Халықаралық валюта жүйесі және валюта курсы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I.Халықаралық валюта жүйесінің даму мәселелері
1.1 Халықаралық валюта жүйесінің даму тенденциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Халықаралық валюта жүйесі және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.3 Халықаралық валюта жүйесінің реттелуі және валюталық саясат ... ... 11
1.4 Валюта бағамы: жүйелері, факторлары, паритеті ... ... ... ... ... ... ... ... ...15

II.Қазақстан Республикасы Валюталық жүйесінің келешегі мен болашағы
2.1 Қазақстан Республикасы Валютасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
2.2 Қазақстан Республикасы Валютасының тарихы мен келешегі ... ... ...26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БИЗНЕС ФАКУЛЬТЕТІ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТЕОРИЯ КАФЕДРАСЫ
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Халықаралық валюта жүйесі және валюта курсы
Мамандығы: Есеп және аудит 05 ... ... ... ... даму ... Халықаралық валюта ... ... ... ... ... ... ... валюта жүйесінің реттелуі және ... ... ... ... факторлары,
паритеті...................................15
II.Қазақстан Республикасы Валюталық жүйесінің
келешегі мен болашағы
1. ... ... ... ... ... тарихы мен
келешегі...........26
Қорытынды..............................................................
........................................32
Пайдаланылған ... ... ... ... ... қатесіз жауап беретін
механика құру, немесе
бірсарынды операциялардың нобайын жасау емес, ол
бірнеше мәселелерді
жүйелі және жоспарлы зерттеу-
дің әдісімен ... ету ... ... М. ... ... құрылымында бұл тақырыптың алатын орны
ерекше.Бұл курстық жұмыс материалдың көлемімен және ұсынылған тақырыптардың
санымен белгіленбейді. Ол ... ... және ... ... ... ... ... әдістерімен
белгіленеді..
Жұмыс барысында халықаралық валюта жүйесі барынша жан-жақты
қаралады.Валюта ... ... ... ... ... арналып,
халықаралық валюта-несие қатынастарының қалыптасуы мен даму ... ... ... ... есеп ... ... бағамы және оның ұлттық экономикаға әсері, сонымен қатар
халықаралық және аймақтық ... ... ... ... ... ... ... ЖҮЙЕСІНІҢ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
1.1Халықаралық валюта жүйесінің даму тенденциясы
Халықаралық валюта жүйесінің ... ... және ... ... ... мен ... ... өзара
айналымы шарттарын, халықаралық есеп айырысу және ... ... ... ... ... мен ... ... және тағы басқа жатқызуға болады.
Бірінші дүниежүзілік валюта жүйесі алтын монеталы стандарт ... 1867 жылы ... ... ... ... ... мемлекетаралық келісіммен заңды түрде рәсімделді.
Тарихи тұрғыдан ... ... ... XIX ... ... ... елдердің көпшілігінде халықаралық есеп айырысу
және төлем үшін ... ... ... ... ... есеп айырысуда міндетті түрде ... ... ... ... мен ... ... алтын
стандартты (үлгі, қалып) енгізіп, ... ... құю және ... ... ... ... емес ... паритетін
алтынмен қамтамасыз ету тағы басқа шаралар алдын ала ... ... ... бұл жүйе ... өмір ... да, тек қана 1922 жылы Генуя ... ... ... ете ... Бұл ... ... ... келісімге қол жетті. Бұл жүйеде халықаралық есеп ... ... ... ... ... ... (девиз), жеке
елдердің немесе ұжымдық ... ... ... ... ... ... (I және II) ... конференциясына
дейін резервтік валюта статусы (айырбасталған валюта ерекше атағы) ... ... ... жоқ. Ал ... фунт стерлингі мен американдық
доллар осы статусты ... ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік валюта жүйесі.1994 жылы 22 маусымда АҚШ БҰҰ-ның
Бреттон-Вуд ... ... ... ... ... ... Онда алтын девиз стандартына негізделіп, девиздік валюта ретінде
американдық доллар мен фунт стерлинг қабылданды.Сонымен бірге ... ... ... ... ... АҚШ пен Ұлыбританияның халықаралық
қарызын өнеркәсіп өндірісінің 54,6%-ін, тауар ... ... ... ... 75%-ін шоғырландырған АҚШ-тың экономикалық басымдығы ... ... ... соғыстың нәтижесінде әлсіреуі доллардың
үстемдігін қамтамасыз етті.Батыс Европаның және Жапонияның аса ауыр валюта-
экономикалық жағдайы, ... ақ бұл ... ... тәуелділігі,
долларлық гегемония (басымдық) олардағы доллардың өткір жетіспеушілігінде,
яғни “долларлық аштықта” көрініс тапты.
Бреттон-Вуд жүйесінің құрылымдық принциптері ... ... мен фунт ... ... ... ретіндегі
статусы бекітілді;
• ХВҚ-ға мүше ... ... өз ... ... валюталарға алтын
арқылы айырбастайды,онда валютаның алтын паритетінен +,- ... ... +,- 0,75% ... ... ... орталық банктерінің долларлық резервтары (қорлары) алтынға
американдық қазынашылық мекемесі(казнчайство)арқылы ресми ... ... ... ... бағасы бекітілді (35 АҚШ ... 31,1 гр таза ... бар 1 ... ... ... Мемлекетаралық валюта қатынастарын реттейтін орган-Халықаралық
валюта қоры (ХВҚ) ... ... ... мемлекетаралық қорға мүше елдердің валюта
паритетін, бағамдарын және басқа валюталарға еркін айырбасталуын қамтамасыз
ету.Бреттон-Вуд ... ... ... астам уақыт аралығында халықаралық
еңбек бөлінісінің тереңдеуіне және әлемдік нарықтың қарқындап ... ... бұл жүйе оған мүше ... барлығына бірдей тең құқық бере
алмады. Долларлық стандартты бекіткен ... АҚШ ... ... ... өз ... ... күшейтуге пайдаланды. Бреттон-Вуд валюта
жүйесінің халықаралық төлем құралдары ретінде қолдануы, ... ... ... Осы ... ... ... мен ... позициясы күшейді.
1971-1973 жж. Валюта дағдарысы Бреттон-Вуд жүйесінің іс ... ... ... барлық дамыған ... ... ... бас ... ... 1994 жылы ... (АҚШ)
конференциясында дамыған елдер алтын-долларлы жүйеге өту ... ... ... ... ... ... ... доллардың халықаралық қызметінің мәні артты. Бұл ... ... ... ... ... ... кезеңде халықаралық валюта дағдарысы нәтижесінде ... ... ... ... үзіліп, валюталардың «өзгермелі» курсы
кең тарады. 1970 ... ... ... ақша ... ... бірақ та ол өз қызметін атқара алмады.
Басқа ұлттық валюталарға ... ... ... ... ... деп, ал мұндай айырбасқа қабілетсіздері
еркін ауыспайтын ... деп ... ... 1970 ... халықаралық есептеуде девиздік жүйе қолданылды: ... оның ... ... да, ... ... ... Дүниежүзілік
ақшаның заңды қызметін девиздер (орынбасарлары), яғни ұлттық ... ... ... ... ... ... ... айырбасталуы
жойылғандықтан (баға масштабы арқылы) алтынның ... ... ... жағдай туды. Мұның өзі алтынды ішкі және халықаралық рынокта
жалпыға бірдей төлем құралы қызметінен ... оның ... ... ... ... жай ... ретінде сұраныс деп ұсынысқа
байланысты қағаз ақшаға сатыла бастады.Дегенмен, ... мен ... үшін ... ... ... ... оларды өз қарыздарын өтеу үшін өте
қолайлы жағдай жасайтын байлық.Алтынды қымбат ... ... ... айырмасын жабуға мүмкіндік туды, яғни валюта курсынан
түстеме пайда ... ... ... ... ұжымдық
валюталар ақшаның мәнін көрсететін жаңа формаларға ие болып, кеңінен
тарады.Бұган халықаралық ... ... 1970 жылы ... ... ... ... қарыз алудың арнайы құқығы) –шартты ақша
бірлігі жатады.Оның материалдық ... жоқ, ... есеп ... ... валюталар «қоржынынан» тұрады. Олардың «қоржынындағы» ... ... ... валюталары-45 (ф.ст.франк,марка), ... ... 1979 жылы ... (ЕЭС) мүше ... ... ЭҚЮ
(еуропалық валюта бірлігі) деп жатады. Оның бағасы он ... ... ... ... ... ... 2800 т ... және доллар
саласымен жүзеге асырылады. ЭҚЮ есептік валютадан бірте-бірте нақты ... ... ... ... ... ... ... Америкасы
елдерінде де бірнеше ұжымдық валюталар бар, олардың бірқатары әлсіз болса
да ... ... ақша ... ... ... ... ... дүниежүзілік валюта жүйесінің дағдарысы
нәтижесінде кеңінен тарай ... ... ... ... ... (жалған, балама) сипатында болады. Бұл валюталық бірліктер ... ... ... ... ... үшін ... ақша ретінде
енгізілді. Оның ұлттық валютадан айырмашылығы- ұжымдық валюталар банкнот,
монета түрінде шығарылмайды, тек ақша ... ... ... книга).
Олардың курсын қатысушы елдер белгілейді. 70-жылдардың соңында осы аталған
ұжымдық валюталардың халықаралық есеп ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, трансұлттық
банктер халықаралық жеке меншік қарыз капиталдары рыногына қатысуға толық
құқықты еуровалюта ретінде ... ... ... өмірдің халықаралық
сипатының күшеюі нәтижесінде ұжымдық ... ... ... елдер
үшін бірыңғай ұлттық төлем құралына айналып ... ... ... ... ... жылы Еуропалық экономикалық одақ елдерінде ... ... ... ... валюталар курстарының ауытқуы қатаң шектелді. Валюта
курстарының ... ... екі ... ... ішкі рыноктағы нақты
сатып алу қабілетіне, сондай-ақ елдердің сауда бағасы жағдайына байланысты.
Әр ... ... ақша ... ... ... өзгеруі сол елдер
арасындағы капиталдардың қозғалысына және халықаралық рыноктағы ... ... пен ... ... ... ... құбылмалы валюта курсына өту экономикалық қатынастарға
қайшылық сипатта әсер ... ... ... ... ... ... сол ел өнімінің салыстырмалы ... ... ... ... ... шектеуге
мүмкіндік жасайды, ал мұның өзі ... ... ... ... ... әсер ... ... экономикалық
байланыстарды сипаттауда төлем және сауда балансы ... ... ... ... ... ... тасымал құралдары
төлемінен, шетелге капитал ... ... ... ... ... ... және тағы ... түскен табыстар
кіргізіледі. Дәл ... ... ... ... шығын бөлігінде де
көрсетіледі. Төлем ... ... ... бөлігі сауда
балансы. Онда елдің экспорт, импорт және ... ... ... ... анықталады. Ол тауарлардың, қызмет ... тыс ... ... ... ... сол елдің белгілі бір кездегі ... ... ... ... Егер ... ... ... сальдо болса,
онда сол ел дүниежүзілік рынокта сенімсіздікке ұшырайды, ... ... ... ... ... ... валютасының курсымен
салыстырғанда төмендеуіне ... ... ... ... ... ... салдарынан оларды мемлекетаралық
реттеудің маңызы артып отыр. ... ... ... жеті өнеркәсібі
дамыған елдердің қаржы министрліктері мен ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі елдеодің экономикалық ... ... ... ... ... Оған ішкі өнімнің
өсуі, ішкі ... ... ... инфляция деңгейі, сауда
және төлем балансының ... ақша ... және өсім ... ... ... ... мен ... бағасының құбылмалы
деңгейлері, ... ... ... ... ... ... Халықаралық валюта- несие жүйесінің ... ... қоры және ... қайта құру және даму банкісі
құрайды. ... ... қоры 1947 ... ... қызмет істейді.
Оның негізгі міндеті халықаралық ... ... ... ... ... ... реттеуге, ХВҚ-ға мүше елдерге (150-
ден аса ел) несие ... ... ... ... ... ... жасау болып табылады. Халықаралық қайта құру ... ... ... 1945 жылы ... Бұл ... мүше ... ... ынталандыру мақсатында ұзақ ... ... ... ... ... 1993 жылы бұл ұйымға Қазақстан
да қабылданды.
Валюта (баға, құн)- ... ақша ... әр ... ... ... нормасын ескере ... ... заң ... ... ... ... болады.
Ұлттық валюта негізізінде әлемдік валюта жүйесі пайда болды.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... мекемелердің заңдары, ережелер жинағы.
Құрамдас бөліктері:
-халықаралық төлем құралдары (ұлттық валюта, алтын, СДР, ... ... ... және ... ... ... шарты
-халықаралық нарық мектебі
-валюта қатынасын реттейтін мемлекетаралық ... ... ... ... ... ... өз дамуында үш кезеңнен өткен:
1. XIX ... ... II-ші ... ... ... 30-жылдардан 70 жылға дейін (бұл ... ... ... / 1946 ж/ анықталады/
3. 70 жылдан бастап осы ... ... ол 1976 ж. ... бекіді.
Алғашқы екі кезеңде әлемдік валюта курстарын есептейтін ... ... Олар ... ... ... ... шығарылмайды,
тек есепке жазылып ... ... ... ... ... олар оны ... ... қызмет жасау үшін, әлемдік
ақшаға ... яғни ... ... ... ... ... ... жоғалтқан соң, соңғысы төлем ... ... ... ... ... ... ... пен ұсынқа
байланысты бағасы бар тауарға ... ... ... ... өте ... арасындағы өтетін валюта айырбасы мен ... ... ... ... курсы-берілген ұлттық валютаның ақша бірлігінің ... ел ... ақша ... ... ... ... ... курсы тұрақты. Ол ... (лат. ... ... құрылған. Алтын салмағының шамасы-үштік
унциясы 31,1г ... тең. ... ... фунт ... ... құны ¼ ... ... АҚШ доллары- 1/20 онда оның валюта
курсы 1:5, яғни ... 5 ... ж. ... алтын құны 0,774332 г., 60ж.-90ж. 1 ... ... тең ... 1$=0,888571г. Доллар курсы рубльге
қатысты болғанда: ... ... Бұл ... екі ақша ... алу қабілеттігін ескермеген, тек алтынның ... ... ж. ... алтынға айырбасталуы ресми түрде тоқтатылғаннан
кейін, тұрақты валюта курсы ... ... ... ... курсы алтынмен емес, ал валюта Д мен S-пен
анықталады. Ал шет ел ... ... пен ... ... ... елдің ішкі және сыртқы экономикалық қатынастар
жиынтығы әсер ... ... ... және ... артықшылық, ақшаны
нақты сатып алу ... және ... ... ... ... ... ... валютаға саллым деңгейі т.б.
Ұлттық валютаны әлемдікке ... ... ... валюта
конверсияланған болуы тиіс.
Валюта конверсиялау-бұл ... ақша ... әр ... есепте еркін ... ... Бұны ... (СКВ) және ... конверсияланбаған деп бөледі.
СКВ халықаралық есепті, яғни әлемдік ақша ... ... ... ... АҚШ және ... долларын, фунт серлинг, ФРГ
маркасын, Жапон иенін, швейцария ... ... ... жартылай қайтымды валюта бар. ... ... ... және шет ел ... ... сатып алуда
үкімет ... ... ... ... ... ... ... көбіне дамыған елдер валютасы кіреді.
Халықаралық валюта жүйесінің қызметі ... ... ... ... Бұл ... МВФ, ... ... МАР және тағы басқалары
кіреді. Олардың ... ... ... ... ... валюта қатынасын үйлестіру механизмін құру.
Бірақ бұл ... ... ... ... қайшылықтарды жол
алмады және бұл мәселені шешу осы ... ... ... ... ... жүйесі және оның түрлері
Валюта жүйесі-ол экономикалық ... ... ... ... тарихи қалыптасатын валюта-
экономикалық қатынастар жиынтығы; ал ұйымдық-заңдылық тұрғысынан-ол белгілі
бір қоғамдық –экономикалық формация ... ... ... ... қатынастар.
Тарихи үш түрлі:ұлттық, дүниежүзілік және мемлекетаралық немесе
аймақтық валюта жүйесі ... ... ... ақша ... құрамдас
бір бөлігі ретінде ұлттық валюта жүйесі пайда болды.
Ұлттық ... ... ... қоғамдық ұдайы өндірісті қалыптастыруға
және халықаралық төлем айналымын ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы. Ұлттық валюта
жүйесі ұлттық валютаға негізделіп құрылады. ... ... ... Ол ... ... (банкнота, монета) және ... ... ... ... ақша қалдығы) болады. Оның эмитенттері ... банк және ... ... Ұлттық валюта жүйесінің негізгі
элементтері төмендегілер:
• ұлттық валюта
• ұлттық валютаның ... ... ... жағдайлары,
яғни айырбасталудың екі түрлі болуы:а)шнтел валютасына шектеусіз ... ... 1978 ... ... валюта қорының ... ... ... ... деген ұғым енгізілген. ... ... ... ... ... ә)жарым жартылай айрбасталатын
валюта, мысалы, ресейлік рубль;б)айырбасталмайтын(тұйық) валюта;
• валюталық паритеттің бірдейлік ережесі ... ... ... ... ... Ақша ... алтын мазмұнына
негізделген ондағы ... ... ... тасталды (Батыста 70 жылдарда, ал
КСРО-да 1991 жылдан ). ХВҚ-ның жарғысы бойынша валюта ... тек ... ақша ... ... ... ... валютамен, бірақ алтынмен
емес, анықталуы мүмкін. 70 жылдардың орта шенінен бастап паритеттер валюта
қоржыны негізінде ... ... деп ... ... белгілі
бір бөліктерінің сомасын сол валюталардың нарықтық бағамына көбейтіп,
оларды АҚШ ... ... ... бір ... ... ... айтады. Мысалы, СДР валюта қоржыны жоғарыда көрсетілген бұрын ... ... ... ... американдық доллардың үлесі
шамамен 39%, жапон иені 18%-тен ... ... ... ... ... ... он бес ... валютасынан тұратын валюта қоржынынан
құрылған;
• валюта бағамының ... ... ... бір ... ... Еуропа валюта жүйесіндегі орталық бағамында он бес
валюта бағамының ... ... шегі ±15% ... бекітілген; 1995 жылдың
екінші жартысында Ресейде АҚШ-тың 1 долларына шаққанда 4300-4900 ... ал 1997 ж ... руб. ... 1998 ж. ... коридорының
жоғары шегі 9500 рубльге дейін көтерілді. ...... ... ... жылдың тамызына, рубльдің долларға шаққандағы бағамы бұл шектен ... 15-25 ... ... ... ... ... ... өзгеретін шегі заңмен бекітілмеген;
• валюталық шектеудің болуы немесе болмауы. Мысалы, Ресейде
ел экономикасының тұрақсыздығына байланысты ... ... ... ... ... ... жүргізілетін операцияларға тиым салу
енгізілген; 50-жылдардың аяқ кезінен ... ... ... ... шектеуді алып тастаған. 1996 жылы Ресей ХВҚ ... ... ... ... және саудалық емес ... ... ... төрт ... ... (елдің ресми алтын және валюта
резервтері СДР есеп ... еуро (1999 ... ... ... “ХВҚ
резервтік позициясы (бағыты) және елдің сыртқы қарызын өтеу мүмкіншілігін
білдіретін мемлекеттің халықаралық валюта өтімділігін реттеу;”
• халықаралық несиелік ... ... мен ... ... ... қолдану тәртібін белгілеу;
• валюта нарығы мен алтын нарығы ... ... ... ... ұлттық органдардың статусы
(орталық банк, Қаржы министрлігі, арнаулы ... ... ... ... Ресейде- валюталық және экспорттық
бақылаудың федералдық қызметі).
Әлемдік шаруашылық қатынастарының дамуына байланысты әр елдің ... ... ... ... және ... ... жүйелері
қалыптаса бастады. Олардың негізгі принциптері мемлекетаралық келісіммен
заңды түрде бекітіледі.
Дүниежүзілік валюта ... ... ... ... ... формасы, яғни ол-халықаралық несие-қаржы ... шарт және ... ... ... ... ... қатысушы фирмалардың іс-әрекеттерінің тиімділігін
қамтамасыз ету. Жалпы валюта ... ... ... және ... ұзақ ... жоспарлауға мүмкіндік туғызуы қажет. ... оның ... ... пен ... ... болып тұратын
әр түрлі валюталық шектеуді және тамыр-таныстық (пртекционизм) әрекеттерді
түп-тамырымен құртуға мүмкіндік жасау.
Валюта жүйесі әлемдік шаруашылық байланыстарда ... роль ... ... даму ... ... ... көлеміне, баға саясаты
мен жалақыға әсер етеді. ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қатысушы елдердің әрқайсысының ішкі ақша
айналымын қамтиды. “дүниежүзілік ... ...... ... ... ... сыртқы жүйелер органикалық өзара ... ... ... ... ақша белгілері.
Алғашқы әлемдік ақшаның бірден-бір түрі болып альын, кейін құйма
формасындағы ... ... ... монетаны халықаралық есептеудеуде
қолдану үшін алдымен ... ... ... соң басқа елдің монетасын соғу
қажет болды. Біртіндеп айналыс шығындарын азайту мақсатында ... ... ... ... ... және ... айналым құралдары қолданыла
бастады.
Ұзақ тарихи дамудың нәтижесінде дүниежүзілік валюта жүйесінің негізгі
элементтері қалыптасты. Олар:
... ... ... формасы (алтын, резервтік валюта,
халықаралық валюталық өлшем);
• валюталардың айырбасталу шарттарын белгілеу;
• валюталық паритет пен ... ... ... ... ... шектеу көлемін тәртіптеу;
• халықаралық валюта өтімділігінің құрамдас ... ... ХВҚ 1970 ... ... жаңа ... ... ... ЕВҚҚ-1970 жылдан еуропалық валюта өлшемі ЭКЮ-ді, ал 1999 ж.
қаңтардан еуроны енгізді);
... ... ... ... ... ... әлемдік валюта нарығы мен алтын нарығының ережесі;
• мемлекетаралық реттеу институтының статусы-1944 жылдан Халықаралық
валюта қоры бекітілді.
Аймақтық валюта ... ... ... ... ... шеңберінде
батыс Еуропаның өнеркәсібі дамыған, мемлекеттерін біріктіретін ұйым. Ол
1957 жылы Рим ... ... ... ... ... ... экономикалық және валюталық ынтымағының дамуынан бастау
алып, 1979 жылы ... Оның ... ... ... ... ... және ... одағын- Еуропалық одақ (ЕО) құру,
Батыс Еуропаның позициясын күшейту. ... ... ... элементтері
дүниежүзілік валюта жүйесінің элементтеріне дәл келеді.
Дүниежүзілік валюта жүйесінің ... мен ... ... ... ... шаруашылықтың құрылымы принциптеріне,
әлемдік тұрғыда күштерінің ... және ... ... ... ... байланысты өзгереді. Бұл принциптер сәйкес ... ... ... әлсін -әлі дағдарысқа ұшырап, оның ыдырауымен
және жаңа валюта жүйесінің құрылуымен ... ... ... ... ... саясат
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, нарықтық экономика жағдайында
халықаралық ... ... ... екі ... ... ... ... реттеу;
• мемлекет тарапынан реттеу;
Валюталық нарықта валюталарға деген сұраныс және ұсыныс, сондай-ақ
олардың ... ... ... ... Нарықтық реттеу құн заңына
бағынады. Мұндай заңдардың валюталық ... ... ... ... ... айырбасының ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың қажеттілігіне валюталардың халықаралық
ағымының сәйкес келуін қамтамасыз ... Баға ... және ... ... динамикасының белгілері арқылы экономикалық агенттер
валюталарды сатып алушылардың ... мен ... ... ... біле ... ... нарық, валюталық операциялардың жағдайы
туралы ақпараттар көздері болып табылады.
Бірақта, мемлекет ертеден бері ... ... ... ... ол, ... түрде, кейіннен оның әлемдік шаруашылықтағы
маңыздылығын ескере отырып, тікелей араласа ... 30 ... ... алтын стандарты алынып тасталуына байланысты валюталық бағамды
реттегіш ретінде алтын ... ... ... шекті
қатынастардың аяқ асты ауытқу мен валюталық дағдарыстар ... және ... ... әсер ете отырып, ауыр әлеуметтік-экономикалық ... және ... ... реттеу ... ... ... ... , яғни ... ... ал ... валюталық қатынастарды нарықтық реттеудегі ... ... ... Екі ... ... ... нақты
жағдайлардағы тиімділік және шегуге байланысты анықталады. Сондықтан да,
олар арасындағы шекті қатынас жиі ауысып ... ... және ... қиын ... ... ... валюталық реттеудің маңыздылығы
артады. Сондай-ақ валюталық –экономикалық жағдайдың жақсаруы барысында
валюталық операциялар ... бұл ... ... ... ... ... та ... бұл жағдайда да, валюталық қатынастарды қалыпқа
келтіру және ... ... ... ... ... ... ... реттеу жүйесінде валюталық саясат маңызды орын алады.
Валюталық саясат-бұл елдің ағымдық және стратегиялық ... ... ... және ... ... қатынастар
аумағында жүзеге асырылатын ... ... ... ... экономикалық саясаттың ең басты мақсаттары:
тұрақты экономикалық ... ... ... ... өсуін тоқтатуға, төлем ... ... ... бағытталады.
Валюталық саясаттың басты бағыттары мен ... ... ... ... ... ... ... күштердің орналасуына байланысты анықталады.
Заңды түрде валюталық саясат ... ... ... одан ... ... ... ... байланысты
операциялардың жасалу тәртібін реттейтін ... ... ... екі ... көп ... валюталық проблемалар
бойынша мемлекеттер арасындағы жасалатын келісім – шарттарға сүйенеді.
Валюталық ... іске ... ... бір ... ... табылады.
Тікелей валюталық реттеу—заңды актілер және ... ... ету ... іске асса, ал, жанама ... ... ... ... ... ... валюталық және
несиелік әдістерді ... ... әсет ... ... ... ұйымы—Халықаралық Валюталық Қор
(ХВҚ) Болып табылады.
Валюталық саясат өзінің мақсаттарына және ... ... ... ... ... ... ... валюталық саясат;
Құрылымдық валюталық саясат—дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ұзақ ... жиынтығын білдіреді. Ол, валюталық саясат ... ... ... Құрылымдық валюталық саясат ағымдық валюталық
саясатқа әсер ... ... ... ... ... ... ... нарық пен алтын ... ... ... ... ... бағытталған қысқа мерзімді
шаралар ... ... ... ... қолданылады:
1) дисконтық валюталық саясат;
2) девиздік валюталық саясат;
Сонымен ... ... ... ... ... ... болады:
• Валюталық интервенция
• Валюталық резервтерді диверсификасиялау
• Валюталық шектеу
• Валюталардың алмастыру ... ... ... бағам режимі
• Девальвация
• Ревалвация
Дисконттық (есепке алу) ... ... ... ... ... реттеуге, екіншіден, ішкі ... ... ... ... ... ... реттеуге бағатталатын орталық
банктің есепке алу мөлшерін ... ... ... балансы кезінде капиталдың еркін орын ауыстыруы ... алу ... ... ең төменгі пайыз ... ... ... ... ... төлем балансының жағдайын
жақсартады және ... ... ... ... Ал, егер орталық
банк есепке алу ресми мөлшерін төмендететін болса, отандық және ... ... ... ағылып, төлем балансының ... ... және ... ... ... ... ... саясаттың тиімділігі төмендеген.
Себебі, егерде төлем ... ... ... ... алу
мөлшерін арттыратын болса, оның ... үшін ... ... ... оның ... ... ... кері әсер етіп, яғни капиталдың
сыртқа ... жол ... ... ... ... немесе орталық банктің
шет ел валюталық сату және ... алу ... ... ... әсер ету ... ... валюталық бағамын көтеру мақсатында орталық банк ... ... ал ... ... ... шет ел ... ... айырбастау арқылы сатып алады.
Девиздік саясат көбіне ... ... ... ... ... интервенция XIX ғасырдан ... ... ... ... ... тасталғаннан кейін валюталық
интервенция кеңінен ... ... ... ... ... жаңа ... ретінде
мемлекетаралық валюталық реттеу ұйымдары—ХВҚ, ... ... ... институт құрылды(1994ж.)
Валюталық резервтарді диверсификациялау—бұл ... ... ету, ... ... ... ... ... сақтау мақсатында әртүрлі валюталарды қосу жолымен,
валюталық резервтердің құрылымын реттеуге бағытталған, мемлекеетің және
банктердің ... ... ... ... ... түрде тұрақсыз валюталарды сату және халықаралық
есепайырылысулар үшін қажетті тұрақты валюталарды сатып алу жолымен ... ... және ... бағам режимі Ұлттық және
мамлекетаралық реттеу обьектісі болып табылады.
Девальвация мен ... ... ... ... ... бағамын, шетел валюталарына қатысы
төмендетуді білдіреді.
Ревальвация—Ұлттық ... ... ... валюталарға қатынасы бойынша
жоғарлатуды түсіндіреді.
Валюталық саясаттың келесі бір формасы ... ... ... пайдаланылады.
Валюталық шектеу-резиденттер мен резидент ... және ... ... ... ... түрде немесе
әкімшілік түрде тыйым ... ... ... шектеу,
валюталық бақылаудың құрамдас бөлігі болып табылады. Валюталық ... ... ... шектеудің мақсаттары келесідей:
-төлем балансын теңестіру;
-валюталық бағамды қолдану
-ағымдағы және стратегиялық міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... сүйенеді:
-Валюталық операцияларды орталық және өкілетті (девиздік) ... ... ... үшін ... ... (лицензия) берілуі;
-Валюталық шоттарды толық немесе жартылай жабу;
-Валюталардың қайтарымдылығын шектеу;
1.4 Валюта ... ... ... ... төлем балансында көрінетін өзгерістер түбінде келіп
валюта курсына ықпал жасайды. Валюта нарығы өз жағынан пассивтік ... ... ... ... әсер ... Мемлекеттің валюта
нарығын реттеу саясаты оның экономика процестерінде қатынасуының әр ... ... ... ... ... ... және курсын
ұйымдастырудың қарама-қарсы екі жүйесі болады:
• Валютаның ... ... ... пен ұсыныспен белгіленген
жағдайдағы валюта курсының жұмсақ немесе еркін жүзу ... ... ... ... ... ... ... реттеу арқылы қолдап
отырады;
• Қатал беогіленген валюта курстарының жүйесі. Осы жағдайда сұраныс және
ұсыныс өзгерістерінің нәтижесінде курстың ауытқуы ... Бұл ... ... ... ... ... ... осы екі қарама-қарсы жүйелерінен басқа көптеген аралық
жүйелерде болады.Демек, экономистердің ... ... ... ... еркін жүзетін, қатал белгіленген курстар жоқ, ... ... ... ... Осы жүйе ... ... басқа
валюталардың жүзуіне, егер осы “жүзу” АҚШ экономикасына жағымды болса, жол
береді.
Валюта курсы ұзақ мерзімде паритетпен белгіленуге ... ... ... ... еңбек өнімділігінің дәрежесіне, экономикалық өсудің
қарқыны және сапасына, ... ... және ... еңбек
бөлінісіне тартылуына тәуелді болады.
Валюта курсы, қысқа және орта мерзімде валюта нарығындағы ... ... ... Осы ... төлем балансында көрсетіледі.
Сондықтан, айырбас балансын белгілейтіен факторлар, сонымен қатар, ... әсер ... ... ... ... ... және импорт
көлемімен, капиталдың кіріс және шығысымен ... ... ... курсын
белгілейтін факторлармен танысайық.
1.Тұтынушылардың талғамының өзгеруі тауарлар мен қызметтердің
экспортын ... ... ... ... ... және
т.б. арқылы өсіруге болады. Импорттық тауарлардың ұнамдылығының өсуі
олардың тұтынуын ... ... ... ... ... ... шетелдікімен салыстырғанда, өседі.Жергілікті сұраныс валютаға
өзгермесе, шетел валютасына да сұраныс ... Осы ... ... ... ... ... ... Егер тұтынушылардың ... ... ... ... керісінше процестер жүреді.
2. Белсенді саясаты да экспортерлер мен импортерлер ... ... және ... ... ... және ... көлемін өзгерте
алады. Баж салығы және импорт квотасы ... ... ... ... ... сақтаудың қатал стандартына “күтпеген” жаңалықтар,
енгізілгенде, ... ... ... ... болғандықтан
халықаралық сауданың көлемін төмендетеді, жеке елдерге ... ... ... нарығын тұрақтандыру мақсатымен осындай саясатты
қолдану негативтік нәтижелерді тудырады.
3. Импорттық тауарларға сұраныстың икемділігі. Импорттық ... ... ... ... ... ... ... Импорттық
тауарларға икемді емес сұраныс, сатылған тауарлар айырбасынан ... ... ... ... ... өзгерістер. Бұрыннан мәлім, ... ... ... ... дәрежесіне тікелей тәуелді болады. Табыс
өскен сайын осы ... ... ... ... ... өсе
түседі. Сондықтан, тауарлар мен қызметтердың ... ... ... ... болады. Егер бір елднгі ұлттық табыстың өсуі келесі елднегі
осы көрсеткіштен артық болса, онда ... ... ... ... тез ... отырғаны (басқа шарттар тұрақты болып қалғанда) болып
табылады. Осы жағдай валюта нарығында ... ... ... ... көрінеді. Сондықтан, ұлттық табысты өсіретін барлық ... ... ... ... етеді және керісінше.
5.Инфляция (бағаның салыстырмалы өзгеруі). Егер бір елдегі бағаның
өсу қарқыны басқа елдегі осы ... ... ... онда ... (курс өзгермегенше) арзандау болады. Бұл осы тауарларға сұранысты
өсіреді, бұның нәтижесінде ... ... ... ... ... ... Шетел валютасын қымбаттататын тағы бір жағдай-ол инфляция
өскен сайын адамдардың өздерінің нақты табыстарын ... ... ... ... қалу ... ... мықты валютаға сұранысын өсіреді.
Ал валютасының ұсынысы өзгермейді, сондықтан айналымдағы ақшаның көбеюі мен
инфляция валютасының айырбас курсын ... ... ... ... ... ... Біз ... дейін ағымдағы
есепшат арқылы қалыптасатын, ... ... әсер ... ... болатынбыз. Ағымдағы есепшоттың дисбалансым нәтижесінде пайда
болатын валютаның сұранысы мен ... ... ... ... ... кетуі ғана жояды. Сондықтан елге ... ... ат ... ... ... ... ... алады және керісінше, ... ... ... ... бағаның өсу қарқынын алып
тастағанда) көлемі, инвестор ... ... ... елді
белгілейтін маңызды көрсеткішболып табылады.Нақты проценнтік ... ... ... ... басқа елдермен салыстырғанда, елдегі ... ... ... болған сайын, қаржы құралдарын салуға осы ел
ұнамды болады. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... және ол ұлттық ақшаның өсуіне әсер етеді.
7. Белгілі айырбас курсын күту.
Шаруашылық ... ... ... өсу ... инфляция
темпі, нақты проценттік ставка көлемі, макроэкономикалық саясаттың
бағыттары туралы ... ... ... ... ... ... ... күтім бойынша айырбасының курсы өсетін валюта
түрінде сақтьпаған пайдалы болады. ... ... ... ... ... ... кететін валюта түрінде қарыз алған пайдалы болады.
Осыдан басқа нашар валюта ... оны ... ... ... ... ... ... Осы себептермен жүргізілген валюта айырбасы,
валютаның болашақта құнсыздану немесе қымбаттау қаупін күшейте ... ... ... ... ... ... мемлекттік макрореттеу.
Осыған жататындар: ресми валюта резервін пайдалану, сауда саясаты, валюта
нарығында валюталық бақылау және ... ... ... қаржылық және
ақша- несиелік саясат. Валюта резервін ... ... ... ... ... өсіру үшін валюта нарығында белгілі валюта ... ... ... Бірақ резервтің көлемі шектелген, сондықтан, ... ... ... т ұру ... мерзімде ғана мүмкін.
Сұраныс пен ұсынысқа әсер етудің басқа жолы – валюталық бақылау немесе
рационалдау. ... ... ... ... мемлекет экспортерлерге
түскен барлық валютаның 100% - ін міндетті түрде сатуға ... ... ... ... ... шешім арқылы валюта тұтынуына шек қоюға
болады. Бірақ осындай саясат, мән жағынвн, нарықтық емес ... ... ... ол ... ... ... ... бар: экономикалық дамудың дәрижесі және экономиканың
ашықтығының дәрежесі өскен сайын ішкі ... ... ... ... бқл ... ... ... валютаның нақты курсын өсіреді.Валюта
курсы, ұзақмерзімдік тепе – теңдік болмысынан төмен, немесе, ... ... ... аз емес.
Біріншіден, экспорт және импорттың өсу қарқындары.Егер экспорттың
өсу қарқыны импортпен салыстырғанда артық болса, онда басқа ... ... ... ... курсы төмен болғаны айқындаладыц. Егер импорт
экспорттан жылдам өскен болса, онда ... курс ... ... ... ... және ... балансының өсу қарқыны. Егер
сауда балансы оң ... ... ... ... онда бұл ... валюта
курсының төмен екенін ақиқат етеді және ... ... ... көлемі және динамикасы. Егер елдегі
валюта резервтері өскен болса, онда басқа шарртар бірдей ... ... ... ... саясаты бар екенін ... Егер ... ... онда ... ... ... ... көрінеді.
Төртіншіден, орташа жалақаны және жалпы ақшалай ... ... ... Егер ... арқылы есептелген табыстар өскен болса, онда
басқа шарттар бірдей болғанда, ұлттық ... ... ... ... ... нашарлағаны болғаны.
Нарықтың барлық ушеуіндегі – тауарлық, ақшалық және сыртқы нарықтағы
тепе – ... ... ... ... ... ... ... төлем балансында көрсетіледі. Ағымдағы операциялар ... ... ... ... ... тең ... осы
нарық тепе- теңдікте болады.Басқаша айтсақ, ... ... ... ... ... ... ... тең
болуы керек.
Импорт-экспорт = Капитал экспорты – Капитал импорты.
Тауарлар мен ... ... ... ... және елде өндірілген
ұлттық табыстың көлемімен байланысты болады. ... ... ... мен импорт жасауға шекті бейімділікпен белгіленеді. ... ... ... өзгерістеріне ибайланысты тауарлар және
қызметтердің өсу төмендеу процентін көрсетеді.
Тауарлар мен қызметтер экспортының көлемі ... ... ... ... ... нарықтағы бағалардың дәрежесімен байланысты болады(басқа
шарттар тең болғанда).
Капитал қозғалысының бағыты(экспорт ... ... ... ... ... ... ... Әр елдердегі әр ... ... ... ... ... ... ... капиталдың жылжып отыруына әкеледі.
Осы айтылғандарды қорытындылай келіп үш нарықтың барлығы өзара
байланысты деп ... ... ... ... ... және ... ... өзгерістері
төлем балансының баптарына әр түрде әсер етеді.Демек, елдегі өндіріс көлемі
(ұлттық табыстың) өскен – төмендеген жағдайында, тауарлар мен ... ... не ... осы ... ... ... ... қозғалысына ықпал етпейді. Проценттік ставка өскенде ... ... ... өседі немесе төмендейді және капиталдың
импорты төмендейді. Тауарлар мен ... ... мен ... ... ... ... тәуелді болмайды. Валюта курсының өсуі,
төмендеуі тауарлар импортын өсіреді не төмендетеді, ал экспорт, ... не ... ... экспорты не импорты өзгермейді.
Бірлескен тепе – теңдік үлгісінде тауар ... ... ... ... ... және ... ставка алынады. Кейінгінің жоғары
болуына инвестициялар ... және ... ... ... ... ... ... іс - әрекеттерді ... ... ... құрып жатқан біздің ел үшін, ұлттық ақша ... ... ... маңызы үлкен болып табылады.
Валютаның еркін айналуы немесе оның конвертациялануы- халықаралық ақша
қатынастарының категориясы. Конвертациялану деп ... ... ... ... ... нақты қалыптасқан курс бойынша айырбасталу
кепілдігі бар мүмкіндігі түсініледі.
Валютаның ... ... ... ... ... ... немесе осының мәүлде болмауы жатады.
Валюталық шектеудің көп тараған формалары:
1. Валюта курстарының көп ... ... ... ... ... мемлекет ұлттық ақша бірлігінің әр түрлі бірнеше
айырбас курсын белгілейді. Мысалы, тауарлармен сауда көбінесе ... ... ... ал капиталдың шетелге шығуы – басқа, ... ... ... ... ... ... – импорт арқылы келген
маңызды тұтыну ... ішкі ... ... өз ... ... ... ... инвалюта резервтерін сақтау.
2. Клирингтік есеп айыруды – екі жақты төлем ... ... ... шек ... рөлі – ол ... партнерінен түскен төлемдер басқа елде
тауарлар сатып алу үшін қолданылмайды.
3. Шетел ... ... ... және ... ... ... мен ... қозғалысы саласында арналуы ережелер және нормалардың
болуы – шетел инвестицияларын, шетелдік ... ... ... ... тәртіпке келтіру және т.б.
Орталықтан басқарылатын экономикада өндіруші – кәсіпорындар өздері жеке
әлемдік нарыққа шықпайды, бұнда мемлекеттің ... ... ... ... ... түседі.
Экономикалық әдебиетте валюта еркін айналатын және ... ... ... ... ... оны өз ... басқа валютаға айырбастап алуға
мүмкіндігі бар болса, онда бұл ... ... ... ... ... ... валюта кейбір операция түрлерін жүргізуі шектелген
болады. ... ... және ... ... ... тек ... ғана ... тұрақты валюталар да пайдаланады. Бұларға
экономикалық жағынан мықты елдердің валюталары ... ішкі және ... ... ... бөлінеді. Ішкі еркін
айналатын – бұл ұлттық ақша бірлігінің тауарлар мен ... ... ... алмасу қабілеттігі болып табылады және ... ... ... ... және ... ... үшін) басқа валютаға айналу
қабілеттігі.
Сыртқы ... ... ... емес ... ... ... ) ... үшін осы ұлттық валютаны шетел валютасының қандайына
болмасын еркін айналу мүмкіндігін ... ... - бұл ... ... ... ... ... мен жұмысшы
күшінің еркін қозғалуы болып отырған жағдайдағы ішкі нарықтың әлемдік
нарықпен икемді ... ... ... жүзеге асырылатын байланысы болып
табылады.
Валютаның конвертациялануын енгізу белгілі шарттардың болуы қажет:
1. Валюта ... ... мен ... ... ... тепе
– теңдіктегі ақша және тауар нарығының болуы.
2. Ұлттық ақша – ... және ... ... ... ... ... ... болуын және қамтамасыз етілмеген ақша эмиссиясының
болмауын талап етеді.
3. Ұлттық ... ... ... ... және ... ... ... валюта курсын қолдайтын күшті және ... ... ... болуы.
Экономистер валютаның конвертациялануына жетудің негізгі екі бағытына
назар аударады:
• өндіріс пен экспорт өсуінің салдарында ... ... ... тұрақтануының нәтижесінде валютаның еркін айналуы
қалыптасалды;
• конвертациялаудайындалған нәтиже болып ... ... ... ... мен ... ... ... табылады.
Бүгін валюта нарығының өзі тез дамып ... онда ... ... өсіп отыр, операцияға қатысатын валютаның түрлері
көбейіп отыр.
Валюта ... ... үш ... қалыптасып отыр:
• биржалық банкаралық валюта нарығы;
• биржадан тыс банкаралық валюта нарығы;
... ... ... ... ... ... ... сыртқыэкономикалық
операцияларға қызмет етеді.
Биржадан тыс валюта нарығының дамуы банкаралық ... ... ... нарық экономикасында валюталық операциялардың басым ... ... ... ... жүреді. Осы нарықтың дамуына қаржылық
тұрақсыздық ... әсер ... ... ... нарығында пайыз ставкасы
дәрежесінің ауытқуы, инфляция қарқының бірдей болмауы,курстық инфляциялық
күтімдерін күшейтеді ... ... ... ... ... ... және контрактылардың бағасына ықпал етеді.
Реформалардың ... ... ... ... ... ... құру ... айналдыруға, маңызды макроэкономикалық
көрсеткіш ретінде оның маңызын көтеруге мүмкіндік туып отыр.
II. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ... ... ... ... ... Республикасының валюталық жүйесі
Қазақстанның ұлттық валюта жүйесі қазіргі ... ... және даму ... ... кешіріп отыр. ... ... ... мен ... жеткілікті түрде анықталды ... ... ... ... ... дүниежүзілік шаруашылыққа
интеграциялануға бағыт ... 1992 ... 15 ... Халықаралық
валюта қорына (МВФ) мүше болып кірді.
Ұлттық валюта жүйесі ... ... ... құрылымдық
принциптеріне сәйкес қалыптасты. ... ... ... ... мен оның ... элементтерін мұқият ... ... ... деп ... ... жүйесі дегеніміз- ... ... ... келісім-шарттармен бекітілген валюталық ... мен ... ... ... дүниежүзілік, халықаралық,
аумақтық деп жіктелетін валюталық жүйелерді ... мен ... ... ... болады.
Тарихи тұрғыдан алып қарағанда, ең алдымен ұлттық ... ... ... ... ... ұлттық
валюта жүйесі пайда ... ... ... ... ... ақша
жүйесінің құрамдас бөлігі болып ... ... ... ... ... және ұлт ... шығу
мүмкіндіктері бар екендігі де ... Оның ... ... жағдайы мен ... ... ... ... валюта жүйесінің дүниежүзілік валюта ... ... ... ... ... ... ... банктер
арқылы жүзеге асады.
Ұлттық және дүниежүзілік валюталық ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерінің айғағын паш
етеді. Олардың ... ... ету ... мен реттелуі,
жекелеген елдер экономикасы мен ... ... ... деңгейлі екендігін күнделікті практика корсетіп ... және ... ... жүйелерінің байлагысы мен
ерекшеліктері олардың элементтерін қарастырған шақта ... ... ... ... ... ... ... мыналар жатады:
1. ұлттық валюта бірлігі;
2. ұлттық валютаның еркін ауысуы, айырбасталуы ... ... ... ... ... ... мөлшеріне
сәйкес арақатынасы. Ұлттық ... ... ... валюталық шектеулердің деңгейі және ... ... ... ... ... ұлттық ( мемлекеттік) тұрғыдан
реттеу;
6. халықаралық кредит қаражаттары айналымын реттеу;
7. елдің ... ... ... ... ... ... мен бағалы металдар ... ... ... ... ... ... және реттеуші органдары
(мекемелері).
Ұлттық валюта ... ... осы ... ... ақша ... ... Қазақстанның ұлттық ... 1993 ... 12 ... «Қазақстан ұлттық валютасын
енгізу ... ... ... 1993 ... 15 ... ... енгізілді. Сөйтіп, Қазақстанның ұлттық ақшасы ... ... ... КСРО республикаларының ақшасы мен ... ... ... ақша ... (ұлттық валюта) болып теңге
бекітілді. Ол 100 ... ... ... айналымдағы ақша
белгілері банкноттар мен монеталардан ... ... ... ... ... ... мен ... Республиканың бүкіл аумағында ... ... ... салу ... ... ... ... үшін,
аккредитивтерге айналдыру үшін ... ... ... қаражаттарын шығару, олардың ... ... ... шек қою тек қана ... банктің шешімімен жүзеге асады.
Банкноттар мен монеталардың ... ... ... ... ... ... және ... да Ұлттық банк болып
табылады.
Теңгенің баға ... ... ... және ... ... ... алтын құрамы белгіленбеген. 1976 жылы
Халықаралық ... ... ... (Ямайка) кезекті кеңесінде
валюта жүйесінің жаңа ... ... ... Аталған кеңестің
шешімдеріне сәйкес ... құн ... ... және валюта
бағамдарын анықтаушы қызметі жойылды, сөйтіп ... ... ... ... ... ... тауарға айналды.
Сонымен қатар, қаражатпен қамтамасыз ету ... ... мен ... ... банктің сөзсіз міндеттемелеріне
жатады және оның ... ... ... ... Республикасының Ұлттық ... ... ... теңгенің алтын-валюта резервтерімен қамтамасыз етілуі
туралы ... ... ... Бұл ... ... ... маңызы жоғары, ал ішкі айналымдағы ақша
бірлігі көрсетілген ... ... ... ... ... үшін
міндетті болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы бірден-бір төлем ... ... ... ... жеке және заңды ... ... үшін ... ... ... ... пайдалануға
құқықтары жоқ. Ондай құқық ... ... ... ... ... ғана ... ақша ... тауарлар айналымы процесін, қызмет
көрсетулерді және әртүрлі ... үшін ... ... қолма-қол емес ақша қозғалысынан тұрады.
Жалған банкноттар мен ... ... ... ... ... шаруашылыққа интеграциялануға ... ... ... және ... ... ... ... талап етеді. Бұл қатынастардың толыққанды ... үшін ... ... ... ... тура келді.
Негізгі валюталық саясаттың бірі- ... ... ... және оны ... ... ... айырбастауды мейлінші
ырықтандыру. Мұның өзі бір жағынан, ... ... ... ... ... мен ... үшін ашық ұлттық
рыноктың болуын талап ... ... ... ... ... бағамының (курсының) орнықтылығы Қазақстан экономикасы
үшін дүниежүзілік ... ... ... ... ... өзінде теңгенің ел ішінде ... ... ... іс жүзінде қол жеткізіліп отыр. Ішкі
еркін ... ... ... ішкі валюта рынлгында шетелдік
валютаға өзгермелі курс ... ... ... ... ... ... ауысу мүмкіндігіне (полная конвертируемость) ... ... ... ... және ... тұрақтылығы, алтын-
валюта резервтерінің ... ... ... ... ... қажет.
1996. жылғы 24 желтоқсанында ... ... ... ... ... Заңының 3-бабында былай делінген:
1) халықаралық міндеттемелерді орындау ... және ... ... ... ... ... кез ... операцияларды шектеу немесе тоқтата тұру ... ... ... ... ... банкі резиденттердің ... ... ... ... ... және ... түскен
валюталық түсімдерді ... ... ... Қазақстан МВФ-тың мүшесі ретінде МВФ ... ... ... ... ... ағымдағы операциялары үшін валюталық
шектеулерді алып тастау мақсатын ... ... ... бір ... ... ... валютасына
немесе валюталық қоржынына ... ... ... жоқ. ... ... қалықтау (плавающий) тәртібі енгізілген. Мұның ... ... ... ... ... пен ұсыныс арақатынасына
тәуелді. Теңгенің ... ең ... ... ... ... ... (AFINEX) мен ... ... ... Орталығындағы сұраныс пен ұсынысқа ... Бұл ... ... ... ... белгілі теңге
санына теңгеріліп отырады. АҚШ долларының теңгелік ... ... ... нәтижелеріне сәйкес Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... бағамы арқылы
белгіленіп отырады.
Халықаралық кредит қаражаттары айналымына келсек, бұл ... ... ... нормаларды, соның ішінде ... ... ... ... мен ... ... құжаттар
айналымы Ұлттық ... « ... ... ... банктері
арасындағы есептеулерді ұйымдастыру туралы» ережелеріне ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк анықтаған ... ... ... валюта қоры мен ... ... ... ... ... ... төлем жүйесін қайта
жарақтандыру екі кезеңнен тұрады. I ... (ол 1996 ... ... ... асты) аралық төлем жүйесі құрылып, Республикадағы
төлемдер мен ... ... ... ... II ... (1996-
1998 ж.ж.) ұзақ мерзімді төлем жүйесі құрылып, іс ... ... ... ... ... жүйесінің тағы бір элементі халықаралық
валюта ... ... ... ... ... ұнамды төлем қаражаттары арқылы дер ... ... ... ... ... қысқаша айтқанда елдің
төлем қабілетінің ... ... ... төрт ... ... елдің
ресми алтын-валюта резервтері, СДР мен ... ... ... ... (мүше-елдің автоматты түрде шетелдік валютамен
өз квотасының ... 25%-ін ... ... алу ... ... валюта резевтерінің тауар ... ... ... ... 27 ... ... ... Президентінің
«Мемлекеттің валюталық резервтерін ... ... ... және ... ... ... ... Жаолығы шықты.
Осы Жарлыққа сәйкес «Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... және пайдаланудың тәртібі ... ... ... Онда Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... ... жүргізетін,
Қазақстан теңгесінің ауысу қабілетін тұрақтандыратын және ... ... ... ... ... ішкі және ... ... қамтамасыз ететін ең басты құралдарының бірі ... ... ... ... ... резервтері
мыналардан құралады:
а) монета түріндегі алтын, күміс, платина және ... ... ... ... ... ... ... валюталар;
в) еркін ауысатын валюта ... ... ... ... міндеттемелері.
Ұлттық банктің алтын-валюта резервтері ... ... ... ... алтынды, күмісті, платиналық топқа ... ... ... ... ... ... мен резеденттері
еместерден шетелдік валютаны теңгеге сатып ... ... банк ... ... ... ... проценттерн алу;
г) Ұлттық банк жүзеге асырған сатулар, ... және ... ... ... ... ... ... және т.б.
д) халықаралық қаржы ұйымдарынан, банктерден алынған ... ... ... ... ... ... ... үшін алынған төлемдер.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... ақша-кредит саясаты шеңберінде айырбас курсы ... ... ішкі ... ... ... ... ... ұсыныс арақатысы мен теңдігін қамтамасыз ету мақсатында ... ... Бұл ... ... интервенция деп те атайды.
-Қазақстан Республикасы үкіметінің және Ұлттық ... ... ... ... ... шетелдік валютаны теңгеге
айырбастау;
-беогілі бір мемлекеттің ... ... ... басқа бір
мемлекеттің валютасын сату арқылы жүзеге асару;
-мемлекеттік қарыздың, ... ... ... ... ... ... ... Республикасы банк жүйесін бұдан былайғы ... ... ... ... ... ... банкіаралық
рыногын тереңдету, форвардтық ... ... ... ... ... ... аспаптарын дамыту бағытында өрістемелік.
Мұның өзі ... ... ... ... және олар ... ... ... ісінде маңызды қадам болары ... ... ... ... ішкі ... ... тыс ... пунктерінің әрекетіне бақылауды ... ... ... интервенциялары валюта бағамының қысқа мерзімді
шайқалуларын тоқтатумен шектеліп, ақша ... ... ... ... ... ... ... қатар, айырбас
бағамының қатысты саясат бәсекелестікті арттыру бағытында, ... ... және ... ... алмастыратын салаларын ынталандыру
мақсатында өрбиді.
Қымбат бағалы металдар рыногы Қазақстан Республикасы ... ... 20 ... заң күші бар ... ... металдар мен асыл
тастарға байланысты ... ... ... ... ” Жарлығына
сәйкес әрекет етуде. Бұл Жарлық қымбат бағалы металдар ... ... ... реттеуге өтуді заңдастырды.
Аталған жарлық қымбат бағалы металдар мен асыл тастарға байланысты
мынадай әрекет түрлерін реттейді:
1) қымбат ... ... мен асыл ... ... ... ... ... металдар бар қалдықтардыдайындап қайта
өңдеуді;
2) қымбат бағалы металдарды аффинаждауға ... ... ... құқығының өзгеруін(сатып алу-сату және банктік
операциялар);
3) зергерлік бұйымдар жасауды.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... аффинаждаудан түскен қымбат бағалы маталдар алғашқы
саудада өткізіледі, ал шетелдік инвесторлардың үлесі ... ... ... ... ... ... ... металдарды сыртқы рынокта сату Қазақстан
Республикасының валюта заңдылықтарына сәйкес жүзеге асырылады.
Қазіргі ... ... ... бағалы металдармен жұмыс
істейтінекінші деңгейдегібанктер шеңбері кеңейе түсті. Олардың ... ... ... ... ... ... ... өз қызметтерін жүргізуде.
Ұлттық банктің лицензиялары Халықтық банкте, ... ... ... ... ... банкіне берілген.Лицензия алуға дәмесі бар
бірқатар коммерциялық банктардің өтініші қарастырылу үстінде.
Белгілі экономистер мен құқықтанушылардың ... ... ... ... ... ... жолында қымбат бағалы металдарды сатып алуға
мемлекеттік тапсырыс жүйесін жандандыра ... ... ... ... ... ... ... алынып, қазір әбден қалыптасқан,
солардың ішінде АҚЩ, ... ... ... қымбат бағалы металдарға
мемлекеттік тапсырыс жүйесі өте тиімді ... етіп ... ... ... ... ... ... биржасының қызметі
қалыптастырылып, соған сәйкес басқа да инфрақұрылымдарды даиыту ісі ... ... ... ... ... ... тарихы мен келешегі
Ұлттық валютаны енгізгенге дейін Қазақстанның саяси ұстанымы ... ... ... ... еді. ... ... ... артықшылықтарын толайым қолдануға
және өзара тиімділікпен ынтымақтасуға болар ... ... ... ... қатысушыларының талпыныстарына қарамастан, рубль
аймағы ұзаққа бармады. Ресейлік рубльдің ... шын ... ... ... және ... ... өз ... валюталарын енгізуге
итермеледі.
Қазақстан теңгені тура 13 жыл ... ... ... ... бұл ... көп ... бірақ экономикалық тұрғыда өз валютасының
Қазақстан үшін маңыздылығын шынайы да ... ... ... жеткілікті.
Теңгені енгізу түбегейлі экономикалық түрлендіру жағдайларында
жүргізілді. 1992 жылдың ... ... ... реттеу жағдайында
жасырынған инфляцияны босатқан бағаның ырықтану үдерісі басталды. Мемлекет
біртіндеп тұтыну, өнеркәсіп ... ауыл ... ... ... ... ... ... бас тартты.
1992-93 жылдардағы ақша жиынының бақыланбай ұлғаюы және банкілердің
кәсіпорындарды теріс ... ... ... ... ... салу ... ... үдете түсті. 1992-1993 жылдары
еліміздегі инфляция деңгейі 2960,8 пайызды және ... 2165,0 ... ... ... дағдарысты тездетті. КСРО ыдырағаннан кейінгі
республикалар арсында ... ... ... ... ... нашарлауы, олардың негізгі және айналымдық капиталының,
халықтың ... ... ... жинақ ақшаларынң құнсыздануы
республиканың инвистциялық әлеуетін күрт қысқартты. ... ... мен ... ... өсуі бағаның қарқынына ілесе алмады . Соның
нәтижесінде олардың сатып алушылық қабілеті төмендеді, халықтың негізгі
бөлігі ... ... Осы ... ... ... ... қысқаруына әкеп соқты, ақыр соңында шынайы ішкі жалпы өнім (ІЖӨ) 1992
жылы 5,3%-ға, ал 1993 жылы 9,2%-ға кеміді.
Республика экономикасын ... ... ... ... ... ... пен ... Үкіметі ұлттық валютаны енгізу туралы
шешім ... ... ... жөнінде алдын ала жұмыс босалқы нұсқа ретінде
1992 жылдың күзінде басталды. Сол кезде оны ... ... ... ... ... ... ... еді. Алайда, тек
рубль аймағы болмайтыны айқындалған кезде ғана ... ... 1993 ... 3-қарашасындағы Жарлығымен ... ... ... ... ... ... ... және
оны енгізуге байланысты іс- шараларды жүзеге асыру бойынша жұмыс тобы
құрылды.
Ұлттық валютаны ... ... іс ... тым ... ... ... ... Мұнда осы қадамға техникалық дайындықты қамтамасыз ету
мен ақша-несиелік, салық-бюджеттік, әлеуметтік және ... ... ... ... жіргізу қажет еді.
Күрделі экономикалық ахуалда басты назар ескі ақшаларды айырбастау
шараларымен байланысты мәселелерді шешуге, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... әралуан нұсқаулары
пысықталып жатты. Аралық немесе қосарлас валютаны, «купондарды» не оның
қайсыбір ... ... тез ... толыққанды валютаны тікелей
енгізу шешілді. Уақыт осындай қадамды ақтады, ... ... ... ... ... шын ... екі ақша ... басынан
кешірді.
Валюталық түзімді ұйымддастыру саласында күрделі мәселелерді шешу күн
тәртібінде тұрды. Валюталық бақылаудың ... мен ... ... шешілді. Шетел валютасы Қазақстан банкілеріне шет жерден қайтаруды
қамтамасыз ететін уәкілетті ... ... мен ... ... ... ... еді. ... реттелетін құбылмалы айырбас
бағамының түзімін таңдаудың ерекше маңызы ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкі күрделі, қарама-
қайшылық жағдайда 452млн. $ мөлшерінде алтын-валюталық қорды құра алды.
Жаңа ... ... қоры ... олар өз ... ... ... ... түрде ең қысқа мерзімде ... ... ... ... ... ... ... арқылы 1993 жылдың 12-қарашасында Қазақстан Республикасының
азаматтарына оның мақсаты мен қажеттігін түсіндіре ... ... ... ... ... ... ... аумағы бойынша айналысқа
енгізілді. Бірінші кезеңінде қарашаның 15-нен 17-сі ... ... ... 1-500 ... ... ... жүруіне жол берілді. Ал
1993 жылдың 18-қарашасынан ұлттық валюта ... ... ... ... ... ... ... табылды. Банктермен басқа да
шаруашылық субъектілерінің барлық активтері мен пассивтері теңгеге ... ... ж.ж ... ... купюралары 950,6 млрд. Сомасында
алынып тасталынды. Айырбас нәтижелері еліміздің аумағындағы бар ... ... ... ... Алдын ала есептеулер бойынша республикада
шамамен 1,3 триллион сомға ... ... ақша ... ... ... резевтік қорындағы қолма-қол ақшасын ескергенде жалпы соммасы
1,2 триллионды құрады.
Дер кезінде ... ... ... айырбасты белгіленген
мерзімде аяқтауға және ақша реформасының ... ... ... Осы мұғдарда әрбір есепшіге, бухгалтерлік жұмыскерге, ақша ... ... ... есе ... ... банк ... мекемелерінің
жұмысын айрықша атап өту керек.
Ұлттық валютаны ... ... ... ... ақша-несиелік және
валюталық саясатты дербес жүргізуге мүмкіндік жасады. Енгізілген тұстас
теңге құбылмалы айырбас ... ... ... ... ... соң ілезде Қазақстандық Банкаралық ... ... Жаңа ... ... ... ... ... мен реттеу үшін
керек болды.Биржалық сауда-саттық алдымен ... 2 рет, ... соң 3 ... ары ... 1995 ... ... ... жүргізілді.
1994 жылы Қазақстанның жаңа тарихында алғаш рет егеменді мемлекеттің
экономикасы ұлттық валютаға негізделді. Бұл жыл күрделі болды. ... ... ... ... қол ... келісімдерді бұза жүргізілді.
Бұған экономикалық ... банк ... ... мен қаз ... ... долларына қатысты теңге бағамы 1994 жылы 8,6 есе ... ... ... ... ... 1994 жылы ... 1158,3 ... жетті.Өзара есепке жазу сәтсіз жүргізілді.Теңге
бағамына 12,6 пайызға ... ... ... да ... ... тауарларға қанағаттанғысыз сұраныстың көлемі едәуір боп
қалды.Ал, сыртқы сауданы ырықтандыру импорт көлемдерінің өсуін және ... ... ... ол ... ... ... артуына,
демек , доллар бағамының өсуіне ықпал етті. Осы мезгілде кәсіпорындардың
өкілетті банктер арқылы қазақстандық Банкаралық ... ... ... ... ... ... ... пайданың 50
пайызын міндетті түрде сатуын енгізуге тура ... ... ... және ... ... ... ... бір тұрақтандыруға келтірді.
1995жыл республикадағы толыққанды валюта нарықнамасын түзілдіруде
бетбұрыс кезең ... Жыл ... ... ... деңгейі 60,3
пайызды, ал долларға қатысындағы құнсыздануы 17,9 пайызды құрады.
Ұлттық валютаға деген өскелең сенім, сауда-саттық теңгерім ... ... ... ... ... ... жаңа
табыстық қаржы құралдарының іске қосылуы қолма-қол және ... ... ... жоқ ... жәрдемдесті. Нәтижесінде валюта
рыногында тұрақтанудың алғашқы белгілері байқала бастады. ... ... ... ... алуы ... 30 пайызға кемітілді, сонан
соң мүлдем алынып тасталды. Өз кезегінде, бұл жеткілікті түрде өтімділігі
және ... ... ... банкаралық валюта нарықнамасының қалыптасуына
қол жеткіздірді.
Ұлттық Банктің тенгенің айырбас бағамын түзілдіруге қатысуы ҚБВБ-на
шабуылдармен ... ... ... ... ... мерзімдік
өзгертулерінің нәтижесінде бағам тербелісін жою үшін ... ... ... реттелетін құбылмалы бағам саясаты асқын инфляцияны
ауыздықтауға мүмкіндік берді.Мұндай тізімде ... ... ... ... қол ... 1996 жылы ... Банк реттелетін
өзінің валюталық саясатын жүргізуді жалғастырды.
Тенгенің АҚШ долларына қатысты бағамының бір ... ... ... ... валютаға деген сенім артты.Ал, Қаржы
министрлігінің ... ... ... және ... Банк
ноталары секілді қаржылық құралдарды ... ... ... ... ... ... елеулі сұранысты әжептәуір азайтуға
мүмкіндік ... ... ... ... айырбас бағамының төмендеуі 15,4
-ды құрады.
1996 жылдың 16-шілдесінде Қазақстан өзіне «Халықаралық валюталық қор
келісімдері ... » ... ... соң ... ... қолданбауға міндеттеме алды.Біздің еліміз сондай-ақ төлемдік
балансқа байланысты себептер бойынша валюталық бағамдардың ... ... ... шектеулерді енгізбеуге және күшейтпеуге міндеттемелер
алды. Халықаралық ағымдық мәмілелер бойынша ... мен ... ... ... ... ... еркін айырбасталымдығын
қамтамасыз етуге және шектеулерден азат көпжақты төлемдер жүйесіне ... ... ... ... жж. Ішкі ... рыногындағы басқыншылығы
жалғасты. Олар тенгенің атаулы бағам тербелістерін деңгейлестіру мақсатында
жүзеге асырылды.Осы мезгілде республикамыздың тәуелсіздігіне 7 жылы ... ... АҚШ ... ... ең ... құнсыздану
көрсеткішіне – 2,8 пайызға қол жеткізілді. Әсіресе ... ... ... ... шетел валютасы рыногында байқалды. Қазақстандықтар
Ресейдегі оқиғалар біздеде ... ... деп ... ... ... болып өтті. Тамыз-қыркүйек ... ... ... ... ... сауда-саттық серіктес елдеріндегі, ең алдымен ... ... ... ... ... ... мен түсті металдарға
әлемдік бағалардың қолайсыз жағдаяты тенгенің шынайы мәнінде айтарлықтай
қымбаттауына әкеп ... (1998 ... ... ... ... ... жылына орташа есеппен-14,5 пайызға). Бұл қазақстандық тауарлардың
ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... операциялар жөніндегі төлемдік баланстық теріс сальдосын ұлғайтты,
экономикалық өсу қарқынына қолайсыз әсер етті.
Көтеріңкі ... ... ... ... салдарларының алдын
алу үшін Үкімет пен Ұлттық Банк 1999 жылдың 4-ші ... ... ... ... ... еркін құбылмалыққа көшу туралы жария
етті.
Валюталық бағам түзімінің ауысуы және соның ізінше ... ... ... ... ... бағалауды жоюға мүмкіндік береді. Бұл
тұтастай ... ... ... ... ... қабілеттілік
айқындамаларын қалпына келтіруге ықпал етті.
Ұлттық Банк өзінің ішкі валюталық рынок сауда-саттығына қатысуын
едәуір ... және енді ... ... ... валютасын сатып алушы ретінде
бой көрсетті. Сөйтіп өзінің ... ... ... Банк тің валюталық рыноктағы ... ... ... ... ... жол ... шектелді. Сонда да еркін
құбылмалы ... ... ... ... бағалық бәсеке
қабілеттігін кемітетін валюталық бағамды артық бағалаудың алдын орады.
1999 жылдың сәуірінде жаңа тізімді ... ... ... ... ... күрт құнсыздануы болды.Сонан соң құлдырау қарқыны мамырда 12,4
пайызға, маусымда 2,5 пайызға кеміді. Ұлттық Банктің валюталық ... ... ... ... бұл ... ... ... жай күйге пара-пар салыстырмалы тепе-теңдікке қол
жеткізгендігі туралы айғақтады. Одан арғы ... ... ... ... ... ... 0,3 пайыздан аспады. Тұтастай алғанда,
1999 жыл үшін ... АҚШ ... ... биржалық бағамы 64,6 пайызға
кеміді және жылдың аяғында АҚШ доллары үшін 138,25 тенгені құрады.
1999 жылғы ішкі валюталық ... ... ... ... ... ... ... Сол жылы евро бойынша ... ... ... ... жылы тенгенің биржалық бағамының тербелістері ұтымды ... ... ... айлық өзгерістері 0,1-0,5 пайыз аралығын алады.
Осы жылы АҚШ долларына қатысындағы тенге бағамы 5,2 ... ... ... 1 АҚШ ... үшін 145,4 ... ... айырбас бағамының қазақстандық қор биржасында АҚШ долларына
қатысындағы өзгеріс серпіні ішкі валюталық рыноктағы ... ... ... ... Байқалған тыныштық занды еді. Тенгенің нығаюына
көбіне әлемдік өндірістің жандануы мен ... ... ... ... баға ... арқасында онды төлем балансы, алтын-
валюталық резервтердің өсуі, сондай-ақ ресейлік рубльдің долларға қатысты
нығаюы ... ... ... ... бағам алыпсатарлық қысымға ұшырамады,
шетел валютасының жеткілікті ... оған ... ... толық
қанағаттандырды.
Ұлттық Банк тенгенің шынайы мәнінде едәуір нығаюына жол ... ... Бұл ... ... ... ... қабілет деңгейін сақтауға мүмкіндік жасады.шынайы айырбас
бағамының ... ... ... ... ... ... ... саясаттың дұрыстығын растады. 2000 жылы теңге бағамы
бар-жоғы 2,8 пайызға өсті.
2001 жылдың бас ... ішкі ... ... ... ... ұшыраған жоқ: теңгенің биржалық бағамының ... ... ... және ... ... ... АҚШ долларына бағамы
148,95-ті құрады.
Мұнда қазіргі ... ... ... ... ... ... (мұнайға, металдарға және т.б. жоғарғы бағалар)
қолайлы жағдайлармен байланысты екенін терістеуге болмайды. ... ... мен ... жоғарғы бағалар сақталып қалды. Алайда, нақ инфляция
өсуінің төмен қарқыны және ... ... ... ... ... ... ... сенімнің артуына ықпалын
тигізді.
Ұлттық валютаның қалыптасуын қарастыра ... ... ... деген қорытынды шығаруга болады. Өз ақша бірлігіе ... ... ... ... ... және ... түрлендіру жолында
тұтқалы кезең атанды. Мемлекетіміздің валюталық саясатын дамытудың негізгі
бағыттарының біріне Қазақстан Республикасында валюталық түзімді ары ... ... ... ... ... ... Республикасы
резиденттерінің экономикалық еркіндігін кеңейту болып табылатын ырықтандыру
қажеттігі объективтік экономикалық себептерден туындайды. Бұл ... ... ... ... ... операциялардың кейбір
түрлерін лицензиялауды кезең-кезеңмен жоюды қоса отырып, ... ... ... ... ... және ... меңзейді.
Жақын жылдары Ұлттық банк қазақстандық тауарлардың ... ... ... ықпалын тигізетін теңгенің еркін құбылмалы айырбас
бағамын сақтауды көздеп отыр. ... Банк ... ... ... ... ... алу ... кезінде ішкі валюталық
рынокта өте аз қатысуын жүзеге асыра отырып, айырбас бағамының ... Ал, ... оңды ... сақталуы отандық экономиканың
ары қарайғы дамуы мен ... ... ... ... ... ... етеді.
Қорытынды
Валюталық нарықтың негізгі ролі экспорттық-импорттық операцияларды,
капиталдардың ағымын және әлемдік экономиканың интегрециялануын қамтамасыз
ету болып ... ... ... ... ... ... түсуді, сөйтіп ұлттық экономикамыздың қажеттіліктерін халықаралық
операциялардың нақты деңгейімен сәйкестендірілуі тиіс ... ... ... ... ... ... қымбат металдар нарығын дамыта
түсіп, Қазақстан ... ... ... ... ... ... валюталық нарықтың халықаралық стандартына
жақындауына және шетелдік ... үшін ... ... ... ... тиер еді деп ... ... экономикалық дамуындағы соңғы жылдардың
қуанышты көрсеткіштері ел үкіметінің және Ұлттық Банктің осынау ... ... ... ... шешіп жатқанын көрсетсе керек.
Жұмыс барысында біздің финанс системамыз Ресей ... әлде ... алға келе ... ... ... теңгесі соңғы жылдары тұрақты төлем ... қана ... ... алмастырылатын валюталарға шексіз айырбасталады
және біршама тұрақты валюталар қатарына кіреді.
Түйіндесек, ... ... ... ... енгізілу, әрі
қарай оның сыртқы және ішкі тұрақтылығын қамтамасыз етуді талап етеді.
Шетел тәжірибесін, әсіресе, ... ... ... және ... ... бағамын реттеудің нарықтық әдістері
жөніндегі оңтайлы тәжірибесін ескере отырып, Қазақстан валюта нарығының
механизмдерін ... ... ... ... одан ... ... күш ... деген сенімдемін.
Әдебиеттер тізімі
1. М.Байгісиев “Халықаралық ... ... ... ...... 2004 ж.
2. Б.А.Көшенова “Ақша, несие,банктер.Валюта қатынастары” Алматы 2000
ж.
3.Ю.В.Пашку “Деньги: прощлое и современноть” 1990 ж.
4.М.Пебро ... ... ... и ... М.,1991.
5.Я.Әубәкіров, К. Нәрібаев, Е.Жатқанбаев, Е.Байжұмаев “Экономикалық
теория ... ... 1998 ... ... ... 2002ж. ... ... несие, банктер” Оқулық . Алматы:2001ж.
8.И.Я.Носкова., Л.М.Максимова “Международные экономические отношения”
М.,1997ж.
9. С.Әкімбаев, А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров ... ... 2002 ... ... С.Б. ... айналысы және несие”.Оқу құралы. Алматы: Қазақ
университеті 2000 ж.
11.Сейткасимов Г.С., Шаяхметова К. О.; Абдраимова Г.Т. ... и ... в ... Алматы “Қаржы-қаражат” 2000 ж.
12. Фишер С., Дорнбуш Р., Шмалензи Р. “Экономика” М., “Дело” 1993
13.Поляков В.П., ... Л.А. ... ... ... и
кредита” М., “Инфра-М” 1996 ж.
14. Красавина Л.Н. “Денежное ... и ... ... М., ... 1977 ж.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық валюта қатынастары және валюта курсы30 бет
Валюта нарығы. Валюта курсы және динамикасы20 бет
ҚР-ның валюта нарығы24 бет
Әлемдік шаруашылықтағы валюта жүйесі және валюта курсы23 бет
Ақша айналыс заңы38 бет
Валюталық операциялардың даму тарихы3 бет
Валюталық қатынастар35 бет
Макроэкономикаға кіріспе.Макроэкономиканың пәні және әдістемесі200 бет
Халықаралық валютаның жүйесінің және бағамының іс-әрекет механизмдерін зерттеп талқылау33 бет
Халқаралық валюта жүйесі19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь