ,шәкірттануды жолға қою үшін оқыта отырып
тәрбиелеу, тәрбиелей жүріп ... беру ... ... ... ... керек. Абай «білімдіден шыққан сөз, талаптыға болсын
кез» дегенде «көкірегінде көзі бар», ... ... ... яғни ... мен ... ... ашпайды, олардың тиімділігі екі жаққа
да: ұстаздарға да ... де ... ... ... ... ... ішінде білімді өмір бойы игеру, оны
кітаптан ... өз ... оқу, ... білгенді есте сақтау проблемалары
айқын көрінеді. Өз басындағы тәжірибесі болар, Абай әр шәкірттің өзін-өзі
ғылым мен ... ... ... ... сөз ... Білім берудің
негізгі үш сатысын - кез келген жаңалықты білудің естуден ... ... үшін әр ... оқып, не көру екендігін, ал одан соң барып қажетті
жерде қолдануды үйрететінін ... ... тұр. Әрі бұл ... ... ... біліктілік, бағдымен де сәйкес келеді.
Ағартушы ретінде білім алу жолын набайлап жатпайды, оны ... ... ... қалай меңгеру керек, ал меңгерген білімді қалай ... ... ... ... ойлары осы заманғы педагогика
тұрғысынан өте ... әрі ... ... ... сөз ... беріледі,
сондықтан ақын ретінде Абай көбіне сөз ... ... ... ... ... қояр көңіл ұққанынша,
Сөз мәнісін білерлік кейбіреу бар
Абайлар әрбір сөзін өз халынша,-
деген жыр жолдары тыңдаушының өзін үшке ... тұр емес пе? Ұлы ... ... ... көру үшін ... ... балу тыңдамайтын» шәкіртті
іздейді. Ол бұрыннан да іздегіш, сөзді тез ұғатын ... ... ... ... ... оны ... етеді, өйткені, Абайдың айтуынша,
«Жақсыға айтсаң жаны еріп, ұғар көңіл шын беріп».
Абай ... ... ...... ... ... байыптап,
болашағын анықтап беруінде. Оның көрегендігінің өзі де ... ... ... ... жете түсініп, оның
елге тигізетін зиянды себептерін айқындап біліп, ... ... ... ... ... жеке ... басталатынын көрсетеді,
өйткені «адам түзелмей заман түзелмейді» деп анық айтады, тобырдың ішінде
тұлға жүрмесе мәнінен ... ... «не ... ... нал» ... ... мәселесіне ерекше көңіл бөледі. «Әне оны берем, міне
мұны берем деп, балаңды алдағаныңа мәз ... ... ... алдамшы
болса кімнен көресің? «Боқта» деп біреуде боқтатып, ... ... оны ... ... үйретіп қойып, «қу, сұм бол»
деп «пәленшенің ... ... ... ... кетеді деп, тірі ... ... ... -деп, теріс тәрбие беретін ата-аналарды қатты
сынға алады. «Ақыл ардың ... деп ... ... ... ... ар тазалығы үшін күресуді дәріптеген ұлы ағартушы.
Абай қазақ жастарының ғылым-білімге ден ... ... ... Оның ... ... осыған дәлел бола алады:
Өзің үшін үйренсең,
Жамандықтан жиренсең,
Ашыларсың жылма-жыл.
Біреу ұшін үйренсең,
Біреу білмес, сен білсең,
Білгеніңнің бәрі тұл.
Мына шумақ жолдары түсіндіріп ... өзі ... ... тәрізді.Өйткені
бәрі де анық, түсінікті айтылған.
Абай ел қыдырып ас ішіп, өлең босатып ішер, жалқау жастарды ... ... жүр, жат елге кет, мал ... ... ... ... тұра ... ел…
Талаптан, талпын, адал еңбек ет. «Есек ... ... да» адал ... ... арлығы жоқ, егіннің ... ... ... ... ... ... ... ұрлықпен мал таппақ болатын жеңілдің астымен,
ауырдың үстімен жүріп күн көрішілердің арам пиғылын әшкерелеп, «ұрлық ... ... ... мал ... ... ... түбі – ... өнеге тұт дейді.
Жастардың белгілі бір өнеге, өнер үйреніп, пайдалы іспен шұғылдануын,
адал еңбекпен мал табуын уағыздаған ұлы ақын ... ... ... болсаң, әрқашан
Сен де бір кірпіш дүниеге
Кетігін тап та , бар қалан,
өмірден өз орныңды таба біл деп ... ... үлгі етіп ... адал ... ар-ождан мәселелері қай қоғамда
болмасын аса қажет, адамды қиыншылық атаулыдан аман алып ... ... ... ... ... ... алға ... жарық
жұлдызы нысанасы екені даусыз.Ұлы ақын Абайдың педагогикалық көзқарасындағы
бастынысана «Атаның баласы болма, адамның баласы бол…жақсы ... ... ... ... ... деген гуманистік ой пікірді қуаттау болады.
Абай ұрығын сепкен оқу, өнер-білім, ... ... ... ... ... ... ... айналып отыр.
2.2 Абайдың қара сөздерінің философиялық астары
Халқымыздың ұлы перзенті Абай Құнанбаев қазақ ... ... ... ... ... ... қалың қазақ қауымына, ауыр ойды
арқалап ауырған жанның «Жүрек сырын, тылсым сезім, терең ... ... Олар ... ... ... ... ұстаз тұтты.
Қазір Абай мұрасын талдап, зерттеуге ... ... саны ... ... Абай ... шынайы танып білудің ең басты ... ... ... ... ... қайта талдау. Оның ... ... Абай ... ... ... мәдени, тәлім-тәрбиелік, саяси,
әлеуметтік болмысы, елдің отарлану ... ... ... ... ... өзіндік сабақтастық жолдары. Осы процестерді жалпы
азаматтық көзқарас ... ... ... ... ... ... ... аша алсақ, Абайтану бағытында көптеген
белгісіз, жаңаша ... туар ... ... алты ... аса сөз қоры бар ... ... ... зерттелмеген «Қара сөздерін» бүкіл қазақ қауымына, әлем жұртшылығына
түсінікті ету, даналығының ... ... ... ... ... ... ... келе жатқан көшпенділер рухани мәдениетінің төлтумасын ... ... ... ... ... асыл ... ... етіп көрсету дәрежесіне жету. Бұл Абай алдындағы үлкен парыз.
«Қара ... тек қана ... тән ... ... ... ... ... де бұл сарында арнайы еңбек жазған кісі жоқ. Абай өзін ғана ... де ... ... адам, адамгершілік қасиеттерін сарапқа
салып «Адам деген даңқым ... ... ... «Адам баласына адам баласының
бәрі – дос» деген өшпес, өлмес қағидаларды дүниеге келтіреді. Осындай жалпы
азаматтық ... ... ... бес сөз қазақтың тәлім-тәрбие аясында
қалыптасқан.
Президент Назарбаев Н.Ә. ... ... сөз» атты ... ... ... ... деп ... «Абайдың адам көрмеген жанқиярлығы
мен ерен құбылыс саналардай ерекшелігі – отаршыл кемсітушілік бар ... ... ... ... ... ... орнына үйренуді,
жарамсақтықтың орнына жарастықты, мансап қуған баққұмарлықтың орнына білім
қуған ... ... ... ... ... атымен, жаңа
қасиеттерімен байытқандығы»
Абайдың ұстаздық идеяларының ең мол жері – оның ... ... ... ... ... өне бойын алып жатыр. Олардың
жазылу ... да ... ... ... ... ... кезде
түйгендерін, өткен өмірмен байланыстыра, ақын 5 түрлі жол таңдайды – ... мал ... ... және бала ... Дана Абай поэзиясы қуатымен қатар
«ақ қағазбен сияны ермек ... ... ... санасын оятып, көкірегіне
дарытатындай ағартушылық идеяларын қарасөзбен тізіп берген.
Адам дамуы екі ... «тән ... мен жан ... қалай
іске асатынына тікелей тәуелді. Жан ... ... ... ... ... болса, оның өзі шәкірттің жас шамасына қарай өзгеретінін
ақын 7-ші сөзінде тап басып айтады: бала кездегі «ол ... бұл ... бір ... ... ... екен дегенде ұйқы, тамақ та есімізден шығып
кететін құмарымызды, ер жеткен соң, ақыл ... ... ... ... ... ... ... тапқандардың жолына неге салмайды екенбіз? Бұл
сұрақ – бүгінгі педагогикадағы көкейкесті проблема. ... ... мен ... ... шәкірттерінің сұрампаздығының азаюынан
басталады. Жоғары сыныптардағы білімді түсіну төмендеп, даму тежеліп қалды,
міне осыдан олардың әрі қарай ғылым ... ... ... тұр емес ... 7-ші ... «жан- құмарлығын» бала кезде күшті болатынын,
ал адам ... ... сол ... ... тіпті ада болатынына қынжылады.
Туа бітетін адамға тән ерекше дүние тануға деген ... ... ... бала ... ... екенбіз. Білсек те, білмесек те, білсек
екен деген адамның баласы екенбіз» ,- деп ... ... ... ... ... ... ... білімге деген «жан
құмарлығын» өмір бойы ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін көрсетуінде.Әр сабақ шәкірттердің көзін ашып,
ойын ортаға салып бөлісетіндей, пікір ... ... ... ... ... ғана ... адам ... дұрыс дамиды дейді ұлы Абай.
«Жан қуаты деген қуат – бек көп нәрсе» дей келе ұлы ұстаз оның ішінен
ерекше екі ... ... ... … не көрдің, есіттің, әрнешік
білдің, соны тездікпен ұғып, ... ... арты ... ... ... ... сол екі ... да ақылды жіберіп қармаққа тез қозғап
жібереді. Егер бұл болмаса, көп ... уақ оңды ... да ... ... ... оқу ... керекті білімді бақылап,
қабылдап, ұғып қана қоймай, оның ... ... ... ... ... ... ғана ... тиянақты, тиімді болатынын дәл нұсқап тұр.
«Жан қуатының» екінші түрі жаңалықты ... ... ... ... ... ... ... Бұл педагогикадағы
таным үрдістеріндегі басты ... ... ... 32-ші ... ... ... ғылым үйренбекке талап
қылушыларға арналып,оның 6 шарты тайға таңба ... етіп ... ... ... ... іске ... едім ... іздемекке
керек»-бұл оқытудың басты мақсатының қазіргі ... ... ... әрі ... ... ... өзіне тән құмар,ынтық болып бір
ғана мектептің өзін дәулет білсең көңілде бір ... ... ... тағы да ... ... ... құмарлық пайда болады». Осы ойлардың
өзінен-ақ қазіргі ғылыми педагогикадағы оқытудың дидактикалық заңдылықтары
мен ұстанымдардың біразы айқын көрінеді. Оқушының ... ... үшін онда ... ынта болуы, оның қызығуға тәуелділігі, игерген
білім шәкіртті қуанышқа бөлейтіндігі, оның өзі тағы да жаңа ... ... оқу – адам ... ұзақ ... ... ... сөзінде келтірілген естіген нәрсені ұмытпастықтың 4 ... зер ... ... ... ... заңдылықтары мен
ұстанымдарымен тікелей байланысын байқаймыз. Шәкірттің ... ... мен ... алдымен оның «көкірегінде оянатынын», ал
оқығанды жүйеге келтіріп есте сақтау үшін «ынтамен ұғу ... ... ... үшін ... ... ... ... оқу қажеттігіне
ерекше тоқталады.Білімді игерудің бұл сатылары іске асуы үшін адам ... ... ... ... ... ... ... ақыл-ойын, ынтасын
оқуға тартады.
19-шы сөзінде: «Адам ата-анадан есті болмайды: естіп, көріп, ... ... ... ... жаманды таниды – дағы, сондайдан білгені,
көргені көп болған адам білімді болады. Естілердің айтқан сөздерін ескеріп
жүрген кісі өзі де есті ... ... ... жеке өзі іске ... Сол
естілерден естіп, білген жақсы нәрселерді ескере, жаман дегеннен сақтанса,
сонда іске ... ... адам десе ... ... ... ... ... не салбырап, салғырттанып естісе, не ... ... ... ... ... деп ... не сол ... сөздің расына көзі
жетсе де, шыға беріп қайта қалпына кетсе, естіп-есітпей не керек? ... ... елге сөз ... ... танитұғын шошқаны баққан жақсы
деп бір хакім айтқан екен, сол секілді сөз ... ... ... Абай ... ... ... ... жаңа сөзбен
таратады, себебі өлең сөздер көбіне-көп оқушы мен тыңдаушыға ... бола ... ... ... ете ... осы ... ескеріп Абай
дидактикалық поэзия туыс ... сөз ... қара ... ... ... Яғни ... қара сөздері өз дәуіріндегі оқушы мен тыңдаушының ой-
өрісін ескере отырып, дәуірдің жағдайларына байланысты ... ... ... ... еді деп ... ... ... сырын шынайы түсінудің әдістемелік кілтін қазақстан
халық жазушысы Әбіш ... ... ... ...... ... ақыл-ой алыбы. Ондай құбылыстың құпиясына күллі болмыстың қыр-
сырына түгел үңіліп барып түсінуге болады». Халқымыздың ... ... ... ой ... өткізіп, бұрын мән бермеген бояулары мен
қыртыстарын ашуға тырысудың өзінде ... мән бар. Ол ... ... ғылым тұңғиығына тереңдетеді. Абай «Қара
сөздерін», бүгінгі заманға сай түсініп, ... ... ... ... ... адами мақсат-мұратқа тәрбиелеуге қолдана алсақ, бүкіл
қауым болып шеше алмай жатқан ...... ... бір табан жақындай
түсер едік. Зерттеу барысында жасауға тырысқан тұжырымдар адам және қоғам,
адам және дін, ... ... ... ... ... ... ұлттық идентификация, ұлттық ... ... ... ... ... ... тарих, педагогика пәндерін оқытуда
пайдаланылуы мүмкін.
Жалпы тәлім-тәрбие, мәдениеттілік, адамшылдық деген түсініктер адамзат
тарихымен бірге жасап келе ... және де ... ... кеткен нәрселер.
Әсіресе тәрбие жолында жаңалықтар көп бола бермейді. ... ... ... талабы – жастарды адам ... ... ... ... ... Ал адам ... ... әр халықтың, ұлттың
дәстүріне, салтына, ... ... ... ... ... ... ... адам болу жолдары үлкенді сыйлаумен, ата жолын, ана ... ... ... ... ... ... ... ұмтылумен
анықталады. Абайдың өз басында осы қасиеттердің бәрі де болды. Сондықтан да
ұлт ұстазы болуға неден қашық болып, неге асық ... ... дос ... жөн ... ... ... болды.
Абай өз парызын түсініп саналы түрде жаңа ізденістер мен ерекше
әрекеттер жасап адамтану, адам болу ... көп ... ... Абай
тәрбие теориясының басты мақсаты адамдыбарынша кемелділікке жеткізу, ол
кемелділікті ... ... ... көрсету, пайдалану, бүкіл өміріне азық
ету басқаға да ... ... ... мен ... ... сенім нанымдарын еске алғандықтан ақын дін тақырыбын көбірек
сөз қылады. Әрине, оның өз нанымы өзгермейді. ... ... ... ... моральдің тәрбиенің қараңғылыққа қарсы,шартты түрдегі
өткелі есебінде ... ... ... ... «күшті азаматтық
сындарын қара сөздерінде оңайлатып, азайтып, қысқартып айтатыны» деген
сөзді М.Әуезовтың ... де ... деп ... әрі ол Абай ... ... әдейі «оңайлатып, азайтып, қысқартып» айтқан десек
шындықтан тым алшақ кете ... ... Абай ... ... еді» деген ой ұшқынын да байқатады, мұнысы Абай – байшыл, ... ... ... улы ... ... ... «төпелеген сыннан» өзі-
мұсылман, Исламды терең меңгерген данышпан ... ... ... Абай деп ғана ... ... берудің мүддесінен, ақылдың
«айласынан» сөз қолданыс деп ұқтық. Осындай негізгі түсінік» Абайдың қара
сөзінде де ... ... ... ... ... ... тыңдаушыларына
құдайдың, пайғамбардың, иман, парыздың жайларын көбірек ... ... өз ... ... ... серік етеді. Және
өлеңнен қарасөздері төменірек түсіретін тағы бір ... бар. ... ... мен ... атқа ... ... аса аяусыз сыншы, жазушы
болған қалпын Абай қара сөздерде біраз жеңілдетті, ... ... ... ... ... адам – ... ... салмақты.
Асыл ойдың, шымырлаған қиялдың жиынтығы. Бұл тұста Абайдың ... ... ... ... әсер ... ... ... «Шапқан атқа жеткізбес
бөкен желіс, ыза қылдың қолыма бір тигізбей» деп өкіне ... ... ... ... ... ... ат ... қазақтарды аяусыз
шенейді «Несіне күмпілдейсіз, сорлы-ау!» деген тұжырымға ... ... мен ... ... бір ... ішкі ... ... осындайлық
қайшылық тудырады»- дейді.
Абайдың қай сөзін алсаңызда ақынның өз тұсындағы емес бүгінгі ... дәл ... ... қазіргі күннің өзін көріп тұрғандай өсиет
сөз ретінде өріле түседі. Кешегі кеңес Одақтың құрсауынан босанып ... ... ... ел ... ... қалған қалық қазақ санасы
дағдарысқа тап болды. Отаршылдықтың сан қилы ... сан ... сан ... айла-тәсілдермен бүркемеленген «кіші»ұлтты
жоюға жоспарланған көп жылдық бағдарламасының ... ... ... ... Абай ... ... ... біріне қаскүнем болмағы, бірінің
тілеуін бірі тілеспейтұғыны, рас сөзі аз ... ... ... ... ... ... ... ұлтының туа бітті қасиетті
емес, ... ... ... жүре келе ... ... ... қалай
жабыстырылған «байқамай жүре келе тапқан ... ... іске ... ... ... орыс ... бұл ... қазаққа қайырлы болмайтынын данышпан ... сезе ... ... ... сезіктенуі дәл келіп, бұл күнде жүре келе ... ... ... шаңырағын шайқалтуда. Олар – «өзі тойымсыз,
өнерсіз, ешкімге достығы жоқ ... Абай ... ... бәрі төрт ... ... басқа ойының жоқтығынан, өзге егін, сауда, өнер ғылым –
солар секілді нәрселерге салынса, бұлай болмас еді. Әрбір мал ... ... ... өзімдікі де, балаларымда малды болса екен дейді. Ол мал
көбейсе, малшыларға ... ... ... ... ... ... байлап отырмақ. Қыста тарлық қылса, арызы жеткендік сыйы өткендік
байлық қызметінен ... ... ... ... ... ... тартып алмақ.
Ол қыстауынан айырылған және біреуге тиіспек, я ... ... ... - әр ... ойы осы».
Отаршылдық ойранынан кейін Абай айтқан «ешкімге достығы жоқ жандардың
шығуы» бүгінгі күні де ылаңын салуда. Яғни «достығы жоқ ... ... ең ... ... ұлтына достығы жоқ, тек өзге ... ғана ... ... ... ... ... өсіп ... «мәңгүрттер» мен «көзқамандар». Олар үшін өз Отаны, өз ұлты ... ... ... көзі ... ... ордасы ғана, Абайша айтқанда
«мұның бәрі төрт аяқты малы көбейтеміннен басқа ойының жоқтығынан.
Мұхтар Әуезов кезінде ... ... ... тиым ... Абайдың дін
жөніндегі қарасөздеріне ептеп қана сақтықпен тоқталып өтеді, ... тағы бір ... ... ... – дін мен мораль,тәрбие ... ... ... он ... жиырма жетінші, отыз бесінші,
отыз алтыншы, отыз сегізінші және ... ... ... ... істі ... ... кеңескен істе кемшілік аз болады. Ақылды, жанашыр
достарыңмен кеңескейсің. Білгенің ... ... ... екі кісінің ой-
пікіріндей болмайды, бір көз екі көзбен көргендей болмайды. Тәуіп өзін-өзі
емдей алмайды»-дейді.
93-94-95 жылдарғы Абай ... ... ... ... ... ... отырғанда айтатын пікірлер өлеңінен
оқшау емес. Көңіл күй ... ... ... нық ... ... айтқан пікірін қарасөзінде ұғымды етіп таратып
отырады.
Он бесінші сөзі.Өзі ... ... ... ... толғанар, сол
арқылы тоқтамға келер дегенді айтады. Бұлары адамгершілік, ... ... ... Адам ... ... жету ... өзің аямай арыңның таразысына сал дегенді аңғартады.
Он жетінші сөзі. Адамның адамгершілігі ... ... ... ... жүрек, жұрт-үшеуін айтып, ғылымға жүгіністіреді. Абай
жүрекке бірінші орын ... Ол ... ... ... өзі көрегендік.
Олай болса ақыл байқамағанды жүрек сезеді. Абай өлеңінде де, қарасөзінде де
шабыттың адамы, сондықтан жүрек сезімі ... ... ... ... ... Әр ... ... философтардың сөздерін өзінше
түйіп айтады. Бұл сөзі жас буынға сырласу ретінде айтылған сөзі ретінде
болады. ... ... ... жүрекпен емірене сөйлейді. Бұл
өсиеттерін мұсылман ғұламасы болып отырып ... иман ... ... бөліп таратып отырады. Сондықтан оны ғылым жолымен қарағанда қате
жерлері де бар. ... ... – бәрі адам ... Адам – ... деген пікірлер ескірген. Адамның адамшылығын көтеріп айтқанда
надан молдалар ... ... ... ... ... Абай адамның өз
басын өзі қор ететін кемшілігін көрсетеді. Ол – ... ... ... ... бәрі – ... ... пікірін тарата
келіп, қорытқан жері осы десе болады. Абай ... ... ... жеке адам ... ... ... ... Халықтың қамын
жеген адам бір жағынан хаким болмағы керек. Сондықтан халықты қуат иесі
хаким адам ... алу ... Ол үшін ... ... ... ... ... тіршілікті айтады, елдің басын қосып басқаратын мемлекеттік күш
болып, сол күш аталық қамқорлықты қолына алу керек деген ойды айтты.
Қырық ... ... ... тән ... мен жан ... бар деп ... арқылы Абай психология ғылымының кейбір ... ... ... тағы бір жағы ... ... төртінші сөзінде адамның әлеуметтік ортамен байланысы, белгілі
бір кәсіпке жұмылған қауымның ... ... ... ... сөз ... ... бұл қарасөздері тәрбиеге, адамшылыққа
үндеген ой-пікірін танытады. Ақындығын басқа ... ... ... ... ... ... ... қорыта отырып
аяқтайды.
ҚОРЫТЫНДЫ.
Абай поэзиясының ең басты ерекшелігі ... ... ... ... ол өзі өмір ... ... бір тарихи дәуірді жан-жақты барынша
толық бейнелеп берді. Ал қоғам өміріндегі көптеген адамгершілік,моральдық
проблемалардың, мысалы, ... ... ... ... еңбек
сүйгіштік, алаптылық, адалдық, солармен қатар озбырлыққа жауыздыққа,
екіжүздікке төзбеушілік секілді сан түрлі мінез-құлық мәселелері қай
заманда да мәні жоймайтындығын және ... ... ... уақыт, жағдай
өзгерді дегенмен,халықтың ұлттық ерекшеліктері, адамгершілік қасиеттері
жаңғырып, жаңаша ... ала ... ... тауып өрістеп,дами беретінін
ескерсек, Абай поэзиясы кейінгі дәуірлердің, соның ішінде бүгінгі
замандағы өмір шындығын танып – білуге үлкен себін тигізе ... қақ. ... ... ... ... өз ... шеңберінде ғана қалатын,
осы мағынада біз үшін тек тарихи маңызы бар, өткінші ... деп ... ... ... озған сайын қоғамдық ой-санаға ықпал-әсері
арта түсіп, өркендеп, дамып отыратын асыл ... ... ... ... Н.Ә. Қазақстан – 2030. Алматы 1997ж.
2. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңы /Егемен Ќазаќстан 1999
ж. 11 маусым.
3. Назарбаев Н.Ә. ... жаңа ... ... мен ... ... 1999 ж. 15 желтоќсан.
4. Жарықбаев Қ, Қалиев С. Қзақ халқынын ... ... ... ... -196 ... ... Қ. Қалиев С. Қазақтың тәлімдік ой-пікір антологиясы 1 том.
Алматы 1994; 317.
6. С.Қалиев, Р.Ізғұттынова, Г,Жексембаева. ... ... 1996; ... ... Г. ... дүниетанымы. –Алматы,Қазақ университеті, 1989.
8. Айтмамбетова Б., Бозжанова К.,т.б. Балаларды отбасында адамгершілікке
тәрбиелеудің кейбір мәселелері. –Алматы, 1985.
9. Айғабылова Н.Бала мінезінің ... және оны ... ... ... ... ... тәрбие жұмысының әдістемесі.-А., 1999.
11. Әбдіразақов Е.Адамгершілік,имандылық тәрбиесі.-Шымкент 1994.
12. Әбілова З.Этнопедагогика. –А.,1997.
13. Бержанов Қ.Б.,Мусин С. Педагогика ... ... ... ... мен ... бірлігі. –Алматы,1973.
15. Безкаравайный С.,Жұмабаев А.Мектепте өткізілетін тарихи әдеби кештер.
–А.,Мектеп,1968.
16. Дүйсенбинова. Адамгершілік тәрбиесіне айқын бағыт. Қазақстан мектебі.
7-1991.
17. Егембердиев Ж.Мектеп жұмысын ... ... ... ... ... ... ... –А.,Мектеп,1975.
19. Ильина Т.Педагогика, -М.,1984.
20. Қалиев С,Базилов Ж.Қазақ халқының салт-дәстүрлері. –Алматы ,1993.
21. Қазақ совет энциклопедиясы. Ғылым 1976-1980.
22. Қалиев С.Қазақ этнопедагогикасының ... ... ... ... ... Р. ...... Мурзалин С. Рухани байлық –А., /Қазақстан,1998.
25. НұрлановаГ. Орта ғасыр ғұламаларының тәрбие тағылымдары.-Алматы,
//Қазақстан ... ... ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай Құнанбаевтың діни-ағартушылық бағыттағы туындылары74 бет
Р.Тоқтаровтың «Абайдың жұмбағы» романына әдеби талдау12 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру туралы51 бет
ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері жайлы15 бет
ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиетінің тарихы6 бет
"абайдың ақындық мектебінің қалыптасуы."17 бет
Ілияс Есенберлин өмірбаяны24 бет
Абай Құнанбаев өмірбаяны және шығармалары18 бет
Абай Құнанбаевтың ағартушылық тағылымы (1845-1904)6 бет
Абай Құнанбаевтың дүниетанымындағы адам мәселесі49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь