Аслан Жақсылықовтың өмірі мен шығармашылығы

Постмодернизм ХХ ғасырдың ағымы

ІІ тарау Аслан Жақсылықовтың өмірі мен шығармашылығы
ІІІ тарау Аслан Жақсылықовтың "Сны окаянных" романындағы постмодернизмнің көріністері
        
        Постмодернизм ХХ ғасырдың  ағымы
1. Постмодернизм – ХХ ғасырдың ІІ жартысында модернизмнен кейін
өнер, ... ... ... ... ... мәдениет тенденциялары
негізінде пайда болған ағым. Модернизм өз ... ... ... ... ІІ ... оған ... бағытта – постмодернизм дәуірі тарих
сахнасына ... ... ... ағым ... не ... ХХ ғасырдың
құбылысы ретінде тану үшін постмодернизмнің ... ... ... ... алуымыз керек. М.Эпштейннің ойынша постмодерн –
модерннен ... ... ... соң ... ... "Это два ... понятия "пост", одно из которых "постмодерность (соотносимая с
"модерностью"), есть ... ... в ... который мы живем – второе
же ... ... с ... есть ... ... в эту большую эпоху. Если две большие эпохи, модерная и ... ... друг в ... то ... что ... ... ... а постмодернизм это первый период эпохи ... ] ... ... бойынша біз постмодерн мен постмодернизмнің
арасында тұрмыз.
″Модернизм Батыста 1960 жылдарға дейін ... ... одан ... 1920 ... ... коммуникациялы формацияға орын
беруі тегіннен тегін ... ... ... 177 ... ... ... – қазіргі заманғы философия,
өнер мен ғылымдағы негізгі ағым. Ол ең алдымен ... ... ... [18; 333 ... ... болуымен теоретиктер мен ... ... ... ол ... ... басқан
тарихи мәдени дәуір ме? деген сияқты тақырыптар ... ... ... ... в ... и ... ... деп аталатын
хрестоматияда ... ... ... ... делінген:
"Постмодернизм термині бірінші дүниежүзілік ... ... ... ... культуры" (Европа мәдениетінің тоқырауы) 1917 жылғы
еңбегінде берілсе, Ф.де Онис 1984 жылы ... ... және ... ... ... антологиясы" деп аталатын еңбегінде модернизмге
қарсы ... ... ... ... ... ... тұрақталмайды. 1947 жылы А. Тойнби "Тарихты зерттеу" ... ... ... ... ... ... береді:
"Постмодернизм – мәдениет пен діндегі батыстың билігінің ақыры″ ... ... ... Латын Америкасының діни проблемаларына
арналған жұмыстарында Кокс ... ... ... терминді
кеңінен қолданады [2; 130].
Постмодернизмнің термин ретінде қалыптасуы туралы М.Эпштейн ... ... ... 1971 ... ... ... рет Ихаб ... ағымдарға байланысты қолданғаннан кейін кең түрде ... ... ... ... ... ғылымдар мен герменевтикада
пайдаланылды″. [4;74] десе, Ф. ... ... ... ... ... ... өнерінің тілі" деп
аталатын 1977 ... ... ... болды.Ч.Дженкс 60-70 жылдарда
бұл термин ... ... ... ... ... ... анықтау
үшін қолданса да, өзі постмодернизмді авангардизмнен бас ... ... ... оралу деп қабылдайтынын айтады ″[5;131].
Жалпы ... ... адам ... мен ... мықты дамуы, қазіргі кездегі ... ... ... ... жаңа мәдени және көркем сапаларды өзімен бірге алып
келді. Кейбір ғалымдардың ... ... ... заманғы
мәдениеттің эстетикалық құндылықтарын жоғалтады. Ф.Джеймсонның ... ... ... ... және тағы да ... өнер түрлеріне
қызмет етеуде [5;63]
В.Ивбулис постмодернизм терминінің ... айта ... ... 30 ... ... мағынада қолданылған. Философия мен әдебиетте
ол 1979 жылы Жан Француа ... ... ... ... ... түсіндіру мақсатында шықты″- дейді.[3; 11]
Ихаб Хасанның жұмысын талдай келе, В.Ивбулис: ... ... ... ... ... ... деп қорытады [3;17]
Ал Фредерик Джеймсон болса: "Мәдениетке деген постмодернизмнің ... онда ... ... гөрі қазіргі заманның белгілері мен
пародия мен ... ... ...... [5; 112 ]
Модернизмнің орнын басып бүкіл өнер ... ... ... ... ... философтар болсын жан-жақты зерттеуге
тырысты. Постмодернизмнің табиғатын зерттеушілердің бірі- А.А. ... ... ... ... ... постмодернизмді Батыс еуропа мен АҚШ-та кеңінен тараған
жалпы өнер және ... ... ... ... ағым деп ... зерттеуші Д.Фоккеманың постмодернизмді еш ... ... ... ... ... ... ... қазіргі уақытымызға
дейін жаулап алғандығын, оның алғашқы көріністері Джойстың "Поминки ... (1939 ж) деп ... ... ... тапқандығын
мәлімдей келіп, постмодернизм ... ... ... деп
санайды. [16;157]
Д.Фоккема үшін ″Постмодернизм – өмірге ... ... ... ... бойғы қалыптасу мен қорытылудың нәтижесі″ дейді Н. ... [9; ... ХХ ... деп ... ... постмодернизмнің
күшті жақтарын ашып көрсетеді: "постмодернизм – модернизм дәуіріндегі
"тоталитаризация", "объективті білімді ... ... ... ... ... сияқты ... ... ... шақырады.″[8;10]
Н.Б.Маньковская жаңа заманның төсбелгісі (эмблема) ретінде –
иронияны ала ... ... ... белгілері деп мыналарды
көрсетеді: парадокс, абсурд ... ... ... діни
сарындары символизм, ал ойын жеткізудің негізгі ... ... (көп ... ... ... ... ... феномендерді талдауды алады.[23; 137]
Постмодернизмнің ХХ ғасырдың ІІ жартысындағы ... ... ... ... мен ... ... ... тек қана
әдебиеттанудың мәселелері ғана ... Осы ... ... ... "Біз бұны ... та, қаламасақ та постмодернизм ауасы
менен дем алып, оны тарихи құбылыс ... ... ... ... италия жазушы Умберто Эконың ойынша: "Постмодернизм –
қандай да бір ... ... ... ... ол – ... күй.
Әрбір дәуірдің өз постмодернизімі бар" деген. Постмодернизмнің синонимы
ретінде бейклассикалық ... сөз көп ... ... осы ... ... ... "Постнеклассическая наука исследует
не только сложные ... ... но и ... ... и способные к самоорганизации. Его объектом становиться и
"человекоразмерные" комплексы, ... ... ... ... Он ... ... ... гуманистичности,
самокритичности, и истичностью." [10; 12] В.Курицин постмодернизмнің
жалпы ... ... ... ... "Постмодернизм тек мәтінге
құрылады. Оның ... ... ... ... мәдени дәстүрлерді
рухани аяда қарастырады. Постмодернизм – қазіргі заманғы ... ... жаңа ... мен әр ... ... құрылымдарын
жарыққа шығарды" [11; 238]
Умберто Эконың постмодернизм коллаж (сурет) секілді өзінде тек ... ... қана ... өзі ... да айтады деген сөзін
келтіре отырып, В.Курицин: "Әлем бұл мәтін сияқты″ ... ... ... ... ... ... ... сол сияқты мәтін әлеммен
суреттеледі, мәтін мен әлем матрешкалар сияқты бір-бірінің ішінде ... орыс ... ... постмодернизмнің өкілі ретінде
1955 жылы Владимир Набоковтың ... ... ... ... жарық
көрген романы осы постмодернизм ағымында жазылған шығарма.
Постмодернизмнің ... ... мен ... әдіс ... ... Осы екі ұғым постструктурализм мен
деконструкция постмодернизмнің негізгі құрылымдары ... ... ... айтылып кеткен В.Курициннің: "әлем-мәтін сияқты" деген ... ... ... ... ... ...... әріппен –
мәтін. Постмодернизмнің басты көшбасшының (лидерлерінің) бірі- Ж.Деррид:
"Мәтін мырза" деп постмодернизмді атаған″ деп көрсетеді [18;336]
Н.Я. ... ... мен ... ... ... былай
дейді: "Егер модернистік өнер – әлемдегі жалпы ... ... ... сарп ... ...... ... заманға қарсы
шығады" [17;184].
″Антиутопизм дегеніміз постмодернизм ″-деп айта ... ... ... бірнеше белгілерін береді. Американдық
әдебиетші Ихаб ... ... он бір ... ... айтып
кетеді. Олардың ішінде "белгісіздік", "фрагменттілік", "меннің жоғалуы",
"ирония" т.б. бар. ... өз ... ... ... ... сан түрлі стильдер мен мүмкіндіктердің араласып кеткендігін атай
отырып екімағыналылық, плюрализм, күмәнділік міне осылар постмодернизмнің
басты ... ... деп ... [12;16]. ... ... ... адамзаттық болмысты тануының өзіндік ... дей ... ... ″Әдебиеттегі постмодернизм мен
қазіргі заманғы визуалды өнердің қасиеттері арасындағы ... ... тән ... ... әр
түрлі имитацияларда, дәстүрлі жазудың ирониялық әрлеулерінде (коллаж)
көріне ... ... ... қосымша мәдениеттің феномені
ретіндегі бірнеше концепциялары бар. ... ... ... тек қана ... мен ... ғана ... қоймай
бүкіл әлемдік тарих ... ... ... ... ... ... ... жаңа уақыттың келуінде төрт доминанттық
күштің – жаратылыстану, ... ... ... ... ... ... прогресске жаңа сенімнің пайда болуынан дейді [13;98] Соңғы
жылдардағы постмодернизмнің ... ... бұл ... барлық түрлеріне тәндігі, дәстүрдің жаңа мағынаға ие болғандығы
жайлы ... ... он ... өнердегі, философиядағы, ғылымдағы,
әдебиеттегі постмодернизмді әр қилы аспектілерден ... ... ... ... ... Олардың ішіндегі атақтылары ... А ... ... ... германдық- В.Вельш,
Х.Кюнг, Д.Кампер, Д.Барт, В.Джеймс, Ф.Джеймсон, Ч.Дженс, Р.Рорти; А.Хайсен,
И.Хассан сияқты американ ... ... ... ... ... мен ... сияқты канаданың зерттеушілері мен
австриялық- ... бен ... ... атап ... ... ... ... (өзіндік ерекшелігі) әр
қилы өнер ... мен ... ... ... ... ... ... сөз модернизмнің көркем догмаларымен
стереотиптерінен ... ... ... ... ... Көркем мәдениетті
бүтін деп қабылдап өткенге сын ... ... ... , ... ... дәстүрге жол салады.
М.Липовецкий орыс әдебиетінде:″Мәтіннің шыңына шыққан ... ... ... ... мен Е.Харитонов, Петрушевская”-
дейді. [13;104].
Н.Л.Лейдерман мен ... ... ... ... ... ... айта келіп: ″Постмодернизм авангард пен
модернистік принциптерден бас тарта ... ... ... ... дәйексөздік табиғатын жасырмайды, ол танымал ... ... ... ... ... мен ... постмодернизмнің
классикасына Х.Л.Борхестің ... ... ... "Имя ... ... ... ... Х.Кортасардың,
Г.Маркестің, П.Хандке, ... ... ... ... ... ... деконструкциясы, М.Фукконың
"археология знаниясы", Ж.Бодрииярдың симулякр теориясы, ... ... ... ... [15; ... теоретиктері постмодернизмді "кейінгі капитализмдік" мәдени
сана (Ф.Джеймсон), өркениеттегі масс-медианың (Ж.Бодриияр) пайда ... ... ... деп анықтайды. Бұл мінездемелерді орыс
әдебиетінде қолданбаса да, ... ... ... бірдей уақытта
Андрей Битовтың, Венедикт Ерофеевтың, Саша Соколовтың, Иосиф Бродскийдің
тағы да ... ... ... ... 1980 жылдың аяғында
орыс постмодернизімінің ... ... деп ... ... ... ... Н.Л.Лейдерман мен М.Липовецкий постиндустриалды
экономика мен компьютеризациядан ... ... ... ... ... ... ... коммунистік утопия мен
тоталитаризм күнәсынан "арылу" ... ... ... ... ... деп қараудың жалған сенімі;
2) қоғамдық сана терең идеялданған сайын өмірді өтірік ... ... ... ... ... алып
келді;[15;20]
И.Ильин постмодернизмді модернизмге қарсы бағытта туғанын айта
келе: ... ... бұл ... яғни ... ... құбылыс болы көрінді. Олар бұл ... ... ... ... ... ... ... жасай отырып
талдады. ″Постмодернист – это радикальный ... ... ... ... ... в ... ... имитируя роль автора ... себя уже ... ... ... - ... тұжырымды айтады
[16;20]
Постмодернизм қандай құбылыс, ол ... ... ... тән, ... ең ... келді сол жайлы біраз сөз өрбіте отырып , ... ... ... атап ... ... 2) фрагменттілік; 3) ирония – бұл ... ... ... ... ... ... ... қағазға ие болмаса ауызша айтуға сұранып ... ... ... ... ... мен ... ... "Улицы были белыми и сухими, как при сталкновении на большой
скорости кладбища с ... ... ... с ... ... ... ... әдебиетке келуін В.Руднев модернизмге ... ... ... ... болып, постмодернизмнің алғашқы
романы деп ... ... по ... ... ... ... Дж. ... "Улисс" деген романын атап
өтеді. [18;336] Оның ойынша Фаулздың ... ... ... ... ... ... жаңа ... ағылшын тілді
В.Набоковтың "Бледная пламя" романы, Д.Галковскийдің "Бесконечный тупик",
Милорд Павичтың ... ... ... ... ... ... – таза постмодернизм″деген. [18;337] Постмодернизмнің
философиялық ұғым ... ... ... философы Жан Француа
Лиотордың "Постмодернистік удел" деп ... ... ... ... ... Постмодернизм - бұл мәтіннің пайда болуы
тарихы мен ... ... ... ... мәтін (интер-текст),
гипер-мәтін (гипер текст) деген сияқты ... ... ... жылғы шыққан “Введение в литературоведение” деп аталатын
кітапта: ″интермәтін – ... ... ... ... және тырнақшасыз ... ...... бен ... ... ... ... Ал, Аслан Жақсылықовтың айтуынша: ″Интермәтін - өзге ... ... ... ... ... ... екінші
бір басқа шығармада болуы.″Гипермәтін дегеніміз – бір сөйлемнің бірнеше
не болмаса бір ... ... яғни ... ... ... ... мен әлемді оны түсінуге деген белгілі бір үлгі ... ... ... - ... не ... ... его ... критиковать только иммоннетно на его собственном поле, а не
извне в ... ... ... позиций″деп тұжырымдайды.
[20;68]
Постмодернист әлемді жаңаша көзқарастар мен жаңа іс-әрекеттерімен
өзгерту ... ... ... ... ... ... ... мәдениет әлемін
бейнелеуде өзіне сенімділігімен идеял. ... ... орыс ... ... тек оның ... ғана ... оның мықты жағы да
болып саналады. Постмодернизм плюрализмділігімен (көп көзқарастар, ... ... ... де ... ... ... ... докторы, профессор А.С.Мигунов дәстүрлі
эстетиканың негізі ... ... ... ... ... ... айта отырып, Гегельден ... ... ... мен ... ... де ... ... суреткер бейнелермен , ал ... ... ... интеллектке жіберілмейтіні ... , осы ... ... тәжірибенің төңірегінде өнердің
жаңа ұғымдары – поп-арт, хеппенинг, перфоманс, ... ... ... ... мен ... ... ... [21;78] Деп талқылай келе Лиотардың постмодернизм жайлы білдірген
пікірін ... ... түп ... ... одан ... ... Постмодернизмге жақын тәжірибе ... ... ... ... ... ... базалық адами
сезімдерін ... ... ... ... адам осы бес ... ішіндегі
тек екеуін – түс пен дыбысты ғана (ақыл мен қиюластырып) үйренген. Ал
қалғандарына ... ... ... салған. Бұл шектеу адамның психикасы
оның ... ... ... өз ... шектеулі екенін
көрсетеді. Жаңа жағдайда психика физиологиялықтан тәуелсіз, жеке ... өмір сүру ... ие ... Бұл ... сезімталдығымызды
эстетикалық аспекті жағынан да ... [21;82] ... ... М.Узлецтің көрсетуімен: ″Постмодернизм ... ... ... асқақтық, таңқалушылық, трагикалық-пардоксалдылықпен
ауысқан.″ Ол өз еңбегінде иронизм постмодернизм ... ... ... ... ... ... может, наиболее существенным
философским отличием ... ... ... с позиций
классического, антропоцентрического гумнизма на платформу ... ... чье ... ... ... все
живое: человечество, природу, космос, Вселенную" дей ... жаңа ... ... ... ... қасаңдықтан шығудан жол іздеу әсер етті″деді. [24;85] ... ... мета тіл, ... ... ... ... діни ... шықты. Симулякрдың постмодернизм эстетикасында,
классикалық эстетикада, көркем бейненің ... ... ... бірге, Н.Б.Маньковская симулякрға төмендегідей анықтама
берген: ...... ... ... ... ... ... поверхностный, муляжный,
гиперреалистический объект, за которым не стоит какая-либо реальность.
Эта ... ... ... ... ... основанный
лишь на собственной реальности"деген. [23; 87] ... ... ... ... бейклассикалық
талдауымен байланысты емес, классикалық эстетиканың аясынан шыға отырып
постмодернизм ... ... ... ... оны ... ... теориялық ... ... ... Яғни ... ... оның құрылымдары қатаң да ... ... ... символдары – ризома мен лабиринтті ... ... ... ... ... тәртіпке деген
махаббат, негізділік, ұқыптылық, жұмысқа ... ... ... ету, өмір ... ... карьера жасауды құптау деген
сияқты қасиеттердің дамуына ... ... ... ... ... ... ... жан жылулығы, нәзіктілік
сияқты құндылықтарға ... ... ... Өзін өзі ... ... ... жағынан дамытуға, сезімталдылықтың ... ... ... әрі жұқа қарым-қатынас пен ... ... ... ... ... дәлділік, табиғатқа,
өсімдіктер, жан-жануарларға деген ерекше ... ... ... ... стилі" ретінде қарастырады. [7;202] Келесі бір
постмодернизм ... дау ... ...... болу ... ... мысалы төмендегідей: ″И.Хассан үшін ол
Джойстың 1939 жылы шыққан ... по ... ... ... ... К.Батлерде қолдайтын өз еңбегінде атап ... ... оның ... болу ... ... мен 60 ... ... билеуші тенденцияға айналған кезімен байланысты. ... ... ... ... теоретиктері мен өнертанушылар ... ... ... кез ... ... ... ... [24;211]
В.Кондратович Постмодернизм жайлы мынадай пікір білдіреді: "Как
собственно ... по ... ... стал ... влятельный и распространенный в интеллектуальных ... ... ... отчетливо проявившийся в последние два десятилетия и
лежащий на стыке ... ... ... ... ... как ... ... языка и поэтического
мышления"деп көрсетткен. [10;12] Осы ... ... ... ойынша постмодернистік қасиеттердің ... ... ... ... дейінгі ағымдардан тағы бір ерекше
белгісі ол ... ... деп ... ... ... ... ... хаос деп беруге ұмтылуын, көркем-
бейнелеуіш құралдардың шарттылығын, теоретиктердің "жазу беделі" (авторитет
письма) деген ... ... ... ... ... ... ... кел , кез-келген тарихи дәуір олар үшін ең ... ... ... өз ... ... ... ... өмірі- көркем мәтін заңдылықтарының
негізінде құрылады. "Мәтін" көз ... ... ... сананың келесі бір сыртқы ...... Бұл ... ... ... ... сөз. Яғни ... өзінің
шығармасын жасау үрдісінің үстінде белгілі бір мезгіл ... ... бөле ... сол ... өзге ... ... кезінде болып жатқан ... оның ... мен ... деп ... [11;229] Постмодернизмге талдау жасай
отырып:″Андрей Битовтың ... үйі" ... ... ... соңғы шығарма″- дейді. Ал ... ... ... бұл ... қасиеттерінің бірі деп
қарастырып, әр түрлі өнердің қосылып, ... мен ... ... ... ... ... дей ... [13;65] ″Постмодернизмнің
сапасы бұл технологиясында ... ... ... алып келу үшін
тәжірибе аздық етеді. Әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... деп айта келе, ... ... ... ... сияқты жазушыларды постмодернистер қатарына жатқызады.
[13;68]
Постмодернизмнің сапасын айтқанда ... ... ... ... ... ... кеткен жөн.
Өйткені бұл термин ... ... бір ... ... ... ... пайда болуы
постструктуралистік теориялардың ... жаңа ... ... ... ... ... ... орта шенінде
пайда болып, ... ... мен ... ... ... деген тұжырымды И.Ильин өз еңбегінде атап
өтеді [24;222] ... ... ... екі ... ... ... Бұл екі ... И.Ильин төмендегідей
талдап, атап көрсетеді:″Бірінші аспектіге әлемді хаос деп ... ... ... бір ... ... ... белгілер
болмайды. Екіншісі ... ... сын ... ... ... бұл ... ... әдебі. Бұл тек
әдебиетшілерге ғана емес, ... мен ... да ... ... ... ...... В.Ерофеевты,
В.Сорокинді, Е.Попованы одан да жас В.Пелевинді, Т.Толстаяны, ... ХХ ... ... ... ... ... өкілдеріне жатқызады. Алайда К.Степняннің ойынша:
″Отандық әдебиет дәстүрі ... ... ... ... (бұл жерде
биологиялық жас ерекшелік рөл атқармайды: біршама жасырақ Т.Толстая ... ... ... ... ... жақын)
дегенмен де олар орыстың ... ... ... жоқ, ... ... ... деген идеологиялық ... ... ... деп ... ... постмодернистік – ... ... "жас ... деген жинақтау ... ... мен ... ... мен ... американдық
постмодернистік-жазушыларды біріктіретін үш ағым бар. ... ... А.де ... Д.дель Гвидичи және басқа бақылаушылар.
Олар көзбен көруге болатын, көрермендік ... ... ... олар ... ... көмегін актив қолданып,
өздерінің әдеби видеоклиптерін жасап ... үшін ... ... "Жаңа ... ... ...... көзқарастары бар және олар қызықтырады.″
Н.Б. Маньковская ғылымның гуманитарлану мен адам мен ... ... ... ... ... ... мен ... С.Венни, А.Вузий, П.Тонделий американдық
жалпы мәдениетті пародиялай ... ... ... пен қазіргі
өркениеттің арасындағы диалогтың ... ... ... ... Испандық
әдебиеттің постмодернистік тенденциялары маңызды өзіндік ерекшелігімен
өзгешеленеді″ деп көрсеткен. [23;186]
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... өнер төңірегінде туып кейін
басқа ... ... орыс ... ... көзге түседі. [23;295]
И.Иванованың ұйғаруымен орыс ... ... ... ... ... ... ... ұмтылуында. Орыс постмодернизімінде реалдылық бар. "Никакие
позитивные выгоды, никакой ... ... а ... ... во ... бесконечное и бессмертное может зажечь ... "Без веры в ... ... мира нет на ... нет ... нет ... нет свободы" – деп жазған.[27;
72].
К.Степанянның ... ... ... ... ... пен кірдің арасынан шындықты іздейді» [25;52] Мысалға: ... ... ... ... ... ... құлдырауға
ұшыраған адамның жан-айқайы байқалады. К.Степанян ... ... ... ... қоя ... ... ... Ф.М.Достоевскийдің мына
мысалын келтіреді. Оның ойынша (Ф.М.Достоевскийдің) әлемде хаос ... ... ... бөлшектерінің бұзылуы бұл хаос емес десе,
К.Степнян: ″Өзгерген әлем емес, мүмкін ... ... ... ... пікірге тоқтайды. [25;38] ... ... ... лишь ... ... фаза в ... искусства, открывающая
возможность новой ... ...... с ... деген
болжам айтады. [13;33] Алайда М.Липовецкий хаосқа анықтама бермейді.
Н.Б.Маньковская: ... ... ... ... ... ... ... жаңа бір дәуірдің ... ... ... ... ХХ ... ... ... бұл ағымда
артықшылығымен қоса жеткілікті кемшілігіде аз емес.
Орыс және ... ... ... біз ... де ... ... Орыс постмодернизімімен қазақ
постмодернизмінің өте көп ұқсастығы бар. Шолпан ... ... ... ... ... ... әдебиетіндегі де постмодернизм
"модернизм аясында" дүниеге келді." [12;23]
ХХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің ... ... ... береді: ″Қазіргі қазақ прозасының өкілдерінің ... бір ... ... ... ... астарлы себептері де бар. ХХ
ғасырдың соңы қандай да бір қоғамдық құрылымдар ... ... ... ... ... ... ... адамның бірдей идеяны ұстануы сирек
кездесетін ... ... Әр ... ... ... ... ... іздейді, әрі соны ... ... деп ... ... ... өз ... ... ұстанады, өз дүниетанымын
өзгелерге танытуға ұмтылады. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... болады, жаңа кейіпкер типін жасауға, ... ... өз ... ... мен ... дарытуға
әкеп соқты″ деп тұжырымдайды. [28;129] Осыған ... ... ... ... жоқ әр ... жоғарғы мәнді өмір сүруге
сенім ... ... ... келеді. Батыс
постмодернизімінде , орыс және қазақ ... ... ... көрініс тапты.
Тек қана қоршаған ортамен емес, өзімен де қақтығысқа ... ... ... болды, ең басты қатынас – ... ... ... ... ... ... ... саналды.
″Қазіргі кейіпкер типтері – бәрімен келісетін, бәрін қабылдайтын
адам, және ештеңемен, ... ... – өзі де ... келе ... ... ... ... әлемге салғырт қарай алмайды, ол бәрін
де өз бойынан өткізеді. Сыртқа ... ... ... өзгерістер
кейіпкер санасына керемет әсер етеді. Әрбір құбылысқа кейіпкер ... ... ... ... ... ... [28;129]
Қазіргі кездегі постмодернистік шығармалардың ... ... өз ... ... ... ... ғалым, әдебиетші Бақытжан
Майтанов: ″Постмодернизм өмірдегі құндылықтарды үлкен, кіші ... кез ... зат ... ... ... бейім. Ол техногенді ,
постиндустрияларды қоғам негізінде бей-берекет ... ... ... ... ... ... бекінген, қасіретін ішіне
түйген қалыпта, еш нәрсеге ... ... ... ... ... ... жөн санайды. Тығырықтан шығар жол іздеудің ... жоқ. ... ... жарқабағында тұрса, оған амал іздеу мүмкін ... ... бар әлем ... ... ... мен ... ... тұтқынында
сол күйіне жасымай, зар төкпей ... ... деп ... [29;8]
Яғни постмодернизм бойынша өмірдегі сан-түрлі қиындықтарға мойынсынып
әбден көндігу тән. ... ... ... ... ... ... тән қасиеттерін атап-атап көрсетеді. Ал модернизм ... ... ... ... Біз ... ... ... "модерн" деген екі үлкен айырмашылығы бар ... ... ... ... ... орыс ... сәйкес
"жаңа уақыт") Ренессанс дәуірінен басталып,ХХ ғасырдың ортасына дейін
жалғасқан орта ... ... алып , ... ... қамтыған
бүкіл әлем тарихындағы үлкен дәуір;
2)модернизм ("modernism") – ... ... ... жарты ғасыр
өмір сүрген ХІХ ғасырдың аяғына ... ... ... ... ... ... ... жылдарға дейін созылған, белгілі бір
мәдени кезең; [1;177] Яғни постмодернизмдегі ... ... ... ... ... деген сөзді берсе, "постмодернизм" термині ... яғни ... ... ... ұғымды береді.
Б.Майтановтың пікірінше бұрынғы бір ... ... ... ... модернизмнің белгілері бар. ″Әдебиет тарихына
жаңа көзбен назар ... ... ... ... ... ... ... жатқанын байқаймыз. Ол
М.Әуезов,Ж.Аймауытов, М.Жұмабаев, ... ... мен ... да кең орын ... дей ... ... дәуірі тұсындағы
нақтырақ айтсақ 1960 жылдардан ... ... ... ... ... ... Т.Әбдіков, Ә.Тарази т.б.
жазушылардың көркемдік тәжірибесінен әдеби-танымдық дискурс анық
байқалады.″дейді. [29;8] ... ... ... мен ... ашып ... ″Модернистер дөрекі, алабажақ, сұрықсыз шындықтың
жан-жағынан жоғарғы шындық, ... ... ... ... іргелі
тұтастық, өзгеше ой, тым ауқымды идея іздестіреді. Өмір олар үшін көріксіз
де, тазалық пен ... ... ғана ... ... ... ада, олар ... осы ... тысқары дүниедегі
күнделікті тіршіліктегі бар нәрсеге назар ... ... ... ... пен жыртпалы күнтізбедегі ... ... ... П.Гречконы мысалға келтіреді [29;8] Соңғы уақытта ... ... ... ... ... ... екі ... қазақ әдебиетіндегі орны туралы біраз пікірлер
білдіруде. Сондай ... ... бірі ... ... ... ғалым
А.Ісмақова "Казахская художественная проза поэтика жанр, стиль″ ... ... ... ... ... ... – жаңа, қазіргі
заманғы) – ... ... ... ... ... бас ... ... өнердегі бағыттарды білдіретін жалпы ... ұғым ... бере ... ... ... ... "Қаралы сұлу" т.б.
көптеген шығармаларын жатқызады. [37;255] Б.Майтанов ... ... ... ... [29;8] Қазақ әдебиетін постмодернистік тұрғыда
зерттеп жүрген Л.Сафронова: ... және орыс ... ... ... ... ... ... етсе де оның жарқын өзіндік ерекшелігі ... ... ... ... ... негізінде" бізде постмодернизацияның
ұлттық айшығы бар жаңа түрі туып келе ... ... ... ... таңдағы қазақ романдарындағы жетекші қызмет ... ...... дей отырып: ″Символ постоянно присутствует в жанре
предпостмодернистического казахстанского романа, и это ... ... ... ... ... ... анықтама
береді. [54; 168] Бұдан ... ... ... ... ... ... әдебиетіндегі жазушылардың мына бір ... деп ... ... О.Бөкейді "Қар
қызы", С.Санбаевты, Ә.Кекілбаевты атайды да: ″Их ... ... ... особым "игровым" стилем, ... ... ... ... ... и ... ... обращением к не миф ологимечкому и ... ... ... жасайды. [30;169]
Постмодернизмді кең ауқымдағы мәдени ағым дей ... ... ... үлес ... жүрген зерттеуші Г.Елеукенова қазақ
әдебиетіне 1950 ... ... ... деп ... ұғым
пайда болғандығын айтады. [31;196] ... ... ... ... ... жаңа ... ... болуы
Ғ.Мүсіреповтың (1959) "Этнографиялық әңгіме" деген шығармасының жарыққа
шығуымен байланысты. Бұл ... ... ... ... ... ... күресуші де емес, өзінің ныспысы да жоқ, қоршаған ... ... ... Яғни ... ауыл ... ... ... қазақтың шалы.
[33;197]. Социалистік реализмде кездесетін мемлекет, ұжым үшін ... ... үлгі ... ... кейіпкер емес, өз беделі мен
тамырынан ажырап жоғалып бара ... төре ... ... Міне, осы, "Этнографиялық әңгіме" постмодернистік сипаттарға
ие алғашқы ... деп ... ... пен орыс әдебиетімен ... ... ... ... ... секілді, қазақ зиялы қауымының
көзқарастары әрқилы. Мысалға Таласбек ... ... ... деп ... ... ... ... ойының
бір түрі ғана және ... ... ... жаңсақ
түсіндіруіндегідей, постмодернизм бүгінгі заманның құбылыс емес. Ол ... ... ... ... ол мәңгі жасап келе жатыр″ дейді. [32;4]
Осы кезде ... ... ... ... "әр дәуірдің өз
постмодернизмі бар" деген сөзі ... ... ағым ... құбылыс деп ... ... ... ... да өз пікірін былай білдіреді:
″Постмодернизм ... ... оның ... ... жұмыс істейді. Посмодернистік мәтінмен жазу ... ... ... ол ... ... емес″ деп ойын аяқтайды
[32,5] Постмодернистік мәтін жайы біз жоғарында сөз ... ... ... ... ... ... ... әдебиетіндегі
постмодернистік мәтін жайлы ... ... ... та ... ... ... подтекст деген ұғымдарды атайды. [33;59]
″Введение в литературоведение″ ... ... ... ... ... интертекст өзгеде әдебиеттің қайнарларымен
мәтіннің ұқса болып келуі яғни жазушы постмодернист бейнелеп отырған жабық
дәйексөз ... ... ... ...... ... құпия мағынасы, [19;208;408] ″Фоккеманың пікірінше
постмодернистік ... ... ... көп ... ″Зеркало
(айна), лабиринт, карта, путешествие″ деп ... ... ... ... өз еңбегінде атап өтеді. [16;165]
Постмодернизмде сөздің маңыздылығынан оның ... ол ... ... ... сол керек. Ең басты орында
мәтін тұрады. Мәтін арқылы тарихты, дүниені, ... ... ... ... ... ... ... айтылады. Мысалы біз
Аслан ... "Сны ... ... ... үшінші
романдарынан семей палигоны жайлы баяндағанда көре аламыз. [50] Жазушының
жазғандары бүкіл ... ... ... барлық қатардағы халыққа
арналады. Жоғарыда айтып өткен постмодернизмнің ... ... ... ... былай дейді: ″Одним из ключевых понятий
постмодернизма является понятие интертекстуальности ... Она в ... 1965 года ... из ... в ... сделала в семинаре Р.Барта доклад о неизвестном тогда на ... а в 1967 году ... ... ... ... диалог и
роман". Там и ... ... ... ... ... ... өмір қалай тұрса солай
қабылдайтынын ... тағы да бір ... тән ... бірі ... ... ... және поток сознания, полифония. "Введение в
литературоведение" деген ... ... мен ......... тілінен аударғанда
reminiscentia – еске алу) ... – не ... ... или ... чужих структур, слов,
которое наводит на ... о ... ... (подобными
отгалосками) отзвуками. Яғни біреудің ... ... ... ... ... ... ... ұқсастықты
байқау.[19;85;407] ... ...... ... ...... ... нұсқау (намек) дегенді білдіреді) – тарихи
жағдайларға нұсқау, оқырманға ... мен ... ... әдеби
дәлел (факт) болса, [19;99,103] поток сознания (сана легі) деп – ... ... ... ... еске ... ішкі ой-
толғаныстардың тізбектеліп ... ... ... ... [19;34,323]
Полифония дегеніміз – монологтың ... ... ... ... ... ... құрылымға Аслан Жақсылықовтың
″Сны окаянных″ трилогиясының ... ... ... ... бола ... ... ХХ ... прозасына постмодернистік
ағымдардағы ... ... "Вся ... ... ... в бисер")ал қазақ әдебиетінің прозасында ... ... ... тән. [33;59]
Соңғы жылдары төл әдебиетімізге келіп ... жаңа ... ... ... ... көре ... әдебиетіміздің дамуына ықпал жасағанын байқаймыз. Әдебиетке
араласқан жас ... ... ... сөз ... ... ... ... рөліне баса назар аудару керек. Осы ... ... ... нысанасы – адамдық аспектіге бет бұрысы
көркем сөз ... ішкі ... ... ... шын ... деген талпынысына себепші болды. Жас ... ... ... әдебиетті, ондағы ағымдарды, небір ... жете ... ... білімі, өздерін еркін сезініп,
істерінде де ... ... ... Атап ... бір жағдай жаңа
толқынның ең озық ... ... ... ... қарастырғанда
көпшілік мәдениетінің көркем бір ... деп ... Ал ... шындықтың дәмі бар. Мұндай ... енді ... ... төл ... назар салсақ, күні бүгінге ... ... ... ... ... әдемі бір үлгісі,
яғни айнала қоршаған дүниені бірдей қабылдап, бір ... ... ... оқырманның әдебиеті болғанын мойындауымыз қажет. Жаңа
толқынның ең озық ... ...... Кемелбаева, Дидар
Амантайдың, айталық, өзіндік тіл концепциясы бар. ... ... ... ... ... гөрі ой ... дөп ... тағдырлы жалғыз сөйлем қымбат, Сөз жоқ, бұл жас ... ... ... жанрға ысылғандығы байқалады. Ә.Бөпежанованың
ойынша:″Айгүл Кемелбаева мен Дидар Амантай ... ... ... ... ... жаңа нышан әкелген қаламгерлердің бірі.″
[36;38] десе, Н.Қожабекова: ″Қазіргі қазақ ... де ... ... ... алып ... айтады. Белгілі мәдениеттанушы
Әуезхан Қодар: "Постмодернизмнің ерекшелігі ол модернизмнің ... ... Егер ... ... ... ... ... жиренсе,
постмодерн Адам идеясынан Адамзаттың ісіне қабынған ... Егер ... жеке ... ... ... деп ... ... (Делез), ләззаттану (Бодрияр ) ағындарына бөлшектеп
тастайды. Себебі Ньютон болсын, ... ... ... де ... ... ... де түбі ... тамағына айналады.
Тояттану, ләззаттану ... ... тірі ... бірдей. Қоғам
тірі жаннан тұрған соң ол да ... ... ... оны ... ... ... ... деп атауға болады. Онда
этникаға бағынудан, жақсы мен жаманды ажыратудан гөрі ... ... ... ... ... бір құбылыстарға баға беруден ... ... ... ... ... ғана ... ... жалпы нобайды,
саяси науқанды күйттеудің орнына әрбір құбылыспен бетпе-бет ... дара ... ... ... [36;5] "Постмодернизм мен-
мендіктен бойын аулақ ұстайды дей отырып, ... өз ... ... ... ... тояттану мен ләззаттану
қасиетін де) сіңіргенін талдап ... ... ... батыс туралы да олардың ... ... ... да айтып өтеді бірінші, белгілі көне заман (античность), қазіргі
шақ (модерн), ... ... ... шақ ... Біз ... ... ... Ал постмодернистер уақыт ұғымын қадірлеген
халықтардың туындысы" деп тұжырымдайды.[36;5]
ХХ ғасыр прозасының – ... ... ... ... фабуласыздық, стильдің сюжеттен басымдылығы, лексикадан гөрі
синтаксиске баса мән ... ... ...... ... принциптерінің бұзылуы деген сияқты мәселелер әдебиет әлемінде
көтеріліп жүр.
Әуезхан Қодар: "Постмодернизмдегі ... ... ... ... ... оның ... ... ойына кірмеген мән-
мағына табуға еріктіміз. Демек, текстің иесі ... ... ...... Бұл кезінде Хайдегер нақыштаған кім ... ... ... ... құдірет, қозғап, кім сөйлетеді деген сауалға
байланысты Яғни ... ... жаны ... ... өнер ... ... ... болмыстың атойы"дейді.[36;5] Ә.Бөпежанова
постмодернизмді ХХ ғасырдың ең ... ... ... деп ... ... ... әдебиетінде осы постмодернистік ағым аясында
қалам ... ... ... ... бар. Олардың ішінде Дидар
Амантай, Айгүл ... Роза ... ... ... т.б. ... бен қоса ... орыс тілді қаламгерлер де
баршылық. Мәселен ... Ким, ... ... ... ... таза постмодернистік бағытта ... ... ... табуымызға болады. Бір ... әр ... ... ... ... секілді,қазіргі көркем әдебиетте, проза
саласында ... ... ... ... әр оқырман, ғалым,
әдебиетші өз танымы мен ... ... ... байланысты әрқилы
таниды. Жарық ... ... ... ... ... ... Дидар Амантайдың "Тоты құс түсті көбелек" және "Шайтан
мен ... ... ... ... шағын көркемдік құралдары аз, тілі
жеңіл болып келеді. А.Ісмақова ... ХХ ... ... ... ... төмендегі ойларды айтады: " ... ... ... (образ
"говорящего человека") автор сөзі тоғытылған баяндаудың негізгі элементі
болып келеді. Бұл прозаға іштей нанымды сөз тән. Ол ... ... ... ... ... ... да, ... түсінуші оқырман
ретіндегі замандасқа қаратылған М. Күлкенов,Ж. Қорғасбеков, ... ... ... қазіргі қазақ прозасындағы ... ... ... ... ... болып жатқан өзгерістер кейіпкер
санасына керемет әсер ... ... ... ... ... ... мен ... береді. Дидар Амантай шығармаларының стилін
"монотонды" " деп ... ... ... ... бір тыныс әкелер шын мәніндегі дарынды
қаламгер Дидар Амантайдың ... ... ... ... сырт
қарағанда, кәдуілгі – жастар өмірі. Әрине, ... тыс ... Қада ...... ... (әрі ... әрі өнер – ... тән тазалығының мұрағияттық бір ... ... ... ... ... ... жас ... орайлас, ұл-қыздар
қала тіршілігі. ... ... желі жоқ. ... қайсыбірі
тіпті кездейсоқ көзтаныс, жолтаныс жастардың түрлі кафелерде, той,
туған жер төрі ... ... т.б. ... жүздесу көріністері.
Бір кеңірек, бірі жол-жөнекей қара шалдырып өте ... ... ... дараланатын, біз белгілі бір дәрежеде шама-шарқын нобайлай алатын
кейіпкерлер бар, ... ... ... ... т.б.) ... шығармасы диалогтан тұрады. Езіп ... ... ... ... ... ... көп нәрсені ұқтыра алатын сауатты
қайырымдар жеткілікті-ақ. Мәселен, ... ... ... бара ... достың (Асхат пен Дидардың) диалогы : "– Кейде мен ... ... ... ... бе деп ... ...... қажет қой; –
Білмеймін. Бірақ мен оны тастай алмаймын; – Неге?; – Мен ... көп ... ... ... ... еш ... ... деп" [38;15]
Дидар Амантайдың келесі бір романы "Шайыр мен шайтан" бұл ... фәни ... өмір мен ... ... ... мен ... ... тылсым жұмбағы жайында ... ... ... ... жете ... ... Бұл шығарма әдемілік мәнісі мен ... ... ... ... ... ... ... қиянаттан құтқару ... ... ... ... бағалы. Шығарманың басты кейіпкерлері - Данияр,
Ләйлә. Ләйлә бейнесі сұлулықтың ... ... ... Оған
жұлдызы қарсы кейіпкер – Арнұр, зұлымдық ... ... ... ... ... ... Ренессанс өкілі. Ғабиден ... ... ... ... ... ... ... Жоғарыда аты
аталған кейіпкерлердің бір Ләйліні сүйіп, сол үшін ... ... ... ... ... ... өз ... таба алмай,
әркімнен бір іздеп аласұрған – ... ... ... ... ... бұл ... ... толықтырып тұр. Барлығының ...... Адал да таза ... ... жастар жайлы
жазылған осы шығарма бір қараған адамға жеке ... ... қана ... бос ... болып көрінуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... азып, рухани жұтаңданып бара ... ... келе ... үлкен қауіп жайлы меңзеген ... ... "Мен ... ... ұнатпап едім; – Өткінші ... ... ... жылағаныма ұялатын шығармын; – Махаббат басты нәрсе емес;
– Әсел кімнің қойнына жатпады; – Оған кінә ...... ... емес ... – Иә; – ... тұрақты әйелге тоқтамайтынымзға
заман кінәлі; – Еркектер үйленгісі ...... ... шыққысы
келеді, бірақ әуелі қыдырып алсақ дейді; – Мұны біз кешіре алмаймыз; ... ол [38;165] ... ... ... ... жүріске салынып ұл
қыз демей бәрі бірдей темекі ... ұят ... ... ... инабатсыз жастардың халін автор анық, ашық ... ... қай ... ... да қала өмірі, жастар тіршілігі, өмір,
құдай, жалған ... ... ... толы. Қазақтың белгілі
кинорежиссері Болат Атабаев: "Дидар Амантай қала жазушысы" дейді. ... ... ... ... түнгі клубтарда, қымбат арақ-шарап ішіп,
шет ел ... ... ... ... қала ... ... тақырыбы.
Әдебиетте қалыптасқан өз стиль, сөздік қоры бар ... ...... ... ... автордың "Мұнара" деп аталатын 2003
жылы шыққан ... ... ... бар [39]. Мысалы "Бала
бағушы" деп аталатын ... ... ... ... өтеді. Кезінде
бүкіл әлемді дүркіреткен кеңес одағы құлап әр ... өз ... ... да, қоғамда да төңкеріс болып жатқан кездегі ... ... алып ... жас қыз - ... ... ... ... мемлекеттер, өз валютасын, ұлттық теңгесін ... ... алып ... ... күрт өзгерістер болып
жатқан кезде көптеген шет ... ... алып ... ... осы бір ... ... өрбітіп көрсетеді. [39;15] Мәскеуде
соңғы курста оқып ... ... ... ... санаулы-ақ айлар
қалғанда сол аласапыран уақытқа тап ... ... ... аш, көк
тиынсыз болып қалғанда оның бір өзі ... ... ... - ... ... ... ... береді. "Есектің артын жуып мал тап" деген
қағиданы ұстанған қайсар қыз неге ... ... бел ... өзінің бейшара басыбайлы халіне іштей ... да ... [39;23] ... ... ... ... ... суреттеп береді:
"Кісі есігінде ... ... бір түрі ... ... азат
басына кінәрат ұялайды, ... шам ... пәс ... Адам ... Алланың өзі еркіндікке жерге өз әлінше өмір ... соң, ... ... ... қанда бар қасиет ... ... ... Қасаңдықтан жаны босағысы келіп тәні еркіндікке
ұмтылады. Бұл шығармадағы ... ...... ... болса да,
дүние-танымы, ойы бәрі орыстікі – ... және сол ... ... ... ...... Ақша мен байлықты өмірдегі маңызды нәрсе деп
қабылдап, рухани құндылықтардан ада бола ... және ... ... ... жатқан қала отбасының тұрмысы. Автордың бұл
отбасының төңірегінде сөз ... ... ... ... ... ойы
–жаһандану заманында ... ... бет ... ... ... [39;37] Шығармада адами қасиет тер төңірегінде сөз
бола отырып, ... ... ... ... Бай ... ... адам деп ... отбасының ойлау жүйесі де ... ... де ... ... жат болып көрінеді. Шығарманың екінші
бөлімі: "Соңғы жолбарыс" деп аталады. Бб ... ... ... ... ... "Бала бағушы" романында ... мен ... ... орыс ... жігітіне күйеуге
шыққан Жамал оның төңірегіндегі Максим Андреевич пен Рита ... , ... ... ... ада ... ... [39;37] «Соңғы жолбарыста» автор қазақтың ұрпағының ұсақталып,
өз құндылықтарынан ... бара ... ... ... негізгі
кейіпкері -Нұржан қарт. Жолбарыстың өмір сүруі жайлы ... ... мен ... ... мен қоректенетін тау барысы төңірегінде
оқиға өрбітеді.Нұржан- болмысынан момын, көп сөзі жоқ тұйық жан. ... ... ... асыл ... ... туралы сөз болады. Жолбарыстың
болмыс бітімі, тіршілігі жайлы, сөз ете келе аң ... ... ... ... әлде ... қаһарлы, күші мол өте сақ, өте
қырағы екендігін айтады "Соңғы ... ... ... ... ... ... ... өзі ешкімге соқтықпайтын, ... ... ... табиғаты арқылы ... ... ... ... ... қалыптасқан, өзінің стилі бар ... ... ... ... ерекше, ешкімге ұқсамайтын мотивтері мен келген ... - ... ... Асқар Алтайдың "Кентавр" атты әңгімесі оқырмандардың
атымен де затымен де жаңалық алып келген соны ... ... ... ... зәру екі ... ... жылқы тектес сәбидің
дүниеге келуімен байланысты. ... ... ... ... ... түсінеді. [40; 80] Шығарма желісімен сюжеті де өзгеше,
қызықты, ... әрі ... ... ... ... ... адам тектес хайуанға ұқсағандығын білген соң ауылдан, көпшіліктен
бөлектеніп, ... ... ... ... ... ... ... жылқы тектес Бесарыс дүниеге келеді. Басында ... ... ... ... ... бауырынап басады. Асқар Алтайдың айтайын
деп отырған ... ... ... ... ... ... кемтар болып тууы. Яғни адам өз қолымен жасаған ... ... ... шабуылы туралы айтылған роман.
Адам проблемасы тақырыбында ... ... ... ... жазылған тағы бір шығарма "Сны окаянных" авторы Аслан Жақсылықов.
Аслан Жақсылықовтың бұл ... ... ... ... талдаймыз.
Қорыта айтсақ постмодернизм ХХ ғасыр мен ХХІ ғасырдың әдебиетіне
келген жаңа ... ... ... сара ... өз ... бар
екені шүбәсіз. Бұл ағымда қалам сермеп жүрген ... ... орыс ... ... келелді шығармаларымен әдебиет тарихына ... ... ... тарау
Аслан Жақсылықовтың өмірі мен шығармашылығы
Аслан Жамелұлы Жақсылықов 1954 жылы 9 сәуірде Шығыс Қазақстан облысы
Самар селосында дүниеге келеді. 1971 жылы ... орта ... ... бітіреді. 1972 жылы кеңес ... ... ... ... 1974 жылы ... борышын өтеп келгеннен соң, С.М.Киров
атындағы ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
университеті филология факультетінің ... ... ... ... жылы ... луч" деп ... ... "Қойтастың әні" ("Песня
Койтаса") атты Аслан Жақсылықовтың алғашқы әңгімесі жарық көреді. 1984 жылы
"20-30 жылдардағы ... ... ... конфликт, баяндау
формалары) атты кандидаттық диссертациясын қорғайды.
1987 жылы ... ... ... "Окно в степь" ... ... мен ... ... ... 1988 жылы ... ... мен ақындардың 8 бүкіл одақтық жиналысына қатысады.
1994 жылы "Философия ... и ... деп ... ... ... ... ... арналған
кітабын оқырманға ұсынады. 1996 жылы "Кәусар бұлақ" атты ... ... ... ... ... ... шығады. Ал 1997 жылы
"Простор" журналының № 17 санында ... ... ... ... ... 1998 жылы ... ... баспасынан "Религиозные мотивы в
художественной литературе" атты ... ... 1999 жылы ... "Образы, мотивы и идеи с ... ... ... ... ... ... эстетика, генезис) деген
тақырыпта ... ... ... және 2003 ... ... ... № 3, және № 5
сандарында "Таң шолпан" журналының № 1 ... "Сны ... ... ... Ал 2003 жылы ... пен бірігіп "К истокам
любви и красоты" деп ... ... ... ... ... ... эссесі шығады. 2004 жылдың аяғында "Другой
океан" деп аталатын ... ... 2005 жылы ... ... (№ ... ... бастайды.
Аслан Жақсылықов жүзден аса ғылыми жұмыстың және он ... ... ... ... ... ... ... шығармасы "Сны окаянных" деп аталатын трилогиясы. ... ... ... ... ... орыс ... ТМДхалықтар әдебиетін
өте жақсы, кең көлемде меңгерген Аслан ... ... ... ... ... ... он екі ... еңбек жазады. Аслан
Жақсылықов ... ... ... ... ... ... әдебиеті
кафедрасында 1990 жылдың қараша айынан бастап, 2005 жылдың ... ... ... істеді. Оған дейін 1979 жылдан 1990 ... ... ... ... ... ... орыс және ... кафедрасында доцент болып жұмыс жасаған. Қазақ ... ... ... ... ... ... жете ... теориялық халықаралық конференцияларында баяндама ... ... ... зерттеу жұмыстарына жетекшілік ... ... ... ... ... "Ориентальная проза М.Симашко
(материал и вымесел, повествовательные формы)" атты 2001 жылы ... ... ... ... дәріскер (лектор) ретінде ... ... өте ... ... ол ... ... мен
теориясының актуальды проблемалары жайында облыстық ... ... ... ... ... институтында
дәрістер оқиды.
Аслан Жамелұлы Жақсылықов өзінің ғылыми-методикалық ... ... ... ... ... ... ... "Шығармашылық үрдісінің психологиясы" ("Психология творческого
процесса"), "Дін, мифология және әдебиет" ("Религия, ... ... ... ... ... писателя"), "Әдеби
шығарманың құрылымы" ("Структура литературного произведения") зерттеулер
жазған. ... ... ... ... ... "Жеті жарғы"
баспасы 9 сыныптарға арналған "Қазақ әдебиеті" атты ... ... ... ... ... ... ... жұмыстары үшін, грамоталармен
дипломдармен марапатталған. Бүгінде Қазақ ... ... ... ... ... ... ... төрағасының
орынбасары қызметін атқаруда.
Аслан Жақсылықов халықаралық ... ... ... 2004 ... ... ... номинанты. "Литературная учеба
" деген журналда 1985 ... № 3 ... 22-36 ... ... ... шығармасы жарық көреді. Оның алдында 1983 жылы ... 8 ... "Вне ... ... атты ... ... шығады.
Кейін 13 жыл өткен соң яғни 1996 жылы "Простор" журналының № 6 ... с ... деп ... ... ... қауымына ұсынады.
1998 жылы "Ай" журналының № 1-2 санында "И, уходя я ... ... 2003 жылы ... ... № 1 ... "Фламинго" әңгімесі,
2005 жылы "Апполинаррии" ... 2005 жылы ... ... ... ... ... ғасырдың қазақстандағы орыс тілді қазақ ... ... ... ... А.Ким, Д.Накипов, т.б.
көптеген жазушылардың қатарласы, А.Жақсылықов қазіргі қазақ әдебиетінде
орта буын жазушылардың ... ... ... ... ... Семей полигоны туралы документальды роман ... ... ... ... ... полигоны жайлы көркем шығарма жазды.
Аслан ...... ... үлес ... ... ХХІ ғасырдың
жазушысы, философы, зерттеушісі. Аслан Жақсылықов ... ... ... ... ... да ... ... әдеби
шығармашылығын Аслан Жақсылықов 1973 жылы ... ... ... ... өтеп ... өзінің алғашқы тарихи повесін жазады. Алайда
ол сексенінші ... ... ... в ... деп ... ... әңгімелер жинағы жарық көргеннен кейін танымал бола ... ... ... деп аталатын повесін талдар болсақ аталмыш шығарма драматизмге
толы. "Окно в степь" повесіндегі ... ... ... ... негізгі
кейіпкері кішкентай бала – Әмір. Әмір ... ... ... ... ... баяндап отырады. Осы кейіпкер жайлы
зерттеуші Алуа ... ... ... "Основу повествования составляют
раздумья мальчика. Наблюдая за ... он ... ... совершаемых ими поступков". Оның назарында әкесі, шешесі, ... ... және оның ... ... Әмір ... ... бере
отырып, әрбіреуінің істері мен қылықтарына өз бағасын береді. Мәселен
анасы жайлы ... ... ... ... не ... – чуть что ... прут или за ... ремень" десе Қалампыр шешей ... нрав у ... ... спуску не ... Люди не ... с ней" [41;1]. ... екі ... ... ... ... ғашық Қамаш пен Ақанды бала Әмір де, оның ... ... ... "Мои ... ... ... ... за Акана. И оба
растерялись, когда зоотехник увез Камаш в ... [41;11]. Бала ... мен ... қылықтарына түсінбейтін: "Вообще ... ... ... : ... ... делают другое. Мои родители недолюбливали
старуху Қалампыр, осуждали ее за то, что она разлучила ... и ... ... ... ... ... тұрмысқа шығып кеткеніне
іші ашиды. Алайда ... ... ... ... босағасын
аттағанда-ақ бәрі ... ... ... ... ... ... ... құрып, бар тәтті-дәмдісін салып, аяғынан тік
тұрып ... Әмір ... ... бет- ... ... ... "Крючковатый нос, изможденное, словно погруженное в вечную
тень, лицо с ... ... и ... ... Точь – в – точь
злая колдунья из сказки" [41;8] ... ... ... мұрынына қарап
ашулы сиқыршыға ұқсатады. Өзі оны жақсы көрмейтіндігін жасырмай айтады.
Тек қана ... ... ... ... ғана Әмір оны ... жоқ, Ақан мен ... қосылуына кедергі жасағандығыны үшін жек
көреді. Осы бір ... ғана ... бала ... да Әмір жақсылық пен
жамандықты, мейірімділік пен ... ... ... ... көруге болады. Жастардың бір-біріне деген таза, шынайы
сезімдерін жас бала- ... ... ... ... ... қатар
діни лексика да көп кездеседі. ... ... ... ... обо ... ноги ... ... "О, алла… обай-ай…" [41;21]. Әмір Ақанға
еліктейді "Ведь Акан был ... ... ... из нас мечтал стать
когда-нибудь, как и он, ... ... по ... Мы ... за Аканам
толпой, не спускали с него ... ... ... ... ... его ... если он ... [48;8]. А.Темірболат осы
жайында былай дейді: "Особое ... в ... ... ... ... и ... ... с ними Амир переживает любовь и
разочарование, проходит ... ... ... Более того Акан
становится как бы вторым "я"Амира "[42; 102]. Әмір және де ... қара ... ауыл ... ... үлгі тұтып, палуан ... ... ... ... ... ему ... претерпевает
духовную эволюцию, постигает подлинную сущность бытия, заключающуюся, по
мнению писателя, в умонии творить добро, с ... ... к ... и ... ... "[14;104] Романда Қамаш ... ... ... Ақанға
қосылады. Шығармада ауылдағы адамдар Қамаштың ... ... ... ... тек қана Әмір Қамаштың мәңгілікке ... ... ... ... ... тұйық, көп ... өз ... үшін ... ... ... ... ... Әмір Қамаш ауылына келген кезде, ол ... ... ... ... Камаш! Но нет, это была уже в чем-то не та
Камаш. ... ... лицо была ... даже ... Не ... ней тени ... ... и стеснительности" [41;41]. Нәзік қыздың
бойынан осыншама қайрат, табылып, ... ... -бұл да ... күресудің бір жолы. Ауыл ... ... ... ... ... ... ... суреттеп береді: "Черной метелью
летели волосы, то и дело ... ... ... но и ... ... ее ... ... словно затвердевший в упорстве "[41;41].
Қамаштың бойынан ерлік ... де ... ... ... Ақан мен ... ... ... қарап, олардың
бақытты болуларын болмыс-бітімімен ... Әмір үшін екі ... ... сый, үлкен қуаныш болды: "Тропа весело пружинила под ногами.
Звуки голоса минутные опять окружали меня. ... ... ... ... С ... я ... на ... берег и остановился
как выкопанный". Аяғымның ... ... де ... ... де ... шуылдай ағып, менімен жарыса
ойнағандай"- ... Әмір [42;42]. Ақан мен ... ... тосын
жаңалық бар. Ол мысалға Қамаштың күйеуін тастап ... ... ... ... мұндай жағдай орын алмаған. Бұл да бір өз ... ... бір ... ... Екі ... ... жайлы
зерттеуші Алуа Темірболат: ... ... с ... ... ... нового этапа в их жизни; с другой раскрывает
авторскую идею о том, что ...... ... ... мир ... ... ... – временные границы, разделяющие
людей, потверждением чему являются слова Амира" [42; 105]. Яғни екі ... ... ... - ... ... ... ... адал, ақ сезімнің жеңіп шығатындығы ... ойды ... ... ... ... – адал ... Жақсылықов шығармасында адам ... ... ... ... ... ... мен жаман, өмір мен өлім жайлы,
адамдардың бір-біріне қоршаған ортаға ... ... ... сөз
қозғайды. Адам жанын түсіну жолына көп назар аударады. Шығармада ... ... ... Сыдық ақсақал, жігіт, палуан, ... ... ... ... ... ерекше орын алатын сөздер
қолданылады. Кейіпкерлердің әрбір істері ... ... ... ... ... ашып сипаттап, беріп отырады. ... ... өте ... ... көріп, қиыншылықты басынан кешірген, өте төзімді,
адами ізгі қасиеттері мол, ... ... адам ... ... жұмсақ бауырмал жан иесі. Қамаш- мінезі бір доға, артық сөзі ... ... жан, ... де ... ... ... қайсарлық та
табылатын, қараторы қыз. Қалампыр шешей – елді сөз ... ... ... ... ақша мен ... еліккіш адам. Ақанның
бойынан ... ... ... біз Қалампыр шешейдің
үйі өртенген кезде, Қалампыр шешейдің ... ... ... істерін
кешіріп, өзінің үйіне деп арнап жасаған ... алып ... ... ... беруі дәлел бола алады. Ал Қалампыр шешейдің іс-
әрекеті жайлы ... ... Әмір ... өз ... ... қоса ... ... Шығармада автор көтерген ... бар, ... ... – екі ... ... ... ... ; Екінші – егер адамда адал сезім ... онда ... де жеңе ... ... – жаны таза Ақан да ... ... да
оның соңында ақталып шығуы. Төртінші – ауыл ... ... ... ... – өмір ... топшылау. Шығарманың "Окно
в степь" деп ... ... Әмір ... ... ... келіп
далаға көз сала отырып, терең ойға ... әр ... ой ... ... "Моя ... стоит возле окна. Ночью несмолкаемый
голос степи становиться явственнее, ... под ... ... " деп, Әмір өзі ... ... ... түсіндіреді. Шығарма
соңында жас бала – Әмір қос ... ... мәз ... ... жүре ... Өзіне белгісіз таныс емес жол оны бейтаныс
сүрлеумен алып ... ... ... ... ... ... ... тек қана кішкентай бір арай артында жылтырайды, ол ... ... ... ... ... ... Әмірдің аузына сөз ... ... ... атын ... ... тілі ... жеңіл, және қызық ... дала ... ... ... бұл Ақан мен ... табыстырушы, қолдаушы символы іспеттес.
Автор ойынша табиғат пен адам бір ... ... ... ... ... ... Қорытындылай келе Аслан Жақсылықовтың "Окно в ... ... ... ой ... ... ... ... Жақсылықовтың екінші бір ғылыми-әдеби ... ол ... ... ... өзекті мәселелеріне арналған,
2003 жылы ... ... ... пен ... ... "К истокам
любви и ... деп ... ... Бұл ... тек қана
филологтарға емес, дінтанушыларға да, ... ... да ... аясы кең ... ... ... Аслан
Жақсылықовтың шығармаларының негізгі идеясы – махаббат. Алдындағы ... ... в ... ... да бұл ... ... ... желісі қоғамның негізгі ... ... ... ... ... ... ... жанын
түсіндіруге ұмтылады. Жеке тұлғаның қоршаған ... ... ... ... ... ... шеңбері тарылады. Осы
құпия және жұмбақ ... ...... сұлулығы мен махаббатының
бастауы бар. Автор махаббат проблемасына көп ... ... ... ... махаббаттың мәнін түсіну, махаббат философиясы, оның
қарапайым тәжірибиесі, қоғамдағы айна ... Ол осы ... ... даму ... ... жағдайын шынайылықпен бейнелейді.
Кітап автолары тек қана ... ... ... , әр ... арқылы көрсетеді. Кітаптың бірінші бөлімі "Махаббатты сұрамай
сүй" ... , не ... ... ... ... ... мағына
беретіндігі, оның ішінде бес ... ... ... ... ... ... 5-ти (пяти) как символа заключается в ... ... В ... ... 5-это ... знания.
Пятиконечная звезда, вписанная в круг называется ... [43;8]. ... ... ... ... ... ... адамзаттың
рухани жан дүниесі мен байланыстыра ... бес ... екі ... ... әрбір санның өзіндік қасиеті бар екендігін ...... ... 5-это ... ... из 2+3, 2 означает двойственность, 3-это число ... ... ... ... ... по эзотерическим
представлениям 5-это любая душа, ... в ... ... ... ... так называемый, средний человек" [43;8].
Ата бабамыз киелі санайтын жеті саны ... да ... өз ... Жеті саны бұл толық қанды адам деп түсінеді. Бұл сан ... ... ал төрт ... бұл ... (гармонияның)
белгісі, үш болса – жан [43;8]. Аслан Жақсылықов тек қана ислам ... қана ... жоқ, ... қатар будда, христиан дінін де
зерттеп, йоганы да ... ... Біз ... ... ... ойларын "Агни-йоганың" философиялық ойларыменен де береді. Автор
йоганы кірістіре отырып, адамның ең ... және ... ... ... қызметі мен мәні жайлы ... ойды ... ... и уши, но ... не вовлечет в обман сердце. Вижу ... ... не ... ... ибо ... меч мне доверенный" Бұл
сөйлемді Агни-йогадан автор ала отырып, адамның ең таза жері ... ... сол ... ... айтқысы келеді. Ал бұл
құрандағы Алла тағаланың "Мені сендер ... ... ... сөзі мен ... ... ... ... халқы жаман іс
жасаған, мейірімсіз, жылусыз адамды жүрегінің жамандыққа толылығына қарап
"қара жүрек" деп ... Осы ... ... ... ... ... ... тіркес
адамның адамдық қасиеттен безіп, санасыз мақұлыққа айналған ... ... ... ... бес ... ... ... байланысы
барлығы жөнінде "В ... ... ... ... ... с серцем человека. ... не ... ... поклон с прикосновением ладони (пяти) к области сердца.
Повтор слова "сердце" в ... из ... ... именно на
духовное видение, то есть видение ... [43;10]. Ал ... ... ... ең ... ... ... табылады. Құранда
"жүрекке" қатысты 94 сүре бар. Аңыз бойынша ... ... ... жүрегін тазарту үшін аспаннан ... ... ... ... ... ... түстер көретін болған.
Құранда "көкірек" сөзі көп ... да, ол ... ... ... ... орын ... ... [43;8].Көкіректің рухани
ілімнің мекені екені 35, 29, 39, 57, 94, 101, 114 тағы да ... ... Ал ... дүниетанымында жүрек махаббаттың
негізгі ... мен ... ... ... ... Аслан
Жақсылықовтың аталмыш ... ... ... ... өзінің
"Красота спасет мир" -деп аталатын мақаласында: "Книга к истокам ... ... ... и ... ... что ... в себе точки
зрения представителей разных наук ... – это ... ... ... мира", "Мир грандиозен и противоречив"
эти подзаголовки точны и научны" [44;12].
Автор жоғарыдағы ... ... ... ... ... ... болу керектігін уағыздайды. Аслан ... ... ... ... жоқ ... туралы айта келіп: ... ... ... және ... ... ... ... Ғаламдық рухани махаббаттың негізінде себепсіздік
немесе мақсатқа деген ... ... ... ... ... және ... ... -дейді [1;14]. Шынымен де біз
өмірді тоқ жүргендіктен жақсы ... бұл ... ... ... ... себепті физиологиялық қарым-қатынас жатыр. Егер біз
әлемді сұлулығы үшін ... ... , ... сезіміміздің тамырында
эстетикалық мән жатады. Бұл да себептік ... тек ... Егер біз ... ... тоқ, ... ... ... онда материалдық қажеттілік екенін ұғуға болады [43;14].
Жоғарыда айтылған ... ... да ... бір ... ... де, ол ... ... тәуелденіп, жағдай
өзгергенде ол да өзгеріп отырады. Сондықтан да біз - тек ... деп - ... ... ... қатыссыз сезімді айтамыз.
Мұндай ... ... ... ... өмірдің ағымында бірте-бірте
дамуы мүмкін. Махаббатқа жетудің софылық ілімдегі бес ... ... ... ... ... ... затқа деген табиғи махаббаттан тұрады. Санаға
сұлулық ен ... ... ... ... ... сезім қарапайым
заттылыққа (вещизмге) ауысып кетеді;
2 кезең. Сезім ... сүю ... ... ... ... рухтандыру элементін қосу керек. Әйтпесе, нәтижесінде некелік
инстинкт пен ... ... ... пайда болады.
3 кезең. Адамға деген махаббаттың бүтін өмірге деген махаббат
деңгейіне ... Сана ... ... ... ... ... ... натурафилософияның деңгейінде ғана қалады.
4 кезең. Бүтін өмірге деген махаббаттың ... ... ... ... Бұл деңгейде рух пен тәннің ... ... ... ... үшін ... зияткерлік (интелектуалдық) және рухани жұмыс
керек. ... ... ... діни ... мен психологиялық
ауытқушылық меңдеуі мүмкін.
5 кезең. Құдайға деген махаббат ... пен ... ... ... қайта бейнеленуі мен қайта ... ... ... ... ... ... ... махаббат жайында" ("О ... ... Бұл ... ... ... ... тек қана ... ... сөз ... ... ... де махаббат
заңдылығы на бағынады, алайда махаббат ... ... ... ал адам ... ... ... ... беретін әсемдік
ретінде түйсінеді [43;17]. Иә, шыныменде ... ... ... өмір сүруге қанаттандырады. Бұл шындық. Мәселен, "В этом ...... на ... ... в ... ... ... на детей возлелеяных родительской любовью. И вам все станет ясно.
Отсутствие ... – это ... это ад или, по ... мере,
унылая рутина, прозябание в болоте ... ... ... во все ... ... о ... ... к ней, во имя
любви обращались к музам и даже нередко жертвовали жизнью. Следовательно,
любовь как бы ... ... из ... ... его ... ему ... экзистенциональное, неописуемое это ... ... ... ... не ... ... деген сүйіспеншілігі мықты ғашықтардың махаббаты өмірде
сирек кездеседі. ... таза ... ... ... ... өлімге
дайындық пен қарсы жүреді. Бәріне дайын болады. Ал философиялық көзқарас
тұрғысынан алып қарасақ- ... ... ... жеңеді. Аслан
Жақсылықовтың ... ... ... ... жолы – ... ... ... болады. Үшінші бөлімі: "Махаббат жолы- сұлулық ретінде"
("Любовь как путь, как кросата") деп аталады. Бұл бөлімде ... ... ... ... ... ... ... Шахиншах пен Мәжнүннің
диалогін келтіреді. Шахиншах бір күні ... ... ... ... ... сен қатты мадақтайсың, сен сол Ләйліңді көрсетші",-
дейді. Мәжнүн Ләйліні Шахиншахтың ... алып ... ... ... ... ... қыздардан кем болмаса, асқан ... жоқ ... ... ... ... "– Ей, Мәжнүн мен саған
өз сарайымнан мынандай қыздың өзің таңдағанын ... ... ... ... дегенде. Мәжнүн тұрып: "-Е, ұлы Шахиншах, егер сен Ләйіге
Мәжнүннің көзімен қараған болсаң, онда сен ... жан ... ... ... ... сөзі ... қалған [43;33]. Аслан Жақсылықовтың ойынша
сопылыққа эстетикалық ... бар ... ... ... арасын
сопылық ілім бөліп ... Сопы адам ... ... ... ол – ...... ... жүреді. Физикалық ләззатқа
бейім жандар бұндай ... ... ... ... адамдарға,
"жынданған", "ақылсыз" деген атауларды ... ... ... беруге болмайды, өмір сүру- адам ... ... ... оны ақыл мен ... ... ... ... тануға болмайды,
бірақ жүрекпен, жанмен, рухпен тануға болады, ... ... ... ... жасырынған. Йоганың бұл жүйесі шындықтың бір
бөлшегі ғана, танып-болмайтын ... азы. ... ... ... ... ... тұр"- деп ... [1;36]. Егер
автор сөзімен суфизмге анықтама берер ... : " ... – бұл ... махаббат жолы, жанның арайы, тазалық, ... ... ... ... ие ... ... ... бұл – сана
мұхиты мен тамшының қосылуы" [43;40].
Суфизмнің негізгі ... ... ... (шындыққа) жету.
Ағару – бұл адамның азап пен жабайылықтан босануы.
Төртінші бөлімі ... ... деп ... ... ... күш: ... пен терең үйлесімділікке (гармония) ... ... ... ... ... ... мен ... ... тиіс және оның ... энергияның ықпалында қалып
қоюы, не болмаса рухани деңгейге жету, ... ... ... ... бала ... ... керек. Өйткені, рухтандырылған
махаббат ... ... ... адам ... ... сезім қылын шертуге мәжбүрлейді де, адам ... ... ... асыл ... ... ... ... автор
[43;41]. Махаббат әрқашанда адамның ... өмір ... Адам ... рух өмір ... Адам ... ... ... әлсірейді,
күш-жігері кетеді. Махаббатсыз өмір - ол қайғы-мұң, түс, ... ... ... ... өмір –ол махаббат, гүлденген өмір.
Махаббат – жүректің даналығы, жақсылықтың ... Ал ... ... ... Автор бұл бөлімде адамның екінші ... ... ... Бұл екі ... яғни ұл мен қыз. ... ... түрде
қосылатындығы туралы айтылады. Баян сұлу мен Қозы ... ... ... ... ... ... ... деп аталады. Бұл
эссе, Ахмет Яссауидің өміріне арналған. Қазақ халқы ... ... ... ... сопылық ілімнің негізін қалаушы деп
есептейді.Автор Ахмет Яссауи ...... ...... ... под ... ... урюкам. Мальчику 7 лет. Сны – ... деп ... ... ... ... жеті ... ... рухани
дамудың жолына түскен. Оның ... ... – баб еді. ... – баб ... ... ... , яки ... Ахмет Яссауиге табыстап
қайтыс болады. Кейін ол өзінің атақты хикметтерін жазады. ... ... ... ... ... ... эссесі туралы ... ... " Бұл ... ... көп нәрселер айтуға болады. Шығарма автордың
жеке жұмысы болып саналады. Көне қала – Яссы, мешіт, ... ...... ... ... Ұлы ... өмірі алақанда
сияқты, жеті жасынан бастап өмірі, түсі-ертегі, балдың исі және ... ... ... т.б. ... танып білгендей, сезгендей әсер аламыз"-
дейді. Сонымен қоса, зерттеуші Светлана Ананьева шығарманың концепциясы,
негізгі идеясы жайлы ... ... ... ... ... ... – такая цепочка концептуально выстраимы драгоценный дар
призывает автор ... ... ұлы ... ... мен ... таныстыра отырып, өз
оқырманын ізгі қасиеттерге шақырады. Қазіргі жаһандану заманында ... ... ... жаны мен ... ... тілі ... бара ... Аслан Жақсылықовтың Р.Рахимов пен бірігіп жазған ілім мен
білімге, ... ... ... ... бұл ... ... аға буын оқырмандыр үшін де, баға жетпес асыл ... ... ... әдебиетінің ғылымына да, өз ... ... ... ... ... соны ... бірі, жеті бөлімнен
тұратын – "Образы мотивы и идеи с ... ... ... казахской ... ... ... ... ... - әр ... ... лексикасын, бейне жүйесін, эстетикалық функционалдық
тақырыбын, олардың генезисін, типологиясын ашу, ... ... ... ... контексті бүтіндей талдап беру, қазақтың көркем әдебиетінің
құрылымын саралау.
Аслан Жақсылықов ... мен ... ... ... ... мен ғылыми еңбектер жазып, ... ... нәр ... ... ... мен (К истоки любви и красоты) ... үлес ... ... тың мәліметтері көп, ... и идеи с ... ... в произведениях казахской
литературы типология, эстетика, генезис") туындылары өз ... ... ... Жақсылықовтың "Сны окаянных" романындағы постмодернизмнің
көріністері
ХХ ғасырдың 80 ... ... ... өзіндік ерекшелігімен
келген жазушылардың ...... ... та бар еді. ... яки прозада социалистік реализмнен соң өзгеше ... ... ... ... жатты. Көркем әдебиетте прозада сөз
болатын , көтерілген мәселе, ... ... де ... бірі – ... ... адамның жай-күйі.
Сан ғасырлар бойы ... ... ... ... ... әңгіме,
новелла болсын бәрінің объектісі – адам тағдыры. Тек ... ... ... ... ... шеңбері өзгеріп, өз дәуіріне ... ... ... ... ... жайы ... соны
шығармалардың бірі – Аслан Жақсылықовтың "Сны ... ... ... ... 1988 жылы ... да ... және ... мерзімді баспасөзбен
баспалардан "басылмайды" ... ... ... кері ... 9 жыл ... ғана ... журналының қызметкері ебін тауып "Поюшие ... ... ... ... ... 1997 жылы "Простор"
журналының № 7 санының 27-62 беттерінде өз оқырманын көп ... ... ... жыл ... ... ... кері қайтарылған романның
тұсауы кесіліп, келесі роман "Сны окаянных" ... ... ... туу жайы ... ... 2006 ... сәуір айының
25 күнгі болған "Сны окаянных ... ... ... ... "Бұл ... жазылып жатқанына 18 жылы болды. Ең алғашқы
кітап, ... ... 1988 жылы ... Роман талқыға түсіп,
барлығы Алматыдағы да ... де ... пен ... барлығы
маған басуға келісім бермеді. Мен бұл ... ... ... ... ... 1997 жылғы дейін жатты. "Простордан" ... ... бұл ... тағдырын білгендіктен менен романды басып
шығаруды ... ... ... ... осыдан бәрі басталды. Мен өз
күшіне сене бастадым. Екінші ... ... ... "Сны окаянных"
1999-2000 жылы, үшінші кітап "Другой океан" 2005 жылы ... ... ... ... ... бұл романдарды жазу үстінде өзге ... ... ... ... Яғни мен бұл ... ... отырып
тапжылмай жазуға мүмкіндімі болмады. Бұл кітапты ... ... келе ... ... ... сая ... жаздым,
достарыммен тауға шыққанда жаздым, ыстық көлде, тауда роман ... ... ... ... түсімде келіп, туды, жазылды соңғы ... түс ... ... ... ... да ... "Другой океан", )"Өзге Мухит"
деп аталған жоқ [48]. Бұл шығарма ... ... ... ... ... ... Жақсылықовтың "Сны океанных трилогиясының тұсау
кесерінде берген ... "Сны ... ... ... ... " Мен ... бұл кітпта үлкен еңбектің жемісі, өйткені,
кітаптың ... ... ... ... ... қуық ... бұл роман
бітті, роман өлді енді ... ... ... ... ... ... ... жазып шығады. Бұның өзі ардақ тұтатын дүние. ... бұл жай ... ... қоймай шығыстық нақышта жазады. Шығыс
мәнерін де ... ... ... өрнек кіргізеді. Оған мінімше
романның стилитикалық ерекшеліктері соны ... ... ... ... ... ... болады ғой. Соның стилімен жазылған, Батыста ол
Джойстың "Лоток сознание" ... ... ... ... ... ол енді ... көп нәрселерге сілтеме жасайды. Ол енді
постмодернистік ... мен ... ... ... ... ... ... осы трилогиясы жайлы Мұрат Мұхтарұлы Әуезов
ойларымен бөліседі. "Мен ... ... ... да ... ... ... ... өзінің романындағы терең ... ... ... ... ... бір ... ... дарын көп адамға беріле бермейді. Көп дауыстық әлемді
естисіздер. ... ... енді ... ... ... ... ... шықпай таңертеңнен түн ... ... осы ... ... болу үшін ... ... Менің ойымша бұл
кітапты софылықты іздейтін адам ... ... ... ... ... ... ... адам бұл ... оқуы ... ... ... адам оқуы керек [4].
Аслына Жақсылықовтың шығармалары "Сны ... ... ... ғылымдарының кандидаты Алуа Темірболат ... ... ... ... пытливый мыслитель, А.Жақсылықов сумел
проникнуть в самую суть бытия человека, постичь ее ... и ... ... отличаются полифоничностью,многомерностью,
многогранностью" [49;48].
Аслан Жақсылықовтың ғылыми еңбектерінің маңызын ... ... ... ... ... – "Сны ... трилогиясы екені анық.
Романның қайсысын алсаңыз да ... ... ... ... ... ... камени". Бұл романның алға қойған мақсаты – жан
деген өмірден өз орнын таба ... біз ... ... ... ... ... ... қылу. Автордың айтайын деген ой-мұраты –
адамның рухани қазынасы, ... ... аз ... онда ол ... ... сол тұңғиықтан шғалмай адасып, құрып ... ... ... – адам ... ... болу
себептері. Адамды дисгормонияға ұшырайтын не ... Адам ... ... ... неге ... камни" деп аталды мұның сыры неде деген
сұрақ ... ... ... Жақсылықовтың образы и мотивы и идеи ... ... в ... ... ... ... эстетика деп аталатын ғылыми монографиясында ... ... ... "Күл ... ... ... таш" "мәңгі тас"
– )вечный камень) деген сөз кездесетінін айтады. "Кіші ... бұл ... ... жүгі ауыр бола тұра 8 ... Сөз ... қолданған сайын оның семантикалық мағынасы
өзгеріп отыратындығы мысалға "Бұны ... ... ... ... ... отырып мәңгітас туралы автор мынадай анықтама береді.
"Вечный ... – это ... ... ... ... ... ... когда текст высекался, вырезывался в ... ... ... ... ... и ... Дух ...
общечеловеческий диахронический план ... в ... ... ... и ... его в акте ... мифах рахных народов мира превращение в камень ... ... так как в этом ... душа ... ... в роль ... подобная метаморфоза не ... ... от ... ... души. Жалпы тас өзінің
мағынасының аясына мыналарды ... ... осы ... ... ... күш, мәңгілік. Бұл романда ... ... ... ... көтереді. Романның атынан ақ
аллюцияны табуға ... Ол ... дағы ... ағасын таспен
өлтіруі. Тас – бұл это первое (действующее)оружие, ... б ... ... меча ... охраняющию вход в рай. Інжілдік оқиғалардың
кейбірлеулері Ш.Әдібаеваның ойынша А.Жақсылықовтың ... ... ... Мәселен "Жизнь разделилась на две половинки: на
ту, что была до камня и другую – ... ... [50;41]. ... ... мен ... камни романының ұқсастығы гипертекске жатады. Тағы
бір жайы қытайлықта құлдықта ... ол асыл ... ... ... - ол ... тасы ... інжі – ол әйелдің тасы. Ал бұл ... ... ... ... ... Янь – ... арасы
қатынасынан жаралған) немесе еркектің бастауын білдіреді. А.Жақсылықов
романының атауы аллюзияға жатады. ... ол ... ... ... көне ... ... ұғымының дәрежесіне дейін ... ... ... ... ... пен інжу тасы ... Балалық шақтан бастап өмірінің соңына ... тас ... ... ... ... ... отырды. Яғни "Поющие камени" деп
аталғаны да ... Яғни ... ... жазу ... ... рух ... да ... қалған яғни сынаптай
сырғып жатқан ... бәр ... ... ... ... ... романында Жан атты кейіпкердің өмірінің ... ... өтіп ... ... ... ... ... палигонынан
зардап шеккнен балалардың ойындарының ... ... ... ... жазу ... тас ... сияқты ойындар ... ... ... ... дейді: "Опять я игрался с пылью и ... ... ... ... ... в ... мне ... мир разлетелся на
красные вопящие ... ... ... не ... ... я
увидел после боли прозрачную сабачонку ... жила под ... ... "Собочка мне понравилась, и я ей ... что у ... ... ... круглый, тяжелый – претяжелый" [51;42].Жас бала
жанның ... ... тас ... ол өте ауыр деп ... астарында әкесінен айрылған баланың ... ... жас бала үшін өте ауыр мұң ... ... ... ... ... у меня камень в голове но я стобой ни за что ... Я не ... ... До ... могилы мы будем вместе а потом я
верну камень земле и мы ... как ... ... ... по полям
и лугам [51;42]. Жалғыздықтан күйзеліп, қиналып ... ... ... құра отырып кейіпкер кенді-енді бұғанасы қатып
есейіп келе ... ... ... оның ... ... ... ауыр ... аямай арттыртып қояды. "До ... ... ... ... а потом я верну камень на земле" деген сөйлемге ... ... жас ... ... ... жас ... ... тиіс " өлім" туралы ойлау адам өлгендеғана ... ... ... деп ... қайырсыз тірлігінен о, дүниеге
қайтқанда ғана ... ... ... ... аузына
мұндай сөз салуы ... ... ... ... ... влетел мне в
голову, у меня надолго ... ноги из меня ... реки ... ... Бұл ... ... бала ... тағдыр салған аур жүк
туралы емес, ойын ... ... ... ... ... ... – адам ... адам бейнесі. Шынында біз айналамыздағы болып
жатқан ... ... ... ... ... дүниедегі кейіпкерлер
арқылы көз ... ... ... ... ... ... – Жан ... ғылым жолына ... ... ... ... осы ... төңірегінде ... ... ... жақтан баяндалады. Мысалы: Я достаточно долгачитал, что
Арман - один из тех, кто по ... воле ... в ... на ... не ... ... что это совсем нетак. Жена невально открыла мне
глаза на это. ... как ... ... меня [50;15].
Ал баяндаушы деген кім, ол ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей жауап береді: "Повествователь – ... ... ... ... так же ... писателым как
и все ... ... ... ... ... негізгі формасы бірінші жақтан және үшінші жақтан баяндау
болып саналады. Оқиға ... ... ... және ...... ... арасында өрбиді. Шығарманың композициялық құрылысына қарап
постмодернизм ағымында ... ... ... ... қиын ... шығарманың құрылысы өзгеше. Ең алдымен шығарма ... ... ... ... Айнұрдың опасыздығын өз ... ... ... сол сәтте түбегейлі түсінген жан.
Жаны мен ... ... ауыр ... алып ... бірақ
ығады.Өмірдегі жасандылықпен, жағымпаздықтан, сараңдықтан, ашкөздіктен,
қанағатсыздықтан әбден мезі ... ... ... халі өте ... терезесіне сыртқа көз ... ... ... ... ... ішкі жан-дүниесінен ұқсастықты табады. ... ... ... ... ... ливень – ветер ... ... с ... ... ... ... осенее небо – и у
меня, словно от пронизываюшего ... ... ... ... слезы на глаза. Чудится, повсюду холод и туман угасания,
повсюду ... ... над ... ... [50;12]. ... күз
мезгілін кездейсоқ бейнелеп отырған жоқ. Ғұмыр бойы жақсы көріп, бар
тіршілігін ... ... ... сүйгнен жан жары – ... өз ... ... ... ... ... түйсінген
кезде дүниенің барлық мән-мағынасы аяқ астында жоқ ... ... ... ... жанын да тәнін де мағынасыз ... ... ... ... ... да ... мысалдағы кейіппен
үндес. Күзде аққайыңдар жапырағынан айырылып, ... ... ... ... тұрсе кейіпкер жанның да сол сәттегі күйі де ... ... ... мен ... толы яки ішкі жан сарайын түнек
басып түнеріп ... ... өшіп бара ... ... ... ... ... ғана жалғайтын жанына медет ... ... ... жалғыз адам ол ... ... ...... бұл ... ... нұрдың символы іспеттес. ... ... ... ... ... жан иесі – ... ... ... ... ... Сәулені іздейді. – Сестар! – вдруг вырывается ...... крик и ... ... ... ... коткликаясь
невнятным эхом то в удаляющихся ... ... то ... ... ... мозга.– Сестар санасының тереңдікке сіңіп
жоғалып бара жатқандығын ... ... ... ... пен ... болып отырады, алайда аласұрып үміт ... ... ... ... ... "Кто ... не не значит ли это что ... и ... не ... ... ведь даже в самых темных
состояниях я ... в себе ... ... бесстрастно фиксирующий каждую
мысль каждые чувство [50;12]. ... өзі ... ... ... ... ... пайда болған нұрдай мейірбике жүгіріп келіп
кейіпкердің аз да болса ... ... ойын ... аудартады.
Автор осы сәтте былай суреттейді. "Девушка ... в ... ... мной ... ... непрязненно пос веркивает в ее ... "Что ... ... сейчас все будет хорошо! – ... ... в ее ... и ... ... ... в неполслушных пальцах
неожиданнол тесные тески отпускают серце и я ... ... ... ... в ... души ... ... скол" [50;12].
Шарықтау шегімен бастылап шығармада баяндаушы – ... ... ... ... сол ... ой өрбітеді. Мысалы: "Я
веду счет ... ... и шум ... не ... ... меня ... қалай ... ... ... ... жидекті
әдеттегідей салғандығы, айна алдына ... өз ... ... бас киімін қажетсіз болса да түзеген дігі, ... ... ... рахаттана бір қарап, ... шети ... ... ... екі рет ... ... ойша ... Автор Жанның әйелінің образын ашуда көптеген жеке ... ... ... ... "Дожьне пугает тебя, наборот, ты
рада возможности продемонстрировать ... ... ... и новая
французкие сапожки. Тебя приятны ... ... и ... ... ... над ... плывет огромный заграничный светок, словно
в насмешку над ветрам, ... ... кожа ... ... ... ты ... ... по ближе к ... и они тебя ... вают ... ... ... во весь рост ... ... увеленнцю
в себе красивую женщину [50;15]. Шығармадағы кейіпкер Айнұр – сұлу, ... ... өзі ... елге көрсетуге ... ақша ... өте ... ... "Ради таких ощущений, ради ... и ... ... чего ... в ... ... [50;16] ... ілім білім жоқ, өмірдегі ... ... ... ... ... ... ... деп санайтын өзін жанның
құрбаны ... ... ... біз ... көре ...
сегодня окна, усердно вымытые дождем, будто заглядывают тебе в глаза, и
ты ... ... ... ... ... ... ... "Опять к мужу в больницу Каждый день, как на ... ... ... ... ... не стоит этого". Тебе не
хочется ... ... ... себе ... ... ... на себя со стороны их глазами и ... ... ... ... ... ... чувству супружеского
долга. Красивая, ... ... ...... ... кисти
романтика , а также образ для повседневного спектакля в ... ... по беды так ... ... [50;16]. ... ... болып, өзін бейкүнә тағдырдың құрбанына ... жан ... ... тырысатын екі жүзді. Автор Айнұрдың образын бере
отырып әйел затының ... ... ... ... ... Ал Жан өзі дос санап келген Арман Жанның студент
кезден бері дос ... келе ... өте ... адамдар мен қарым-
қатынас жасаудың есебін білетін, мед ... ... ... қала ортасында керемет пәтері, астында шетелдің қымбат машинасы
бар, өзі қытайдан ... ... ... ... ... әрі ... мен ... дүниенің мәні деп санайтын қулығы мен ... ... жан. ... ... ... өзі ... ... "Арман после
окончания университета был ... на ... в ... и ... ... ... там неплахую карьеру. Остраумный и
обходительний, он ... ... как ... ... мужских
качеств" [50;17]. Романдағы кейіпкерлердің ... де ... ... ... – ол атып ... ... жаны мен ... әлсіреген, мүжілген Жанның ең соңғы ... мен нұры ... – қолы ... ойға ... Яғни Жан ... Орта отбасы болса да
өзін бай әйелдердің қатарынан ... ... ... ... ... ... ... ара-тұра көрсетіп қалатын, байлақа жетудің
жолында неден болса да ... ... ... да ... Арман – байыған сайын байысам деп ойлайтын, өзін өте ... еш ... жоқ, ... ... отбасы деген басыбайлықтан қашып, бойдақтықты
ұнататын, әдемі әйел көрсе өз жақынын да ... ... өте бай ... ... ... ... Әйелінің қайырымсыз, қатал, ... ... ... ... үйлеріне қонаққа келіп отырып
дипломатынан қытайдың ... ... ... ... ... ... сол күннен бастап өмірі күрт өзгереді.
Шығарманың ... осы жер. ... ... ықыласынан
ауатындығын біліп ... ... ... ...... бұл
оқиғаны төмендегідей суреттейді. "Свой ... о ... в ... он
завершил с хладокровностью опытного дельца: – Мне холостяку жемчуг ни к
чему. Вам же ... ... эту ... год ... они ... намного дороже. Мы сидели в гостиной за ... ... ... и ... коньякам, грузинскими винами.
Антураж вызывал у меня отвращение к тому же я ... не мог ... , а ... ... его. ... вразвалку сидел напротив меня,
и когда он произносил слова о ... я ... как ... он ... ... на какой -то важной для ... В мою ... он ... холод и премережение, в то же ... не ... ... ... с ... – У тебя есть ... не с чего ... ты можешь радоваться жизни и позволить ... быть ... ...... я ему ... в минуту
дружеского откровения. Арман с недоумлением вглянул на меня ... то ... ... ... ... в сторону [50;17]. Өзінің діл
сол уақыттағы хілінің мүшкіл екендігін кейіпкер ... ... Мой ... в ту пору ... ... не ... ... О машине я не
мог и мечтать. Квартиру мы ... с ... ... после
восми лет незабываемой очереди. Дениьги которые собрали мне родичи ... ... ... на ... новой мебели. ... ... я ... не ... даже ... ... диссертация пылилась в ящиках письменного ... ... ... ... ... ... Арманның осы сәтті
пайдаланып маржан туралы айта ... ... Жан таң ... ... ... ... әрі бері ... Арманның – Алыңдар! Кейін еш
өкінбейсіңдер, – деген ... ...... ... ... ... ... [50;17] кейіпкер Жанды ашындырады және қайран
қалғызады. Кейіпкердің өмір бойғы арманы ақша ... ... ... ... күнделікті , адам жанын ... мезі ... ... ... қала ... ... ... жай табатын
қала шетінде бір күн, бір ... ... да ... еді. Ол ... ... ... Айнұр маржанды сатын алғанда, Жанның арманын түп-
тамырымен үзеді, ол әлгі ... ... алып ... жұлып-жұлып жан-жаққа
бытыратып тастағысы келеді. Ойындағысын іске асыруға да ұмтылады. Екеуі
соғысып, бір-бірінің ... ала ... ... ... қолы аз ... ... ... әлмсіз екенін сезіп –оңбаған,.. Хайуан!… Сен ешқашанда
солай сүйе аямас едің дегенді айтқанда ғана ... ... ... ... ... ... көреді. Өз халіне ирониямен
қарайды. Жақын санап ... ... ... ... ... ... күліп мазаққылғандарына ... ... жыны ... ... ... кетеді. Түннің жарымында қайта
оралса Айнұр үйде жоқ ... ... ... басталады. Ішкісі
даусызы, сезімі. Жанды Арманның үйіне жетелейді. Көп ... ... ... ... ... ... ... сөндіру лі
екенін көреді. ... ... ... ... жалаңаш тәнімен
Арманды көргендігін халін кейіпкер төмендегідей ... Мне ... ваш ... ... ... то ... ... по отношению к ... Чащу ... ... ... ... ... Да, ... свет" [50;67]. Бұл
көріністен кейін адам емес тасқа айналғаннан ол ... ... ... перрондарында, барлар да пивнушкаларда, есік
алдарында жүргендігін кейін ... ... ... ... ... қол астында бір үзім нан мен бір ... ... үшін ... таң ... ... ... теріп құл болып кеткендей тірлігі
оқиғаның шиеленісуі. Әлгі қытай жанды аямай ... ... ... ... ... қазақша үйренген, мұсылман дінін қабылдаған ... ... де бас ... ... екі ... ... ұстағанын
астарында автордың айтайын деген ойы дінді танудың жолы әр түрлі болса
да – ... ... ... ... бойы ... қол астында жұмыс істейді.
Бір күні Базарғаөзімен бірге саудаға ертіп барады, Бір ... көп ... ... ... итеріп қалуынан құлап түседі. ... бір ... ... ұры деп ... арғы ... милиция келеді.
Қараса өзінің ескі университеттегі досы –Баян болып ... Ұяты ... ... ... ... ... ... тас жинап жүрген кезінде
тауып алған ерекше тасты қытай тауып ... ... ... ... ... ... бола алмайды дейді [50;64]. ... ... ... ... іш, же,
көңіл көтер, дем ал, ... ... ... [50;64] деп қадір тұтады. Ал
Жан болса түкке түсінбей, қытайдың іс-әрекетіне ... оның ақыл ... ... данады. Осы оқиғалар шығарманың шарықтау шегі ... ... ... Айнұрдың Жанды өзеннің жағасынан тауып
алуы.
В.Руднев қазіргі ... ... ... ол ... көрсетеді. Неамифолизм, иллюзия мен ... ... ... ... ... ... , ... емес
синтаксис, семантика емес прагматика, ... ... ... [81;25]. Осы ... ... принциптің
бұылуы шығарманың рет ретімен баяндалмауы, желіліктің жоқтығы Жан өзінің
халін ... ... ... ие ... балалық шағына оралып
отырды яғни ... ... ... ... ... ... ... белгілі Жан аурухананың ... ... ... екі ... бар – өзімен күнде мұң-дос – терезе.
Зерттеуші Ш.Әдібаева өзінің ... ... ... рөлі ... ... дейді. "Важным символам в ... ... ... образ окна. В "Поющих камнях окно несет
на себе ... ... для ...... ... сконцентрироваться [12;15] Мысалы: "А еще я любил ... ... ... это ... ... ты ... ... не мешает твоему
достаточно долгому уеденению. Окно – ... ... ... ... ... проникает в серце, отлетают куда-то не прочь обиды, сознание
погружается в ... ... свет [50;57]. ... ... – бұл ... ... қала мен табиғаттың,
кеше мен бүгіннің арасындағы символдық шегара.
А.Жақсылықовтың ... ... ... ... ой салатын
тұстары бар. Бұл романның атына (тасқа) байланысты айтар ... ... мәні ... романдарда ашылады. Екінші ... ... ең ... ... ... 2001 ... № 1 ... 8--96
беттерінде жарық көрсе сол жылы (2001) № 3 сананың 85-94 ... ... ал 2003 ... журналында үшінші рет жарияланады.
Романның аты айтып тұрғандай "Окаянных" деген не мағына ... ... ... "Окаянный" деген сөз түсіндірме ... 1) ... ... ... күнәлі, таза емес, 2) (ауыз екі
сөйлеуде) қандайда бір ... өте ... ... есім ... ... сөзі ... таза емес ... Қарғысталған (Көне шіркеу) тілінде – күнәлі қарғысталған шындық
емес деген мағынаны білдіреді. Мысалы: ... пен өмір ... Ал ... де ... ... сөз ... ... сөзбен синонимдес.
Шығармадағы кейіпкерлер өз болашағы үшін алаңдайды, ... ... ... үшін ... Дәл сол ... ... ... ойынша
"окаянный" мен Асан Қайғыдағы " қайғы" сөзі ... ... [48]. ... ... ... Асан ... желмаясына мініп Қазақстанның қай жеріне барса
да өлім алдынан шығып жүреді. Сол сияқты Қорқыт та барған жерінің бәрін ... ... ... ... ... басқа жаққа кетіп жүрген. Бұл "Сны
окаянных" тың ... ... ... ... шығарма екенін
байқатады. Осы "окаянный" Ш.Әдібаева ... адам ... ... ... ... Мысалы: "Окаянный можно было бы назвать первого
убийцу Каина, вед бог ... ... за то, что тот ... ... ... праведника", А сам Каин выступает в ... как ... ... убийство, после которого мир навсегда изменилась
[53;85]. Шығармадағы аллюзия інжілден алынып сол кітаппен ... "Сны ... деп ... ... ... ... Семей
полигонының зардаптарына ұшыраған балалардың түстері болуы мүмкін. "Сны
окаянных" романы туралы аталмыш трилогиясының тұсаукесерінде ... ... ойын ... Шығарма екінші жақтан баяндалады. Оқиға ең ... ... ... бір ... ... ... бара ... журналистің
біраз күннен бергі, бұрынғылары еске ... ... ... ... ... ... бүгінмен осы күнге, болашаққа баға беруімен
басталады. Мысалы: "Однообразие ... ... ... ... ... гул ... ... украдкой навевалисьон, смутное
ощущение и ты, стремяс стряхнуть с себя ... ... в ... ... ... в ... причину тревоги, томившей душу вот уже
много дней. Однако эти попытки не ... от ... ... ... безотчетных чрез, среди которых терялось и плутало
сознание. Все, что ты ... ... – это ... ... ... ... ... воде, ускользающей сквозь пальцы. Будущее же
теряется в ... Труд но ... уму что ... только мгновение, что оно совершенно не уловимо. Так чем ... рода ...... ... ... ... жол ... осылай ойланып келе ... ... өшіп ... осы ... ... ... ... бір бір
эпизотты есіне түсіреді. Кішкене кезінде ... ... ... ... Со ... ... деп ... қорқыныш бойын
билейді. Алайда кейіпкер ол ойлардан ... өзі ... ... ... ... ... шығады. Егер шығарманың құрылысын
композициясын талдасақ ... ... ... мен ... ... соң ... ... бастаған журналист жігіт
жолдың ... ... ... көтеріліп келе жатқанын
байқайды да бірден қасқыр екен деп ... ... ... ол ... ит ... шығады, оның артынан кейіпкер қойшыны ... ... ... ол әйел затын көреді. "Ты ожидал что всему за ... ... с ... ... ... ... ниже по склону из
зарослей тавалги вынырнула странная фигура – то была ... ... ... с ... ... ... сертами лица. Женщина
иподлобья ... на тебя ... ... ... ... әйелді көрмей тұрып бір аяғы ... ... ... ... кезінде атасы есектің төлін өлтіремін
депоқталып енді ата ... ... ... өзі ... ... ... жүгіріп барып, оқ есекке емес аяғына тиеді. Сол ... ... ... ... жара сыр ... ... бастырпай
ауырып тұрып алады. Алайда әлгі өзі кездескен әйел оның аяғын ... ... ... ... ... жүріп адамдарсыз бос қалған үйлерге
келеді. Бос тұрған үйлерді көрген кейіпкер ештеңеге ... ... ... ... ... "Ты остановился в ... ... за ... ... оно взялось? В этом районе, кроме ... ... сел ... не должно было быть" [50;104]. Таңқаларлық
беймәлім ... көп ... да ... мән ... ... ол ... мен жол ... өз жолыммен кетемін бұның бәрі
керек емес деп ... ... ... ... бір ... ... "Та было ... жетяная коробка удлиненной формы, напоминающая
футляр небольшого музыкального инструмента" [50;109]. ... ... ... ... ... ... ... Қобызбен қатар үш түрлі түсті
дәптерлерді тауып ... Таң атып ... күні ... ... ... ... жанындағы,әйелдің жол табысуға
көмектеспейтіндігін ұғады.Ештеңенің ... ... ұға ... ... ... Сары мұқабаны дәптерді алып ... Бұл 3 ... ... ... яғни ... ... ... тұрғанҚабанбай, үкіге ұқсап тұрған Үкі – ... ... бала ... ... ... ... мүсінді бала - Тайбала және
баяндаушы еді өзі ... ... ... ... сәби - үйрек, өзін
ылғи арқасына салып ... ... ... ... ... мұғалім
жайлы жазылған ойлар. Әр біреуі ... ... ... мінездеме
береді. "Мальчик – волк Боря, чувство жалости было мало ... ему, ... ... ... ...... Қабанбай всегда скалился, фыркал,
изорта от него так несло,что становилось не по ... ... ... и нередко наровил обдать струей лицо ... Так ... был ... ... – заяң был ... слоб Шел
всегда каким-то неравным, дурным ... То ... ... ... на своей спине то, ... ... его ... чтобы вернуть затем за ним и ... ... ... ... и ... малыша, постоян но ... ... Ох, ... был ... ... был, ... медлителен, сонлив он все
время как бы спал на ... ... ... о ... ... ... то и дело ... глубокие вздорки, ... ... с ... желтыми глазами наполовину затянутыми
пленкой. Малили то и дело ... из себя и ... ... по ... и ... ... Мальчик-конь был изменение порывист и стремителен в
движениях. Тайбала ог ... от ... ... на ... ... ... это ... не нравилось. Ему ... быть со ... ... ... ... и ... -голосох Апке. У нее одной не было
прозвища – второго имени, ... ... что все ... ее и ... ... ... ... старый и одинокой ... ... ... потом грустно добавил – олененок, и все очень обрадовались за
Апке потому что обрадовалось этим ... она сама [50; 115; ... ... ... ... бар, ... ішіндегі оқырман оның
біріншісі ... ... біз ... ... пен ... ... оның төңірегіндегі оқиға ... ... ... ... сол ... тауып алған дәптерлеріндегі ... ... ... мен ... мен ... ... ... дамиды. Шығарманың шиеленісуі барактағы әйел
мен бірнеше ... бойы ... ... ... ақ, ... қыз дәптерлерді
оқып, өзіне жұмбақ болып жүрген ... ... ... Ал ... шегі ... ... ... жынданып кеткендігін
түсініп, өзінің әу бастағы ... ... ... ... жолға шығуы
болып саналса шығарманың шешімі, біраз айналар өткен соң адасып, қайтар
жол таппай ... ... ... ... идеясы палигон зардаптарына
ұшыраған балалардың өмірі, оның зардаптары туралы А.Жақсылықов ... ... өзі ... ... бірі ... нива енді ... ... шығарма. Бұл ... ... ... ... дейді "Романное пространство ивремя зедсь занимает
замкнутая, отторгутая от большего мира ... ... ... ... в ... ... Больные облученные радиацей,
крахотные создания, брошенные на произвал субдьбы обитая на ... ... ... ... ... за ... существование
свое и с болезнями, как одном вают их, и с ... " ... 09890

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жүсіп Баласағұн. «Құтадғу білік»11 бет
Азаматтардың денсаулығын жақсартуы – мемлекеттің тұрақты әлеуметтік-демографиялық дамудың кепілі.10 бет
Аймақтың инвестициялық тартымдылығын жақсарту жолдары5 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарының калиймен қоректенуін оңтайландыру (қолайлы, ең жақсы) шарты18 бет
Ақ бидай нанының квалиметриялық бағалануы және оның сапасын жақсарту жөніндегі шараларды ұйымдастыру28 бет
Ақжан Жақсыбекұлы Әл-Машани8 бет
Ақжан Жақсыбекұлы Әл-Машани туралы24 бет
Балапандарға арналған қора-жайларға қойылатын ветеринариялық-санитариялық және гигиеналық талаптар, балапандарды күтіп-бағу жағдайлары және оларды жақсарту шаралары тақырыбында жазылған30 бет
Басқаның патшасының бәрі жақсы, неліктен біздің хандар жаман болған?6 бет
Биелерге арналған қора-жайларға қойылатын ветеринариялық- санитариялық және гигиеналық талаптар, малдарды күтіп-бағу жағдайлары жәнеоларды жақсарту шаралары тақырыбында жазылған17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь