Телевидение және ұлттық идеология

1. Кіріспе

1.тарау Телевидениенің қоғам өміріндегі атқаратын рөлі
1.1. Қазақстандық телеарнадагы жас буының санасын сусындата білуде септігі зор багдарламалар
1.2. Онегелі ұрпақ осіп шыгыуы ушін ізгілікке тізе бүктірер рухани азықтын бірі . теледидар

2.тарау Телевидение және ұлттық идеология
2.1. Ұлттық құндылықтар
2.2. Еліміздегі ұлттық идеология мәселелерінің теларналардағы насихатталуы және көрсетілу деңгейі

3. Қорытынды
Сілтемелер:
Пайдаланған әдебиеттер
        
        Жоспар
1.
Кіріспе.....................................................................
.3-бет
1-тарау
Телевидениенің қоғам өміріндегі атқаратын рөлі.....10-30
1.1Қазақстандық телеарнадагы жас
2-тарау
Телевидение және ұлттық идеология............................31-53
3. Қорытынды...........................................................65-
67
Кіріспе
« Ақыл
табылмай, ештеңе
табылмайды.
Ой жетелемей
тұрып, ар –
намыс шыңдалмайды. Ар-
намыссыз
азамат ... ... ... ... ... сана мен
ұлттық намыс
та тұл»
Н. Ә. Назарбаев
Қазақстан өз тәуелсіздігін алғаннан бері, бұрындары айтылуға ... ... ... ...... жиі қозғалып жүр. Зиялы қауым
өкілдері күнделікті ... ... ... - ... ... бұл ... әлі ... өз шешімін тапқан жоқ.
Жалпы, ұлттық идеология дегеніміз не?
Қазақ ... ... ... ... ... – “идея және логос” деген сөзден тұрады. Идея /грекше idea ... ... ... ... бет алуы ... ... логия - ғылым
дегенді білдіреді. Ал, идеология таптар мен әлеуметтік ... ... ... ... ... - ... философиялық, моральдық,
эстетикалық және діни көзқарастар мен теориялық идеялардың жиынтығы”[1]
делінген. ... ... ... - ана ... бен ... ... ... тарихымыз кіреді. Ал, бүгінде кеңестік дәуірдің
тепкісінен әлі есін жия ... ... ... қалудағы ұлы күресте
бұқаралық ақпарат құралының рөлі өте зор. ... ... жас буын ... ... мен ... ... қалыптастырудағы тиімді құрал, әрине
теледидар.
Адамзат өмірінде ... ... алар орны ... ... ... және ... ... қалыптастыруда, олардың тигізер ықпалы зор.
Ақпарат құралы әлемде болып жатқан өзгеріс, жаңалықтардың тек ... ... ... ... баға ... игі ... ... қолдау
көрсететін ұлттық идеологиямыздың басты құралы. Бүгінде олардың кез-келгені
бір-бірімен тығыз ... ... ... бола ... ... ... нығайтуға қызмет етіп келеді. Бұл тұрғыдан
алғанда, қай ... ... ... ... мен ... бары ... ... мақсат қойып, өз ісіне шын берілген жанды ... ... ... ... ... Бұл ... диханның
еңбегі еккен егінімен, өнер адамының еңбегі өнер әлеміндегі қолтаңбасымен
бағаланады. Сол ... ... те ... өнер ... ... шығармашылығы
бұқара халықтың тыныс-тіршілігімен тығыз байланыста болатын тілші қызметі
жауапкершілігінің жоғарылығымен ерекшеленеді.
Осы жолда, халықтың сана сезімінің, мәдениеті мен салт – ... мен ... ... ... ... ... ... өзіндік үлесін
қосуда. Бұқаралық ақпарат құралдары ең алдымен, қарапайым жұртшылықтың арыз-
арманын, ... ... ... ... ... Осы орайда,
“Қазақстан” ұлттық телеарнасы, “Хабар”, «Еларна», «КТК», «Рахат», ... ... ... ... ... өткір ойлары мен
сыбызғы сырларына негізделген. Бұл арналардың бағдарламалар өзегі – тіл ... өнер мен ... ... ... ... ... ... тәрбиесі, әлеуметтік мәселелер бәрі бір-бірімен сабақтаса ... ... ... ... ... ұлттық идеологияны диплом жұмысымның тақырыбы етіп алудағы
мақсатым да – ... ... ... ... ... ... тану,
рухани құндылықтарымызды зерделеу. Сонымен бірге, ұлттық сана ... ... ... Қазіргі телеарналардан беріліп жатқан
бағдарламалардың қайсысы ... ... оң ... ... ... әсерін тигізгені жөнін тілге тиек етсем деймін.
Менің дипломдық жұмысымның ... ... үш ... тұрады. Оған
қысқаша тоқталып өтер болсам, 1-тарау – ... ... ... ... телевизияның бүгінде қоғамымызда алатын орны, бағдарламалар
сапасына, жастардың ұлттық ... оята ... ... бар ма деген
сауалдарға өзімше ой қорытып өттім.
Ал, 2-тарау – «Телеарналар және ... ... ... ... Бұл тарауда, телевизия саласындағы аға буын ... ... ауыр ... ... ... ... қалыпта шығып тұрған хабарларды
зерттей келе, бүгінгі хабарларымыздың сценарилерін көрсеттім. Ұлттық ... ... ... «Мың бір ... жүз бір жұмбақ »
бағдарламаларына кеңінен тоқталып өттім.
3-тарау, ... ... ... ... ... Мұнда
қазіргі ұлт зиялыларының ұлттық идеология мәселелеріне көтеріп жүрген
тақырыптарын және оның ... ... ... ... ... ... ... нұсқасын бердім.
Соңынан бәрін қорытындылап, «Ұлттық идеология - өркениет ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалар қажеттілігін атап көрсеттім.
Қазыналы да қатпарлы тарихымыздың тамыры тым ... Сан ... да ... ... ... ... да ... әлеміне сені де тарта
отырып, ой тұңғиығына шомдырады. ... ... ... өмір ... ... ... орны тым шоқтықты әрі мөп-мөлдір. Бай ауыз әдебиеті мен
жыршылығы, ... ... ... ... айшықты прозасы, әлемдік
мәдениетке өз дауысы, өз үнімен келіп қосылды. Осы орайда, ауыз ... ... сан ... өнер ... ... ... оның ... ,
мәуелі бәйтерекке айналуына өлшеусіз үлес қосқан замана тұлғаларына айтар
алғыс өлшеусіз. Өткенсіз бүгіннің, бүгінсіз ертеңнің жоқ ... ... бола ... да, барымызды базарлап, етек-жеңімізді жинақтап,
жоғалғанымыз бен жоғалтқанымызды іздей бастағанымыз да кеше ... ... ... ... айтып қана қою болашақ ұрпақ алдындағы өтелмеген
парыз, мойындағы қарыз секілді сезілетіні де ... ... Ерте ... ... өкінгенмен ешнәрсе ұтпасымыз анық. ... ... ... ... ... ғасырлар додасына қосылған қалың нөпір ішінен өз
жолымыз бен орнымызды табу да ... ... ... ... айналып,
есейе ержетіп, ақыл-ойдың толыса толығып, ... ... ... ... ... ... ... мөлдір бұлақтың тұма
көзінің тым тереңде екендігі де айқындала, анық байқалады.
Халқымыздың кешегі жүріп өткен өмір жолы ... атты ... ... ... ... Қуаныштары мен күйініштері де, шарықтаулары мен
төмендеулері де ... ... ... ... де ... ... ... ұлы істермен бірлікте саралай отырып, салмақтау да бүгінгі заман
талабы.
Буырқанған қилы ... ... сай өз ... ... ...
сыйға тартуда. Десек те, жиырмасыншы ... ... ... ... орны тым ... ... жаны ... пенделер адам жанына
керекті дүниелерді күнделікті өмірінің бір бөлшегіне айналдыруда. Солардың
бәрінен дерлік шоқтығы биік әрі ... ... ... – теледидар.
Өмірге келу мерзімін ғасырмен салыстырсақ, оның ... ... ... ... ... да ... ... сәл ақ астам. Замана
керуеніне көз қадап, ... зер сала ... ... ғана сәт. ... ... ... ... шыға, әлем атты үлкен дүниеге әр қиырдан көз
сала, өзіне өзгені табындыра әрі таң қалдыра белгісіз биіктерге бет ... мол, ... да ... ... ... пендені” ағысы адуынды, иірімді
дария секілді өз ... ... ... ... ... ... өз
уысында тұтқындап ұстауда. Шығамын деп шамырқанғаныңмен шыға ... ... Жан ... ... ... ... тартып, шымырлана шиырланып,
ширыға түскен сайын сені өз ... ... ... ... ... әрі құпиялы, көгілдір экранның қазақ топырағындағы тарихына
небәрі елу жыл. ... өнер ... ... ... аралығында өнер атаулының
өзгесінен оза шауып, бұқаралық ... ... ... ... ... иемденген. Мұны өнер атаулының бәрін дерлік бойына ... өнер ... те ... ... ... мол ... әлем
десек те қателеспесіміз анық. Газет, кино, ... ізін ала ... ... де, бүгінде осылардың әрбірімен иық теңестіре оқ бойы озық ... ... ... ... ... алатын бастауы – біздің Ата Заңымыз ... Ата ... ... жатқан қоғамның ең жоғары ... - ... ... сәйкес, атқарылып жатқан кез-келген игі іс пен жаңа да ... бәрі ... ... жұмсалуда. Біздің кез-келген ісіміздің
негізгі арқауы – халық татулығын насихаттау, ұлтаралық бірлік пен ынтымақ.
Қазіргі идеологияның ең тұлғалы ... бірі де ... ... ... ... ... саналы тәрбие беру, тарих
сабағын бүгінгі ұрпаққа бұрмалаусыз жеткізу, дәстүр ... ... ең ... ... идеологиямыздың іргетасын нығайту мақсатымен,
“Тоғызыншы муза” ... ... ... ... ... ... ... ұрпаққа нендей әсер ететіндігін айқындамақпыз.
Теледидардың қазақ ұлтының, оның ішінде ... ... ... атқарар
рөлі өте зор. Қазақ халқына бүгінде керегі – қазақтың тілі, діні, мәдениеті
мен әдебиеті және тарихы. Қазақтың ... ... ... қор ... ... септігін тигізу қажет. Ата- бабаларымыздың қылыштың
жүзімен, найзаның ұшымен сақтап қалған жерімізді, салт-дәстүрімізді ... ... ... ... ету ... ұлы мұратымыз, міндетіміз.
Қазақ телеарналары әкімшіл-әміршіл саясаттың құрығында ... де, ... ... ... ... өз ұлттық болмысын жоғалтқан емес.
Ал, бүгінгідей егемендіктің көк туы желбіреген ... ... ... ... біздерге, яғни журналистерге үлкен сын.
Осыған орай, ұлт зиялыларының алаңдаушылығын да байқаймыз. «Жас ... ... ... ... Жұмабаев, «Ана тілі» газетінің бас ... ... ... ... ... аман алып қалу керек...»
деген сұхбатында былай дейді:
С.Ж. : Қазақ елі бүгінде батыс елдерінің ақпараты тасқынының астында қалды.
Әсіресе, ... сөз ... ... ... ақпараты тіпті үстемдік
құрып кетті. Әрине, ол ақпараттар тек қана таза ... ... ... ... ... жоқ еді. ... біздегі жағдай мүлде басқаша. Батыстан
келіп жатқан ... ... ... ... ... ... ... бұл еліміздегі ақпарат нарығын дұрыс жолға
қоймаудың салдарынан туындап отырған жағдай. Сіздің ойыңызша қалай?
М.Қ. : ... ... Біз о ... ... ... ... алдық. Ресейдің
кез-келген газеті қазір Қазақстанда сатыла беретін жағдайға ... ... ... ... ... да аз ... ... біз ақпараттық ауқымымызды,
ақпараттық шекарамызды басында босаңсытып алдық. ... ... ... ... ... ... елдердің ақпараттарын
сонша тайраңдатуға бола ма? Бұл қандай қажеттіліктен туындап отыр? Әлі
күнге ... біз ... ... ... тағы да ... ... ... жаздырып алып оқимыз. Ақпараттық кеңістік тұрғысынан,
әсіресе, Ресеймен арамызда ешқандай шекара жоқ. Кезінде қалай ... ... ... ... ... миымызды, санамызды әбден улап алған.
Ойымызды тежеп тастаған. Оның ішінде, әсіресе, ... ... ... басқа ойға жетелейтін сұмдық ... өте көп. ... ... ... ... ... өзінің тарихына, болашағына
күмәнмен қарайтындар да кездеседі. Қай басылымдарды Қазақстанда ... ... ... ... Бұл тек қана қазақ газеттеріне ... ... ... да, ... ... бұқаралық ақпарат құралдарын
ретке келтіру уақыт күттірмейтін аса жауапты ... [4],- ... ... күні ... ... ... ... Ресейлік
бағдарламалар мен шетел фильмдері және «көбікті» сериалдардың көбейіп
кеткені рас.
Біздің рухани дамуымыз, ... ... ... ой ... ... ... ... алып шығып, ұлт ретінде жоғалтпай, рухани бірлігіне
нұқсан келтірмей, үнемі алға жетелеп келе жатқан қайнарларымызды ... ... ... ... ... ... ... сақа», «Атажұрт», «Алтын қақпа», «Үзеңгі жолдас»,
«Ән мен ... ... ... ... ... ... қазақ» , ал
«Хабар» арнасында «Азамат», «Тіл», «Айтыс», Еларнадағы «Мың бір ... ... ... ... ... ... жақтарын көтеретін «Ел-жұрт»,
Рахаттағы «Жұмадағы жүздесу», «Нұр-нама», 31-телеарнадан «Дода», «Отбасы»
т.б. қазақша бағдарламалар ... ... ... не ... Оған ... біз ең ... тілден
іздер едік. Тіл – ұлттың дүние ... , ... ішкі ... сыртқы
көрінісі. Тіл – құрал дейміз. Құрал болғанда ойды ... ғана ... де ... ... Президентінің 2001 жылғы 7 ақпанындағы
“Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 ... ... ... ” №550 ... және ... ... Үкіметінің 2003
жылғы 9 сәуіріндегі “Тілдерді қолдану мен ... ... ... ... ... іске ... жөніндегі 2003-2004 жылдарға
арналған іс-шаралар жоспары туралы” бағдарламаларды басшылыққа ала отырып,
тіл туралы бағдарламалар санын көбейту ... ... ... ... айналды. Ермегіміз де,
тәрбиелеушіміз де сол. Жапондықтардың зерттеуіне сүйенер болсақ, әрбір ... ... ... 16-18 ... ... көруге арнайды екен. Оған
қатты сенетініміз сонша, сөйлесек ... ... болу үшін ... ... ... ... ... қайталауға құмармыз. Олай
болса, ұлттық идеологиямызды насихаттайтын бағдарламалар санын ... ... ... ... бір ... Шын ... идеология адамдардың қауымдастығын саяси және экономикалық
міндеттерді шешуге топтастыру мен жұмылдырудың уақыт ... ... ... ... ... ... қалыптастыру механизмі. Бірақ бұл – күштеп
зорлау ... ... ... ... және оның ... ... қоғамдық қозғалыстардың адам ақыл-ойына өркениетті түрде
ықпал ету тәсілі. Идеология негізіне адамдардың заң ... ... ... ... ... ... ... адамгершілік,
ұлтаралық келісім, барлық ұлттар мен ... ... ... прогресс жолын түпкілікті таңдап алды. Бұл жолдан біз
осы асқақ идеаларды иемдене, ұланғайыр ... және ... ... ... ... қана өте ... ... кемеңгерлігін, бойындағы
сарқылмас рухани және шығармашылық әлеуетіне сенемін. Сондықтан да ... ... ... іске ... бір сәт те ... ... тарау. Телевидениенің қоғам өміріндегі атқаратын рөлі
Біз қазір ғылыми ... ... ... өмір ... ... ішінде ақпараттық технологиялар күннен күнге қарқындап
жетілуде. Соған орай БАҚ ... ... ... ... ... БАҚ ... ... алатын рөлі өте зор. ... ... ... алу мен ... ... ... артық айтпаспын. Газет, радио
, телевидение барлығы болмысымыздың бірінші болмаса да, басты орындарының
бірінде тұр. Бұл - өмір ... ... ... ... ... заманның талабына сай өзгеріп, дамып отырған. Қазіргі таңда нағыз
тиімді, қолайлы ақпарат тарату БАҚ ... ... ... Телевизия
газет пен радиодан даму жағынан асып түсуде. Әрине, телевизияның жанрлары,
тарихы газет пен радиодан бастау ... ... ол өз ... асып түскен
шәкірттей елді таң қалдыруда.
Қоғамдағы ... ... ... ... керек, мұның өзі
мемлекеттік барлық салаларда, соның ішінде ... ... аса ... ... буында байсалдылық пен көрегендік танытуы нәтижесінде мүмкін болмақ.
Кез – келген, әсіресе дамушы мемлекетте көзқарастар мен ... ... ішкі және ... саясатты жүзеге асыру, ғылымды, мәдениетті, білімді
дамыту, жаңа адамгершілік ... ... ... ... ұлттық идеология негізінде адамдардың заң жүзіндегі құқықтары мен
бостандықтарының кепілдігі қамтамасыз ... ... ... ... ... ... мен ... теңдігі идеялары басты
нысанаға алынған.
Егемен Қазақстанның тәуелсіз жолы – қоғамдық өмірдің ... ... ... ... ... жолы. Тоталитарлық өткенді серпіп тастап,
біз қысқа мерзім ішінде мемлекеттік-бюрократиялық экономикадан - еркін
бәсекелестікке, ... сан ... жеке ... ... - адам ... мен бостандықтарының еркін құндылықтарына
дейінгі тар жол, тайғақ кешуден өттік. Қазіргі ... ... ... жаңа ... ... Ашық ... қоғам орнатып, әлемдік
кеңістікке белсене кірігу үстінде. Біз қарқынды даму ... ... ... ... ... ... ... пікірінше,
қазақстандық даму жолы посткеңестік елдердің көбісіне үлгі-өнеге жолы
ретінде қабылданады.
Қазіргі уақытта ... 2 ... ... бұқаралық ақпарат құралдары
жұмыс істейді, олардың 80 пайызы тәуелсіз ақпарат құралдары.
Олардың саяси бағыт-бағдары да ... ... ... оппозициялық
бағыт ұстанатындары да бар. ... ... та, ... ... ... ... қазақ және орыс тілдерімен қатар, бұқаралық ... 11 ... ... ... украин, поляк, ағылшын, неміс, корей,
ұйғыр, түрік, дүнген тілдерінде шығады. ... ... ... ... ... ... ... сияқты басылымдарына үнемі
мемлекет тарапынан қолдау көрсетіліп ... ... ... ... ... ... баспасөз нарығында шетелдік БАҚ-тар да кеңінен ... ... ... ... ... 2400 ... ... құралдары еркін таратылады. Олардың ішінде «Би-Би-Си», «Рейтер»,
«Дойче Велле», ... ... ... «ИТАР-ТАСС», «Франс
пресс», «Синьхуа», «Бридж Ньюс» және т.б. әлемнің жетекші ақпарат ... ... ... ... да ... ... ашты.
Спутниктік теледидар мен әлемдік Интернет желісі қазақстандықтар ... ... ... ... әлем үшін ашық та ... ақпарат
таратуға негізделген жаңа заманға бастайтын жаһандану БАҚ-тарға қойылатын
талапты күшейте түсті. Сондықтан олар өздерінің ... сөзі үшін ... ... ... керек.
Сөз бостандығы шексіз емес. Ол табындыратын ғана ... ... ... күш. Ол ... ... қана ... сонымен бірге ел тағдырына
ықпал ететін қоғамдық пікір мен қалың бұқараның санасын да сомдайды.
Сол себепті, осындай ... ... ... ... ... тұрғанда, тіліміз - өлі тілдер арасынан табылмай тұрғанда, біз ... ... ... ... ... ... алаңдаушылық білдірген
Сәрсенов Жігердің «Қалайсың, жастар бағдарламасы?!» атты ... ... ... қай мемлекетте , қай дәуірдің ... ең ... ... ... Сондықтан, ертеңгі ел тізгініне иелік ететін
өкілдердің ... ... ... ірі ...... да ... ... Қазақстандық телеарнадагы жас буының санасын сусындата білуде септігі
зор багдарламалар
Анығын айтқанда, төріміздегі көгілдір экраннан жастарға арналған жөні
түзу ... ... ... барады. Таяуда ғана Елбасы
мақұлдаған ... ... ... заң жобасы ел ертеңінің өкілдерін
қуантқанымен, телеарна қызметкерлерінің жастар ... ... әлі ... жағдайда емес. Мысалы танымдық, ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық
телеарнасын алайық. Әзірше, жастар жағына қарай іліп алар ... ... ... ... «Алтын сақа», «Ата жұрт» немесе «Ән мен әншіні»
атаймыз. Рас студиясы қашан ... ... толы ... қатары
осылар. Ал ауылдағы ағайынның бұл хабарларды жастары ғана емес, тайлы-
таяғына дейін тапжылмай ... ... ... ... ... ... ... телеклуб, әу баста бойжеткендер үшін
қаншалықты әсерлі ... ... ... әйел ... ... ... ... кетті. «Алтын қақпаның» құнары мол туған тілімізді жас
буынның санасын ... білу де ... ... деп, ... ол да ... Ал, «Алтын сақа», «Атажұрт», «Ән мен әншінің» өз көрермендері бар.
Әйтсе де, шындығына ... ... ... ... ... ойып ... ... олардың жан-жақты қажеттілігін өтеп, тыныс тіршілігін ашып
беретін бағдарлама ... ... әлі туа ... жоқ.
Сөз жоқ жастардың көпшілігі ойын сауық пен көңіл көтеру жолындағы
көрсетілімдерді ... ... ... ... тетігін
алмастырып отырып-ақ көзге жылт етер қызықты көріністер мен бір сәт ... ... ... олардың назарын өзіне бұрғызады. Қарапайым мысал,
«Алматы» телеарнасындағы «Әзіл» айдарымен танымал ... ... ... ... назарын өзіне аудармай қоймайды. Тек мылқау көрініске ... Олай ... ел ... ... ... әзілдің орны да
тағылымдық сипатын жоғалтып алып жатқанға ұқсайды.
Елдегі тағы бір арна – «HIT ... ... ... алар ... ... ... Себебі, қала жастарының басым бөлігі осы арналардың
бейнеклиптерін, жеңіл-желпі ойындарын тамашалайды. Ол ... де. ... ... ... «супер» саздың ордасына айналып тұрған бір ... ... өзі ... сан рет ... ... ... ... жаулап алуға дайын тұрады.Ал жалған емес,
шынында «қалайсың?» деп қазақ жастарының ахуалын ... ... ... ... ... ... екен «HIT TV» ... [6] - деп өз
қынжылысын білдірген. Иә, тек қана ... ... ... ... ... ... саны өте аз. ... саусақпен санарлық десек те
болады.
(Ауылыңның жасын көрсет, болашағын ... ... ... дана
бабаларымыз жас өскіннің ойы мен зердесіне қарап-ақ оның ... ... баға ... Екі ... арасындағы қыл көпір тәрізденген қиын-
қыстау бүгінгідей заманда қасаң ... аға буын ... өсіп келе ... ұрпаққа келешектің кілтін аманат етіп, үлкен үміт артатын тәрізді. Бұл
заңды да. ... ... ... ... ... ... ... жүру (жастардың қолында екені- қай ... қай ... ... ... ... өміріне берік орныққандықтан, олардың ... ... ... ... ... ... жоғары білімдік
деңгейі мен қоғамдық-саяси белсенділігін көрсете ... ... ... ... ... көмектесіп, табиғатына сай бағыт-бағдарын анықтайды.
Ертеңгі ел басқарар жас азаматтардың бүгінгі дүниетанымы, өмірдегі күрделі
құбылыстарға деген көзқарасы ... ... ... ой ... өлшемдері, көкейкесті ашық әңгімесі бүгін де жалғасын тауып жатыр.
Өткенсіз бүгіннің, бүгінсіз ертеңнің мәні болмақ ... ... ... пен ... ... тағылымы мен болашақты бағамдау ... ... жол ... ... ... ... ... бағытын қалыптастырып тәрбиелеудегі теледидардың рөлін зерттеудің
әлеуметтік және саяси мәні бар, мұндай бағдарламалардың ... ... ... жүгі ... Себебі жас көрермендер - оңы мен солын жаңа
аңғарып, өмірдің ... жаңа ... ... табиғаты еліктегіш, сенгіш.
Біз неліктен жас өскіндерге тәрбие берудегі теледидардың үлесін көбірек
айтамыз? ... ... ... ... гөрі ... ... мүмкіндігі жоғары және сөзбен де, көрініспен де қызықтырып, иландырып
әсер етер ықпалдылығы басым, жеделдігі жоғары. Телехабарлар тек ... ... бере ... ... де маңызды, оның аудиториясы
қоғамның даму ... ... ... және ... потенциял. Қазақ
теледидарына жаңа пішін, түр енгізген ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық ойды қалыптастырған халықтық
сипатын ерекше айтуға болады, ол шын ... ... көзі мен ... тілі (А.Байтұрсынов)бола білді.
Жастар редакциясының қырық бес ... ... ... зор ... көрсетті, оның жүріп өткен ізі мен мол
тәжірибесі бүгінгі бағдарламаларға үлкен үйрену мектебі ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін пайдалану үшін ... ... тұта ... ... ... ... ... керек. Әйтсе де, өзіндік өшпес тарихы бар деп ауыз ... ... ... ... ... таспадағы хабарлар
өшіріліп, үстіне басқа хабар жазылғандықтан, Қазақ ... ... ... ... ... ... жазбалары жетімсіреп тұр.
Қандай құнды дүниелер еді десеңізші …
Өкініштен өндіреріміз шамалы ... ... ... қастерлеп,
қанағат тұтуға тура келеді.
Жастар бағдарламалары көптеген қызықты ... ... ... жеке хабарларды қамтиды. Жастар редакциясы шығармашылық процесте
соны ... ... ... ... ... әсер ... хабардың қабылдау мүмкіндігін арттырған, аудиторияны
сендіре алу қабілетін, батылдық, шыншылдығын ... ... ... төл ... жасай білген. Жастар бағдарламасының
маңызы өз дәуірінің жыршысы бола отырып, жастарды еңбекке үндей ... ... ... ... мәдениет, ... ... ... араласып, жанашыры болды,
тұрақты ... ... ... ... ... ашық сырласты. Бізді: ( Бүгінде жастар тәрбиесі шет ... ... ... ... өсуі ... ... ... салқындықтың
салдарынан емес пе?(-деген мәселелер толғандыруы тиіс. Өнегелі ұрпақ өсіп
шығуы үшін ... тізе ... ... ... бірі – ... ... болып табылар білімді ұрпақ тәрбиелеп, санасына
сәуле құюға үлесі мол осы бір қобдишаның төрт ... ... де ... да ... ... ... темірқазығы болар хабарлармен
толтыра алмай жүргеніміз көңілге өкініш ... Тек ... ... қана ... ... ... ... Олай болса, Қазақ теледидарының
жастар бағдарламасы ... ... ... ... тәрізді қасиеттерді көгілдір экран арқылы жастарға арнай беруі
тиіс. Жастар телехабарларының көпшілігі адам ... ... ... ... біте ... ... тырысады. Адам жайлы адам
жанын тебірентерліктей әңгімелесу оңай емес. ... ... ... ... ... үшін де ... тапқан қабілет керек. Жастарға ақыл айта
жөнелетін ... ... өңеш ... ... кей ... ... мәнін кеміткені рас. Алайда көкейкесті мәселелерді қозғаған кесек
ой толғаныстары жастар бағдарламасынан көп көрініс ... ... ... ғана көрегендікпен байқай білген көпшілікке беймәлім өмір шындығын
типтендіріп айта білді, тани ... таба ... Ақ пен ... ... ... ескі мен ... ... қойып, психологиялық образды контрастар
жасау арқылы мәселеге тереңдей еніп, оған көрермендердің көзін жеткізді.
(Айтушы ойын өзі үшін ... өзге үшін ... ... ол ... қиналмай түсінетін қылып айтуы керек. Яғни әр сөздің мағынасын жете
біліп, ... ... тізе ... ... [7]. ... тілі ... түсінікті болуы керек. (Сөз ... ... ... ([8]. Бұл ... де ... ... ... сөзді тізбелеп, қызыл сөзбен қысыр сөзге ... ... ... ... ... анық. Теледидардағы көрініс онсыз да көп ... ... ... Тіл ... яғни ... ... ... айтуға
оңай болғанымен, іс жүзіне асуы қиын. Кім де ... ... өзге ... дәмі ... болып тұратындығы бүгінде жаңалық емес.
(Тақырып өнер туындысының ірге тасы. Өнер өмірден ... ... ... ең ... ... ... ... тақырыбы([9].
Тележурналист белгілі бір нәрсені зерттейді, материал жинайды. Оны ... бере салу ... (Бір ... басына оншақты адамды
отырғызып, ... ... ... ... ... ... тосып,
(сөйлеген жастардың ( экранда көп көрінуі, бір ... ... ... ... ... ... айту, проблема көтермей, тек ... ... бәрі ... ... ... көре ... журналист-
режиссердің тапшылығынан, әлсіздігінен болатын кінәраттар([10].
Теледидар табиғаты баспасөз, ... ... ... да ерекше.Теледидар
көріністі суреткерлік шеберлікпен, әрі қарапайым тілмен бейнелейді. Бұл екі
ұғымды бір шеңберге тоғыстыру қиын-ақ. Сондай-ақ, экрандағы ... мен ... ... керісінше бірін-бірі толықтырып жатуы тиіс. Халықтық
тілдің қазынасы мен ойнақы тілдің ... да осы ... ... ... мен ... ... ... образ
жасауда небір қимыл-әрекетке барады, бөлшектің бәрі ... ... ... төрінен орын алады. Тылсым дүние ... ... ... бар ... өте қарапайым әдіспен жайып салады. Бұл Телеөнер,
күрделі де қызықты өнер.
Хабардың сәттілігі тек ... ... ... қасиеттеріне ғана
байланысты емес. (…интуиция возникает не на пустом ... в ее ... ... ... ... ... ... –мать интуиции).
Поэтому тот, кто ... быть ... ... должен владеть
максимумом знаний, максимально глубоко проникать в сферу необходимостей
природы и ... ... еді ... Тележурналистің
интеллектуалдық қасиеті оның ... ... ... ... деңгейі
тұрғысынан қарауына мүмкіндік береді. Интелектуалдылық белсенді, көңіл көзі
кең, батыл ойлы, не нәрсені де тез қабылдап, ... қою, оны іс ... ... білуден туады. Дауыстың жағымды шығуы телехабардың қабылдануына
тікелей әсерін тигізеді. Теледидардың күші де, ... де, ... ... ... ... өмір сүре ... еді. Бұл тележурналистің
де еңбегіндегі ерекшеліктерді анықтайды. (Журналист үшін ... ... ... ... ... екендігін нақтылап, байланыстар мен оның
қасиетін анықтауға қызмет ететін оқиға([12]. Журналист ... ... ... ... ... да ... ... болсын делік. Енді
дикторлық текст пен экрандағы болып жатқан оқиғаға түсініктеме ... ... ... тағы да ... тілі ... ... теледидары жастар телехабарларының бағытын былай деп бөлуге болады:
1. Ақпараттық-публицистік бағдарламаларда тұрақты топтамалардың талдау
публицистік сипаты ... ... ... жастағы балаларға ... ... ... Оқу ... (тікелей мектеп бағдарламасының қиын бөліктерін
оқушыларға меңгерту (физика, химия)).
4. Мәдени-ағарту (театр, музыка, өнер).
5.Көркем хабарлар.
1960 ... ... ... ... ... болып, мультфильм,
көркем фильмдер бағдарламаның бір бөлігін құрады.
Әр халықтың өзіне ғана тән ұлттық ... бар. Сол ... ... болашағын толғаған мәселенің ұлттық қаны тамшылап тұрмаса, ол нағыз
халықтық дүние ... Ал, ... ... ең ... халықтың
мүддесін көздеген адам болғандықтан, діттеген мақсатына жетуі үшін ұлттық
намысқа тиіп, сананы оятуы керек, яғни халқына ... ... ... ... ... ... ғана ... сана оянады. Бір нәрсені
баяндау, талдау бар, ар жағына көз жіберіп, шешудің жолы тағы бар. ... ... ар ... ... ой ... тиіс. Тележурналист хабардағы
адамның психологиясын көбірек ескеріп, оның өзін ғана емес, зердесін ... ... үшін ... ... ... тастаған шеберлік қажет. Мұның
бәрі тележурналистен үнемі тәжірибе қорытып, үздіксіз ізденіп отыруды ... ... ... ... ... ... қағида, қасаңданып, бір ізбен
жүре беру теледидар ... ... ... үні, ... ... тартымдылығы, білімдігі, тіл байлығы, өзін еркін ұстай білуі –
тәуір хабардың алғышарттары.
Ұлттың ... ... мен ... ... іскер азамат Генри Форд
былай дейді : (Әр ұлт өркендеймін десе, сырт саудаға үміт ... ... ... үміт ... ... ... ... өзін-өзі қамтамасыз ететін
болсын дер едім. Әр ұлттың өзінің ұлттық ... ... ... өз мәдениеті болған. Өмірде бәсекеге түспейтін ... ... ... ... ... ... бұйымдар([13].
Жастар редакциясы екі жақты жұмыс істеді : бір ... ... ... ... жастардың рухани қажеттігін өтеді. Тоқырау жылдарында
теледидардың ... ... мен ... ... жанрының
дамығандығын жоққа шығаруға болмайды.
2. Онегелі ұрпақ осіп шыгыуы ушін ... тізе ... ... ...... ... ғана ... қыруар қызмет көрсетіп қоймай, бүгінгі
өмірдің бейнесін, адамдар мен оқиғаларды тарихта қалдырып, болашақ ... ... ... ... ... ақпарат алумен қатар, тың
мәлімет табуы, одан ой туындап, өзіндік көзқарасы, ... ... ... ... ... ... мүмкін .
Қазақ теледидарының жастар редакциясы от ауызды, орақ ... ... ... ... ... ... ... болды.Олардың
көншілігі бүгінде топ жарған журналистер, қоғам, өнер ... ... ... ... ... К.Ақмырзаев, Ж.Нұсқабаев, М.Құлкенов, Л.Сапахова ... ... ... ... ... тарихын жасап,
қойнауына өшпес із қалдырып, жастарды ... ... ете ... ... ... ... ... жұрт ісі түзелмейді. Ай мен
күндей, Әмбеге бірдей білім – көп ... ... онан ... ... ... ... ... міндеті – білімнің қасиетін, онсыз
болашақтың, кілті ұстатпайтындығын терең ұғындырып, жастарға зор ... ... ... ... ... жұрт ... ... бала қайдан шықсын! Балам деп бағып, ... адам ... ... деп ... ... ... жөн ... деп орынды айтқан ... ... ... бағдарламасы насихат құралы ... ... ... ... ... ... қажетіне асыруда үлкен еңбек
сіңірген ұзақ жылдардың жемісі. Ендігі мақсат – сол ізгі ... ... ... ... ... игі дәстүрлерді, туған ел алдындағы
перзенттік борышты жастардың санасына сіңіре беру үшін ... ... ... ... ... ... ... арналған саяси,
мәдени және көңіл көтерерлік ... ... ... ... ... тәуелсіздік талаптарына орай білімді, ойлы, іскер
ұрпақ тәрбиелеудегі алатын орны орасан.Демек, кешегісі ... ... ... ертеңгісі егеменді елдің толыққанды құралы болуы шарт. Ол
ХХІ ғасырда ... ... игі ... ... болашағына бағыт сілтей
беруі керек. Үлкен тәрбиелік қоры, қолтаңбасы бар жастар редакциясы әбден
қалыптасып, өзінің ... ... ... оны ... ... ...... әділетсіздік болар еді.
Бүгінде аудитория сұранысына қажет қазақ ... ... ... ... ... ... қарбалас сәтте халықты не қызықтырады, қандай
хабарлар көргісі келеді екен деген ... ... ... ... ... ... бағдарламаларына аудитория сұранысы
|№ |Бағдарлама түрі ... |
| | ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... |101% |
|2 ...... ... |82% |
|3 |Ауа – райы |80% |
|4 ... ... |79% |
|6 ... берілімдері |113% |
|7 ... ... |91% |
|8 ... және ... ... |51% |
|9 ... ... бағдарламалар |110% ... ... мен ... ... |79% ... ... ... |86% ... ... ... |144% ... ... ... ... |149% ... ... ... |71% |
|1 |2 |3 ... |Оқу – ... ... |138% ... ... ... |99% ... ... бағдарламалар |150% ... ... ... |100% ... ... ... ... бағдарламасы
дүниеге келді. Қазірде көрермен талғамынан шығып отырған, бұл хабардың
ұлттық сананы ... ... ... жер ... ... ... маңызы зор.
«ҰЛТТЫҚ МҮДДЕ ҰМЫТ ҚАЛМАСА ЕКЕН» деген тақырыпта Мұрат Қожамқұлмен
болған әңгімеден кішкене үзінді ұсынамыз.
«Ата ... ... жоба ...... телерадио-
корпорациясының» басқарма төрағасы болған - ... ... Идея ... ... пісіп-жетілуі журналист Мұрат Қожамқұлға ... ... ... не бір ... ... ... ... дебаттар өткіздік
қой. Ал мына ойынның оған қарағанда жарасы жеңіл болғанымен, машақаты көп.
Сұрақтар жүйесі, ойынның ... ... ... ... ... табандылықты талап етеді» дейді Мұрат.
Телемамандар арасында ... ... біле ... бір ...
бағдарламаға ат қоюда ерекше бір жәйт бар. ... ... ... дыбыс басқа тілдерге «ауырлық» келтіруіне байланысты қазақи сөздер
қақпақыл көріп қалады да, «бәріміз бірдей ... айта ... ... алынады. Ол бір жағынан бағдарламаның рейтингісі жоғары, танымал
болуына ... әсер ... де ... «Ата Жұрт» бір қарағанда осы
заңдылықты бұзып та тұрған ... Біз ... ... ... түпкі мағынасын жете түсінбегеннен кейін, өзгелер оны қалай болса
солай атап, тіпті мазақ ... ... ... мүмкін» дейді ол.
Сондықтан өзі мүмкіндігінше екі тілде ... ... ... мағынасы
анық, ең бастысы семантикалық мағынасы айқын сөздерді таңдайды. ... ... ... ... ... дегенге аса көңіл бөлмейді.
Танымдық жоба жасаушылардың алдынан шығатын кедергінің ең үлкені – ... ... ... ... немесе жергілікті говорлық ерекшеліктерге
байланысты көпвариантылығы кездесуі жеме-жемге келгенде дау ... ... ... ... ... бір ... те, ... атауы
басқаша болуы мүмкін. Ал, сарапшы мамандар сұрақты кеңес дәуірінде жазылған
энциклопедиялардың ... ... ... ... ... ... та, ... да бөлек. Осы қиыншылықпен шығармашылық топ ... ... ... ... ойын ... ... дауға барысқан
жағдайлар да кездесіпті. Бірақ ғылымның аты ғылым, кім-кім де оған бағынуға
тиіс.
«Телевизиялық өнім ... – ең ... ... ... ... ... дер
кезінде сата білген телеарна пайда табады» деп санайды ол. «Өкінішке ... ... осы ... табудың соңына түсіп кеттік те, ұлттық мүдделер ... ... ... мүддені жоқтайтын қоғамның ... ... ... Олар түнде тұрып сапасыз концерттер көреді. Біреу
базарда тұрып мен ... ... ... ... түсті безендірілген
открытка сатып тұрса, бүгінгі тұтынушы открытканы алады. Бұның бәрі ... сол ... ... салқыны. Бәрі бірден бола қоймас, біз
басын ... ары ... ... ... деп ... мәдениетке негізделген діліміздің ғаламдану дәуірінде
жұтылып қалмауы керек. Балық суда өмір сүреді, бірақ ... жүре ... ... бақылдап көрейінші демейді ғой. Біздің басқаға ... үшін ата ... ... ... сақтауымыз, ата-
бабаның аруағы бар ... ... ... деп ... ... ... ... риза боласыз. Әңгіме барысынан белгілі ... ... ... ... ... ... ... екен. Сондай-ақ болашақта жобаның тікелей эфирге лайықталған нұсқасы
да қарастырылатын көрінеді.
«Жақсылық жасасаң – ... ... ...... демекші, әр сөзін
шегелеп, анық айтатын Мұратпен әңгімеден ұстаздары мен ... ... ... ... ... ... ... мен «Қазақстандағы» Мұрат Қожамқұлдың арасында
көп айырмашылық бар сияқты. Сіз көп ... ... ... ба? ... ... ... – барасыз, тапсырады – істейсіз, өз тарапыңыздан
авторлық дүниелер жасау ойыңызда жоқ па? деген ... ... ғана «Мен оған әлі ... емеспін деп ойлаймын» деп жауап
берді. Мұндай хабарлар қазақ телеарналарында көбейе берсе, нұр ... ... ... қазақ бағдарламаларында дәстүршілік белең алған, ал ... сай, ... тың ... саны өте ... – жоралғыларымыздың ескілігін артқа тастап, өзімізге қажет жақсы
жақтарын одан ары дамытып, жаңашаландырып, ... ... ... ... ... бір-біріне өте ұқсас көшірме бағдарламалар қаптап
кетті. Жаңа, тың бағдарламалар саны саусақпен санарлықтай.
«Дәстүр мен жаңашылдық кең мағынасында ... ... ... ... ... Әлемдегі бар нәрсе уақытқа, ортаға, кезеңге орай түрлене,
жаңара өзгеріп, дамып ... Ол кеше мен ... ... мен ... тамырласа, іштей өзектесе ... ... ... ... мен жаңашылдық – қоғамның даму ... ... ... ... байланысын білдіретін жалпы ұғым. Дәстүрге ғасырлар ... ... ... ... ... ... Жаңашылдық деп өткен өмірдің, кешегі күннің тәжірибесі мен талабына
жауап беретін, бұрынғы мен соңғының тар шеңберінен шығып, ... кең ... аса ... ... айтамыз”,- делінген. Демек, екеуі де бір-
бірімен байланыстағы, ... ... ... диалектілік бірліктегі ұғым
екен. Бастау бұлағында ұлттық дәстүр жатқан үрдістен уақытқа ыңғайластыра
құнды қасиеттерді бөліп алып, оны ... ... ... ... ... ... телередакторлардың сәтті ізденістері.
Теледидардағы дәстүр жайлы әңгіме оның өткен жолымен сабақтас. Дәстүр
уақыт кезеңіндегі субъективті факторларға тәуелді болғанымен, ол объективті
құбылыс. ... де сол ... ... ... қарап, оған сол
уақыттың көзімен баға беру керек.
Теледидардағы дәстүр мен жаңашылдық сан ... ... ... ауыз ... мен сөз ... қалың қатпарынан аршылып шықты. Дәстүр
қазынасынан ... ... ала ... ... де өзекті үрдісті
жаңашылдық ізденіспен байыта, өзге халықтардың, оның ... ... бар ... ... ұлттық психологияға сәйкестендірді. Олар
осы бағытта тек үйренуші не ... ... жоқ, оны ой ... елеп-екшей отырып байытты.
Әйтсе де, жетпіс жылдан астам үстемдігін жүргізген кеңестік жүйеден
бет-бейнесі бөлек, демократиялық, ... ... ... ... ... ... ... дәстүр сабақтастығын қалайша, қай бағытта
жаңарта, жаңғырта аламыз деген сан-салалы мәселелер бой көтереді. ... ... да оның ... ... ... ... бойынша, әлемдегі елдер тарихының жүріп өткен жолдарының нәтижесі
көрсеткендей, кешегі кеңестік жүйеден ... бір ... ... ... ... 250 жыл мерзім керек екен. Екі ... ... ... мол ... ... ұзақ жолдың өн бойында әрі халықтық, әрі
ресейлік, әрі ... ... ... қажеттісін ала отырып, оған
ұлттық бояу мен түр бере, өзіндік жол, дәстүр қалыптастыру – күрделі ... ... ... да ... ... ... ... отырып,
аса сақтықпен енгізу де шебердің өнегелі ісі. Ұлттық өрнек пен мәнер, ... тіл ... ... ... ... шырайлы көркем хабарларды өмірге әкелу
де уақыт ... В.И. ... ... “Ұлы бастама” дейтін әйгілі мақаласында:
“Ескіліктің іздері салт-санада төңкерістен кейін біраз уақытқа дейін енді
белең бере бастаған жаңалықтан ... ... ... ... енді ... ... ... дейін артық күш алып тұрады, табиғатта да, ... де ылғи ... ] - ... ... өн ... әрбір буын өз биіктігінде жаңашылдық
туындата отырып, ол өз кезегінде дәстүр сабақтастығын ұзарта түсуде. Қандай
жағдайда да ... ... ... ... өте келе ... айналады да, келесі сатыда басқа жаңашылдық пайда болады. Бұл –
үзіліссіз, үнемі болып тұратын ... ... ... ... да ... деген аксиоманың шындыққа
айналған кезеңінде теледидардағы дәстүр төріне кімді отырғызамыз, кімге
еліктейміз, ... ... ... ... ... ұрпақтың көкейінде
тұрғаны, ойландыратын шындық. Уақыттың ағынымен алға ... ... ... ... ... ... ақыл – ойы ... ілесе
ала ма? Мәселенің ақиқаты да, анығы да осы. ... мен ... ... ... ... мен диктор, шолушы мен сұхбатшы, шоумен мен
модератор, энкормендер тұлғалары даралана келіп ... ... ... кезең. Кемшілігіміз де осы тұста.
Егер қаламгерлер әдебиеттегі дәстүрді Абайдан бастап, оған ғасыр
бойындағы өз ... озық ойлы ... ... ... тиек ... біз
теледидарда кімді Абай жасаймыз? Абайдың ұлылығы да ... ... ... ... аса ... тың дүниелерді өмірге әкелгендігі. Абайға
дейін де ... ... ... ... рас. Тарих оны жоққа
шығармайды. Алайда, орыс және ... ... ... ... дара дарын
поэзияда өзіне дейін болмаған түр мен жаңашылдық таныта ... ... ... ... ... ... өрнек тоқыды.
Теледидардың әр жылдарындағы саңлақтарының теледидар ... із ... ... ... мен ... ... ... Алайда, теледидардағы дәстүр дегенде оның халықтың өзіндегі
тамаша өнер мектебінен бастау алып, кеңестік теледидардағы дайын ... ... соны алға сала ... өз психологиямызға ыңғайластыра
алғанымызды айтуымыз қажет. Соған ілесе тамаша ... пен ... нәр ... жаңа, тың бағдарламалар тасқыны да ... қыл ... ... ... өн бойынан үрдіс, жаңалық іздегенде кешегі, бүгінгі
телередакторлардың суреткерлік алымдылығына, ... ... ... бояу ... ... ... ... орынды. Дәстүрлік – суреткердің өзіне таныс үлгіні жалаң ғана еліктеп
көшіре салуында ... оған ... түр, соны ... бере отырып, көрермен
талғамына ыңғайлай білуінде. Редактордың уақыт кезеңінің өн бойынан заманға
сай өз дүниесіне ... ... ... ... ... ... ... берік сақталатын және өз кезеңінің ерекшеліктерін бойына жинақтаған
қаһармандар тұлғасын ... ... ... ... ... ... ... суреттеу. Уақыт алға озып ілгерілеген сайын
ұлттық кейіп те өзгеріп, жетіліп отырмас па? ... да ... ... ... тек ... ... немесе сыртқы белгілерден ғана іздемей,
адамдардың ... ... ... ... бе?
Дәстүр мен жаңашылдық проблемасының жеке бір шеңбер өрісінде қалмай,
оны жалпы ... ... ... ... жөн. Онда ... және жалпы жағы қатар бой ... ...... кім ... ... ал ... жағы – ... бүтін даму процесінің ұжымдық
тәжірибесін кім қалай игерді ... ... Осы ... ... тақырыбы не жанры, берілуі болсын бәрінен де ... ... де ... ... ... ... ашу ... құбылыс.
Ондай кездеспегеннің өзінде де әрбір суреткер замана ағымына, уақыт рухына
сай дәстүрді өз биіктігінде дамытып, даралық ... ... ... ... іске ... үлесі сұрыптала, жаңашылдық арнасына келіп құйылады.
әрбір телередактордың шығармашылық ізденісінен жаңашылдық танылып, ол ... ... ... қалап, болашақ соны хабарларға жол салып жатады.
Әйтсе де ... ... ... ... алғандығы рас.
Кез-келген хабарлардағы ой, пікір, идея қайталаушылық, ұқсас тіркестер айна-
қатесіз көшірмешілдік, белгілі ұғымдар төңірегіндегі шиырлау – осының ... ... ... ... ... ... жайлардың
жаңғырығы қайталана берсе, ол құбылмалы күйінен айырылып, таныс әуен, ... ... ... ... Ол ... ... Ізденістен ада,
өзіндік ой-пікірі жоқ, тұщымсыз дүниенің көрермені де ... ... ... ... ... дүниелер арасынан
кімнің кімнен не алып, не ... ... өзі ... ... ... ... жайған елеулі үрдістің негізін экрандағы тұлғадан, олардың
елеулі ... ... ... ... ... ... тану ... әрбірінен үрдістің ұшқынын байқай, соның бәрін де бір ... ... олар нәр ... ... ... тамырластығы келіп
шығады.
Уақыт идеясы кезеңге сай көркем өнердің жаңа түрін туындатады. ... ... ... таланты. Теледидардың әр дәуірінде таланттар
идеяға сай түр ... оны ... ... ... биіктігінде өрнектей
білді. Әйтсе де ізденістің де іркілістері, ілгерілеудің де кері ... ... ... ... ... үш ... тағаннан: халықтық,
кеңестік, және әлемдік теледидар дәстүріне ... ... ... ... ... шеберліктерін шыңдай, дәстүрлі арнаны кеңіте,
оған түр мен мазмұн, пішіндеме мен тіл, бейне мен кейіпкер іздеуде. Ізденіс
жеміссіз емес.»[18]
Ұлттық ... ... бір ... ол – ... ... рух, ... ... бұл қасиеттерді көбінесе облыстық телеарналардан көре аламыз.
Бұл орайда, әрине, еліміздің ... ... ... ... ... ... ... облысының «Тараз-Қазақстан»
арналарынан мысалдар келтіріп өтсек болады.
Жаһандану жолына түскен халық қарапайым адами ... ... Осы ... ... келе ... ... “Қазақстан-Тараз”
телеарнасының ұжымы оңтүстік аймақтың өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... отырып, 2000 жылдық тарихы бар
Тараз ... ... ... адамзат баласының игілігіне
айналған мәдени мұрасы, ... ... ... ... ... жеткен інжу-
маржандары арқылы көрермен жүрегіне ізгіліктің рухын ... ... ... міндет - ... ... және ... Парламентінің саясатын насихаттау және түсіндіру болып
табылады. Ал, ... ... ... ... ... және өзге де ... болып жатқан процестерді ақиқат
шындық тұрғысынан жедел жариялап отыру ... ... ... ... Сол сияқты, Алматы облысының «Жетісу» арнасы да дәл осы ... ... ... және ... ... ... ... үшін
маңызы кем
емес өзге де мәселе бар. Бұл
республикалық
ақпарат арналарын өз
ойын айта ... ... ... ... шешу
үшін
пайдалануына мүмкіндіктер туғызу"
Нұрсұлтан Назарбаев.
Өнер – қай кезде де ... Ол ... ... жылу ... ... өткен кезеңдердің сұрыпталған көркем бейнесі. Осы көркем
бейнелерді өмірге әкеліп, оған түр мен сымбат дарытатын – ... ... ... ... ... тамаша тарихы бар Қазақ теледидары таланттардан
кенде болған емес. Замана ағымына, ... ... орай сол ... де ... ... ... алтын арқауына айналдырған
Совет Масғұтов, Қадыр Даутов, Марат Барманқұлов, Сұлтан Оразалин, Рахым
Сатаев, Құсман ... ... ... ... Шалахметов, Сағат
Әшімбаев, Шерхан Мұртаза, Жанна Ахметова, Нұртілеу ... ... ... ... ... ... ... қиын да қызықты
тарихының куәгерлері. Қазақ ... ... ... 1958 ... ... шыға ... ... да бір рахмет”, “Өнерпаз болсаң”, “Пай-пай,
жиырма бес! ” “Туған жер ... ... ... ... ... адамдардың жан дүниесін, қарапайым еңбек адамдарының
телевизиялық портреттерін жасап, оларды ... ... үлгі ... ... ... одан сәл ... ... жарық!”,
“Телевизиялық кафе”, “Сырласу”, “Эдельвейс”, «Қымызхана» сол жылдардағы
әйгілі адамдар, әдебиет, ... ... ... өмір ... ... ... топтамасын көрермендерге тарту етті.
Қарымды телепублицист Сағат Әшімбаев жүргізтен «Парыз бен қарыз» хабарының
теледидар тарихындағы орны ... ... ... қалыптасып, ұйқыдағы
ойдың оянуына, ұлттық сана-сезімнің сілкініске ... ... ... бұл ... ... жүгі ... еді. ... ақыл-ойдың қаймақтарын қатыстыра отырып, әлемдік деңгейдегі
пікірлерді тоғыстырып, ұлттық мұрат – ... ... ... пікірлер түйіндеді.
“Парыз бен қарыз” хабарында сөз ... ... ... ... сөз ... ... ... көркем келісті бейнелер жасады.
Экранда бір жарым сағатқа созылған “Азаматтық парыз”, ... ... ... ... мен ... ... ... ойлар”,
“Қайта құру және интеллигенция”, “Ұлттық сана және ... ... ... ... ... ... топтамасы көптің көңілінен ... ... ... ... өткірлігі мен сөз сиқыры дегеннің сыршылдығына
еріксіз бас ... ... тағы бір ойы ... пен ... ... шоғырын жарыққа шығару болатын. Ондағы мақсаты: ұлттық дәстүр
мәселесіне, адамгершілікке, азаматтыққа ... ... Ол ... ... ... ... жерде қасиет қасіретке айналады»/19/ деп.
Өткен тарихымызды таразыламай тұрып, ілгері ... ... ... ... оған ... бір ... болмайынша, ешқандай
мәдениет дами да, дәуірлей де алмайды. Ғасырлар ... ... ... тарих бізге кез-келген мемлекеттің, өркениеттің күші – ұлттың
бірлігінде, ... ... ... ... ... ... ... көші үздіксіз алға жылжумен бірге шежіре ... ... ... ... кері ... көмескі тартқанымен, сан
мыңдаған ұрпақ көкейінде сайрап тұрған сондай шерлі шежіренің бірі - ... ... ... Рас, ол ... алға ... ... сол ... жүйенің халқымызға тартқызған азабы, ауыртпалығы жұрт
жадында. Ұлт ... ... ... ... ... ... ағып
түсті. «Елдің атын ер шығарады» десек, ерінің қасиетін елі ... ... ... ... ... ... кеткен ұл-қыздарын қайта танып,
олардың қилы қалтарысты қиын ... ... ... ... Біз жазықсыз жапа шеккен зиялылар мұрасын ... ... бар күш ... ... бірі де, ... де ... қызмет еткен, жан
тәнімен қорғаған ұлы идея қандай еді?.. Ұлтты ұлт етуді көксеп, «ауыздықпен
су ішіп», «ат ... күн ... сол ... бір ... ... мен ... бүгінгі нәтижесі қандай?.. «Ештен кеш жақсы». Араға
талай уақыт салып барып болса да, ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі қауымға жеткізуде 1990 жылдардың
басында тәуелсіз саяси “Алашорда” газетінде ... атам Ер ... ... иісі ... халқына ортақ дара тұлғалар жайлы танымдық ... ... ... қол ... ... ... ... 1993-94
жылдары Қазақ теледидарының “Таңшолпан” публицистикалық ақпаратты-сазды
бағдарламасында апта ... ... ... ... 4 ... хабар беріле бастады. Арада бір жыл ... соң ... ... ... ... хабарға айналды. Бүгінге дейін көрермен ықыласына
бөленген бұл ... ... жуық ... көпшілік назарына ұсынылды.
“Түрік даналары” айдарымен “Оғыз хан”, “Тәңірқұты Мөде ... ... ... Ер ... ... ... ... Зарина ханум”,
“Атилла”, “Қорқыт ата”, “Қожа Ахмет Яссауи”, “Күлтегін ... ... ... ... ... т.б. хабарларда барша түркі тілдес
халықтарға ортақ дара жампоздардың тарихи, ғылыми ... өз ... ... жүз ... ... қамытын киген қазақ , өзбек, қырғыз, түркімен
т.б. халықтар кеңес өкіметі тұсында өз тарихы тұрмақ, ана ... ... ... ... ... үшін “Түрік даналарының” көтерер жүгінің
ауқымды екені шындық.
“Түрік даналары” – бүгінге дейін бір ізге түскен, ... ... ... ... толыққанды дүние. Хабардың айдарының өзіне тән
тұрақты, сазды бейнелі беташары бар. Беташардың ... ... ... ... кім, не ... екенін бірден аңғарады. Оның бейнелік
безендірілуі режиссері Клара Қорғанованың ... ... ... ... ... ... ... журналистік шеберлік пен
режиссуралық ізденіс айшықты шешімін тапқан.
Беташар иісі түрік ... ... ... ... ... тауының
мұзарт шыңының асқақ бейнесімен басталады. Экранның бір бұрышы шиыршықталып
шыға келген бума ашылып, онда Оғыз хан, ... ... ... ... Қожа ... ... Төле би, Қаз дауысты Қазбек, Әйтеке би, Абылайхан,
Кенесары, Мұстафа Кемал Ататүрік, ... ... ... ... шыңы ... ... бірінен кейін бірі экраннан ғайып ... ... ... ара-арасында көне Орхон-Енесай, Араб, Кирилл, Латын үлгісінде
“Түрік даналары” деген жазу бірін-бірі алмастырып отырады.
Сазды әуен мен көз жауын ... ... ... ... жүргізуші
“Алаш” көсемдерінің бірі Міржақып Дулатұлының:
Арғы атам – Ер Түрік,
Біз қазақ еліміз.
Самал тау, ... ... ... ... ... ... келтіре оқиды. Одан әрі ұлтжанды ақын Мағжан
Жұмабайұлының атақты “Түркістан” ... – екі ... ... ... – Ер ... ... ... Түркістандай жерде туған,
Түріктің тәңірі берген несібі ғой, -
деген үш шумақ өлеңі оқылады. Осының өзі ... ... ... ... сананы оятуда маңызы қандай десеңізші?
Тіл – қашан да ел байлығы. «Ерлік, елдік, бірлік, қайрат, ... боп ... тілі сен ... деп ... ... ... ... ауысып, елдің елдігін, тұтастығын қамтамасыз етіп келе жатқан да тап
осы ұлт тілі ... ... ... құндылықтар
Ұлттың ұлылығын аңғартып, мәртебесін биіктететін ... ол – ... ... ... Егер ... ... мемлекет өзі көктеп,
көгерген ұлттық мүддені құрметтеп, ұлттық идеологияға ... ... ... ... ... ... көтерілген топ
мемлекеттік тілді шетқақпай ... ... ... баянды болмақ емес.
Тілдің мұң-мұқтажы жиі көтеріліп ... ... ... үйреншікті жәйт есебінде қарайтын ... Ал, ... ... ... ... ... маңызы әлдеқайда тереңде жатыр. Бұдан
шығаратын қорытынды – тіл ... ... ... ... ... ... «Хабар» арнасындағы Бекболат ағамыздың бастауымен пайда
болған «Тіл» ток-шоуына тоқталып өтейік.
«Тіл» ток-шоуы, авторы – ... ... ... – Бейбіт
Құсанбек болған еді.
«Хабар» арнасындағы авторлық бағдарламалардың бірі – «Тіл» ток-шоуы.
Хабардың ...... ... ... жүрген сөздерді талқыға салып,
дұрыс ... ... ... ... бір орыс ... ... студияға 3
кісіні шақырып, олардың қалай айтатындығын ... ... соң ... ... ... ... бөлімінде газет-журналдардағы қате қолданған сөз
тіркестерін қазылар алқасының талқысына салады. Қате деп ... ... ... ... ... ... ... жасайды.
«Күлтөкпе» бөлімінде шағын сюжет көрсетіледі. Кейіпкерлердің қате
қолданған сөздерін талдап, ... ... ... ... ... » ... сандықтан бір кітапты алып, сондағы
жазушының келтірген сөзін талқыға салады. Сол сөз қазіргі ... ... жоқ па ... мәселені қарастырады.
«Тіл» ток-шоуы қазіргі қоғамымыз үшін өте ... деп ... ... мен ... ... сөзді талқылағанымен, көпшілік қалай
қолдану керек, қайтып айтса дұрыс болады, мұны айқындап бермейді.
Қорытынды шығару көрерменнің өз үлесінде.
«Тіл» ... ...... ... “Тіл туралы” Заң Кеңес үкіметі тұсында 1989 жылы 22
қыркүйекте қабылданған. Онда ана тілі ... тіл ... ... жылы жаңа ... ... тіл ... заңда қазақ тілі мемлекеттік
тіл болып толық тұжырымдалған. Алайда ... ... ... өзге де ... ... ... сөз жүзінде болмаса да іс
жүзінде мемлекеттік ... ... ... Қазақ халқының өз елінде, өз
жерінде өз тілінен, өз табиғатынан алыстап бара жатуының ... ... ... ... ... тіл дәрежесінде пайдалана алмауында жатыр.
Қазақстан өзінің мемлекеттік тілімен өмір сүріп, өзге ... ... етуі ... ... ... еді. ... Нұрсұлтан Әбішұлы
Назарбаев қазақстандықтарға арналған кезекті жолдауында “Біз ... ... ... факторларының бірі еліміздің
мемлекеттік тілі, барлық қазақтардың ана тілін одан әрі ... күш ... ... -дей келе, қазақ тілін дамыту - оны жаппай мемлекеттік
тіл ретінде қолдану ... бір ... ... ... жан-жақты
сипаттап шығып жеткізді . Елбасы медиа-форум ... ... рет ... Абай ... ... Елбасының бұл шешіміне орыс тілінде
жасалатын ... ... ... ... ... ... орыс тілді
журналистер таң-тамаша қалғанымен, басынан аяғына дейін қазақша сөйлеген
президентке қазақ журналистері ерекше риза ... ... ... ... үнін
әлемнің әр пұшпағынан келген жүздеген адамдар ... ... ... Елбасы мәдениеттің жасығы осы екен деп орысша сайрайтын ... ана ... ... ... ... үлгісін тағы бір көрсетті.
Тілдің дамуына ерекше үлес қосып жүрген облыстық телеарналардан да
мысалдар келтіре кетейін. «Тараз-Қазақстан» ... бір ... ... ... ... ... жаңалықтарды қамтитын “Ақпарат” бағдарламасы
арқылы ... ... ... 20 ... ... Мәселен:
1. Тараз қаласында 5513 әскери бөлімінде қызметкерлер мен сарбаздар
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... көтерілген мемлекеттік тіл туралы мәселеге 65
депутаттың қырыққа жуығы қарсы шыққанына орай ... ... ... мен ... ... Жамбыл аудандық мәдениет басқармасы жанынан 2003 жылы құрылған
мемлекеттік тілде өнер көрсететін “Дарын” ... ... ... ... ... ... ... “Жамбыл” әдеби-көпшілік
танымдық журналының жарық көре бастауы.
5. Парламент қабырғасында көтерілген ... тіл ... ... және ... ... ... тіл мәртебесін көтеру мақсатымен Қазақстан Республикасының
Бас Прокурорының құқық бөлімі, статистика және ... ... ... ... ... ... қызметкерлері 2 айлық тіл
үйрену курсынан өтті.
7. ... ... ... ... ... сөз” қоғамдық
бірлестігінің ұйымдастыруымен семинар өтті.
8. Кітапханаларда қазақ тіліндегі оқырмандар сұранысына ие ... ... ... ... беретін 12 ауылдық гимназияда мемлекеттік тілге
ерекше мән берілуде.
10. Қ. А. Яссауи атындағы халықаралық қазақ – түрік университетінде, ... ... ... өнер ... ... ... ... т.с.с.
«Тіл тағдыры қыл үстінде тұрғанда өзгелерге ұқсап бұғып қалмай,
арыстандай ... ... ... ... пен А. Айталы бастаған
топтың әділет іздеген әрекеттерін теріс көріп жүргендер де баршылық. Елбасы
Жамбыл облысында ... ... ... қауыммен кездесті. Мәжіліс депутаты
А.Бекбосынов тіл туралы бірер сөз қозғады. “Кешегі бір ... ... ... ... ... ... тапсырсын дей ме? Бұл ... ... ғой. Бір ... көп ... ... ... бір ... шығармақшы ма ? ”- дегенде, Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев “Дұрыс, алдымен
қазақ қазақпен қазақша ... ... ... ... ... қай ұлттың
болса да барлығының қазақ тілді үйренуге ынтасы бар”- деп жауап қайтарды.
Ұлтымыздың даналығын көрсететін тағы бір қыры – ... ... «Мың бір ... жүз бір жұмбақ» ойыны өз ... ... ... «Мың бір ... жүз бір ... - ... дана ... мен жұмбақтарын насихаттауда үлкен жұмыс атқаруда. Ұмытылып
бара жатқан ... ... ... ... салуда маңызы зор.
Ойынға ... ... ... ... және ойын ... ... ... жатады. Әрине, кей жағдайда ойыншылар оңай,
күнделікті ... ... ... білмей қиналып жатады. Олардың
үлкен кемшілігі - өз халқының нақыл сөздерін айта алмауында.
Көрермендер де ... ... ... ... ... айтып,
белсене қатысып, бағдарламаның жандана түсуіне ат ... ... ... ... өздеріне таныс емес мақал – мәтелдерді көкейіне түйіп,
біраз нәрседен хабардар болып қалады. Халқымыздың ... мен ... ... ... – мақал-мәтелдерді ұрпақ санасына сіңіртуде, бұл
бағдарламаның бізге қаншалықты қажет екені айтпаса да түсінікті.
Сондай-ақ, ... ... ... халқымыздың
даналығы мен сөзге шеберлігін, өлеңге әуестігін көрсететін «Айтыс».
«Айтыстың», ... әрі ... - ... Ерман.
Жер бетінде қанша ұлт болса, сонша ұлттық ерекшелік, салт- дәстүр бар.
Әр халықтың туа ... ... өмір кешу ... ... ... ... тозығын уақыт өзі екшеп, озығын ел кәдесіне жаратып жатса,
мұның өзі адамзат көшінің жарасымы мен ... ... ... ... ... ... өз ... желкенін керіп шыққан қазақ
халқының ешкімге ұқсамайтын бітімі мен болмысын ажарлайтын ұлттық ... аз ... ... ... есте жоқ ерте ... туып, қалыптасып,
дамып-жетіліп бүгінгі күннің қажетіне жарап отырған халық ауыз ... оның ең бір ... ...... та ... ескірмес рәміздерінің
қатарында жаңа ғасырдың табалдырығынан аттап отырғаны талас тудырмайды.
Ұлттың ұлт боп ұюына, өз-өзін танып, ... ... ... ... үлес ... отыр ... сол айтыстың көгілдір экран арқылы
отбасына жетуіне «Хабар» агенттігі жабық ... ... ... ... ... айта кету ... Бұл телеарна 1997 жылдан ... ... ... ... Алматыда және облыстарда өткізіліп жүрген
жыр сайыстарын айтыс жанашырларымен үздіксіз қауыштырып келеді. 2002 жылдан
бастап, «Айтыс» ... ... ... ... арқылы
халықаралық деңгейге шығарып, аптасына бір рет алыс-жақын шетелдердегі
ағайындардың ... ... ... ... осы төл ... ... ... ғұмырын арнап келе жатқан
азаматтың бірі, бірегейі – Жүрсін Ерман. Ол айтысты тұралап жатқан жерінен
демеп ... ... ... ... ... ... қақты, бабына
келтіріп, бәйгеге қосты, ... ... ... ... ... ... ... Ерманның еңбегінен бөліп қарауға болмайды.
Көгілдір экранның құдіретімен әр ... ... ... шыққан ақындар
айтысы жас буынды өзіне баулуда. Бүгінде айтыстың абыройын асырып ... ... Мэлс ... ... ... ... ... Оралбаева, Серік Құсанбаев, Айнұр Тұрсынбаева секілді дарындар ... ... ... Зайытов, Рүстем Қайыртайұлы, Сара Тастанбековадай ... ... ... ... көрінуі – айтыстың үзілмейтін алтын жіп,
қордалы өнер екендігінің куәсі.
Қазақ айтысының заманға сай ... бірі – ... ... ететін сатиралық деңгейінің айтарлықтай жоғары көтерілуі,
әдемі қазақы қалжыңның орын алуы.
Айтыс – қазақ ... ... келе ... төл өнері. Айтыстың
мерейін асырып, өлең өрісін биіктетіп жүрген таланттар да жетерлік, ... ... ... жүргендер де жоқ емес. Сондықтан да қазіргі айтыс
өнері өз ... ... ... ... ... ... арты ... айналып
барады деген пікірде. Қалай болғанда да айтыс ... ... ... Ұлттың, елдің сөзін сөйлеуден табан тайдырған емес. Тәуелсіздік ... ... келе ... ... ... теледидардан көрсету халықтың
рухани қажетін қанағаттандыруда. Бұл ретте теледидардың атқарар жұмысының
қазіргі қоғамымыз үшін, ... ... үшін ... ... ... атап ... дәстүршілікпен келе жатқан
таңертеңгі бағдарламаларымыз, бұрындары «Таңшолпан», «Таңсәрі», ал бүгінгі
күні «Оян,қазақ!» деген тақырыппен келе ... ... ... көрермендер сүйіктісіне айналған. Ұлттық салт-дәстүрімізді насихаттауда
өзіндік үлесі бар бағдарламаның сценариін ұсынғалы отырмын.
|Студия.Жүргізушілер ... ме, ... ... |
| ... ... ... | ... |Н: Дені ... жаны сау деп. жатамыз. |
| ... әр – бір ... өз ... |
| |бар. Көз ... айтар болсақ...... |
| ... ... ... жер ... |45 ... ... көзі ... ... |
| ... |
| | |
| |Ж: Иә, ... –ақ, 135 миллион жанның |
| ... ... өте ... Бұл ... |
| ... ... ... дәрігер мамандар.|
| ... ... ... үшін де бұл |
| ... Осы ... |
| ... пайдалы кеңестерге кезек |
| ... |
| ... ... |Пайдалы кеңес ... |Н. Біз дәл осы ... жер ... өмір |
| ... ... адам ... екі |
| ... бар,ол тумақ бар және өлмек |
| ... адам ... шыр етіп ... |
| ... салысымен оның өз өмірінің тарихы |
| ... сол адам өз жеке |
| ... ... ... із |
| ... ол сол ісімен мәңгілік тарих |
| ... ... ... бір ... ... ... ... барлық |
| ... ... және ... |
| ... мерекесі,яғни Халықаралық |
| ... ... ... |
| | |
| |Ж. ... де ... ... қарап |
| ... ... хаты ... |
| ... сөз ... ... отыр.Олай болса, |
| ... ... ... ... |
| ... ... ертеңгі өшпес тарих екендігі|
| ... ... ... ... |
| |күн ... ... сәт |
| ... назар салсақ. ... |Н. 1986 жылы ... 26 күні ... |
| ... ... стансасында үлкен апат |
| ... ... ... ... |
| ... 1993 ... 22 сәуіріндегі |
| ... ... ... ... |
| ... ... еске алу күні ... |
| ... |
| | |
| |Ж. 1939 жылы КСРО ... ... |
| ... Шымкент қорғасын зауытын Ленин |
| ... ... ... ... |
| ... |
| | |
| |Н. 1994 жылы дәл осы күні ҚР ... |
| ... «Сақтандыру нарығын |
| ... және ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... |
| | |
| |Ж. 200 ... дәл осы күні ... |
| ... ... атты ТМД |
| ... ... ... саммиті|
| ... 37 ... 400 |
| ... ... ... |мен ... қатысты.Саммитті ҚР |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... |
| | |
| |Н. Ал 1959 жылы КСРО және ... елі ... ... салу ... ... қол |
| ... ... |Н: ... ... ... ... |
| ... ... бірқатар хабарлардың |
| ... ... ... ... ... ... рет,яғни 2-3 мәрте |
| ... ... ... ғұмыр |
| ... коре ... |
| ... - 19.15 |
| |Ж. ... ... 7 ден 15 минут өткенде |
| ... ... ... алдына |
| ... Дәл осы ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... ЖҮЗІ- 21.05 |
| |Н. Әр ... ... күні ... |
| ... ... жүзі ... |
| ... қонағы академик,философ Ғарифолла|
| ... ... ... ... ... |
| |пен ... ... тақырыптар қозғап, |
| ... ... |
| |СНХ. Ғ. Есім |
| |Осы ... және тағы да ... |
| ... ... Ғарифолла Есім жеке |
| ... ... Олай ... ... ... |21.05 те ... жүзін жіберіп алмаңыздар.|
|Ән | ... ... ... ... ... | ... салт |Н. ... ... ұлт ... ... |
| ... екі нәрсеге баса көңіл бөлген.Мұның |
| ... ... ... тілі.Ойды |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... кем де кем болған. |
| | |
| |Ж. |
| ...... ... қала ... ... |
| ... ... жүргені жасырын емес. Тіпті, |
| ... ... ата ... |
| ... мен биін де ... себепті |
| ... күні ... өз ... |
| ... бен ... |
| ... болса да көмек берер деген |
| ... ... салт ... бір дерек |
| ... деп ... ... назар |
| ... ... салт ... ... ұл бала ... |
| ... қара ... болып,жетіге |
| ... ... таяқ ... ... кез |
| ... ... мен ... ат ... ... |
| ... шаба бастасымен оны ашамайға |
| ... ... ... |
| ... ... кеңдігі баланың |
| |ауы ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... атқа ... ... |
| ... қалмасын деп басында екі |
| ... ... соң ... ... |
| ... атты ... |
| |бір ... атқа ... |
| ... бар ... ... ашамайды |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... тойын жасайды.|
|Студия.Жүргізушілер |Н. Жанар,міне ... ғана біз ... |
| ... ... кеңес алдық.Негізінен, |
| ... ... ... ... ... ... осы ұрпақтың жасаған әрбір жақсы|
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| |Қай ... ... ... |
| ... ... ... киіп, |
| ... те ... ... ... ... |
| |жыр ... да бар емес пе? |
| | |
| |Ж. ... ... ... ... |
| ... осы ... ... ... |өз ... ... ... ... |
| ... ... қалды.Сен білесің |
| ... ... ... не |
| ... ... |
| | |
| |Н. Жоқ |
| | |
| |Ж. Олар ... ... мызғымас |
| ... ... өз ... ... |
| ... соған назар аударайық. |
|Бала тілі-бал ... ... ... | ... ... ... ... ... |Ж. ... ... ... ... бір |
| ... ... ... ... шегіп |
| ... ... ... ... |
| ... болатынбыз. |
| | |
| |Н. ... ол ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... біз |
| ... осы ... ... |
| ... мен ... жайында |
| ... ... осы ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... | ... | ... ... ... ... ... ... салт-
санасыдағы біраз дүниеден хабардар болып қалдыңыздар. Мұндай ... ... ... ... ... ... байлығы, ел байлығы деген ұғымдармен қатар, ер байлығы деген
түсініктің де бар ... ... ... Ер ... деген меніңше,
ұлттың биік рухы. Ал, рухы биік ел ... да ... ... ... ... ... өткенін білмейтін халықтың ... ... ... халықты айтқанға көндіру, айдағанға жүргізу қиын емес.
Жалпы адамның күші рухында. Біздің халқымыздың рухы мықты. Осы ... біз ... ... ... ... қосылып,әлемдік аренаға
көтерілдік. Әрине бұған ұлттық тәрбиеміздің ықпалы зор. ... ... ... - өзі ... ... ... ұсынамын.
Касс№ 676 СХд 00.10.29--------11.02 немес 00.11.36------------12.11
Стенд - ап. ... ме, ... ... - ... ... ... Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында
«Біз әркімнің ар- ұжданы, абыройы мен ... ... ... этикалық негіздер мен рухани құндылықтар ірге тепкен ... ... ... ...... ... онда өмір ... жатқан
әрбір адамның ар-ұжданы, абырой, беделі қорғалып, сақталу үшін әр ... ... ... баса ... ... ... Ол рухани-
адамгершілік негіздегі тәрбиеден басталатыны сөзсіз.
ЗКТ. ... мен ... ... ... ғана – ... ... ... Ұлттық орталығында ҚР Білім және ғылым
министрлігінің ... ... ... ... ... беру
турасындағы республикалық семинар – кеңесінің негізі де ... алға ... ... ... ... ұрпақтың бойына
ұлттық - рухани құндылықтарды, ұлттық сана мен намысты ... ... ... ... ... ... әр аймағынан
келген педагогтер адами ... ... ... өзі ... алар орны ... ... атап ... 2001 жылдан бастап
республикамыздың көптеген оқу орындарында тәжірибе ... ... ...... берері көп дейді педагогтер.
Касс№ 1214 СХД СНХ Сейтаков Айболат- Алматы ... SOS ... ... ... 00. 38. ... «Ата- ананың қай- қайсысы болмасын, балалары қабілетті, тапқыр,
талантты болып өссе, олар ... ... кем ... артық болса деп
армандайды. Алайда, бұл туралы емес, бала жақсы Адам болса деп ... Ол ... ... ... ... ... ... пайда
әкелетіндей әрекет ету керек. Адам деген жоғары атақты ... ... ... алып өту ...... «Өзін өзі тану» жобасының
авторы еліміздің ... ... Сара ... ... 1214 СХд Сара ... ... өзі тану» жобасының авторы.
00.06.28---------07.33 в данный момент.......ата- бабаларымыз.
ЗКТ. ... ... көп ... ... жеңіл, арзан, уақытша
дүние билеп кетті де, рухани дүние сырғып соңғы орынға жылжыды, шіркін сол
замандағы адамдарды ... ... ... қандай еді - деп кейбір
адамдар арасындағы ... ... ... ... ... ... басын шайқап кететін үлкендерді естіп, көріп те ... ... ... сол ... ... ... қазіргідей
деңгейде болмағанымен адамның адамшылығы бірінші орында ... ... ... кеткенге ұқсайды. Алдыңғы толқын да заманның ... ... оған ... көндіккен де. Халқымызға тән ... ... ... осылайша құлдырап бара жатқан кезде ата- ... келе ... ... ... ... келтіру қазіргі қоғамның басты
міндеттерінің бірі. Осы жолда Өзін өзі тану пәнінің ... көп. ... ... ... байланыста болғанда ғана – нағыз азамат өсіп шығады. Ал ол
бала- бақшадан бастап, адам өмірінің барлық ... ... ... ... дейді педагогтар.
Перебивка.
Өзін өзі тану бағдарламасы бүгінде Республикамыздағы 120 оқу орындарында
тәжірибеден өтіп жатыр. Жобаның негізгі ... ... ... Өзіңді
таны мектеп- гимназиясы. Бұл мектептің өмірі басқа оқу орындарынан өзгерек.
Таңертең 15 ... ... ... ... және ... ... ... линейка өтеді. Күн сайын әртүрлі тақырыпты арқау ететін мұндай
жиын оқушының оқуға ... ... ... ... оқу ... қаладағы
көптеген бала- бақша, мектеп, балалар үйімен тығыз байланыста. Мұнда Өзін
өзі тану жобасын оқып ... оқу ... ... ... ...... жайында дәрістер алып жатады.
Интершум. Касс№ 676 СХд 00.04.53------------------смикшировать
Адамгершілік – рухани қасиетті кішкене ... ... ... ... ... ... ... Бұл туралы Өзін өзі тану пәнін оқып ... ... ... не ... 676 ... ... + 00.20.49-----------58 Асыл Өзіңді таны ... 7 ... ... 676 СХд
СНХ 00.22.04----------36 Зина Қуатханова Өзіңді таны мектеп- ... ... ... халық тұрмысының жақсы болуы ... ... ... ... ... ал ... ғұрып мейірімділігі
міндетті түрде тәлім - тәрбиеге байланысты» - ... ... ... болашағы мен ертеңін де шешетін дүние тәрбие. Оның ішіне білім ... асыл ... ... ... Бұл әр адамның өзінің жан дүниесіне
үңіліп, өзін тануға, өзін тану ... ... ... ... ... ең жауапты, ең қиын нәрсе осы болар. Бұл туралы Сократ
та «ең оңай дүние біреуге ақыл ... ең қиын ... ... ... деп ... «Жас бала ... туғанда екі түрлі мінезбен туады, біреуі ... ... ... ... ... білсем деп тұрады»- деп айтқан
Абайдың ... ... ... соңғы баланың өзіне тәрбиеші, ұстаз
керек, ал бастапқысына ... ... ... ... ... ... де артық емесі
аян. Жас кезде ... ... ... ... өмір ... ... сөзсіз. Тек сол уақытты жіберіп алмай, балаға жолды дұрыс сілтеу
адамзаттың саналы өкілдерінің парызы.
Касс№ 676 СХд
СНХ. 00.24.3--------------49 ЛИЯ. Дос......... ... ... №30 ... ... ... + ... ... қаласындағы №30 бала- бақша балғыны.
Касс№ 676 СХд 00.15.55---------30
Стенд- ап. Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев «ақыл табылмай, ештеңе ... ... ... ар – ... ... Ар-намыссыз азамат өзгелердің
көсегесі түгілі, өзінің көсегесін көгерте алмайды. Онсыз ұлттық сана ... ... та тұл» ... Біз ... ... ... ... ертеңі
біздің, бізден кейінгі өскелең ұрпақтың қолында. Сондықтан ұлттық сана мен
ұлттық намыс біздің жүрегімізді терең бойлау ... Оның ... бірі жолы ... Ал тәрбие - бесіктен басталатынын ұмытпайық. ... ... ... ... ... мәселелерінің теларналардағы
насихатталуы және көрсетілу деңгейі
Белгілі саясаттанушы, ... ... ... ... Ғали ... ... ... былай дейді:
« Бізде әлі күнге ұлттық саясат, ұлттық идея жоқ. Қай-қайдағы кеңес
дәуірінен қалған ... ... ... ... көп ... ... ... ескі сарынның шырмауынан шыға алмай жүрміз. Біз
партикулярлық, сеграциялық, «сенің ұлтың ... ... ... жүргізіп
отырмыз. Ал, біз дұрысына келгенде «бір мемлекет – бір халық, бір ұлт»
деген ... ... ... ... ... ... дегеніміз ол қазақ тілін қалпына
келтіріп қана қою емес, қазақ тілін дамытып, мемлекеттің бірден-бір ... ... ... де ... ... таза араби сипаттағы емес,
ұлттық ерекшеліктерімізді ескере ... ... ... ... дініміз
бар, осы жолды ұстанудан таймауымыз шарт. Техника мен технологияның сырттан
мүмкіндігінше тек су жаңасын ғана әкелу бұлжымас, ... ... ... тиіс те, ... салт-дәстүрі, әдет-ғұрпына келгенде барынша ескі
қағидаларды жаңартып, тірілтіп, бүгінгі өмірге қайта оралтқан жөн болмақ.
Біз ... ... ... ... ... ғана, осыдан ары кетсе 4-5 ғасыр
бұрын ... ... ұлт ... біз ... ... ... мәдениетке, ақыл-
ойға бай көне ұлтпыз. Бір сөзбен айтсақ, білімге, өндіріске ... ... ... озық ... болуымыз керек те, тілге, дінге, салт-дәстүрге
келгенде ескі қазақ болуымыз керек. »
Ұлттық модернизацияның тағы бір ... ... да ... ... ... ... ақпарат кеңістігін ресейлік БАҚ-тардың еншісіне беріп қойдық.
Бұл ... ... ... ... ... ... келуі мүмкін
фактор. Екінші кемшілігіміз, идеология майданы монополияландырылып
кетті.»[9] деп ... ... 2006 ... 31 ... ... ... республикалық қозғалысының «Ұлттық модернизацияның
бағыттары» атты тақырыпта үлкен мәжіліс өткізілді. Бас ... ... 400-ге жуық ... тіл мен ... ... ... ... баяндаманы қозғалыс төрағасының орынбасары Кенесары
Қаптағаев жасады. Алдымен жиынға ... ұзақ ... ... ... ... ... Республикасының Президенті Н.Ә.
Назарбаевтың атына ... ... ... ... ... ...... мемлекеті деп аталсын.
2. Конституциямызда айтылған Унитарлы мемлекет ... ... ... бір жер, бір ұлт, бір тіл, бір ... бір
дін, бір халық принципі орнығып,қазақ құндылықтары негізгі ұлттық
құндылық болып, ұлттық ... ... ... ... ... ... орыс тілі ... тіл деген бап алынып тасталсын.
4. Облыстар мен қалалардың мемлекеттік тілге өту ... ... ... тілге өткен облыстар мен қалаларда орыс тілін қолданысқа
пайдаланған ... және ... ... ... ... ... Мемлекеттік тілді игермеген лауазымды қызмет ... ... ... және басқа да мемлекеттік гранттар тек мемлекеттік
тілді игергендерге ғана берілсін.
7. Ұлттық ... ... жол ... ... ... ... ... қазақ тілін білген жағдайда қазақ болып жазылуына
мемлекеттік қолдау көрсетілсін. ... ... ... басқа ұлт
өкілдері мемлекеттік қызметке тартылсын. ... ... ... ... ... диаспора өкілдерінен ... ... ... ... ... ... кадрлар
резерві дайындалсын.
8. Мектеп, балабақша, жоғарғы оқу орындарында қазақтандыру шаралары
жүргізілсін:
- қазақ тіліндегі балабақшалар, ... ... үлес ... ... 70-80 ... ... ... Ал басқа тілдегі оқу-тәрбие
мекемелері деп аталсын;
- Аз ұлттар мектептерінде 5-сыныпқа дейін ана тілінде жүргізілсін, ... оқу ... тек ... ... ... өзге ... оқытылатын мектептерде сабақтың 60 пайызы қазақ тілінде жүруі
керек.
9. Шетелден келген бауырлардың квотасы жылына 150 мың ... ... ... ... ... ... ... қаржылай көмек квотаның
көлемінде тоқтаусыз берілсін. Ішкі ... да осы ... Бұл екі ... ... ... ... Отарсыздандыру мақсатының ... ... ... ... ... ... ... сай ұлты қалыптастырылсын. Осы мақсатта жұмысшы қалашықтары
салынсын. Ішкі иммиграцияның өкілдеріне және ... ... ... және қала ... 10 ... үй ... беріліп, бұл жерлер кепілдікке қойылып, несие қаражаттары
берілсін. Арзан әлеуметтік тұрғын ... ... ... пен ... кіріп, АҚШ-қа, Жапонияға мейлінше жақындасу
саясаты жүргізілсін. Реалдық егемендіктің геосаяси және ... ... ... ... ... ... ... ішкі территория теміржол желілерімен шеңберлесін.
12. Әлеуметтік саясатта қазақ ... ... ... ... ... ... қалаларда қазақ этно
демографиялық басымгершілігі қалыптастырылсын. Павлодар, Рудный,
Шемонаиха, ... ... ... т. б. ... ... қала ... қазақшалансын.
13. Қорғаныс министірлігі, Ұлттық Қауіпсіздік ... Ішкі ... т.б. ... ... тез ... мемлекеттік тілге
көшірілсін. Осы мекемелерде ... ... ... орнына дін өкілдері жүргізсін.
14. Ұлттық диалог ұлтшылдармен ... тиіс және ... ... сүйенсін.
15. Ұлттық жұмысшы ... ... ... ... шет ... жұмысшыларға квоталар шектелсін.
16. Эмигранттарға заңсыз азаматтық берілсін, заңсыз жұмыс ... ... шара ... ... ... ... жойылып, депортациялансын, ал соған жол берген ... ... ... ... ... тым қатаң, бүгінгі күні орындала қоюы
екіталай болып көрінуі әбден ... Ал, ... ... ... ... ... ... өкіметі кезінде көптеген елдерде
консулдық, кейін тәуелсіздік келгелі бері елшілік қызмет ... ... ... үнемі қадап айтып, қайталап айтып жүргеніндей бұл талаптың
бәрі әлемдік іс-тәжірибеден алынып қана отыр./20/
Ұлттық идеология жанашырларының бірі – Ғалым ... ... ... ... бір ... көрсете кеткен дұрыс.
Біздің бар мақсатымыз- рухы қазақ, жаны қазақ арна жасау
Сіз комсомолда істедіңіз, ... ... кино ... ... сын ... шоу-бизнеспен айналыстыңыз, балет те қойдыңыз...
Қазір үлкен ақпарат құралын басқарып ... ... ... ... ең ... кім ... ... Абайдың «Не ол емес, не бұл емес, менің де ... күн ... ... сөзі
бар. Сен соны меңзеп тұрсың ғой. Мен ... ...... ... ... ... ... газетке бастық болып тағайындалдым.
Сол кезде біздің ұстазымыз Мұхтар Мағауин маған телефон соқты. Ол ... ... ... «Әй, сен ... ... ... енді ... мамандығыңыз кім болды, кім болып істеп едіңіз дегенде, бастық
болдым деп жүрме» ... Сол ... ... ... ... Әр ... байланысты әр түрлі жұмыстармен айналыстық. Бірақ, мен өзімді
қашан да өзім үшін ең қымбат дүние – ... деп ... ... ...... ... деп ... бар ғой. Әлі күнге дейін
әдебиетті қадағалап, жіті оқып, ... ... әр ... ... жазуға тырысам, жарияламасамда.
– Енді қазіргі қызметіңізге келсек. Қазір ... ... ... бір ... басқарып отырған азамат ретінде өз ісіңізге ... ма? ... 4-5 ... ... ... істер атқардыңыз?
– Құңзы: «Адам өз ісіме көңілім толады, өзіме-өзім ... ... ...... ... Сондықтан менің көңілім толады, бәрі керемет десем,
жалған болар еді. ... біз 4-5 жыл ... ... ... ... ... ... деп ойлаймын. Ең басты қол жеткізген табысымыз – ... мен ... деп ... ... ... ... жоқтаушы,
қазақтың намысын жыртушы, қазақтың жоғын түгендеуші, өткеннен қалған кейбір
асылдарын жинаушы дәрежесіне жеткіздік.
– Мысалы, бір-екі жобаны ... ... ... ол ... жұрт ... ... Менің білгім кеп тұрғаны – сіз қандай жобаға көбірек мән бересіз,
және қай жобамен көбірек мақтанасыз?
– Бәрін айту ... ... ... ... ... деген тұжырымдамамыз
бар. Осыған бүкіл жобалар кіріп отыр. Біз мәңгі елміз, ... ... Біз ... ... ... ... үлкен еңбек еттік.
Қазақта «жеріміз иесіз деймісің, еліміз киесіз деймісің» деген бір сөз ... Біз сол ... ... емес ... ... киесіз емес екенін
бізге ықылас қоятын ... ... ... ... ... ... жұмыс
жасадық. Мен бір ғана жобаны бөліп айтқым келеді. Бұл ... ... ... ... арналған «Мәңгілік сарын» атты жоба. Біз 250
табақтан тұратын жинақ шығардық. Қазақстанда бұрын-соңды дәл ... ... ... Музыкалық мұраларымызды жинап, сүзгіден өткізіп, халыққа
ұсынсақ, бұл еліміздің алдындағы бір ... ... ... ... «Қазақ жері» деген жобаны бөліп айтуға болады. Біз
Қазақстанның ең ... ... ... ... ... Бұл ... ... мақтанышымыз. Мен ең бірінші, осы жобаларды іске асырып жатқан
біздің ... ... ... ... ... ... мен қыздар
жұмыс істеп жатыр.
– Қазір сіздің қолыңызда үлкен ақпарат құралы бар. Осы құралды пайдалану
мәселесі деген бар. ... өнер ... ... ... ... әр түрлі жарнамалық дүниелер. Осы жағынан ... ... ... – көл, ... – шөл ... кездер бола ма?
– Кез келген адамның шешімінде субъективизм болады. Мен кейбір ... ... ... ... Ол ... танысым, туысым болғандықтан емес,
талғамым ... ... ... ... ... мүмкін. Сол сияқты
зиялыларға да. ... ... ... ... ... – көл, ... – шөл
болайын деген ойым ешқашан болған емес.
– Ғалеке, біздің бір ... бір ... бар. ... назар аударып
көрсеңіз:
Жанарбек Әшімжан журналист:
– Құрметті Ғалым Төлембекұлы! Сізге қоятын екі ... бар. ...... отырған ұлттық телеарна сопылардың, діни сектанттардың арнасы
деген ел ... ... бар. Осы ... ... Және осы ... қызмет
істеген Ғ.Боқашқа қатысты түрлі қауесет бар, Ғ.Боқашқа байланысты ... ... ... ... ... әкімі «И.Тасмағамбетовтің
адамы» деп сізді түрлі орталарда ... ... ... не
байланыстырып тұр?
– Алғашқы сұрақ сектанттық ... ғой. ... ... де ... ... ... ... келетін болсақ, исламда секта деген ұғым жоқ.
Адамда сенім бостандығы, ұждан бостандығы бар ғой. ... ... адам ... ... Мен кім қай ... ... деп ешқашан сауалнама жүргізген
емеспін, жүргізбеймін де. Сіз бен бізді Аллаһ Тағала махаббатпен жаратқан
ғой. Енді осы аз ғана ... ... ... ... ... ... өмір ... кәнекей. Әлеуметтік институт ретінде діннің ең
үлкен функциясы менің діндарлығымда, дінсіздігімде емес, адамның жүрегін
жұмсартуда деп ... ... ... ... бар ... білемін. Бірақ мен
олардың біреуіне «сен сопысың, сен уақапсың» деп ... ... ... 30 жылдай бұрын Қожа Ахмет Яссауидің хикметтерін алғаш рет ... сол ... әнге ... ... ... ... топ шықты. Өте
әдемі топ. Оларға қолымнан келгенше ... ... ... Сол ... ... ... саяси мағына беріп, әр саққа жүгіртіп жатты.
Кімнің аузына қақпақ боласың? Дәл осы қазақтың ұлты ... ... ... ... ... ... жүрген жігіттерді сектант деп, бәлен-түген деп
жүрген жұрт көп қой. Ғ.Боқашқа байланысты көп ... ... ... осы ... ... тұрып білдім. Қасым, сен қатарларыңды, жастарды
жақсы білесің ғой. Бес тілде бірдей еркін сөйлейтін, ... жаза ... ... алып ... ... атын атап ... Ол жай ғана тіл білетін
полиглот емес, жүрегінің көзі ашық жігіт. Осы ... ... ... кеткендей, айтпаған сөзіміз қалмады. Ол менің қол астымда жұмыс
істеді. ... ... ... ... ... ... Алматы қаласы
әкімінің орынбасары болды. Бұрыннан ... ... жүр» ... ... оқып ... ... ... Бұйыртса, 2-3 жылдан кейін қазақтан
шыққан алғашқы ағылшын тілінде қорғап келген доктор болып қайтар. ... ... ... ... соқтығыса беретін жігіттерге: «Жігіттер,
сендерге не ... не ... деп ... ... ... ... ... деген құбыжық сөз. Бұл қазақтың әлеуметшіл ойына тән емес
сырттан кірген «калька» ұғым. Біз біраз уақыт көршілес ... ... қой. ... ... ... Орыс тарихында, мәдениетінде әр
түрлі жағдайлар болды.
– Сонда бұл орыстардан жұқты ма?
... ... ... ... Орыс ... төл ... ... дәстүрлерін жалғастырушы – айналайын біздің Қызыл үкімет осы ұғымды
біздің санамызға әбден сіңірді. «Пәленшекең өсіпті, ол түгеннің ... ... ... ... ол ... ... деген сияқты. Өз басым осы
сөзді намысқа тиетін, қорлық сөз деп қабылдаймын. Бағанағы тура қойылған
сұраққа тура ... ... мен ... ... адамы емеспін.
Мен ешкімнің де адамы емеспін. Мен тек қазақ дейтін халықтың адамымын,
қажет десеңіз, ... ... ... ... ... ... сыйлаймын. Оны ұлық, шенеунік ретінде емес, жап-жас кезінде сыйладым.
Иманғалимен таныс ... 20 жыл ... ... ... ... ... сүйетін, сол үшін отқа, суға түсуге әзір жігіттер жоқ болатын.
Қазір де көп деп айта алмаймын. ... дәл сол ... ... ... ... ... біз ... біреуді құлату, біреудің аяғынан шалу
туралы емес, ұлт мәдениетінің тағдыры ... көп ... ... ... – сол ... ... ... өнерлі жастардың
тағдырынан және бөліп қарай алмаймын. Бұл ретте, жан қысылғанда, қайтсең де
көмек берші, жігіттер үй-күйсіз қаңғырып жүр деп ... ... Және ... көрсетіп, жұртқа насихаттап жатқан жоқпын. Ол әкім болып келмей
тұрғанда да ... ... ... ... ... ... айт деп
жатқан Имекең де жоқ. Неге осы ... ... ... ... ... алатынын түсінбеймін...
– Жаңағы айтып отырған И.Тасмағамбетов үлкен ұлық, үлкен әкім. Өз ... ... ... ұлық, мансап иесі болуға ұмтыласыз ба? Қазіргі қызметіңіз
де аз емес, әрине...
– Мен ... оң ... ... қолдан келгенше есті жігіттердің қолында
болса деймін. Есерлердің ... ... Мен ... ... ... ... айта алмаймын. Бұл – шығармашылық жұмыс.
– Басшы болу адамның мінезін ... ме? ... әу ... ... бар ма? Сіз ... ... ... Әрине, сынаймын. Бастық деген өзінің қол ... ... ... келмеуіне дағдыланып алады. Бұдан жаман дағды жоқ. ... ... ... ... ... ... ... бұл сұраққа жауап беру ... ... тағы бір ... ... ... ... ... журналист: Ғалым Төлембекұлы! Соңғы бір-екі күнде мынадай
ақпарат естідім. Бұл ... ... ... саяси-қаржылық
топтардың бірі сіз басқарып отырған ұлттық телеарнаны бақылауға алуға
күресіп ... ... Осы рас ... ... қауесет бар екені рас. Біздің келгенімізге 4-5 жыл болды. Біз
келгеннен ... ... ... ... ... сөз бір ... кейін шыққан. Оны
әр түрлі «тілектестеріміз» ... ... ... кетеді екенсіңдер»
деген сөзді жыл сайын естимін. Қазір де сондай сөз ... ... ... ... сайын көне грек эпосында «Тышқандар мен бақалардың
соғысы» деген дастан бар. Сол есіме ... Соны ... адам ... ... келіп отырғанын түсінеді. Олар – тышқандар мен бақалар, болмашы бір
нәрсеге таласады, соғысады... Бұл көрініс соны еске ... ... ... ... ... ... уақыты келеді.
– Ержан айтып отырған қаржылық-саяси топтың түпкі мүддесі не деп ойлайсыз?
Ақша ма, билік пе?
– Ержанның қандай ... ... ... ... ... Мысалы, сондай
топ бар деп есептейікші. Кез келген қаржылық топ – саяси билікке ұмтылады.
Ал билікке ... ... ...... ... Оның бірнеше
себептері болуы мүмкін. Мысалы, соның біреуі ақпараттық ықпалға ие болу.
Біздің ... ... ... ... ... арна ... рухы ... қазақ арна жасау. Бұл, әрине, жұрттың бәріне бірдей ұнайды деп айту
және қиын. Белгілі бір ... ... ... ... да.
– Ғалеке, сіз неден қорқасыз? Жаңағы, кетіру деген нәрседен ... ... ... кету ... қай ... да ... ... емеспін.
– Қиянат жасадыңыз ба?
– Көпе-көрнеу қиянат жасаған жоқпын. Сен үшін әділ іс деп ... ... ... болуы мүмкін. Қиянат жасадым деп ақталмай-ақ,
қиянат жасамадым деп ... ... бәрі бір ... ... ... ғой.
– Ғалым аға, сіз бен біздің әңгімемізге құлағын тігіп, ... ... бір ... ... бар. Ол ... ғана ... арнаның
көрермені. Сіз олар туралы не ойлайсыз? Оларды қалай елестетесіз?
– Дәл осы арнаны ... ... ... бір адам бар екенін білемін. Ол –
менің шешем. ... ... ... ... ... Мен негізгі
тәрбиені шешемнен алдым. Біздің көрермендерді – қақ-соқта шаруасы жоқ, өсек-
аяңда шаруасы жоқ, өзінің ісін білетін, ... ... ... ері ... әйелі – ерін сыйлайтын, кішісі – үлкенін қадірлейтін, үлкені –
інісіне қамқор ... ... ғана ... ... деп ... ... сүй, бауырым» деп және «хақ жол – осы» деп ... Абай ... ... ғой. ... ... дін ... ... дамытады. Соны айтқан кезден бері ғасырға жуық уақыт өтті.
Маңғыстауда бір ақын ... Адай ... ... бар. Сол шырылдап, «Әр қазақ
менің жалғызым» деп айқай салып шықты. Біз өткен ғасырда не ... ... ... рет ... тапталдық. Содан, тәуелсіздікке жеттік. Одан
мына жаһандану деген басталып кетті. ... ... ... Адай ... ... ... ... жалғызым» деп шыңғыруын, жылауын осы кезде барып түсінесің.
Тұрсынжан «жарты жаны күйіп кеткен ... ... Сол ... ... ... ... жарыққа ұмтылған, болашағына сенетін, бірін-бірі
жаттай сыйлайтын адамдар ретінде елестетемін. Тым құрығанда армандаймын.
... аға, ... ... ... келе, «телеарналар өз иығына артқан жүкті
көтере алды ма?» ... ... ... ... кең ауқымды қамтитын күрделі тақырып. Қорыта келе,
телеарналардағы ұлттық идеологияға арналған бағдарламалар, халықтың ұлттық
сана- сезіміне ... ... өз ... ... ... етіп ... қауымының міндеті болуы тиіс.
Біздің кез-келгеніміздің алдымызда тұрған мақсат, ол - ... ... Отан ... ... ... жерге деген
сүйіспеншілікті ояту. Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев өз сөзінде: «Әрбір адам
біздің мемлекетімізге, оның бай да ... ... ... өзінің
қатысты екендігін мақтанышпен сезіне алатындай іс-қимыл жүйесін талдап
жасау ... ... адам бала ... ...... Отаным, оның мен
үшін жауапты екені ... мен де Ол үшін ... ... ... ойды бойына сіңіріп өсетіндей істеген жөн. Бұл міндетті жүзеге
асыруда білім жүйесі, отбасы, ... ... ... ... ... ...... орталықтар да маңызды роль атқара алады. Олар тек
ұлттық сана – сезімді ... ... ... ... бар ... ... ғана емес, ... ... ... интернационализм
мектептеріне айналуға тиіс» [21] деген. Бұдан ... ... ... ...... ... Ал, осы ... сана – біздің бойымызға
жарық дүниеге келген сәттен бастап, ана тілі, дәстүр, ... дін ... ... ... да бұл ... ... беру мен ... қоғамдық ұйымдар мен БАҚ-ның барлық жүйесіне қатысты.
Телеарналар ұлттық идеологияны қалыптастыру, ... ... ... да сәуле түсіру ... ... ... ... ... жарты ғасырдан аса қызметінде, өз бағыт – бағдарын,
жолын табуға тырысқан ізденістерінде іркілістер де кездеспей қалған жоқ.
«Мемлекетіміздің тәуелсіздігі – ... ... ...... ... ал ... идеологиясы - жұтар ауасы ... ... ... ... ... ... ... сол тұнық та таза, ... ... алуы ... ... ... қалыптасуы мемлекетіміздің
өркендеуі мен тікелей байланысты. Ол үшін, ... ... сана ... ... сана сол ... ... ... ұлт мүддесін көздейтін дәрежеге
жеткенде ғана ... сол ... ... ... қазақ телеарналарындағы бүгінде
бар хабарлардың үстіне, мұнан да ... ... ... ... ... қатар, ұлттық идеологиямыздың ең үлкен қайнар көзі – ... бұл ... де ... өз шешімін табарына сенімдімін.
Өйткені, зиялы қауымға арнаған сөзінде Елбасымыз:
«Бүкіл ... ... ... ... ... ... Парламент
пен Үкіметтің биік мінберіне дейінгі ... ...... ... ана ... ... белсенді өмір салтына айналдыруға
шақырамыз. Өз тілімізбен өмір сүрейік. Ана тіліміз рухани азаматтығымыз бен
мемлекеттік тәуелсіздігіміздің ... ... » /23/ ... ... әр
қазақтың жүрегіне жететіндей. «Өз тілімізбен өмір сүрейік»... Бұдан артық
қалай айтуға болады?! «Қажет десеңіздер одан да ... ...... ... ... деп ... атап өтті ... Расында да,
өз елімізде, өз жерімізде өзге ... ...... ... намысымызға сын. Ана тіліміздің мемлекеттік мәртебесі де, оны
қолдап, қуаттап отырған тиісті Заң да бар. ... ... ...... ... озық ... және ... мәдениетің. Ал, бүгінгі
күні бізде мұның бәрі бар, жас мемлекет болсақ ... ... ... ... ... 50 дамыған елдің қатарына қосылмақпыз.
Болашақта қазақ халқының ... ... ... яғни ... ... ... ... көретініме сенімдімін.
Сілтемелер:
1. «Қазақ совет энциклопедиясы» Алматы, 1976ж, 210-бет.
2. Қ. Тұрсын. «Көгілдір экран құпиясы», Алматы, “Қазақ университеті”
3. Қ.Р.-ның ... ... ... ... 1995ж, 3-бет.
4.«Жас қазақ үні» газеті, 21.04.2006ж.
5. Н.Ә. Назарбаев. “Қазақстан-2030”
6.«Журналист» газеті, № 10/35/; ... ... А. Ақ жол.- ... ... 1991.- 349 б.
8.Қабдолов З. Сөз өнері. - Алматы: Қазақ университеті, 1992.- 206 б.
9. Бұл да сонда. – 147 б.
10.Смайылов К. Бар ... ... ... // ... – 1985. - № ... Е.П. ... в ... журналистики. – М.: МГУ, 1995. – 193 б.
12.Накорякова К.М. Литературное ... ... ... – М. ... Н., ... В ... начинающим журналистом, Правда, 1964.
-180 с.
14.Дугин Е.Я. Местное телевидение: типология, факторы и ... ... ... Г. ... ...... табыстарым // Зерде. – 1996.-№ 6.
16.Шыңғысова Н.Т. Қазақ теледидарының жастар бағдарламасы. –Алматы: Қазақ
университеті,-1996.
17.Байтұрсынов А. Ақ жол.- ... ... 1991.- 260 ... хабаршысы. Журналистика сериясы. – Алматы: Қазақ университеті,
1999.- №5. – 108 ... Қ. ... ... ... ... ... экран құпиясы» 1. «Қазақ
совет энциклопедиясы» Алматы, 1976ж, 210-бет.
10.Смайылов К. Бар ... ... ... // 5. Н.Ә. ... ... газеті, № 10/35/; қазан 2005ж
Жұлдыз. – 1985. - № 6.
11.Прохоров Е.П. Введение в теорию журналистики. – М.: МГУ, 1995. – 193 ... К.М. ... ... ... ... – М. МГУ,1994.-139с.
13.Козева Н., СинцоваГ, В помощь начинающим журналистом, Правда, 1964.
-180 с.
14.Дугин Е.Я. Местное телевидение: типология, факторы и ... ... ... Г. ... ...... ... // Зерде. – 1996.-№ 6.
16.Шыңғысова Н.Т. Қазақ теледидарының жастар бағдарламасы. –Алматы: Қазақ
университеті,-1996.
17.Байтұрсынов А. Ақ жол.- Алматы: Жалын, 1991.- 260 ... ... ... ...... ... университеті,
1999.- №5. – 108 б.
19. Қ. Тұрсын «Көгілдір экран құпиясы»
20. Қ. Тұрсын «Көгілдір экран құпиясы»
21.«Жас қазақ үні» ... ... «Жас ... үні» ... ... әдебиеттер:
1. «Қазақ совет энциклопедиясы» Алматы, 1976ж, 210-бет.
2. Қ. Тұрсын. «Көгілдір экран құпиясы», Алматы, “Қазақ университеті”
3. Қ.Р.-ның Конституциясы, Алматы, «Қазақстан» ... 1995ж, ... ... үні» ... ... Н.Ә. ... “Қазақстан-2030”
6.«Журналист» газеті, № 10/35/; қазан 2005ж
7.Байтұрсынов А. Ақ жол.- Алматы: Жалын, 1991.- 349 б.
8.Қабдолов З. Сөз өнері. - Алматы: ... ... 1992.- 206 ... Бұл да ... – 147 ... К. Бар ... ... қосып // Жұлдыз. – 1985. - № 6.
11.Прохоров Е.П. Введение в теорию журналистики. – М.: МГУ, 1995. – 193 ... К.М. ... ... ... массовой
информаций. – М. МГУ,1994.-139с.
13.Козева Н., СинцоваГ, В помощь начинающим ... ... ... с.
14.Дугин Е.Я. Местное телевидение: типология, факторы и условия
формирования программ.–М.,МГУ,1982.-32-37 с.
15.Форд Г. Менің өмірім – менің табыстарым // ...... ... Н.Т. ... ... ... ... –Алматы: Қазақ
университеті,-1996.
17.Байтұрсынов А. Ақ жол.- Алматы: Жалын, 1991.- 260 б.
18.ҚазҰУ хабаршысы. ... ...... ... ... №5. – 108 ... Қ. ... «Көгілдір экран құпиясы» .«Көгілдір экран құпиясы» 1. «Қазақ
совет энциклопедиясы» Алматы, 1976ж, 210-бет.
10.Смайылов К. Бар ... ... ... // 5. Н.Ә. ... ... ... № 10/35/; қазан 2005ж
Жұлдыз. – 1985. - № 6.
11.Прохоров Е.П. Введение в ... ... – М.: МГУ, 1995. – 193 ... К.М. Литературное редактирование материалов массовой
информаций. – М. МГУ,1994.-139с.
13.Козева Н., СинцоваГ, В ... ... ... ... 1964.
-180 с.
14.Дугин Е.Я. Местное телевидение: типология, факторы и условия
формирования ... ... Г. ... ...... ... // Зерде. – 1996.-№ 6.
16.Шыңғысова Н.Т. Қазақ теледидарының жастар бағдарламасы. –Алматы: Қазақ
университеті,-1996.
17.Байтұрсынов А. Ақ жол.- Алматы: Жалын, 1991.- 260 ... ... ... сериясы. – Алматы: Қазақ университеті,
1999.- №5. – 108 б.
19. Қ. ... ... ... ... Қ. ... ... экран құпиясы»
21.«Жас қазақ үні» газеті, 21.04.2006ж
22. «Жас қазақ үні» газеті, 14.04.2006ж

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тоталитарлы саяси режим және авторитарлы саяси жүйе5 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы қазіргі кезеңдегі халықаралық қатынастағы рөлі82 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымының дамыту бағдарламасы11 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұлттық дүниетанымын музыка арқылы қалыптастырудың педагогикалық шарттары57 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық ойындарды үйретудің ғылыми педагогикалық негіздері116 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық тәрбие беру66 бет
Тұрғын үй де — ұлттық байлық5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь