Биосфера құрылысы, биосфераның пайда болуы

1. Биосфера құрылысы
2. Биосфераның пайда болуы
3. Топырақтың адамзат үшін маңызы
4. Топырақ құнарлығы
5. Топырақ георафиясы
6. Топырақтың адамзат қоғамының басқа да тіршілік салалары үшін маңызы
7. Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Биосфера құрылысы, биосфераның пайда болуы
Жоспары:
1. Биосфера құрылысы
2. Биосфераның пайда болуы
3. Топырақтың адамзат үшін маңызы
4. Топырақ құнарлығы
5. Топырақ георафиясы
6. Топырақтың адамзат ... ... да ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1 Биосфера құрылысы
Биосфера – ерекше биос — өмір және тіршілік, «Sphaira» (сфера) шар,
қоршаған орта деген сөздерінен алынған, яғни жер ... ... ... ... және ... тірі ... тіршілік ететін
ортасы деген мағына береді.
Бұл терминді 1875 жылы бірінші рет ... ... ... Э. ... ... ... биосфера және оның жер бетінде жүріп жатқан
процестері туралы ілімнің негізін ... ... В.И. ... ... ... бойынша, биосфера +50 %-дан – 50 % -ға ... ... ... ... ... ... Биосфера негізінен үш қабаттан
құрылады. Олар: атмосфера (газ күйіндегі), гидросфера (су), литосфера
(қатты) қабаттар.
Атмосфера жер шарын ... орап ... Ол ... «atmos» — бу,
«sphairi» (сфера) сөзінен шыққан. Оның қалыңдығы 100 км-ге ... ... ... құрамында оттегі (20,95 %), яғни 1,5 * 1015 ... (1,28 %), азот (75,50 %), яғни 3,8 * 1012 ... және ... ... Атмосфера негізінен – тропосфера, стротосфера және иопосфера
қабаттары болып үшке бөлінеді.
Тропосфера – грекше ... ...... ... ... ... Өзгермелі қабат деген мағына береді. Жер бетіне тікелей жайласқан
төменгі тығыз ... ... ... 10 * 12 ... ...... ... — төсем, тағы сондай сияқты теңіз
деңгейінен 9-11 км жоғары жататын атмосфера қабаты. Иопосфера – гректің
«ion» — ... ... ... ... ... ... 800 км-ге жетеді.
Гидросфера – табиғи су қоймаларынан (мұхиттардан, теңіздерден,
көлдерден, өзендерден) құралады. Бұл ... 70 % алып ... ... 400 млн ... ... – жердің қатты қабаты. Ол екі қабаттан құралған. Үстіңгі
қабаты граниттен, оның қалыңдығы 10 ... 40 ... ... ... ... ... ... Қалыңдығы 30-80 км. Жоғарыда айтылғандай
минералды қабаттардан басқа, жерді ерекше тағы бір қабат – биосфера қоршап
тұрады. Ол тірі ... ... ... ... ... Биосфераның
пайда болуымен бірге, жер бетінде тірі организмдер өсіп-өніп, сыртқы
қоршаған ортаның эволюциялық дамуына сәйкес қалыптасады. Биосфера теңіз
деңгейінен бастап, тау жоталарының шыңдарына ... ... ... ... алып
жатыр.
Атмосферадағы биосфераның жоғары шегі 20 км биіктікке дейін жетеді.
Онда микробтардың споралары (өршігіш тұқымы) ... ... азон ... да ... ... мол ... жер ... 50-70 метрге дейінгі биіктікке ғана тарайды.
Литосферадағы биосфераның төменгі шегі 2000 – 3000 м-ге дейін
тереңдікке жетеді. Олар онаэробта бактериялар. Гидросферадағы ... 11 ... ... ... ... Теңіз жануарлары және өсімдіктері
(қызыл, жасыл, қоңыр балдырлар) үшін су өте қолайлы орта. Таза, мөлдір
болғандықтан күн ... оның 200 метр ... ... тарайды. Бұдан
кейінгі судың қабаттарын мәңгілік қараңғылық басып тұрады. Мұндай
қабаттарда да ... ... ... ... ... пайда болуы
Биосфера бірден пайда болған жоқ. Ол өте көне заманнан бері қарай күні
бүгінге дейін біртіндеп дамып келеді. Биосфераның ертеден бері ... келе ... ... ... ... қарапайым
тірі организмдердің қалдықтары жер қыртысының әрбір қабаттарынан табылады.
Осы қабаттарға сүйене отырып, ғалымдар биосфераның ... ... ... аықтады.
Биосфераның ең бірінші заманы Архей деп аталады. Бұл кезде биосфера
қандай жағдайда дамығаны және қандай тірі организмдер ... ... ... ... эрасы – биосфераның екінші дәуірі боп есептеледі. Бұл заман
700 млн жыл бойына созылған. Протерозойда тірі организмнің ... ... ... ... сол ... ... ... қалдықтары
әртүрлі тау жыныстарынан қазіргі кезде де байқалады.
Биосфераның Палеозой эрасы немесе ертедегі тіршілік кезеңі. Бұл ... ... ... 570 млн жыл бұрын басталып, 300 млн жылға созылған.
Бұл эра кембрий, ордовик, силур, девон, карбон және пермь ... ... ... ... ... ... теңіз суларына өскен. Олар көк
жасыл балдырлар болатын. Силур кезеңінде өсімдіктер құрлыққа біртіндеп шыға
бастап, дами түсті. Девонның аяқ кезінде бұлардан ... ... және ... ... өсе ... ... құрлыққа
шыққаннан кейін фотосинтездің ықпалымен атмосфералық ауаның химиялық құрамы
өзгеріп, құрлық жануарларының дамуына жағдай туды, өйткені фотосинтез
процесі арқылы ... ... ... ... Тас ... ... (карбон) жылы
және ылғалды болды. Мұның өзі құрлық өсімдіктерінің ... ... ... Әсіресе сәнді орман ағаштарының көлемі үлкен аймақтарды
қамтыды. Бұл дәуірдегі өсімдіктер негізінен плаундар, қырықбуындар және
папоротниктер болды. Бұлар псилофиттен ... тас ... ... ... ... ... ... дәуірінің бас кезіндегі өсімдіктерде тас көмір дәуіріндегі
өсімдіктерге ұқсас көптеген белгілер болды. Бірақ пермь дәуірінің ортасында
жер бетіндегі өсімдіктерге кенет өзгеріс ... Ағаш ... ... ... мүлдем жойылып кетті. Бұлардың орнына жалаңаш
тұқымды өсімдіктердің тұқымынан өсіп шыққан қылқандылар, цикада тәрізділер
және шикгалар өсе бастады.
Мезозой эрасы немесе орта тіршілік ... ... 135 млн жыл ... 115 млн жылдан астам уақытқа дейін созылған. Үш дәуірге бөледі:
триас, юра, бор. Триаста тау құрылу процестері баяуланды. Бұл эраның ... ... ... Юра ... жылы ... ... жағалауларындағы
ормандарда папоротник, қырықбуындылар,жалаңаш тұқымдылар – гинасомер,
қылқан жапырақтылар қаулап өсіп, дами түсті. Мезозой эрасындағы, әсіресе
соңғы кезінде – бор дәуіоінде, қазіргі флора ... ... ... ... тіршілікке үлкен өзгеріс енді. Осы кезде теңіз сулары
азайып, құрғақ жерлер ... ... Бор ... ... ... Азия ... Анд ... жоғары көтеріле түсті. Бор дәуірінде климат кенет
өзгеріп кеткен. Профессор М.И. Голенкин бұл ... ... ... күн
сәулесінің интенсивті болуымен байланысты деп жорамалдайды.
Ауа райының бір мезгілде кенет өзгеруі өсімдіктер эволюциясында жаңа
ароморфоз пайда болуына ... ... ... ... жаңа ... ... түсті. Мәселен, аналықтың, сондай-ақ жеміс дамитын жотынның
болуы, қосарлы ұрықтану, гүлдің пайда болуы және тағы басқа.
Кайназой эрасы бұдан 70 млн жыл ... ... Осы ... ... ... ... ... кезден флораның қалыптасу процесі жүрді.
Кайнозой эрасы екі дәуірге бөлінеді. Ол үштік және төрттік кезеңдер.
Үштік ... тау ... ... дами ... Жер ... ең ... таулары пайда болды. Осы кезде Қара теңіз бен Жер Орта
теңіздері ... өз ... ... ... дәуір жер бетінде тіршілік дамуының ақырғы және ең ... ... ... ... 1 млн ... ғана болды. Бұл дәуірге тән жағдай –
сол суық кезеңдер және мұз дәуірі жылы ылғалды ауа райымен ... ... ... ... ... мен жер қыртысының даму процесі біркелкі
емес. Мұздар жер бетін басқан кезде ... ... ... ... ... ... Бірте-бірте ауа райы жылынып, өсімдіктердің өсуіне
қолайлы жағдайлар туды.
3 Топырақтың ... үшін ... ... ... үшін ... айтып жеткізу қиын. Егер бұрынғы
кезде өскен өнімді жинау кезінде топырақтың ... ... ... ... ... ... өсімдіктер өнімдерімен қамтамасыз етті, ал жер жыртып,
егіншілікпен айналысқан кезден ... ... азық ... ... ... адамы ежелден осы табиғи байлыққа үлкен құрметпен
қарайды. В.В.Докучаев ойынша қара топырақты жерлерді ... ... деп ... ... салалары топырақты пайдалануға негізделген. Соның
бірі маңызды азық-түлік өнімдерін жеткізуші ауыл шаруашылдығы. Топырақ ауыл
шаруашылығы өндірісін негізгі ... ... ... ... ... және ... ... – инженерлік құрылғылардың іргетасының
негізгі ретінде және жол салуда гидротехникалық құрылыста құрылыс материалы
ретінде ... ... ... ... күрделі биологиялық, физика-химиялық және
химиялық процестердін адамзат қоғамының түрлі тіршілік салалары үшін мәні
зор. Осы процестерді тану топырақты іс жүзінде ... ... ... және ... процестерді зерттеуге байланысты
топырақтың халық денсаулығы үшін маңызы анықтала түседі. ... ... ... ... ... ... үшін және алыс
қашықтыққа созылған магистралық құбырлар салу үшін маңызы ... ... және ... ... ... қазба
кен орындарын іздеу кезінде пайдаланады. Жердің ауыл шаруашылығы үшін
маңызы ерекше, сондықтан осы сұрақ алды мен ... ... ... ... құнарлығы деп оның табиғи және мәдени өсімдіктердің ... мен ... ... ету ... ... ... ... оны кез-
келген борпылдақ тау жынысынан ажыратуға мүмкіндік беретін ерекше сапа. Бұл
сапаның адамзат қоғамы үшін маңызы зор. Табиғи топырақ құнарлылығы ... ... ... түзу ... ... болады және табиғи
өсімдіктер өсімділігімен бағаланады.
Өнделетін жердің құнарлығы ауылшаруашылық өнімдерінің түсім көлемімен
өлшенеді және ауылшаруашылық өндірістің деңгейіне: осы топырақтың зиянды
химиялық ... жоя ... ... су мен ауа ... минерал,
органикалық, бактериялық тыңайтқыштар пайдалану мүмкіндігіне,
ауылшаруашылық өндірісінің механикаландыру деңгейіне байланысты.
Түсім көлем еңбек өнімділігіне тікелей ... ... ... да ... ... ... кезі болып есептеледі.
Табиғи топырақ құнарлығынан көрсеткіштері – аудан бірлігіндегі жылдық
өсімдіктердің үстеме өсуі:
Тундра үшін 10-25ц/га
Гүлді және шым гүлді топырақ 45-85
Қара ... жер ... ... ... ... 12
Тропикалық саваннаның қызыл және сары топырақтары 120
Ылғал тропиктердің қызыл және сары ... ... ... ... деп ... бір ... өсімдіктер үшін
қолайлы топырақты атайды. Шынында құнарсыз топырақ болмайды, себебі
құнарлылық топырақтың ажырамас қасиеті.
Кез-келген топырақ, онда жақты өсетін өсімдіктер үшін құнарлы боп
табылады. ... ... ... ... ... жерлерде кейбір сортаң шөптер
жақсы өседі, олар басқа жерде өсе алмайды.
Сұр топырақты жерлер ... ... ... ... ... үшін құнарсыз
т.б. Құнарлығы немен анықталады?
өсімдіктер қалыпты өсу үшін топырақта мына жағдайлар блокы тиіс:
1. Өсімдік бойына ... ... ... қорек элементтері болуы тиіс.
2. Өсімдік сіңіре алатын формада су ... ... ... ... үшін ... ... оттегімен қамтамасыз етілуі
тиіс.
4. Топырақ массасының құрылымы қолайлы ... ... ауа – су ... етіп ... ... ... өтуін одан қоректікз аттар мен
ылғалдық керегінше алуын қамтамасыз етуі тиіс.
5. ... үшін ... ... ... ... ... ... негізгі қорек элементі ретінде топырақтан
азот, фосфор, калий, кальций, ... ... ... Химиялық талдауға
қарасақ, топырақтағы химиялық элементтер құрамы көп, және ол көп жылға
жетеді. Н.П.Ремезов деректері бойынша, қаратопырақ құрамында азот ... ... ... ... ... түсім алғанда әлі 250 жылға жетеді
екен, ал калий ... – 3 мың ... ... өсімдіктер үшін элементтер мөлшері емес, топырақтағы өсімдік
сіңіруге ыңғайлы формалары ... ... ... горизонтындағы қоректік элементтердің жалпы
қоры, 1 га шақанда Н.П.Ремезв бойынша 1952ж.Элементтер Мөлшер Бидайдың
орташа түсімінің қандай мөлшерін қамтамасыз ете алады
Топырақтағы ... көп ... ... қана ... ... ол ... ... ішінде мәдени өсімдіктер үшін сінірілмейді. Тек
микробиологиялық тіршілік нәтижесінде пайда болушы аммонии және ... ғана ... ... органикалық қоспаларфы және фосфор құрамы минералдардың көбі
өсімдіктерге сіңбейді. Топырақтағы калий негізгі массасы екінші
дисперсиялық силикат (гидросиюд) құрамына кіреді, бұл ... ... ... ... сіңірілген калийді және калийдің суда еритін қоспаларын
бойына тарады, бұлардың топырақтағы мөлшері мардымсыз. Кальций мен магний
де сіңірілген және суда ... ... ғана ... ... ... ... химиялық элементтер құрамы олардың жалпы
құрамына қарағанда өте аз.Сондықтан мәдени өсімдіктердің қалыпты өсуі үшін
(демек, жақсы өнім алу үшін) кейбір қоректік элементтерді ... ... ... ретінде қосу керек.
Оның тағы бір себебі жыл сайын жиналған өніммен бірге химиялық
элементтер де топырақтан алынып, ... ... ... қалыпты
өсуіне керек элеметтер мөлшері де азаяды, бұл егін өніміне әсер етеді.
Мысалы, бұл құбылыс АҚШ орталық аудандарында байқалды, онда 20 жыл ... азот ... 20% — ке ... ... 20 ... 10% — ке, ... жылда 7% — кеміген.
Топырақ құнарлылығы тек табиғи қасиеттеріне емес, оны өңдеу сипатына да
байланысты. Табиғи ... ... ... ... ... ... табиғи құнарлылық бөлігі, ол мәдени өсімдік түсімі
түрінде ... ... ... ... ... топырақты ұтымды
өңдеуге және т.б. шараларға сәйкес ұлғаяды. Осылайша жасанды тиімді
құнарлылық жасалады:
Табиғи құнарлылық
Тиімді Әлеуметті
Жасанды тиімді құнарлылық
Ғылым мен ауылшаруашылығындағы тәжірибе дамыған ... ... арта ... ... ... ... ... дауына, өндіріс
күштері мен өндірістік қатынастардың дауына байланысты.
Өткен ғасырда «кемуші құнарлық заңы» деген қате және реакцияшыл заң
тұжырымдалды. Ол көптеген ... ... ... Ол тәжірибелер
кезінде топырақ құнарлығына және өнім түсіміне бір фактордың әсері
зерттелді. Мысалы: топырақтағы судың арпа ... ... ... ... бойынша топырақ ылғалдығы 60%-ке жеткенше өнім артып отырды, ал
ылғалдықты көтерген кезде өнім ... 100% ... ... ... ... тәжірибелер басқа да өсімдіктермен олардың тіршілігіндегі басқа
да факторларға қатысты жасалып отырған. Барлығында да берілен фактордың
онтайлы құрамына сәйкес ең көп өнім ... да, бұл ... ... әрі
қарай көбейткен сайын өнім жинау төмендей берген.
Тәжірибе нәтижесін өндіріске енгізіп, кейбір ... ... ... ... ... сайын топырақ құнарлығы топыраққа
салынған еңбек пен қаржыны ақтамай, бірте-бірте азая береді. Осы
қорытыдыдан қате тұжырымдар жасалған.
В.Р.Вильямс осындай тәжірибелердің ғылыми негізсіздігін дәлеледі.
Оларды ... ... ... бар ... ... тіршілігіне
әсері алынғанын, тәжірибені бірнеше фактор мен өткізсе, өнім өсе ... ... ... ... ... ... қосу және т.б. шаалар
географиялық жағдайларды ескеріп жоспарлануы және жүзеге ... ... жайт ... ... ... деректері бойынша берілген
тыңайтқышты түрлі топыраққа қосу тиімділігі туралы кестеде жақсы
көрсетілген.Табиғи аймақтар Топырақтар Тыңайтқыш әсері
Орманды ... және ... ... ... ... ... ... Сұр орманды, күларалас, негіз аралас қара
топырақ Жоғары. Фосфорит қосылған аймақ Далалық Типтес, кәдімгі, оңтүстік
Орташа. ... ... және ... – қара ... жерлер тұрақсыз
және жеткіліксіз ылғалданады
Құрғақ Каштан Әлсіз. Қуаңшылық жағдай
Шөл дала Сұр ... ... ... ... ... ... үшін ... ғана емес, топырақты түзуге
қатысатын табиғат жағдайларын да жан-жақты зерттеу керек. Сондықтан топырақ
географиялық және жер ... ... ... жұмыстар маңыға ие болып
келеді.
6 Топырақтың адамзат қоғамының басқа да тіршілік салалары үшін маңызы
Топырақ және халықтың ... ... ... және
медициналық маңызы зор.
Топырақ көптеген қарапайым жануарлар мен микроорганизмдердің тіршілік
ету ортасы болып табылады. Ірі совет ғалымы-медик, географ А.И.Павловский
зерттеулері ... ... ... және паразиттік аурулар «ошактары»
бар.
Бұл ошактар ауру тудырушылардың тіршілік етуіне қолайлы орта. Сондай
орта – топырақ болып саналады. ... ... ... грибоктар тек
қызыл-сары күл топырақты жылы климатты аймақта жақсы дамиды да, басқа
топырақта дамымайды.
Индияда соңғы кезге дейін холера (тырысқақ) ... ... ... ... ... адам ... жие әкелетінтарауы аймағы – гидроморфы топырақты
(аллювиал, атыраулық, батпақты) аймақ холера дамуына өте қолайлы.
Топырақ ауру тудырушы микробтар үшін ғана емес, ауру ... ... ... ... ... Сондықтан кейбір жұқпалы аурулар
белглі бір жерлерде ғана болады.
Адам денсаулығына топырақтың химиялық ... да әсер ... ... ... артық не кем болуы өсімдік пен жануарларға теріс ... ... атап ... жеткілікті геохимиялық ерекшеліктер аз әсер етеді, себебі халық
тек ... ... ғана ... ... ... жекелеген химиялық
элементтердің топырақтағы тапшылығы (артықшылығы) сондай, бұл халық
денсаулығына әсер етпейқоймайды. Кальций, темір, йод, фтор тапшылығынан
болатын көптеген аурулардың ... ... ... ... бар ... қатысатын биологиялық белсенді
заттар құрамына кіретін химиялық элементтердің етіспеушілігі халық
денсаулығына ... ... ... ... эндемиялық деп аталады. өсімдіктер мен жнуарлар арасында
ауытқулар ... ... ... ... ... ... ... жоспарлы түрде дұргізгенде эндемиялық ауруларды жоюға
болады. Мысалы: топырағында йод жетіспейтін таулы аудандарда ас тұзына
әдейі йод араластыру арқылы ... ауыр ... ... ... ... А. А. Коротко, Т. Г. Громокова «Земледение с почвоведеним»
А. М. Дурасов, Т. Т. Тазабеков «Почвы Казахстана»
В. В. Добролький ... ... П. ... ... ... с почвоведеним»
М. Құспанов «Топырақ, өсімдік, тыңайтқыш»
Н. А. Димо «Шөлейт облыстарда»
Н. А. Каинский «Топырақ, оның ... және ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биосфера және адамзат7 бет
Консорция. Түрлік консорция. Популяциялық эндоконсорттар. Эпиконсорттар. комменсалдар. даралардың және популяцияның ассосациялануы13 бет
Күн-жер байланыстары4 бет
Адамның қоршаған ортаға биогеохимиялық адаптациясы. Биосфераның биогеохимиялық ұйымдастырылуы және популяцияның физиологиялық гетерогендігі19 бет
Биологиялық алуантүрілік4 бет
Биосфера9 бет
Биосфера - ғаламдық экожүйе7 бет
Биосфера - әлемдік экожүйе3 бет
Биосфера жайлы12 бет
Биосфера туралы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь