Магистралды және таратушы газ құбырларының техникалық жай-күйi

Кіріспе
I Газ саласының қазіргі жай.күйін талдау
1.1 Жұмыс істеп тұрған және перспективалы газ кен орындары
1.2 Газ өндiру бойынша жұмыс iстеп тұрған өңдеу қуаттары
1.3 Қазақстан Республикасында табиғи және сұйытылған газды тұтынудың талдауы
II Магистралды және таратушы газ құбырларының техникалық жай.күйi
2.1 Табиғи және сұйытылған газдың халықаралық рыногы
2.2 Газдандырудың өңiрлiк бағдарламалары және газды тұтынудың iшкi рыногын дамыту
2.3 Теңізшевройл.барлық бағыттар бойынша әлемдік көрсеткіштер
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
        
        Мазмұны
|Кіріспе | |
|I Газ ... ... ... ... |4 ... ... ... тұрған және перспективалы газ кен орындары |4 ... Газ ... ... ... ... ... өңдеу қуаттары |7 ... ... ... ... және ... ... тұтынудың|9 |
|талдауы | ... ... және ... газ ... техникалық жай-күйi |12 |
|2.1 Табиғи және сұйытылған газдың халықаралық рыногы |12 ... ... ... ... және ... ... iшкi |15 |
|рыногын дамыту | ... ... ... бойынша әлемдік көрсеткіштер |19 |
|Қорытынды |23 ... ... ... |25 ... ... ... ... рыногының талдауы энергия
тасымалдаушылардың басқа түрлерiн өндiру мен тұтынуға ... ... ... ... ... ... ... энергия
балансындағы көмiрсутектi газ тәрiздес отынның үлесi XXI ғасырдың ... ... 30% ... ... ... деп ... Осының нәтижесiнде
энергетиканың дамуындағы алдағы кезең сарапшылар "метан" дәуiрi ... ... үшiн, ... ... ... табиғи газ мейлiнше
перспективалы болып ... оның ... және ... ... жаңа кен ... ... бағаланған қоры 3,3 трлн. текше
метрдi құрайды, ал ... ... тағы 6-8 ... ... ... ... ретте, республикада барланған газ қорының ерекшелiгi, iс жүзiнде
барлық кен орындарында және әсiресе жаңадан әзiрленiп ... аса iрi ... ... ... мұнай мен ... ... ... ... ... Сондықтан осы кен орындарын белсендi игеру
және мұнай өндiру көлемiнiң күрт өсiп кетуi ... ... ... өндiрiлуi одан сайын арта түсетiн iлеспе газдың ... ... ... туындатып отыр.
Соңғы жылдары газ саласын қайта қалыптастыру жөнiндегi ... ... ... ... және ... ... ... көлемдерiнiң өсуi, газ-көлiк компанияларының қатысты қаржылық
тұрақтылыққа қол жеткiзуiне, магистральды және ... газ ... ... ... жаңарту жөнiндегi жұмыс көлемдерiнiң ұлғаюына
қол жеткiзуге мүмкiндiк бердi.
Бiрақ, мұнайгаз кешенiнiң газдық ... ... ... ... ... буындардың технологиялық және аймақтық бытыраңқы
жиынтығы болып қала беруде. Нәтижесiнде өндiрiлетiн ... ... ... ... ... ... қажеттерiн өз ресурстары есебiнен өтеу
үшiн табиғи газды оның өндiру ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Зерттеу тақырыбының мақсаты – газ технологиясын зерттеу және оның
ерекшеліктерін қарастыру.
Зерттеу тақырыбының нысаны – газ ... даму және ... ... ... Газ ... ... ... қарастырылуын анықтау;
- Газ ұғымының мәнін қарастыру;
- Газ саласының қазіргі ... ... ... ... ... және ... ... тұтынудың талдау;
Осының барлығы өндiрiлетiн ... ... ... ... ... ... газ өңдеу мен тасымалдау жөнiндегi жаңа ... ... ... дәстүрлi рыногын кеңейтумен ... ... шешу ... ... ... жүзеге асырылуы мемлекеттiк органдар мен
шаруашылық ... ... ... ... мен ... ... газ ... базалық жобаларын iске асыру үшiн
жағдай жасауға мүмкiндiк беретiн аймақтық бағдарламалар әзiрленетiн ... ... ... кіріспеден, үш ... ... ... ... ... ... Газ саласының қазіргі жай-күйін талдау
1.1 Жұмыс істеп тұрған және перспективалы газ кен орындары
Саланы дамытудың негiзгi бағыттарын түсiну және қойылған мақсаттарға ... ... ... үшiн, ... ... ... ... отырған проблемалар мен кедергi келтiретiн факторларды егжей-тегжейлi
талдау, сондай-ақ саланы ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдама Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң ... ... ... да ... және ... ... өндiру, өңдеу
және сатумен байланысты бiрқатар ... ... ... ... қызметiн көп көрiм жақсартқан, ұйымдастыру шаралары ... газ ... ... үшiн ... кен ... ... ... буынын дамыту жөнiнде қабылданған шешiм ... ... ... газ ... ... (бұдан әрi - ГӨЗ) техникалық-
экономикалық ... ... ...... осы кен ... "Газ
жобасын" iске асыру басталды. 2009 ... ... ... ... кен
орнының бағаланған запасы қабылданды, бұл газ ресурстарын 3,5 есеге ... ... ... жылы ... ... қолдауы кезiнде, оңтүстiк ... ... ... ... үшiн ... әлеуметтiк мәнi бар
Амангелдi газ кен орнын тәжiрибелiк-өнеркәсiптiк игеру жөнiндегi жұмыстар
басталды. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... кен орындарында iлеспе газды кәдеге жарату жөнiндегi
жобаны iске асыру ... ... кен ... және ... электр энергиясын өндiру жөнiндегi қуаттылықтарды енгiзу, сондай-
ақ қаланы iшiнара газдандыру көзделедi .
Табиғи ... ... ... шешу үшiн ... ... Газ альянсын құру жөнiндегi және атап айтқанда, Ресей
Федерациясы Үкiметiмен газдың ... ... ... ... ... бiрлескен компаниясын құру ... ... ... уағдаластықтар маңызды болды.
Жергiлiктi газ құбырлары операторларының ... ... алып шығу үшiн, оған ... ... жүйесiн берумен, жаңа
"Аймақтық газ-көлiк жүйесi" (АГЖ) акционерлiк қоғамы құрылды [1,80б.]. Газ
жүйесi ... одан әрi ... ... ... ... 1997 жылғы 14 маусымдағы Газ-көлiк жүйесiне концессия шартының
шектерiнде цеденттер болып ... газ ... ... ... ... қабылдаған шешiмi, сондай-ақ Қарашығанақ кен орны бойынша
Өнiмдердi бөлу ... ... ... мемлекеттiк мүлiктi басқару
үшiн "КапиталМұнайГаз" ЖАҚ-ын құруы ықпал ететiн болады.
Саланың ... ... ... атап ... Табиғи газды
тасымалдау жөнiндегi ... ... ... ... ... көп жағдайда жаңадан қалыптасып келе жатқан рыноктық жағдайларға
газ саласының совет көздерiнен қолданыста келе жатқан құқықтық ... ... ... ... ... қалуда. Сонымен iс жүзінде
табиғи газ шығарылатын және тұтынылатын барлық елдерде газбен ... ... ... және ... да заңға тәуелдi ... ... ... ... Газ" ... ... 1986 жылдан бастап, "Бритш Газ" газ-көлiк жүйесiне ... ... ... ... газбен жабдықтау жүйесiндегi компанияның
өкiлеттiлiгi, газға бағаны реттеудегi ... ... ... мен газ ... тарифтерi белгіленген "Газ туралы" ... ... және ... ... ... әрбiр секторында мемлекеттiк реттеудi жүзеге
асыру бойынша ... ... ... ... заңнамалық актiлерi мен
шешiмдерi қабылданған. Анағұрлым маңызды ... ... 1938 ... ... газ ... заң ... Заңмен штат аралық газ-көлiк
компанияларының табиғи газдың экспорты мен импортын, ... ... осы ... ... қорларының құндық бағалауын қоса
алғанда, газ құбырларын ... ... ... ... ... ... заңдар Норвегия мен Францияда да қолданылады және барлау мен
өндiру саласында да, сол ... ... ... ... бойынша
тасымалдаудағы операторлардың қызметiн де реттейдi. Ресейде магистралды газ
құбырын пайдаланушы шаруашылық ... ... ... ... және газ ... ... ... қосымша 1999 жылы
"Ресей Федерациясындағы газбен жабдықтау туралы" Федералдық заң қабылданды
[2,15б.].
Газ саласын 2015 ... ... ... ... ескерілген
барланған газдың көлемдері 1.8 ... ... м. ... ... ... ... және Каспий теңiзiнiң қазақстандық секторының кен
орындары бойынша газдың бағаланған қорын ескерумен 2002 ... 1 ... ... пайдалы қазбалардың мемлекеттік теңгерiмiнiң негіздерiнде
жиынтық қорлар 3,3 ... ... м. ... ... тек ... кен орны
бойынша ғана Қорлар жөнiндегi ... ... 2002 ... ... ... жөнiндегi отырысының хаттамасына сәйкес газ қорлары 969.0
млрд. текше м. құрады. Бұл ... ... ... және болжамдық
ресурстары 6.0-8.0 трлн. текше м. ... ... ... ... Каспий теңiзi ресурстарын игерумен байланысты.
Газдың саланы дамыту үшiн негiздiк мәнi бар болжамдалатын ресурстарының
басты ерекшелiгi iс ... ... ... осы қорлары аса тереңдiгінен (5
мың метрден астам), көп ... және ең ... ... ... ... ... ... Каспий маңы
ойпатының қабаттарындағы тұзасты ... ... ... Сонымен бiр уақытта тереңдiгi аса үлкен емес және құрамында
Күкiрттi қосылыстар жоқ кен ... ... ... ... мысалы Қызылорда, Жамбыл, Оңтүстiк Қазақстан жергілiктi маңызы үлкен
бар газдың қоры онша көп ... ... ... ... бойынша табиғи газдың
дәлелденген әлемдік қорының 37,6% (147,5 трлн. текше м.) бұрынғы ... ... ... Бұл ... ... табиғи газдың барланған
қоры мен болжамдық ресурстары бойынша Тәуелсiз Елдер Достастығының ... ... ... тұр ... уақытта кен орындарының барлық санаттары бойынша шамамен газдың
әзiрленiп жатқан және алдын ала бағаланған ... ... кен ... ... ... ... ... 31-
мұнай-газды және құрамында аз-мұз газы бар тағы ... Бұл ... ... 80% ... ... газ ... бар 44 кен ... үстiнде.
Іс жүзiнде Қазақстан Республикасының барлық әзiрлену үстiндегi iрi мұнай
кен орындарында өндiрiлетiн ... ... ... мен ... да
Күкiрттi қосылыстарда жоғары ерiтiлген газ бар. Мысалы ... ... тобы ... осы улы газдың құрамы 2 ден 6% дейiн, Қарашығанақ кен
орнында - 3-тен 5% ... ... ал ... кен ... күкiртсутегiнiң
концентраты 19% дейiн жетедi.
Сондықтан газ саласын одан әрi дамытудың басты бiр ... ... мен ... ... одан ... ... одан әрi пайдаға
жаратумен, қайта өңделген осы өнiмдi тауарлық Күйге ... және оны ... ... қосылыстардан тазарту болып табылады. Осы мәселенi шешудiң
бiр нұсқасы қабаттық қысымды ұстап тұру және ... ... ... ... ... үшiн кен ... өнiмдi қабатына
күкiрттi газды керi айдау шараларын жүзеге асыру болып табылады [2,29б.].
Құрамында газ бар кен орындарының ұсынылып ... ... ... газ ... - ... бар ... өндiру көлемдерi және
оларды алу пайдалылығы бойынша шартты түрде үш топқа бөлуге ... ... ... ... және ... құрамында күкiртсутек
қосылыстары жоғары болып келетiн табиғи газдың стратегиялық қорлары аса iрi
мұнай-газды кен орындарындағы Каспий ойпаты ... ... ... ... тереңдiгі аса үлкен емес және күкiртсутегi қосылыстары жоқ өнiм
сатысындағы газы ... ... ... келетiн кен орындарының өндiрiлiмi кему
сатысында;
- құрамындағы табиғи газдары еркiн болып келетiн кен орындары ... ... ... ... қорлары газдың жалпы қорларынан ... таза газ кен ... бұл осы кен ... ...
жүзiнде пайдасыз етедi [2,36б.].
1.2 Газ өндiру бойынша жұмыс iстеп тұрған өңдеу қуаттары
Республикада табиғи газдың едәуiр дәлелденген қоры ... ... газ ... әлi де болса мұнайгаз ... ... ... ... ... ... ... мұнаймен iлесе
өндiрiлетiн газ әдеттегідей кен орындарында ... ... ... деген
жағдайда алдын ала дайындықтан кейiн меншiктi қажеттерге қолданылады.
Мәселен, 2009 жылы ... ... ... ... 20,8 %, ал 2008 ... бойынша - 21,8% ... және ... ... ... ... Қоршаған ... ... ... ... тексеруi барысында 127 зиянды
шығарындылары бар көздер табылған болатын және ... ... ... нақты
шығарындыларын талдаудың толық емес деректері бойынша 2003 жылғы 8 айда
ғана кен ... 600 млн. ... м., ... ... ... жоғары
сыныпты 6 млн. текше м. жуық Күкiртті қосылыстары алдын ала тазаланбаған
газды ... ... жол ... ... ала есептеулер осы кезеңде
атмосфераға 27 млн. шартты тонна зиянды ... ... ... ... ... мұндай жағдайлардың нормативтiк ... кен ... ... ... ... бар ... жағу мәселелерi толық
шамада реттелмегеннен орын алып отырғанын көрсетедi. ... ... ... және газды кен ... ... ... 6.2.26-тармағы жағу кезiндегi шектеулер Күкiрттiсутектерi бар
қабатты өнiмдi (газды) олардың халық қоныстанған немесе ... ... ... жер үстi ... концентраты санитарлық
нормалардан аспайтын шарттар ... ... ... ... ... ... анық ... болмауы, "Петро Қазақстан Құмкөл
Мұнай" және Қызылорда облысының басқа да жер ... ... ... бойы iлеспе газды үлкен көлемде жағуына мүмкiндiк бередi.
Газды өндiруге одан әрi шектеу қою ... ... ... ... ... ... ... бәрi өндiрiлетiн газды кәдеге
жарату мәселесiн жылдамырақ құқықтық реттеудi талап етедi. Бұл газ ... ... және жаңа газ ... ... салу жөнiндегi
шараларды қабылдау қажеттігін негіздейдi.
Қазiргi уақытта республикада, жылына 6,85 млрд. ... м. ... ... газ ... ... үш газ ... ... (ГӨЗ) жұмыс iстейдi.
Жаңаөзен қаласында орналасқан Қазақ газ өңдеу зауыты (ҚазГӨЗ) 1973 ... ... ... ... ... ... маңдағы, Өзен шоғы (Шығыс
Өзен, Батыс Теңге, ... ... шоғы ... Жетiбай, Тасболат,
Ақтас, Шығыс Нормаул) деп аталатын қайта өңдеу қуаттылығы 2,9 млрд. текше
м. мұнай кен орындарының ... ... ... ... ... 1979 жылы
Ақтау қаласындағы этан тасымалдау үшiн труба құбырларын ... ... үшiн ... ... ... ... ету ... зауыт
жаңғыртылған болатын. Бiрақ ... ... ... этан ... және ... кешенде апатқа жол берiлгендiктен бұл труба
құбыры сол Күйiнше ... ... ... [2,87б.].
"Теңiз" мұнай газ кен ауданында орналасқан Теңiз газ өңдеу зауыты ... ... 2,5 ... ... м. ... газ ... ... өнiмдiлiгiне
қол жеткiздi. Келесi жылдары мұнай ... ... ... және ... ... алынатын газ көлемiнiң өсуi зауыттың екiншi кезегiн салуды
талап етедi. Теңiз кен орнынан алынатын iлеспе газ ... ... қор ... ... және ... ... ... болуымен, сондай-ақ құрамында тазалау мен қайта өңдеудi талап ететін
көмiрқышқыл газы мен iлеспе құрамдары болуымен айрықшаланады.
2003 жылдың қыркүйегiнде қуаты ... 1,4 ... ... м. ... ... ... Жаңажол ГӨЗ қатарға қосылды және 2004 жылы үшiншi зауыттың
оны ... 2005 жылы ... ... бастау белгiленiп отыр. Бұл
iлеспе газ өндiрудiң барған сайын өсiп келе ... ... оны ... жеткiзумен бірге толық кәдеге жаратуды қамтамасыз ... ... ... газ ... "CNPC - Ақтөбемұнайгаз" компаниясының
меншiктi мұқтаждықтарына электр энергиясын өндiру үшiн және тек ... млн. ... м. ... ... баға ... (оның стандарттық
талаптарға сәйкес келмеуiнен) газ Ақтөбе облысының тұрғындарына сатылды
[3,10б.].
Сайып ... үш газ ... ... қуаттылығы елде өндiрiлетiн
газдың толық өңделуiн көпе-көрнеу қамтамасыз ете ... ... кен ... ... 8-10 млрд. текше м. дейiн өңдеуді талап етiлдi, Қарашаған ... ... ... 10 млрд. текше м. дейiн және ... ... ... ... ... 5-6 ... ... м. газды қайта өңдеудi талап
етедi. Осының бәрi келешекте газ өңдеу зауыттарының жұмыс iстеп ... және ... бiр ... ... ... кен орындарының
әзiрленiмi кезiнде газ тазалау ... ... ... ... ... ... ... табиғи және сұйытылған газды тұтынудың
талдауы
Газ жүйесiн дамыту жөнiндегi нақты жобаларды iске асыру, ... ... ... ... шараларды қарастыру үшiн негiзгi проблемалар
мен бәсеке рынок жағдайындағы энергия ресурстарының басқа түрлерi бойынша
қалыптасатын ... және ... ... ... мен тұтынуды
ұйымдастырудың қарама-қайшы үрдiстерiн Түсiну ... ... ... басқа түрлерiмен салыстырғанда совет
кезеңiнен кейiн Күрт Түсiп кеткен және осы уақытқа дейiн сақталып отырған
табиғи және сұйытылған ... ... ... ... ... ... ... әлемдiк үрдiс тiптi газдың меншiк ресурсы жоқ елдердiң өзiнде ... осы ... ... өсуi ... газ ... жүйесiнiң деңгейiнде газды ұжымдық тарату ... газ ... ... қолданылуы жалғасуда, жеткiзiлген газ үшiн
есеп жүргiзу мен төлем төлеу проблемасы шешiмiн ... жоқ. ... өсуi ... ... ... тобымен газ
жеткiзуден айыру жиi болып тұрады. Осының бәрi газ жеткiзуде тұрақсыздықты
тудырады, қорытындысында ... газ ... одан әрi ... ... абоненттердiң отынның басқа түрiне көшуiне соқтырады [3,45б.].
Егер 1990 жылдың басында ... ... ... ... ... ... ... тұтыну үлесi (отынның шартты бiрлiктеріне
аударғанда) 14,5% құрады, ал сұйық газ 1,0% ... ... ... ... сәйкесiнше 7,3 және 0,4%-ға, екi есеге түсiп кеттi. Бiрiншi
кезекте бұл республикадағы тұтастай ... ... ... саласындағы
абсолюттiк көрсеткiштердiң төмендеуiнен болды, мәселен, табиғи газ бойынша
1991 жылы 13,0 ... ... метр ... 2002 жыл қорытындылары бойынша
1991 жылы 5,7 млрд. текше м. дейiн.
Қалыптасқан жағдайдың бiр себебi, ... ... мен ... ... аралас нысанды меншiктегi жергiлiктi газ тарату
ұйымдары iс ... ... газ ... жүйесiнен шығарылып тасталды.
Бұның бәрi жергiлiктi газ таратушы компаниялардың қаржылық жай-күйiнiң
күрт нашарлауына, көп ... ... ... алып ... Жекешелендiру
бойынша қабылданған шаралар жағдайды айтарлықтай Түзете ... ... ... жаңа газ құбырларының құрылысы тоқтап қалды. Өз
кезегiнде ... ... да ... ... ... ... елдi ... газ берудiң коммерциялық емес
жобаларын қаржыландырудағы өз ... ... Сол ... ... ... ... бағдарламалары шектерiнде жалпы
ұзындығы 3800 шақырымдай ... газ ... ... ... ... ... қалды. Бұл ретте республиканың тек үш
облысында ғана (Батыс Қазақстан, ... және ... ... ... ... ... жыл сайын жаңа газ ... ... ... ... жылдары газ өндiрудiң жыл сайынғы өсуi 10-12% кезiнде ... ... ... ... орташа өсуi бойынша 3%-тен аспай отыр.
Осыдан келiп экспорттық бағыттардың iс жүзiнде болмауынан өндiрiлген ... ... сату ... шиеленiсе түседi.
Газды өңдеуде оны одан әрi коммерциялық сатып өткiзу үшiн ынталандырудың
болмауы газ өңдеу ... ... ... тұр. Осындай жағдай көп ретте
өндiрiлген iлеспе газдың жартысын амалсыздан жағып жіберудiң себебi болып,
ол мұнай мен газ ... ... ... проблеманы одан әрi
шиеленiстiредi. Республикадағы соңғы жылдары жағылған газдың үлесi жылына 3
млрд. текше ... ... отыр және де оның көп ... ... кен орнына
тиедi. Осымен бiр мезгiлде, Қарашығанақ кен ... ... 5 ... м. ... газ ... МӨЗ-на Батыс Қазақстан облысының тұтынушыларына
жеткiзiлетiн сол газ 1.5-2 есе төмен ... ... ... үшiн ... ... ... ... шектеулiгi, сондай-ақ бүгiнде оның
пайдаланылуының өте тиiмсiздiгi газ саласын дамытуды ынталандырмайды, және
де, оның үстiне мұнайды өндiрудiң одан әрi ... яғни ... ... ... ... мұнай-газ кешендерiнiң ... ... ... сұйытылған газдың өндiрiсi дағдарыс
жағдайынан шығып келе жатыр, сөйтiп, ... ... ... соң
алғаш рет өз өндiрiсi есебінен қалыптасқан тұтыну рыногын жабу ... ... ... ... егер 2001 жылы 941,7 мың ... ... ... тұтынуының нақты көлемi өткен жылдың қорытындысы бойынша 430 мың
тоннадай деңгейiнде болғанда онда 2003 жылы - 1040,5 мың ... ... ... ... сұйытылған газды шығарудың негiзгі өсуi газ конденсатын
анағұрлым терең өңдеудi көздейтiн сұйытылған газ ... жаңа ... ... ... кен орнының өңдеу жүргізiлген қайта құру есебiнен қол
жеткізiлді. Тек соның есебiнен сұйытылған ... ... 2001 жылы ... ұлғайтылған болатын. Мұнайдың iшкi жеткiзiлiмдерi тұрақтануымен бiрге
барлық дерлік мұнай және газ өңдеу заводтарында сұйытылған ... ... ... ... газ ... ... ... ең бiр қымбаты болып табылатыны
сөзсiз (құны тұтынушыға жеткiзудi қоса есептегенде тоннасы 280-300 ... ... ... ... ... көп ... әсiресе, табиғи газдың
жеткiзiлiмi жоқ өңiрлерде табиғи отынмен салыстырғанда бұл отын түрiнiң
тасымалдау мен пайдаланудағы ... ... ... ... газдың
өндiрiсi мен рыногын реттеу мәселесi барлық газ саласының ... ... ... ортаға икемделген газ саласының осы секторының қызмет ету
ерекшелiгiн және сұйытылған газдың ... ... ... ... ... бағалармен теңесуін ескере отырып, сұйытылған газдың
бағасының тұрақтануын және ел iшiнде энергия көзiнiң осы түрiнiң жеткiзiлу
көлемдерінің одан әрi ... ... ... еді ... ... ... iстеп тұрған зауыттардың жоспарланған жаңғыртылуы және
жаңаларының құрылысы мен сұйық газды шығаратын қондырғыларды салу есебiнен
оның өндiрiс көлемдерiнiң ... ... ... ... ... ... бағасын төмендету үшін жағдайлар жасалады. Бұның бәрi
сұйытылған газды ... ... ... экспорттық әлеуетiн ұлғайту
үшiн жаңа мүмкiндiктер жасауға және ... ... ... ... ... келтiруге мүмкiншiлiк бередi.
II Магистралды және таратушы газ құбырларының техникалық жай-күйi
2.1 Табиғи және ... ... ... ... ... ... Қазақстанның сегiз облысының аумағымен өтетін
магистралды газ құбырларының жүйесi ... ... ... Қазақстан
аумағындағы әкетушi және әкелушi газ құбырларын есептегенде магистралды газ
құбырларының ... ... 10 мың ... ... Қазақстанның
магистралды газ құбырлар жүйесi бұрын жалпы ... газ ... ... ретiнде құрылды және сондықтан, оның қызметi табиғи газды
Орта Азиядан ... ... ... Украина және Закавказье
республикаларына жеткiзуге бағытталған. Газ құбырлары қала ... ... ... тек ... газ құбырларының трассаларына ... мен елдi ... ... ... етiп ... ... ... Республикасы аумағы арқылы өтетiн магистралды газ
құбырларының бiрде бiрiнiң республика ... ... ... жоқ, ... ... ... ... өндiрiлетiн арзан газды елдiң оңтүстiк және
солтүстiк ... ... ... ... ... ... өңiрлер
арасында қайта бөлу мақсатында газ құбырларын пайдалану ... Бұл ... ... мен Алматы қаласының табиғи газды
тұтынушылары үшiн аса зәру проблема. Батыс ... ... ... 2-
3 есе асып ... ... газының жеткiзiлiмiне қатаң тәуелдiлiк осы
өңiрдегi газ ... ... ... ... ... ... ... газ импортына аз тәуелдi болып отырған жоқ [4,145б.].
Мұнай-газ саласының серпінді дамуы Қазақстанның бүкіл экономикасы үшін
өте маңызды. ... ... ... ... ... ... құрылымында айқындаушы роль атқарады. ... ... ... ... 2009 жылы ... мұнай-газ
саласының үлесі 20,8 %, ал 2008 ресми есеп ... - 21,8% ... ... ... ... ... ... мұнай-газ
саласынан түсімдер мемлекет бюджетінің ... ... ... Атап
айтқанда, кірістердегі сала үлесі 2008 ... ... ... тармаққа ұлғайып, 1531,2 ... ... 40,5 % ... қорға мұнай-газ саласының төлемдері алдындағы жылдағыдай 1371,4
млрд. теңге ... ... ... 36,3% ... .
Қолданыстағы нормативтер бойынша магистралды газ ... ... ... 30 ... ... ... Қазақстан
Республикасының аумағында газ құбырларын пайдалану ерекшелiгі сол ... ... ... ... сорлы жерлермен өтуi нәтижесiнде әсiре
жарамсыздыққа ұшырағандығы болып ... ... ... жұмыс iстеу
мерзiмi бойынша газ құбырлары құрылымын талдау көрсеткендей, 30 жылға дейiн
қызмет ету ... бар ... ... газ ... үлес салмағы 30,4-ке
жетедi, ал газ құбырларының 51%-ы 20 жылдан 30 жылға дейiн пайдаланылады.
Алдағы ... ... ... үшiн ... жылдардағы кезеңдер
бойынша газ тасымалы жүйесiнiң апатсыз қызмет етуiне ... ... ... ... ... газ ... ... жай-күйiн
ескеру қажет.
Газ магистралдары мен таратушы газ құбырларының жұмыс режимiн, әсiресе,
шұғыл континенталдық ауа райлы ... ... тұру үшiн газ ... мiндеттi элементтер жер асты газ қоймалары (ЖАҚ) ... ... ... Республикасының газ-көлiк жүйесi шектерiнде
қызмет ... үш ЖГҚ ... ... және бұрын бұрынғы Одақ
жүйесiндегi бiрыңғай газ-көлiк жүйесiндегi қызметке арналған [5,56б.].
Газ тасымалы жүйесi ... ... қыры ... ... ... ... шығарындылар әсерiн төмендету және газ
құбырларының жұмысының техникалық және экологиялық ... ... ... ... Газ ... ... пайдалану процесiндегі зиянды
заттардың негiзгi көздерi компрессорлық станциялардағы (КС) газ ... ... ... ... ... қазандық және алау
қондырғыларынан атмосфераға ... ... ... ... саны ... ... ... техникалық жай-күйi мен
көлемiне тәуелдi.
Газ таратушы газ құбырлардың техникалық ... Газ ... ... ... ... оның ... қызметi ең аз шығыстармен
тұтынушыға газды жеткiзу және өткiзiлетiн газдың ... ... ... ... орта және ... қысымдағы деп аталатын газ құбырларының
өңiрлiк таратушы жүйелерi болып ... ... газ ... ... ... ... ... құралдар мен жабдықтардың тым тозуымен
сипатталады.
Газ тарату жүйесiндегi газды жоғалтулардың ... ... газ ... 3-5% ... ... ... нормативтiк шығыстардан едәуiр асып
кететiнiн көрсетедi. Бiрқатар газ тарату ... ... ... ... өз ... және ... деп ... газ
шығыны (СНиП) жеткiзiлетiн газдың көлемiнiң 30%-на дейiн жеттi. Оның үстiне
Жамбыл облысында газ құбырларының әбден ... газ ... ... ... ... ... ... әуеге шығу оқиғалары бiрнеше рет
тiркелдi.
Газ тарату құбырларын пайдалану байқау және ... ... ... арттыру есебiнен қосымша шығыстарды талап етедi.
Жердегi жұмыстардың көлемi көбейедi, бұл қосымша ... ... ... ... техникалық персонал штатының ... ... ... мен ... ... сатып алумен iлесе жүргізiледi. Газ
құбырларының бұзылуы, әсiресе, жер сiлкiну қаупi бар ... мен ... ... ... ... ... сипатталуы мүмкiн. Газ
құбырларының ... ... ... газ ... және ... ... подвалдарында, құдықтарда және т.б. жарылыс
қауiптi ... ... ... Газ ... жүргізiлетін
Күрделi жөндеулер тұтастай ... газ ... ... ... ... кепiлдiгiн қамтамасыз етпейдi [6,325б.].
Таратушы тораптардың техникалық қайта ... ... ... ... ... салынған қалалар мен елдi мекендердi ... ... газ ... ... құралдарынсыз теңгермелiк
әдiспен үздiксiз газ ... ... және ... ... ... ... схемалары, әдетте сақиналық схемамен орындауға
есептелмегендiгінде. Бұдан басқа өндiрiлген жаңа ... мен ... ... ... ... ... диаметрлi, төмен қысымды газ
құбырларын бұрынғы ... ... ... ... кiшi ... қысымды газ құбырларымен алмастыруды жүзеге асыруға мүмкiндiк
бередi, ол өз кезегiнде тұрбаларды, реттеушi және ... ... алу ... ... ... газдың әлемдiк қорлары 146 трлн. текше м. деп бағаланады. Алайда,
табиғи газдың дәлелденген ... ... ... екi ... ... (38,4 %) және Таяу ... ... (33,6 %). Батыс Еуропаның елдерiне
әлемдiк қордың небәрi 3 %-ы ғана ... оның көп ... ... ... ... ... Қазақстан газын жеткiзуде мүдделерi бар өңiрлерге
газды жеткiзушiлер және негiзгi өндiрушiлер Ресей, түркiменстан, Өзбекстан,
Таяу Шығыс ... ... және ... ... табылады. Тұтыну рыногының,
бiрiншi кезекте табиғи газдың дамуымен бiр ... ... ... мен ... мұхит өңiрiнiң елдерi газ тұрба құбырларымен ... ... ... ... отыр ... газ ... ... құрылымдық өзгерiстердi бастан кешiрiп отыр.
Еуропалық Одақ соңғы жылдары нәтижесiнде ... мен ... ... ... ... қол жеткiзуге және газ жеткiзiлiмiне
келiсiм-шарттар жасауға тең ... ... тиіс газ ... ... ... ұстады. Мәселен, 1998 жылғы 11 ... ... ... ... ... газдың iшкi рыноктағы бiрегей
ережесiн енгізу туралы директивасын (EO "газ ... ... ... ... газ ... ... 162 млрд. текше ... ... ... 2010 ... бұл ... өсуi 427 ... м. ... болады деп болжанады.
Мұнай мен газды тасымалдаудың көптеген жобаларының белсендi қатысушысы
түркия болып табылады. Қазiргi кезде түркияға ... ... ... Ресейден
Трансбалкан газ құбыры және "Көгiлдiр ағын" газ ... ... ... ... 6 және 8 ... текше м. жүзеге асырылады. Бұдан басқа, келешекте
Ираннан - 10 млрд. ... м. газ, ... - 4 ... ... м. ... ... газ және Нигериядан 1,2 млрд. ... м. ... ... көбейту жоспарланып отыр.
Бiрақ та, егер қазiргi уақытта алынатын газ көлемi iшкi сұранысты
қанағаттандыруға ... ... ... ... ... ... ... коридор болуға үмiт артады, соған орай бiр қатар газ тасымалдау
жобаларымен жұмыстар белсендi ... ... ... үшiн ... үшiн де және ... ... 20 ... текше м. газ жеткiзiлуi
мүмкiндiгi шартталған "Баку-Джейхан" мұнай ... ... ... ... ... ... есепке алғанда, үшiншi елдерге газ транзитi
үшiн де тартымды [7,131б.].
Ресей әлемдегi iрi газ қорының ... ... ... ... ... газ тұтынудың жалпы көлемiнiң 28% тиедi. Кейбiр елдерде бұл үлес
60-70%-ке дейiн ... ... ... ... Германиядағы секiлдi
стратегия Еуропада рыноктарды кеңейту мен дамытуға және ... ... ... бақылауға негiзделген.
Сонымен бiр уақытта Ресейде сұйытылған газдың ... ... ... ... Сахалинде жылына 9 млн. тонна ... бар СТГ ... ... ... iске ... ... және ... мұз қатпайтын
портында СТГ экспорттық терминалының құрылысы басталды.
Газдың артық қорларының болуы түркiменстанға түрiк-еуропалық та, шығыс-
азиаттық бағытта да Пәкiстан, ... және ... ... ... ... газдың экспорттық газ құбырларының жаңа ... ... ... ... ... қатысуға мүмкiндiк бередi [8,32б.].
2.2 Газдандырудың өңiрлiк бағдарламалары және газды тұтынудың iшкi
рыногын ... ... ... және ... ... ... басқару
Қазақстан Республикасында қалыптасқан газбен жабдықтау ... үшiн ... ... ... ... ... ... және сонымен бiрге сұйытылған
газ ретiнде iшкi рынокты одан әрi ... ... газ ... және ... ұйымдарының, сондай-ақ өңiрлiк деңгейдегi жергiлiктi органдардың
үйлестiрілген бiрлескен әрекеттерiне тәуелдi болады.
Соңғы жылдары газ көлiктiк ... ... және ... ... ... ... жағдайларында газдандыруды дамыту
және бұрыннан бар өңiрлiк газ тарату ... ... ... ... жүзiнде жүргiзiлген жоқ. Облыстарда бюджеттiк қаржыларға ... ... ... ... ... 5 мың ... ... жаңа
газ құбырының бұрынғы директивалық жоспарлары iске асырылмай қалды.
Жергілiктi бюджеттiң қатысуымен және инвесторларды тартумен газ құбыры
тараптарын ... ... ... жаңа ... қосу ... ... ... құю станцияларының саны ұлғаятын республиканың
батыс облыстарында осы бағытта ... ... ... ... бұл ... газдандырудың әзiрленген бағдарламалары мен
өңiрлердi газбен ... ... ... ... Осы
тақiлеттес, мысалға ... ... ... ... ... ... нақты мiндеттердi шешумен ... ... ... ... ... ... газды кәдеге жаратумен газ ресурстары аумағында
барларын әзiрлеу мен жеделдетiп ... ... ... газ ... мен газ ... энергетикасын дамыту;
елдi бекеттердi газдандырумен жергiлiктi газ құбырлары тораптарын
дамыту, жұмыс ... ... газ ... қайта құру үшiн жаңа
технологиялар мен материалдарды қолдану;
бұрыннан бар газ ... ... ... ... және
сұйытылған газ жеткiзiлiмдерiнде олардың автокөлiкте, коммуналдық-тұрмыс
секторында пайдалануын ұлғайтумен тұрғындардың қажеттiлігін ... ... ... көздерiн жұмылдыру, ... ... ... және ... ... жер ... және ... газ құбырлары операторының iс-
әрекеттерiн үйлестiру [16,42б.].
Үйлестiрiлген әрекеттер үшiн мүмкiндiктерге ие бола ...... ... және басқа облыстарында газ сатудың 2002 жылғы
нәтижелер бойынша 2,2 млрд. текше м қарсы 2003 жылы 2,9 ... ... ... ... ... ... газдың жоғалтылған рыногын қалпына
келтiретiн "КазТрансГаз" ... ... ... ... ЖАҚ көтерме газ жеткiзiлiмi бойынша ... ... ... ... ... табиғи монополия жағдайында Күш салулардың
бiрiгуiнде жүйелер мемлекеттiк ... ... ... ... және ... iшкi рыногын дамыту бойынша реттеуге ... қол ... ... ... газ ... операторының тарапынан қолдау
болған жағдайда iрi газ тарату ... ... ... ... осы уақытқа дейiн, "КазТрансГаз Дистрибьюшн" ЖАҚ тарапынан
төлемдердi жақсарту ... ... жаңа ... ... ... ... ... бұл проблема шешiлмей қалуда, бұл
газ рыногының одан әрi ... ... Бұл ... шешу тек ... оның ... және ... ... бiрлескен iс-
қимылдарымен ғана қамтамасыз етiлуi мүмкiн. Мысалға, 2009 жылы ... ... ... ... 3,2 ... теңге (21,4 млрд. $ АҚШ)
құрады[17,76б.].
Сайып келгенде, газ көлiк жүйесiнiң жұмыс iстеу ерекшелiктерi және ... ... ... және ... газ ... өңiрлердi одан әрi
газдандыру, газ жүйесiнiң ... ... мен ... ... ... ... және құқықтық жағдайларды құру
негізiнде ресурстық базаны дамыту жөнiндегi ... ... ... ... келгенде, егер, 2003 жылдың нәтижелерi бойынша газ тұтыну Атырау
облысында шамамен 638,1 млн. ... м, ал ... ... жылына -
1289,0 млн. текше м құраса, онда Атырау ЖЭО қуатының 70 МВт ... ... ... ... кешендерiнiң және өнеркәсiптiң
дамуын қалпына келтiрiлумен, сондай-ақ өңiрлердi газдандыру ... ... ... ... ... 2010 жылға таман газды
тұтыну Атырау облысында 2,0 ... ... м ... ал ... - 6.0 ... текше м шамасында болады деп болжануда (Анықтама
үшiн: облыстар бойынша 1992 жылы ... ... ... 0,4 және 2,2 ... м ... ... халықтың ақшалай кiрiстерiнiң жыл сайын 4% астамға өсуi
және облыс бойынша газ тұтынудың 3-7% өсу ... ... ... ... 2010 ... ... ... газды 1.8 млрд. текше ... ... ... ... ... ... ... Республикасының сұйытылған газға қажеттiлiгiн қамтамасыз eту
перспективасы.Қазақстанда сұйытылған газ өндiру бойынша жаңа ... ұзақ ... ... iшкi ... ... ... болсын шектеусiз) етуге мүмкiндiк бередi. Сұйытылған газ өндiрiсiнiң қол
жеткен көлемi қазiрдiң өзiнде-ақ экспортты ұлғайтуға және оның ... ... ... газ ... ... рыногын зерттеу таяу келешекте
республикада қалыптасқан бағалардың ... (1 ... үшiн 250-300 ... ... ... осы түрiне арналған әлемдiк бағалардың
(сыртқы рынокқа дейінгі көлiк шығындарын ескерумен) деңгейiне қазiрдiң
өзiнде ... ... ... ... сұйытылған газдың iшкi рыногы бағаның
кезеңдiк көтерiлуiн басынан өткере отырып, бағалық өлшемдер ... ... ... ... күнi ... газ ... ... көптеген жеке кәсiпорындардың нарықтық қатынастарда
табысты жұмыс iстеп жатқан фактiлерi осы ... ... ... ... ... бiрге, әдеттегiдей монополияға қарсы
заңнама шеңберiнде тұтынушылар тобына газ жеткiзудiң үзiлiсiн ... ... ... ... ... ... ... үшiн
өңiрлiк деңгейде сұйытылған газ жеткiзу рыногында басым орын ... ... ... ... ... қалып отыр.
Сұйытылған газды тұтынудың қол жеткен деңгейi кезiндегi ... ... ... өсу үрдiсi (90-жылдардың басында шамамен жылына 700-
800 мың тоннаны құрады) сұйытылған газдың iс ... ... ... және ... ... газ ... мүмкiн емес облыстарда
маңызды энергия ... ... ... куәландырады. Сұйытылған
газ сол сияқты республиканың дамушы мұнай-химия өнеркәсiбi үшiн аса маңызды
шикiзат болып табылады және ... ... ... ... ... ... қозғалтқыштарды бензиннен сұйытылған газға аудару
көмiртек тотықтары тастауларының ... бес есе және ... екi есе ... ... ... ... жоқ,
Күкiрттiң басқа металдардың, хош иiстi ... және ... ... өте ... Газ ... ... өнiмдерiнде iс
жүзiнде қозғалтқыштың тоқайласқан бөлшектерiнiң қосымша ... ... ... ... ... ... отыны ретiнде СПГ көшудiң әлемдiк үрдiсi тұрақты. Таяу болашақта
сұйытылған газды пайдаланатын СПГ көлiк құралдарының саны 1,2-ден 6,5 ... ... деп ... ... шетелдiк зерттеулерде
қозғалтқыштарда СПГ қолдану парниктiк тастаулардың 20% ... ... ... қорытынды жасалды. Көптеген еуропа елдерi
қозғалтқыштардың ... ... ... жану ... тастауларын
шектейтiн едәуiр қатаң ережелердi ... ... ... мен ... ... едәуiр жоғары октандық санға ие болады, демек
пропанда ... ... ... анағұрлым жоғары сығылуға және КПД
қарағанда анағұрлым жоғары бензиндiк қозғалтқышқа ие ... ... ... ... ... улылық нормалары СПГ
бүгiннiң өзiнде ... үшiн ... ... ... ... ете ... барынша қатаң болып отыр. Жоғары
пайдалану сапаларымен қатар газ ... 1,5-2 есе ... ... ... уақытта республикада толық емес деректер бойынша 30-40 ... жуық ... ... ... ... 23,7 мың ... және табиғи
газды (сұйытылған газға қайта есептегенде) әлеуеттi ... ... ... жуық ... қайта жабдықталған. Алайда, қайта ... ... тым ... ... (мысалы, Батыс Қазақстан және
Маңғыстау облыстарында 6 мың автомобиль ... ... ал ... және ... басқа облыстарда мұндай автомобильдер саны өте аз)
автомобиль ... ... ... және табиғи газдарда пайдалануды
кеңейтудегi үлкен резервтер туралы куәландырады.
Газ отынының құрамында іс жүзiнде бейтараптандырғыштар үшiн ... ... ... ... ... және т.б.) ... жоқ. ... пайдалану кезiнде ластаушы заттардың пайыздық қатысты құрамы
төмендейдi, мысалы Nа ... 40%, Са ... 10% және Күйе 5%. ... ... жабдықталған автомобильдердiң өсу қарқыны сұйытылған газды
тұтынудың өсуiн 2010 жылға таман жылына 200 мың ... ... ... ... ... мотор отыны ретiнде сұйытылған газдарды пайдалану жөнiндегi
инфрақұрылымды дамытудың ... ... осы ... ... үшiн ... ескерумен мотор ... ... және ... ... ... ... ... айналысатын
кәсiпорындарды қолдау жөнiндегi мақсатты шараларды қабылдауды талап ететiн
өзектi ... ... ... [19,15б.].
Нәтижесiнде 2010 жылға таман Қазақстан Республикасында ... ... жыл ... ... жаңа қуаттарды енгiзудi ескерумен, 3,2 млн.
тоннаға жуықты құрауы мүмкiн деп күтiлуде. Мұның барлығы 2,4 млн. ... бос ... ие ... ... республикаға 200 млн. АҚШ доллар
жалпы сомаға энергия ... ... ... ... ... ... экспорттаушы болуына мүмкiндiк тудырады.
2.3 Теңізшевройл-барлық бағыттар бойынша әлемдік көрсеткіштер
Теңізшевройл (ТШО) технологиясы жөнінен аса ірі, теңдесі жоқ ... ... ... ... бергеннен кейінгі бір жыл ішінде
қауіпсіздік техникасын сақтау және еңбекті ... ... ... ... және өнім ... ... ұлғайту бағытындағы жаңа
жетістіктерді көрсете отырып, көрсеткіштер деңгейін ұдайы ... ... жылы ... ... және ... ұйымдардың қауіпсіздік
техникасы және еңбекті қорғау мәселелерін ... ... қол ... ... ТШО жаңа ...... ... адам-сағат жарақатсыз жұмыс істеуге қол ... ... ... ... 1,9 ... ... ... өндірістің қоршаған
ортаға жағымсыз әсерін азайту жөніндегі жобаларды жүзеге асыру нәтижесінде
өндірілген бір ... ... ... ... ... жағылу көлемін
77%-ға және ауаға таратылатын шығарындылар көлемін 66%-ға ... ... жылы ... ... ... ... ... өндірілген
мұнай тоннасына шаққанда 2,82 кг.-нан келіп отыр. Бұл жоба ... ... ... ... төрт ... ... салдарынан
төгілетін мұнай көлемі де ескі тұрба ... ... және ... ірі ... салу ... ... төмендеді.
2009 жылдан бастап 2011 жылға дейінгі кезең аралығында ТШО өндірістің
қоршаған ортаға әсерін одан әрі ... және ... мен ... арттыру жобаларына 418 млн. доллар қаржы ... ... ТШО ұзақ ... бері шикі ... ... көлемін ұдайы өсіру арқылы
мемлекетке қосымша табыс әкеліп отырғандығын мақтан тұтады.Жылдық ... ең ... ... 2008 жылы қол ... яғни 17, 3 миллион тонна
мұнай өндірілді.Теңізде қосымша өндірістік ... іске қосу 2009 ... өнім ... ... ... да жоғары көтеруге мүмкіндік
береді. Күні ... ... жыл ... ... 20 ... тоннадан астам
өнім өндіру жөнінде болжам жасап отыр.
2006 жылдан бастап 2009 жылға дейінгі ... ... ... ... 64,9 млн. тоннадан 2009 жылдағы 76,5 млн. тоннаға дейін және газ
өндірісі ... ... 36,0 ... тек.м. ұлғайтылған кезде, газды
кәдеге жарату жөніндегі іс-шараларды орындау өртелетін газ көлемін ... ... ... ... яғни 1,4 ... ... ... мүмкіндік
туғызды. Бұл ретте кәдеге жаратылған газдың көлемі 23,9 млрд. тек.метрден
34,3 млрд. тек.метрге дейін, яғни 10,4 ... ... ... ... ... ... бекітіліген Ілеспе газды кәдеге жарату
бағдарламаларын ... ... ... жүзеге асырылады.
Қазақстан экономикасына үлес 1993 жылдан бастап 2009 ... ... ... ... ... қызметкерлерге еңбек ақы, қазақстандық
жабдықтаушылардың тауарлары мен қызмет түрлерін пайдалану, ... ... ... есеп ... қазақстандық серіктес-
акционерлерге дивиденд төлеу, сондай-ақ мемлекет қазынасына салық, ... ... үшін ... ... қаржылық төлемдер көлемі
шамамен 33 млрд. долларды құрады.
Күні бүгін, 2009 ... ... ... ... ... ... долларды құрап отыр. 2008 жылы бұл көрсеткіш 8,2 млрд. доллар
болатын.“Теңізшевройл” жобасында ... ... көп ТШО ... ... ... саласындағы ірі инвестициялық жобаларға
пайдаланылатын қазақстандық тауарлар мен қызмет түрлері көлемін ... ... ... ... Тек соңғы үш жылда қазақстандық
қамтушылардың тауарлары мен қызмет түр¬леріне төлем 3,6 ... ... ... ... жартысында бұл көрсеткіш 536 миллион долларға жетті.
Соңғы екі жыл қатарынан ТШО-мен жасалған жалпы келісім-шарттар ... ... ... тауарлар мен қызмет түрлері қамтып отыр.
ТШО жобасындағы қазақстандық қамту үлесін арттыру бағытындағы маңызды жұмыс
кеңейтудің ірі ...... Буын ... ... қазақстандық
мердігерлер мен қамтушыларды жаппай тарту ... ... ... ... ... ... ... төленген қаржы 2 ... ... ... ... ... ... және
болашақтағы қажеттіліктері туралы және мердігерлерге қойылатын талаптар
туралы жан-жақты ақпарат беретін түрлі форумдарды ... ... ... ... келеді. Осы бағытта өткен барлық шаралар жобадағы
қазақстандық қамтушылардың ... ... ... табысты болды
[4,28б.].
Сондай-ақ ТШО жергілікті кәсіпкерлікті дамытуды белсене қолдайды.
Компания 174 қазақстандық ... ... 7,2 ... ... шамасында
несие берді.Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі.Өткен ... ... ... ... ... үшін ... жалпы ұлттық
конкурсының күміс жүлдесін ТШО-ға салтанатты тапсыру рәсімі ... ... ... Президенті Нұрсұлтан ... Бұл ... ... ... ... әлеуметтік саланы
дамытуды ұдайы қолдағаны және ұлттық ... ... және ... ... ... ... үшін ... жылы
ТШО Атырау облысындағы әлеуметтік инфрақұрылымды дамытуға және түрлі мәдени
шараларды жүзеге ... ... ... қолдауға 20 млн. доллардан
астам қаржы бөлді.Биыл ТШО ... ... ... ... ... ... ... жаңа техникалық лицей құрылысы ... ... ТШО ... ... ... ... құжатын
жасап, құрылысқа басшылықты жүзеге асырып, лицейді ... ... ... ... қала ... аудан ұлттық мұнай-газ өнеркәсібіне
білікті кадрлар даярлайтын техникалық бағыттағы жаңа оқу орнына ие ... 420 ... ... ... бұрғылау қондырғысының
механигі, электрик сияқты мұнай өнеркәсібіне қажет мамандар ... ... ... ... ... ... ... сатудан әлемде
көш бастаушы 2008 жылы күкірттің бағасы әлемдік ... ... ... ... шикізатты сатуда рекордтық көрсеткішке қол
жеткізді.2,23 млн. ... ... ... ... ... ... 31%-ға артты. 2009 жылдың бірінші жарты жылдығы қорытындысында
күкірт сату көлемі 1,37 млн. ... ... тағы да осы ... ... 35%-ға ... 2009 жылдың алты айында тұтастай алғанда 1,1 ... ... ... ... жоғары сапалы күкірті Қазақстан,
Ресей, Украина, ... ... ... мен Орталық Азия елдерін ... ... 30 ... 100 ... ... ... ірі тапсырыс берушілер – “Қазатомпром” мен ... ... млн. ... күкірт жеткізу жөніндегі хаттамаға қол қойылды[3,15б.].
ТШО-да күкіртті экологиялық ... ... ... ... ... ... Қоршаған ортаны қорғау министрлігі өзінің 2008
жылдың 17 сәуіріндегі 03-1-1-10/324 санды хатымен ТШО-дағы ... ... ... ... ... ... ... зерттеулер нәтижесін
бекітті. Аталған зерттеулерді Ведомствоаралық үйлестіру кеңесінің басшылығы
жүргізді. Зерттеулер ... ... ... ... тиеу ... ... ... нормативтерге және озық халықаралық
тәжірибелерге сай жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ... сапалылығы, яғни құрамында меркаптан
жоқтығы және салалық ГОСТ талабына сай екендігі ... ... ... ... ... ... ортаға әсерінің елеусіз екендігін, ал
күкірттің өндірістік ... тыс ... ... пен ... әсері
байқалмағанын анықтап берді.Кадрларды ұлттандырудағы табыстар. [3,17б.].
Мамандандырылған ұлттық кадрларды пайдалану және ... ... ... ... ТШО ... табысының басты кілті болып табылады.
Күні бүгін ТШО-дағы қазақстандықтардың үлесі 83%-ды ... бұл ... ... 1993 ... 50% ... ... елеулі
жетістік. Орта буын басшылар мен мамандардың үлес салмағы 75%-ды құрап
отыр. ... ... және ... ... тұрақты түрде жүзеге
асып келеді. Мұның өзі ұлттық кадрларға жаңа, ... ... ... ... ететін жауапты учаскелерді тапсыруға мүмкіндік беруде. Тек
2008 жылы басшылықтың және жетекші техникалық ... ... ... жаңа
позициясы ұлттық кадрлармен алмастырылды.
Қорытынды
Сонымен сайып келгенде, газ өңдеу қуаттарын кеңейту табиғи газға деген
республиканың өңiрлiк қажеттiлiктерiнiң ... ... ... ғана ... сонымен бiрге 2012 жылға таман Қазақстан ... ... ... ... сұйытылған газ өңдеудiң жыл ... 5,6 млн. ... ... ... жеткiзуге мүмкiндiк бередi.
Қазақстанның бұрынғы бiрыңғай бүкiл одақтық газ көлiк жүйесiнiң құрамдас
бөлiгі ретiнде жұмыс iстеген қазiргi бар газ ... ... ... ... Ресейдiң Еуропа бөлiгiне, ... және ... ... газдың транзиттiк ағымына қызмет көрсетедi. Негiзгi
газ магистралдарының арасындағы қосылыстардың болмауы газдың артық ... бөлу үшiн ... ... ... газдың қажетті қайта ағымын
қамтамасыз етуге мүмкiндiк бермейдi.
Сондықтан газдың iшкi ресурстарын қайта бөлу үшiн ... ... ... ... ... немесе оны жеткiзу жөнiндегi барлық
операциялар іс жүзiнде тек ТМД ... ... ... газ ... ... ... мен шарттардың негізiнде ғана орындалуы
мүмкiн. Сонымен ... ... ... iске ... ... осындай
уағдаластықтардың тұрақсыздығын ескере отырып, мысалы мүмкiн ... ... ... ... ... ... ... газ магистралдары арасында жалғаушы газ құбырларын
салумен қазiргі бар газ-көлiк жүйесiн қайта ... ... ... Газ ... 90 ... қайта құрылымдау нәтижесінде әр түрлi
қаржылық, техникалық және ... және ... ... ... ... жағдайларына, жергілiктi және ... ... ... ... ... бiрқатар өңiрлерде
газбен жабдықтауда, қаржылық мiндеттемелерде, газды есепке ... ... ... ... ... жағдай қалыптасты.
Газтарату ұйымдарының бiрыңғай жүйесi меншiк нысанының өзгеруiне байланысты
бұзылды.
Соңғы ... жыл ... газ ... 2006 ... ... 2009 ... аралықта мұнай өндірісі 2006 жылдағы 64,9 млн. тоннадан 2009
жылдағы 76,5 млн. ... ... және газ ... ... ... ... тек.м. ұлғайтылған кезде, газды кәдеге жарату жөніндегі іс-шараларды
орындау өртелетін газ көлемін 3,1ден 1,7 млрд. тек.м. ... яғни 1,4 ... ... ... ... Бұл ... ... жаратылған газдың
көлемі 23,9 млрд. тек.метрден 34,3 ... ... ... яғни 10,4
млрд. тек.м. ұлғайды. ... жер ... ... ... ... ... ... бағдарламаларын орындауға тұрақты
мониторинг жүзеге асырылады.
Бұл ретте кейбiр дәстүрлi мұнайлы өңiрлерде, мысалы, Маңғыстау облысында
ескi кен орындарында газ өндiру ... ... келе ... ... Бiрақ мұнай кен орындарын дамыту бағдарламасын талдаудың негiзiнде
және дәлелденген қорларға сәйкес 2010 ... ... ... газ ... ... болжам негiзiнен бiрқатар базалық кен орындарын бұдан әрi
игеру есебiнен ұсынылды.
Статистикаға сүйенсек халықаралық сарапшылардың соңғы бағалары ... ... ... әлемдік қорының 37,6% (147,5 трлн. текше ... ... ... ... шоғырланған. Бұл ретте Қазақстан табиғи
газдың барланған қоры мен ... ... ... ... ... жетекшi төрт елiнiң қатарында тұр [2,24б.].
Қазiргі уақытта кен орындарының барлық санаттары бойынша шамамен газдың
әзiрленiп жатқан және ... ала ... ... ... кен орны
тiркелген, оның: 21-газдық, 9-газконденсатты, 23-мұнай-газконденсатты, ... және ... ... газы бар тағы ... Бұл ретте
құрамында алынатын 80% астам көмiрсутек газ ... бар 44 кен ... ... ... жылдары газ өндiрудiң жыл сайынғы өсуi 10-12%
кезiнде республика бойынша ... ... ... ... өсуi бойынша
3%-тен аспай отыр. Осыдан ... ... ...... ... ... артылған көлемдерiн сату проблемасы шиеленiсе
түседi.
Газды өңдеуде оны одан әрi коммерциялық сатып өткiзу үшiн ынталандырудың
болмауы газ өңдеу ... ... ... тұр. ... ... көп ретте
өндiрiлген iлеспе газдың жартысын амалсыздан жағып жіберудiң себебi болып,
ол мұнай мен газ өндiру ... ... ... одан ... ... ... Қазақстандағы сұйытылған газдың өндiрiсi
дағдарыс жағдайынан шығып келе жатыр, сөйтiп, республика көптеген ... ... рет өз ... ... қалыптасқан тұтыну рыногын жабу
мүмкiндiгiне ие болып отыр.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... даму стратегиясы туралы» жарлығы №
1096 17 ... ... ... Д. ... ... ... и ... реализации. –Алматы: Дайк-Пресс, 2004.-274 б.
3. 2005 - 2015 жылғы Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... 2010 жылғы Қ.Р. дамуының стратегиялық жоспары.
5. Основные направления развития и размещения производительных сил
Казахстан на ... до 2015 г.// Под ред. А. Е. ... и ... ... – Алматы: РГП «Институт экономическиих исследований»,
2002-656с.
6. Формирование ... и ... ... ... Казахстана. 2003, №11.
7. Давильбекова Ж.К. Особенности реформирования промышленности
Казахстана в ... ... ... ... практика). –
Алматы: РГП «Институт экономических ... ... ... В.А. ... в ... мире. Алматы: Каржы-Қаражат,
1998.
9. Глушко А.П. Сиситемы технологий: Учебное пособие. Харков ... ... В.И. ... ... современных процессов производства
стали. - .: Металлургия, 1983.
11. Бушмич А.Г. Экономика и организация ... ... ... ... ... Демина Т.А. Экология, припродопользование, охрана окружающей среды.
М.: Аспект Пресс, 2000
13. Новиков Ю.В. Экология, окружающая среда и человек. М., 1998
14. ... А.Т., Цой Н.К. ... ... ... КарГТУ,
2003
15. Кошумбаев А.А. Экологическое право Республики Казахстан: Учебное
пособие. Астана: «Фолиант», 2001.
16. Реймерс Н.Ф. ... ... М, ... ... Э.Ф., ... Ф.Н. ... и ... М., 1998.
18. ↑ Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. ... ... A.M. ... ... ... ... 2008. ... б. ISBN 9965-814-30-9
19. ↑ Қазақ энциклопедиясы, 4-том.
20. Күнқожаев Н.Р Қазіргі Қазақстанның экономикасы: ... ... ... -1998

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Газ өнеркәсібі10 бет
«Интергаз Орталық Азия» ақ компаниясы қызметіне талдау14 бет
«ҚазТрансГаз» АҚ29 бет
Байқоңыр космодромы және оның Қазақстан биосферасына әсері9 бет
Шикі газды тасымалдаудың басқару жүйесі75 бет
Қазақстан Республикасының газ өнімдерін пайдалануы14 бет
ҚазТрансГаз» АҚ құрамындағы «Интергаз Орталық Азия» АҚ-9 бет
Абайша сүйіп, абайша күйіп жүрміз бе?20 бет
Автоматтандыру объектісі ретіндегі магистралды мұнай құбыры61 бет
Антропогендік іс әрекет және гидросфера. Антропогенез және педосфера. Геожүйелермен экожүйелердің жер-топырақ ресурстарының күйіне антропогендің әсер етудің зардаптары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь