"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие қоржынының жағдайын талдау

КіРіСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

ТАРАУ 1 Несие қатынастарының мәні мен негізі ... ... ... ... ... ... ... 6
1.1 Қазақстан Республикасында несие қатынастарының пайда болуының құқықтық негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Несие қатынастарын басқарудағы несие саясатының ролі ... ... ... ...9
1.3 Несие қоржынын қалыптастыру және оның жағдайын бақылау ... 19

ТАРАУ 2 "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие қоржынының жағдайын талдау ... ... ... ... ... ...25
2.1 "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие саясаты ... ..25
2.2 "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие қоржынын бағалау ... ...32
2.3 Несие операцияларының сапасын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44

ТАРАУ 3 Несие қайтарымсыздығының тәуекелін төмендетудегі кемшіліктерді шешу жолдары және проблемалық несиенің пайда болуы ... ... ... ... ... ... ..46
3.1 Проблемалық несиені басқару ... ... ... ... ... ...46
3.2 Тәуекелді төмендету әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ..52

ҚОРЫТЫНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..60
        
        МАЗМҰНЫ
КіРіСПЕ …………………………………………….3
ТАРАУ 1 Несие қатынастарының мәні мен негізі ……………………….6
1. Қазақстан Республикасында несие қатынастарының пайда болуының құқықтық
негізі ………………………………………………………….6
2. Несие ... ... ... саясатының ролі……………9
3. Несие қоржынын қалыптастыру және оның жағдайын бақылау….19
ТАРАУ 2 ... ... ... Ашық ... ... несие
қоржынының жағдайын талдау…………………..25
2.1 "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие
саясаты…………………………………………………..25
2.2 ... ... ... Ашық ... ... ... бағалау…………………….32
2.3 Несие операцияларының сапасын талдау………………………………….44
ТАРАУ 3 Несие қайтарымсыздығының тәуекелін төмендетудегі кемшіліктерді шешу
жолдары және проблемалық несиенің ... ... ... ... ... ... ... әдісі…………………………….52
ҚОРЫТЫНЫ……………………………………………………….56
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ……………………………………….60
КІРІСПЕ
Қазірігі кезеңде Қазақстан Республикасында банк аясы ... ... келе ... ... ... ... ... қатал түрде
реттелетін коммерциялық банктер, бүгін дербес және үлкен банкаралық бәсеке
жағдайында жұмыс істеп жатыр.
Дағдарысты құбылыстардан ... ... ... экономикасының
қазіргі проблемалар тұрғысында банк жүйесінің алдағы уақыттағы дамуы мен
жетілдірілуі үлкен тәжірибелік ... ... ... ... ... кең ауқымды спектірін ұсынып,
банк операцияларының жаңа техникасын қолданылып, қызмет көрсетудің ... ... етіп ... ... ең ... ... - несиелеу. Ол
кәсіпорындардың, ұйымдардың және кәсіпкерлік фирмалардың тұтынушылық және
инвестициялық мақсаттары үшін іске ... ... ... ... қаншалықты тиімді жүзеге асырса, ... ... ... ... ... Себебі банктік қарыз жаңа
кәсіпорындардың пайда болуына, жұмыс орны санының өсуіне мүмкіндік ... ... ... өмір ... ... ... ... несиелеу жүйесі нарықтық қатынастарды қалыптастыру мен
дамытуға, өндірістің тиімділігін арттыруға, ... ... ... ... ақша ... ... шектеуге, инфляциялық
процестердің алдын алуға және ұлттық валютаны нығайтуға бағытталған.
Кейінгі жылдары қаржы секторының тез ... ... мен ... ... ... ... ... қысқартты. Қазақстанның экономикалық
өсуі мен Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... мемлекеттің банк секторының динамикалық
дамуына мүмкіншілік ... ... ... мен ... ... ... банктері пайыздық мөлшерлеме және мерзімге байланысты
банктік қарыз беру ... аса ... ... ... ... ... ... қызметі әртүрлі факторлардың ықпалынан
аса күрделі жағдайда ... ... ... ... ... ... ... төлем дағдарысы, төлем балансының
дефициті және т.б. Осы факторлардың әр қайсысы ... ... ... ... уақытылы өтеу мүмкіншілігінің төмендеуінен банктердің несие
қызметі үшін жағымсыз салдармен анықталады. Осының салдарынан банктің ... ... ... ... ... бойынша резервтерді
қалыптастыруға шығындардың тез өсуі, таза табыстың ... ... ... Бұл ... ... ... несие және пайыздық
саясатын хеджирлеу стратегиясы және т.б. ... ... ... көмегімен несие тәуекелдігін бәсеңдетуге ұмтылады.
Осы проблеманың маңыздылығы мен тәжірибе жүзіндегі мәнділігі дипломдық
жұмыстың тақырыбын таңдауға себеп болды.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Осы дипломдық жұмысты жазудың мақсаты тек қана теориялық аспектілер
ғана емес, ... ... ... ... ... ... тәжірибелік
жақтары, банктің несие қоржынының жағдайы және пайда болған проблемаларды
шешудің перспективалық бағыты ... ... жету үшін ... ... ... ... ... қоржынының ролін анықтау, банктің несие саясаты тиімділігі
көрсеткіштерінің жүйесін және оны қамтамасыз ету ... ... ... ... Ашық ... Қоғамының несие қоржынына
талдау жүргізу.
3. Несие қайтарымсыздығы тәуекелдігін төмендету саласында жобалық
шешімдерді әзірлеу, "Қазақстан ... ... Ашық ... ... ... ... көбейтуге мүмкіншілік беретін
жаңа несие өнімдерін енгізуді ... ... ... пайда
болған проблемаларды шешу жолдары.
Дипломдық жұмысты орындау кезінде ... ... ... сілтемелер мен нұсқаулықтар, отандық және шетел экономистерінің
ғылыми еңбектері қолданылды.
ТАРАУ 1 Несие қатынастарының мәні мен негізі
1. Қазақстан ... ... ... ... ... ... елде ... несие қызметі Қазақстан ... ... ... ... ... Жарлықтары мен Заңдық
актілерінің негізінде шығарылып, орындалатын Қазақстан Республикасының
Заңдарымен, ... ... ... ... ... актілерімен реттеледі.
Қазақстан Республикасындағы несие қызметін реттейтін ең басты Заңдық
акт 1995 ... 31 ... ... №2444 Заң күші бар ... ... және банк ... ... (25.04.01 №179-II
Қазақстан Республикасының Заңдарымен енгізілген өзгертулер ... ... ... ... Президентінің Жарлығы болып
табылады.
"Қазақстан Республикасының Банктер және банк қызметі туралы" Заңның 34
бабында қарыз операциясының ... ... ... жеке ... ... ... банк ... ұйым қаржыны басқа тұлғаларға
мерзімділік, қайтарымдылық және төлемділік талабына сай береді.
Банктік қарыздың қайтарымдылығын қамтамасыз ету ... 35 ... Заң ... ... ... ... немесе шартқа сәйкес)
тұрақсыздық ... ... ... ... және т.б. ... ... алады. Банк клиенттің несиені өтеу ... ... ... ... ... ... беру жөніндегі ... ... етіп ... ... ... ... 36 ... банк қарыз алушының төлеу қабілетсіздігіне қатысты
шара қолдана алатыны қарстырлады. Бұл банкпен жаңа қарыздардың ... ... ... шотындағы оның келісмінсіз қаражатын өндіріп алу
немесе қарыз алушының төлем қабілетсіздігін ... ... ... ... ... саласындағы екінші деңгейлі банктер қызметінің нормативтік-
құқықтық базасын жетілдіру мақсатында, ... ... ... 1996 ... 16 ... ... №276 ... деңгейлі банктермен
несиелеу бойынша құжаттамаларды жүргізу ережесін бекіту туралы" Қаулысын
бекітті. Осы Ереже ... ... ... ... ... несие тәуекелін басқару жүйесін жетілдіру және банктердің
қызметін инспектірлеу бойынша ... ... үшін ... ету ... ... ... екінші деңгейлі банктеріне
несиелеуге қатысты құжаттамаларды жүргізу бойынша талаптарды белгілейді.
Айтылған Ережеде ... ... ... ... ... " негізгі қарыз "-банкпен қарызға берілген ақша сомасы;
ә) "банк ... ... ... қатысты жылдық қаражат мөлшері
есебінен негізгі қарызға (қарыз сомасына) қатысты ... ... ... ... үшін төлем;
б) "қарыз шарты"-сыйақы мөлшері жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... қатар жеке банктік
қарыз бойынша тәуекелдікті төмендетуге бағытталған ... ... ... ... қарызға қатысты шарт түрі. /2, б.7/
Ережеде кез келген банктік ... беру ... ... ... ... және банктік қарыз шартының ... ... ... банк ... ... мақсатында және несие
берушілердің мүддесін қорғауда Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
банктер үшін ... ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктері №218 1997 жылдың 23
мамырынан шыққан "Банк ... ... мен ... ... ... ... ... Ережесіне сәйкес
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі банктермен берілген ... Банк ... ... ... ... ... ағымдық қаржылық ақпарат негізінде қарыз алушының қаржылық жағдайын,
активтер сапасын, олардың айналыс жылдамдығын, ... ... ... мен ... ... ... ... қатынасты, жалпы пайда
мен таза табыстың пайыздық өсуін талдау;
ә) ... ... мен банк ... ... ... ... ... шартын түсінуі тиіс және оны міндетті түрде орындауы ... ... ... ... және банк ... кепілдік есебінен өтеу
жағдайында оның құны (оның өтімділігі);
в) ... ... ... және ол ... ... уақытылы өтеу. /3,
б.1-2/
Банктер шаруашылық қатынастар қатысушыларының қаржы делдалы болып,
республика экономикасында үлкен ... ... ... ... банк ... жаңартылуына әкеліп соқты.
Осының нәтижесінде Қазақстан Республикасындағы банк қарызы ... ... ... және нысаны мен мазмұны бойынша өркениетті болды деуге
болады.
Қазақстан Республикасында жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ... стилі мен әдісін халықаралық стандарт
талаптары мен нормаларына қарай өзгертуді мәжбүр ... ... ... ... ... ... құқықтық негізін
анықтаудан кейін, несие қатынастарын басқарудағы ... ... ... ... ... қатынастарын басқарудағы несие саясатының рөлі
Несие - қарыз капиталы қозғалысының нысаны болып саналады, яғни қарызға
берілген ақша ... Оның ... ... жеке секторлардың
және мемлекеттің бос ақша капиталы мен ... ... ... берілген
қарыз капиталы үшін төлемге айналып, шоғырланады.
Банктермен ... беру ... ... жеке тұлғалар мен
мемлекеттік ұйымдардың тұтынушылық және инвестициялық ... үшін іске ... ... функция болып табылады.
Банктер өздерінің несие функцияларын қаншалықты ... іске ... олар ... ... ... экономикалық жағдайы тәуелді.
Себебі, банк несиесі осы аймақтардағы жаңа кәсіпорындар мен ... ... ... ... және ... экономикалық өмір сүру
қабілеттілігін қамтамасыз етеді.
Қазақстандық банктердің көбінде ссудалық шоттар жиынтық ... ... ... да, ... 2/3 ... ... Одан гөрі ... несие портфелінде шоғырландырлу тенденциясына ие. Банктегі
қаржылық қиындықтар қателі басқарушылық шешімдерді ... ... ... емес ... ... несие саясатын жүргізбеуден немесе
болжанбаған экономикалық құлдырауға байланысты несие проблемалары есебінен
туындайды. /4, ... ... ... ... ... көзі ... табылады. Ол қарыз
бен несиені беретін және несие қоржынын басқаратын банк ... ... ... ... мен ... ... ... ол Директорлар Кеңесін, ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... үшін базамен қамтамасыз
етеді. Барлық ұйымдық деңгейде дұрыс қабылданатын несие саясатын мұқият
тұжырымдау ... банк ... ... несие стандарттарын ұстануға,
артық тәуекелден құтылу және бизнес ... ... ... Банк ... ... ... бетінде жазылған несиелеу саясаты,
несие тәуекелін ... ... ... ... тиіс ... ... ... болуы тиіс, яғни кіші ... ... ... Кейде, саясатқа қатысты "шешімді алдын-ала қабылдау"
термині қолданылады, бұл саясаттың әр шешімді ... ... ... болып табылатынын айқындайды. Қарыз беру ... ... ... және алдын ала ойластырылған саясат, ... ... ... де, ... қабылдау үрдісін ықшамдап,
жеделдетеді. /5, б.5-7/
Несие саясатының негізгі мақсаты болып барлық ... ... үшін ... ... ... ... орналастыру жолымен несие
қызметінен түсетін табысты барынша көбейту болып ... ... сапа ... ... ... ... және
бірінші орында қоржынды тиімді басқарудың көзі несие тәекелін ... ... ... Банк ... қарыз алушылары мен жобаларына ... ... тура ... және өзі ... ... ... деңгецін
басқаруға жағдайы болуға тиіс, сонымен қатар несие шарты арқылы мүмкін
тәуекедіктерден сақтану бойынша шара ... ... ... ... ... мәжбүрлі түрде төлету бойынша шараларды жүргізуге тиіс.
Несие саясатын құру, соның ішінде несие ... ... ... қарай негізделуі тиіс:
• ерекшеліктерді ескеріп, жаңа банк ... ... ... ... ... ... ... қоржынын басқару
тәсілдеріне, "нашар" несиелерді қайтарудың шаралары мен әдістерін
әзірлеу жолымен проблемалық банк ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы мезетте қарыз алушымен қарым-қатынасқа;
• қайтарылмаған банк қарызынан ... ... ... ... анықтауға;
• бір экономикалық сегмент шамасында банк қарызының көлемін анықтау;
• банк қарыздарының жеке түрлері ... ... ... ... ... ... болмауы, ьанктің ... ... ... ... ... ... жеке ... теориялық біліміне сүйеніп, спонтандық түрде ... ... ... /7, ... банк ... ... ... бойынша мемлекеттің Заңдарына,
соның ішінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Ережесін әзірлейді. Бұл Ереже несие
қызметі аумағындағы шешім ... ... ... ... ... несие тәуекелін басқарудың негізгі принциптерін және банктің
несие қызметін ... ... ... ... ... жұмыс істеп тұрған шаруашылық қызмет етуші субъектілерді
несиелеу есебінен сапалы несие портфелін қалыптастыру және ... ... ... қоржыны мен баланстан тыс міндеттемелердің оңтайлы құрылымы
мен мөлшерін қамтамасыз ету;
б) банк активтерінің қауіпсіздігі мен ... ... ... ... ... ... ... келесіні қарастырады:
а) банк тәуекелін мұқият талдаудан кейін қабылдау;
ә) банктің бір немесе ... ірі ... ... ... болуына
қарай тәуекелдің қолайсыздығы;
б) банк қарызының сапасын, активтер мен пассивтерін және ... ... ... ... ... ... түрде
жұмысты жүргізу;
в) банк қарызын беру жөніндегі шешімді тек қана кепілдікті қамтамасыз
етуді бағалау ... ғана ... ... қоса ... ақша ... қарыз алушының принципиалды пайдалылығын есептеу, ұсынылған ... ... ... ... ... ... ... қысқарту мақсатында банк қарызының мөлшеріне, қарыз
алушының ... мен ... ... байланысты несие портфелін
диверсификациялау;
ғ) банкпен ... ... ... ... ... ... болдырмау;
д) алынатын табыс жалпы тәуекел сомасын жабуы тиіс;
е) несие тәуекелі лимитін Несие Комитетімен белгілеу және оған бақылау
жүргізу;
ж) банктің халықаралық ... ... ... ... ... ... мен валютасы сияқты несиелеудің маңызды
талаптарын анықтайды.
Несие бағасы басқа қаржы институттарымен ұсынылатын банктің активтері
мен ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің
қайта қаржыландыру мөлшерлемелері, несиеленетін ... ... ... ... ... ... сыйақы (мүдде) мөлшерлемесіне
байланысты қалыптасады.
Несие ... ... ... ... банк берілетін несиенің
валютасын өзінің қалауы бойынша анықтайды. /8, б.52-56/
Несие саясаты ... әр ... ... ... мен ... ... бірақ адекватті несие саясаты, кемінде, қызмет аясы
бойынша сұрақтарды ... ... ... ... саясатын басқарылатын өзгерілім анықтайды.
Қазақстан Республикасының банктерінің тиімділік көрсеткіштер жүйесі мен
несие саясатының тәуекелі.
Несие ... ... ... ... ... ... біріншіден, банк дамуын стратегиялық жоспарлаудың мақсаттары мен
міндеттеріне (табыстылықты стратегиялық басқару);
- екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... сыйақының (мүдденің) пайыздық мөлшерлемесімен, өтімділік-
мерзім және тәуекел дәрежесін ... ... және ... ... ... ... анықталатыны айқын. /9,б.25-29/
Баға тәрізді, сыйақы мөлшерлемесі сұраныс пен ұсыныстың нарықтық
механизмі әсерінен ... ... пен ... ара ... ақша ... ... ... де, оның барлық
заңдылықтарының әрекетіне түседі. Несиеге ... ... ... ... оның баға ... жоғарылайды. Ал сұраныстың төмендеуі банктердің
сыйақы мөлшерлемесінің төмендеуіне әкеп соғады.
Пайыздық ... ... ... ... мен міндеттемелерді
баланстандырылған пайдалы басқару жолымен пайыздық табысты (маржаны) алу
болып табылады.
Таза пайыздық ... ... ... ... құнына байланысты
активтерді пайдалану өлшемі ретінде былай ... ... ... ... ... ... / табыс
әкелетін активтердің орташа шамасы
(1)
Таза пайыздық маржа, депозиттер бойынша ең аз ... ... ... ... ең ... ... филиалдарға дейін тоқсанына кемінде бір
рет ... ... ... ... тарту мен орналастырудың
аймақтық ... ... ... ... және құбылмалы
мөлшерлемені қолданады.
Тіркелген пайыздық мөлшерлемесі қарызды ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлеме банкпен ақша нарығының
жағдайына, сұраныс пен ... ... ... ... ... ... және экономикаға байланысты несие немесе депозиттік келісім-шарттың
қызметінің бүкіл мерзім бойы өзгертіле алады.
Алынған пайыздық табысты детальді қарастыру үшін олардың ... ... ... ... керек.
Несие базасының пайдалылық формуласын қолданып, табыстылықты ... ... Оның ... операциялық маржаны көбейту болып табылады.
Несие базасының пайдалылығы, % = алынған сыйақы-төленген сыйақы / несие
қоржыны (2)
Банк табысын пайыздық және ... емес ... ... кезінде,
пайыздық табыстың жалпы сомасындағы несие операцияларынан түсетін табыстың
үлес салмағын анықтауға болады (бағалы қағаздар, депозиттер, қарыздар және
басқа да ... ... ... түсетін табыстың үлес ... = ... ... ... ( 100 / несие қоржыны (3)
Бұл коэффициент банкпен қолданылатын несие саясат ... ... ... Егер ... мәні 50 ... ... болса, онда
банк агрессивті несие саясатын қолданады. Бұл жағдайда банк ... ... ... аман қалу үшін ... ... ... керек. 30-дан 50 пайызға дейінгі коэффициент кезінде банк ... ... және 30 ... ... ... ... ... қолданады. Соңғы жағдайда банк табыстың зиянына қарай, тәуекелі
төмен операцияларына көңілін көп бөледі.
Демек, банк ... ... ... аса ... ол ... ... ... беруден түскен табыс, банк операцияларының
арасында бірінші орында тұрады.
Бірқалыпты төлем ... ... бен ... ... ... ай ... Оның мөлшері мына формула бойынша анықталады:
РМ = Несие сомасы ( ( (1+i)(i / ( 1+i)-1 ) ... РМ ... ... ... ... ... ... тенге;
n -несие мерзімі, күндер.
Активтердің жалпы сомасындағы несие ... үлес ... ... ... / баланс активтері (5)
Активтердің өсуі банк жағдайының индикаторы болып табылады. Бірақ, ... ... ... сапасын бағалаудан бөлек қарастырыла алмайды.
Несие қоржынының сапасы = күмәнді және үмітсіз несие / несие
қоржыны ... ... ... ... ... бойынша күмәнді және үмітсіз
қарыздың 4-10 пайызының болуы дұрыс деп саналады.
Несие қоржынының сапасын жақсарту мақсатында және мерзімі өткен ... үшін ... ... әр ... ... мен қарыз түрі бойынша несие құрылымын тұрақты
талдау;
- банктің ... ... ... ... ... ... мен ... талдау;
- қарыз алушының қаржылық жағдайын талдау. /10, б.153/
Несие қызметінен түсетін табысты ... мен ... ... ... ... саясатын қамтамасыз ету механизмдерін
қолданады.
Несиелеу саясатының тиімділік механизмінің бірі несие қоржынын басқару
болып табылады:
- қоржын сапасының ... ... ... қоржын құрылымы;
- өсу;
- табыстылық.
Несие қоржынын басқару әдіснамасын 1 кестеден көруге болады.
Кесте 1.
Несие қоржынын басқару әдіснамасы
|№ |Қоржынды басқару ... ... |
|1 ... ... ... ... мен географиялық |
| | ... ... |
|2 ... мақсатты сегменті |Әр кәсіпорынның өндірістік саласы |
| | ... ... ... категориясы: |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... |
|3 ... түрі ... беру ... |
| | ... ... өтеу; |
| | ... ... ... тыс ... | ... немесе шетел валютасындағы |
| | ... және ... ... |
|4 ... ... ... мүлікті, құрал-жабдықты |
| | ... ... ... маусымдық несие; |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
|5 ... ... ... және валюталық тәуекелді |
| | ... |
|6 ... ... ... ... қызметкерлердің және сенімді |
| | ... ... ... |
|7 ... ... ... ... бойынша шектеуді белгілеу, |
| | ... ... ... ... ... жатады. Несиелер стандартты, субстандартты,
қанағаттанарлықсыз, ... ... ... және ... ... бөлінеді.
Жіктелген несиелер резервте сақталуы тиіс. Несие бойынша повизия ... ... ... /11, ... ... ... ... талаптары
|Резервте сақтау мөлшері, қарыз |Несие ... ... және ... % ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| |30 ... ... ... ... пайыздың|
| ... ... ... кезінде. |
|20% ... ... |
| |- 30 ... 60 күнге дейінгі несие |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... күмәнді несие |
| |- 60 ... 90 ... ... ... ... жағдайында резервте |
| ... ... ... несие |
| |- 90 ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... |
3. ... ... қалыптастыру және оның жағдайын бақылау
Несие қоржыны банк табысының және активтерді орналастыру кезіндегі
тәуекелдің басты көзі ... ... Банк ... ... ... жақсы болуы, банктің орнықтылығы, оның репутациясы мен қаржылық
сәттілігіне әсерін тигізеді. Сондықтан, банктердің барлығында ... ... ... ... қабылданған стандарттар мен банктің несие
саясатының мақсатынан ауытқу жағдайларын анықтау және ... ... ... ... мен жоғарғы қызметкерлер нақты салалар мен
жеке ... ... ... ... тыс ... ... ... портфелінің құрамын, сонымен қатар банк жағынан ... ... ... ... ... /12, ... қоржынын қалыптастыру кезінде, банк барлық инвесторларға қатысты
жалпы принципті ұстануға тиіс. Ол ... ... және аса ... несиелеудің төмен тәуекелді бағыттарымен байланыстыру.
Несие тәуекелі-бұл қарыз алушының ... ... бен ... төлемеу
тәуекелі немесе несие мәмілесі контрагентінің өзіне қатысты алынған
міндеттемелер бойынша әрекет ете ... ... ... банк өзінің табысын жоғалтады, ... ... ... банк ... ... ... ... да,
осы несие мәмілесі бойынша залал шегеді.
Несие тәуекелін минимизациялаудың мынадай жолдары бар:
1) несие қоржынын диверсификациялау;
2) қарыз алушының несиені өтеу қабілеті мен ... ... ... ... ... несие қайтарымдылығын қамтамасыз ету әдістерін қолдану (кепілдік,
кепілгерлік, кепіл, ... ... ... бойынша мүмкін болатын жоғалтуларға резервтерді қалыптастыру.
Несие қоржынын диверсификациялау-бұл бірнеше бағыт бойынша ... ... ... ... бір ғана ірі ... алушыны немесе бірнеше
ірі қарыз алушыларды несиелендіруді ... ... ... ... ... ірі несиені беруді шектеу керек.
Несие қоржынын диверсификациялау ережесі: несиені түрлі экономика
салаларынан әр ... ... аз ... ... ... және ... көп ... беру. Тәуекелді төмендетудің қосымша шарты ретінде
қарыз қайтарымдылығын қамтамасыз ету ... ... ... қамтамасыз етуді диверсификациялауды қолдану қажет, яғни
кепілдік, кепіл, кепілгерлік, сақтандыру. Осы ережені сақтау несие мәмілесі
бойынша мүмкін ... ... ... ... мәмілесінен түскен пайда
арқылы өтеуге мүмкіншілік береді. /13, б.119-120/
Несие қоржынының жағдайына ... ... ... ... ... ... несие бөлімшелерінің жетекшілері және филилдың директорлары;
- Басқарма төрағасының орынбасары;
- ... ... ... банк ... қоржынының жағдайы туралы есеп Несие Комитеті мен ... ... ... ұсынылады.
Несие қоржынын бақылау бағдарламасы банк ... ... ... өтеу ... ... ... ... тексеру қаржылық есепті қайта талдауда, қарыз ... ... ... ... ... етуде болуы мүмүкін
және т.с.с. Бақылау тексерісі кезінде банктің несие саясатының мақсаттары
мен нұсқауларына ... ... сай ... ... ... ... ... несиені өтеу қабілеттілігі мен қаржылық жағдайына,
операциялардың табыстылығына талдау жүргізіледі және т.с.с.
Банктердің көбі кезекті бақылау тексеріс барысында параметрлер ... ... ... бағалауды көрсететін қарыздарға рейтинг
белгілейді. Кейбір әдістемелерде ... ... ... ... ... ... олар "Ең ... сапа", "Қанағат", "Маржиналды
қарыз", "Сыни қарыз", "Есептен шығаруға ... ... ... ... ... жіктеулуі банкке несие қоржынының ... ... ... ... ... ... ... қоржынның 1,5
пайызынан кемін құраса, соңғы тексерістің ... ... 5 ... ... нашарлау себептерін шешу және жағдайды жөндеуге қатысты
шаралар қолдану қажет. Егер сыни ... өсуі ... ... ... алушыға немесе нақты несие түріне байланысты болса, онда осы қарызды
беруді қысқарту керек. Тексеріс негізінде жеке несие ... ... ... ... ... ... жіктелуі несиені басқарудың басты инструменті болып табылады.
Себебі, банк тәуекелді жіктейді және несині жоғалту мүмүкіншілігін, сонымен
қатар оларды тиімді ... ... ... ... ... оған ... негізгі сомасы
мен пайызын төлеуге мүмүкіншілік бермесе, ал кепілдік құны бұл соманы ... ... ... ... ... ... сақтап қалу үшін
резервтерді құру бойынша ... ... ... ... ... ... қызметінен болатын залалды жабуда провизияларды құру
керек. Провизияларды құру кезінде мыналар қолданылады:
- Қазақстан ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің несие қоржынын ... ... ... ... ... мыналар табылады:
- ағымдағы қаржылық ақпараттың, активтер сомасының, ... ... ... ... жеке ... мен қарызға
алынған қаражат арасындағы қатынас, жалпы пайда мен таза ... ... ... ... ... талдау;
- банк пен қарыз алушы арасындағы қарым-қатынас, ... ... оны ... ... ... ... ... және оны қатал
түрде орындауы тиіс;
- банкке ... ... және ... ... ... ... оның құны (оның өтімділігі);
- несиенің негізгі сомасын және ол бойынша пайызды уақытылы өтеу.
Келтірлген ... ... ... ... ... ... Несие класын анықтау кезінде олардың барлығы ... ... ... туралы соңғы шешім несиенің өтелуін нақты болжайды.
Несиенің жіктелуі нақтылығының сақталуы несие ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің 1997
жылдың 23 мамырынан №218 Қаулысымен бекітілген "Қазақстан Республикасының
екінші деңгейлі банктеріне қатысты банк ... ... мен ... және олар ... ... ... ... Ережесіне
сәйкес жүргізіледі.
Несие қоржыны екінші деңгейлі банктермен берілетін барлық несиелер
бойынша ... яғни ... ... ... ... ... ... түрінде, вексель немесе басқа да қарыз ... ... ... ... ... және ... жүргізу мезетіне қарай
өтелмеген берешек бойынша басқа да несиелеу түрлері.
Егер айтылған критерилер бойынша жіктелетін ... ... екі ... ... ... ... орын алса, онда банк тәуекелін төмендету
үшін бұл несиені ең төмен ... ... ... ... ... алушы стандартқа қатысты ұзақ мерзімді (3 жылдан жоғары) несие
бойынша мерзімді ... ... ... ... құжаттарды өткізу
кезінде банк мұндай несиені стандартты несие деп жіктеуге құқылы.
Егер санация ... ... ... ... несие сенімді және
өтімділікті қамтамасыз етілсе, онда мұндай несиені субстандартты несие деп
жіктеуге болады.
Өзінің міндеттемелері ... ... ... ... ие қаржылай
тұрақты қарыз алушыларға берілген банк ... ... ... ... ... ... беру мезетіне қарай тәуекел деңгейін
бағалау негізінде жүргізіледі. Несиенің келесі жіктелімі мен ... ... ... ... ... ... туралы және несиеленетін
жобаларды іске асыру туралы ... ... ... мен ... ай ... ... Талдау нәтижесі бойынша қарыз жіктелімі
өзгертілуі ... ... ... ... ... ... ... мүмкін /14, б.111-116/.
Енді құқықтық базаны, банктің несие саясатының ролін анықтап, ... ... ... ... ... кейін, "Қазақстан Халық
Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие қоржынының жағдайын талдауға
тоқталып, оны ... ... ... ... "Қазақстан Халық ... Ашық ... ... ... ... ... "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие ... ... ... Ашық ... Қоғамының несие саясатын іске
асырудың мақсаты мен принциптері
"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие ... ... ... Республикасындағы заңдық және нормативтік
актілерді сақтай отырып, банк пен ... ... ... ... отырып,
шаруашылық қызмет субъектілерін қарыз қаражатымен барынша қамтамасыз етуге
бағытталған несие қоржынын ... және ... ... ... ... тәжірибеге енгізу болып табылады.
Несие саясатын іске асыру принциптері мыналарға негізделеді:
- несие қоржынын "нашар" несиелерді қайтарудың әдістері мен ... ... ... ... ... жақсарту жолымен
проблемалық банк қарыздарын (несиелерін) жою, жаңа банк қарыздарын
беру кезінде тәуекелді минимизациялауға ... және ... ... ... ... ... ... қарыз алушымен қарым-қатынас;
- қайтарылмаған банк қарыздарынан болған залалды өтеуде ... ... бір ... ... ... банк ... ... жек банк қарыздарының түрлері бойынша несиелеу нормативтерін
белгілеу.
Несие саясатының міндеттері мен несиелудің негізгі приоритеті:
- ... ... ... ... ... ... ... сұрақтарымен айналысатын банк мамандарының күш ... яғни ... және ... тыс есеп ... мерзімдік банк несиелерін белгіленген уақытта толық өтеу
және олар бойынша сыйақы, мерзімі ... ... ... толық
көлемде өндіріп алу және олар бойынша сыйақы;
- банк несиесін берідің ынғайын сапалы жақсарту мен ... ... ... ... ... қайтарып, ол бойынша сыйақы мен берілетін банк
несиесі ... ... ... ресімдеуде заң және несие
бөлімінің қызметкерлеріне арнаулы жауапкершілікті белгілеу;
- банк қарызын экономика ... ... ... мен көтеру, бәсекеге жарамды өнімдер мен ... ... ... ... байланысты шараларға басымдық ретте
беру.
Банк қызметінің сапа көрсеткіші мен ... ... ... банк ... және ... ... оның ... қоржынының сапасы
болып табылады.
Несие ресурстарының көздері:
- банктің меншікті қаражатын қосқандағы меншікті несие әлуеті;
- заңды және жеке ... ... ... және ... ... ақша ... заңды және жеке тұлғалардың талап ету дейінгі депозиттік және
валюталық шоттарындағы бар ақша қаражаты;
- банкаралық ... ... ... мен шетел желісінен алынатын
қарыз несие ресурстары.
Заңды және жеке тұлғаларға банк қарызын ... ... ... ... тек қана "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік
Қоғамында есеп шоты ... ... бар ... ... және ... ... қарыз алушылары, заңды және жеке ... ... ... мен резиденттері емес болып шыға алады.
Резидент емес заңды тұлғалар, банк ... ... ... ... тәрізді құқығы, міндеттемелері мен жауапкершілігі жағынан бірдей.
Шетел валютасындағы банк қарызын Қазақстан ... ... ... келісім шарттың болуы кезінде және олардың Жарғысына
сәйкес қызметін іске асыру үшін ала алады.
Қарызды беру ... банк ... ... ... қызметі
субъектілерінің мүдделерін үйлестіру қажеттілігіне сүйенеді. Банк қарызын
алған қарыз алушы өзінің оң ... ... мен ... ... ... жаңа ... үміттенуі мүмкін.
Банк қарызы мыналарға берілмейді:
- шаруашылық субъектілердің Жарғылық капиталын қалыптастыру мен
көбейтуге;
- адалсыз мәміле немесе ... ... ... ... ... бар заңды және жеке тұлғаларға;
- банкрот сатысында тұрған заңды ... ... ... тәуекелді жобалар бойынша;
- бюджеттік және бюджеттік емес қорлардың алдында қарызы бар ... жеке ... ... ... байланысты жақтарды несиелеу
Банктің қосылма тұлғаларына банк қарызын беру талабы 1995 жылдың ... ... №2444 ... ... ... және ... туралы" Заңымен және Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... ... табылады:
- Директорлар Кеңесінің төрағасы және оның ... ... ... мүшелері және олардың жақын туысқандары;
- Банк Басқармасының Төрағасы, оның ... ... ... оның ... мен ... ... Банк ... тура иеленудің 10, не одан көп пайызына ие
акционерлер;
- Банктің құрылымдық бөлімшелерінің бастықтары.
Банктің ... мен ... ... ... ... ... ... орган Несие Комитеті болып
табылады.
Бір айға дейінгі мерзімге 2000000 тенге шамасындағы банк қарызы Несие
Комитетінің отырысына шығарылмай ақ ... ... ... ... ... шешімді банк Басқармасының Төрағасы немесе оның ... ... ... банк ... беру ... шешімді Несие
Комитетімен бұл сұрақты банк Басқармасының отырысына шығарғаннан кейін банк
Басқармасы қабылдайды.
Банк қарызын ... ... 50000000 ... ... банк ... ... ... орта және ұзақ мерзімді несиелеу туралы шешімді банктің
Директорлар Кеңесі қабылдайды.
Банк қарызының мерзімін ұзарту Несие Комитетінің ... ... ... Қарыз бойынша жалпы мерзімді ұзарту 365 күннен аспауы тиіс.
Бір немесе бір-бірімен байланысты клиенттер тобының банк алдындағы ең
жоғары ... ... ... ... Ұлттық Банкінің
тәуекелімен анықталады және ол банктің жеке капиталының 25 пайызынан аспауы
тиіс. Банкпен ерекше ... ... банк ... ең ... ... ... жеке ... 10 пайызынан аспауы тиіс.
Бланкілік қарыздың ... ... жеке ... 10 ... ... ... ... мен өкілеттілігі
Несие комитетінің негізгі мақсаты банктің несие саясатын іске ... ... ... банк ... жөнелту, банктің несие қоржынының
сапасын бақылау жолымен несие қызметінің сапасын жоғарылату болып табылады.
Банктің Несие ... ... банк ... ... және ... Комитетінің Төрағасы мен Несие Комитетінің мүшелерінен тұрады. ... банк ... беру және ... ... ... мамандардан
тұруы керек. Олар: экономикалық, құқықтық, тәуелсіз табыстылық.
Несие Комитетінің ... ... ... ... және несие саясатының өкілеттілігі
аумағындағы талдау негізінде банк қарызын беру және өтеу мерзімі
туралы шешімді қабылдау;
2) кепілдікті ... ... мен оны ... ... есептеу негізінде овердрафт лимитін бекіту;
4) банк қарыздарының мерзімін ұзарту туралы шешімді қабылдау;
5) банк қарыздары бойынша сыйақыны және оларды өтеу мерзімін ... ... беру және оның ... ... ... банк ... қайтару бойынша конструкциялық шешім
қабылдау;
8) белгіленген несие тәуекелі бойынша лимитті орындау.
Несие ... ... мен ... ... ... ... ... шешімдері үшін лауазымдық жауапкершілікке
тартылады.
Несиені жөнелту және ... ... ... банк ... беру ... шарт ... мезетінен және
ол бойынша міндеттемелерді толық өтеуге дейінгі күнделікті ... ... ... саясатының талаптарына сай толық түрде қарызды өтеуді іске
асырады және айдың аяғында, бірақ айдың соңғы жұмыс ... ... ... ... үшін сыйақыны есептеуді жүргізеді, осы есептеудің
негізінде, есеп және банк ішіндегі ... ... өкім ... ... ... күнінде несие қызметкері өткен айдағы банк қарызы бойынша
сыйақыны өндіріп алу туралы шот ... өкім ... Банк ... үшін ... ... ... ... қызметкері жауапты.
Баланста сыйақыны есептеудің дұрыс көрінуіне есеп және банк ... ... ... жауапты. Банк қарызы бойынша сыйақыны уақытылы
және дұрыс өндіріп алуына шот ... ... ... ... үшін ... ... 25 күнтізбелік күннен асып,
кешіктірілсе несие қызметкері мерзімі ... ... ... ... ... ... өкімді дайындайды және оны есеп және банк ішіндегі
бақылау бөліміне тапсырады. Егер де қарыз алушы айдың соңына ... ... ... шоттарына шығарылған банк қарызын пайдаланғаны үшін сыйақыны
өтемесе, несие ... банк ... ... үшін ... ... ... тоқтатады. Қарыз алушы банк қарызын пайдаланғаны үшін
сыйақы төлемін мерзімі өткен пайыз шотына сыйақыны ... ... ... күннен артық кешіктірсе, несие қызметкері баланстан тыс шотына есепке
алу туралы өкім шығарады және оны ... үшін есеп және банк ... ... ... ... ... ескертілген мерзімге дейін өтемеу кезінде 7
күнтізбелік күннен кеін несие қызметкерлері банк ... ... ... ... ... ... өкім ... және оны орындау үшін есеп және
банк ішіндегі бақылау бөліміне тапсырады. Банк ... ... ... ... ... ... бастап, 180 күннің өтуінен ... және осы ... ... ... банк ... ... ... өзінің міндеттемелерін
орындамаса, несие қызметкері банк қарызын баланс есебінен ... және ... тыс ... ... алу туралы өкім дайындайды да, оны орындау үшін
есеп және банк ішіндегі бақылау бөліміне ... ... ... ... ... ... шығару жағдайында, банк қарызын
өтеу тәртібі мен ол бойынша сыйақы туралы ... ... ... ... банк ... өтеу ... ... орынбасары немесе Басқарма
Төрағасы қабылдайды.
Банк қарызын қолданғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... қарыз төлемін (банк қарызын) кешіктіру жағдайында,
несие қызметкері қарыз алушыға бұл жөнінде ... ... ... ... себептерін білу және ағымдық өндірістік-қаржылық жағдайына талдау
жүргізу керек.
Сапардың нәтижесі қысқаша жазбаша нысанда, акт немесе анықтама түрінде
көрсетіледі. Ол банк ... ... ... ... ... ... ... Қарыз алушымен банк қарызын беру туралы келісім-
шарт мерзімінің ... 10 күн ... ... қарызды өтеудің
қанағаттанарлықсыздығы кезінде (банк қарызы бойынша ... өтеу ... ... ... ... ... ғана ... несие қызметкері банк
қарызын өтеу мерзімінің келуі ... ... ... ... ... ... ... түрде хабардар ету керек.
Проблемалық несиені қайтару бойынша шаралар
Несие Комитетімен банк ... беру ... ... және ... ... ... өткізу мүмкіндігі, өткізу мерзімі және кепіл
мүлігінің мүмкінді арзандалуын ескеру керек.
Банк қарызын ... ... ... шотына шығару кезінде, ... мен ... ... ... ... ... ескере
отырып, кепілдікті өткізу бойынша жұмысын бастайды.
Проблемалық банк қарызын қайтару бойынша ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жүргізілуі
тиіс./7, б.3-16/
2. "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік ... ... ... ... ... түрлі критерийлер бойынша бөлінеді: несие
сапасы, мақсатты қолданылуы, мерзім, ... ... ... ету ... ... ... несиесі қарыз алушының несие бойынша төлем мерзімін ... ... ... алушының банкпен қарым-қатынасына, несие
тарихына, несиені қамтамасыз ету және оның ... пен ... ... ... ... бөлінеді:
Стандартты-бұл қайтару мерзімінің келмеуі және ... ... ... Мұндай несие категориясында қайтарылмау нышаны болмайды.
Субстандартты-негізгі қарызды немесе сыйақыны (мүддені) 30 ... ... ... төлемнің кешіктірілуі кезіндегі ... ... ... ... бір ... көп ... ... немесе сыйақыны (мүддені) 30 күннен
60 күнге дейін қайтару ... ... ... ... несие.
Мұндай несие мерзімінің ұзартылуы бір реттен көп бола алады.
Күмәнді-негізгі қарызды немесе сыйақыны (мүддені) 60 күннен 90 ... ... ... ... ... ... ... қарызды немесе сыйақыны (мүддені) 90 күннен астам дейін
қайтару бойынша төлемнің кешіктірілуі кезіндегі несие. /15, б.15-17/
Несие сапасы бойынша несие ... ... 3 ... ... болады.
Кесте 3.
Несие сапасы бойынша "Қазақстан Халық Банкі" ААҚ ... ... ... ... тобы |2000 жыл |2001 жыл |2002 жыл ... |
| | | | ... ... |
| ... |% ... |% |
| | | | ... ... |
| ... |% ... |% |
| | | | ... ... |
| |сома |% ... |% |
| | | | ... ... |
| ... |% ... |% |
| | | | ... ... |
| ... |% ... |% |
| | | | ... |2001-2002 |
| ... |% ... |% |
| | | | ... ... ... |% ... |% |сома |% |сома |k |сома |k | |Жеке тұлғалар |7467,5
|14,5 |8847,6 |10,1 |6745,2 |4,4 |1380,1 |6,7 |-21024 |1,1 | ... | | | | | | | | | | | |ЖАҚ |2575 |5,0 |2014,8 |2,3 |6438,6 |4,2 ... |1,2 |4423,8 |0,8 | |ЖШС |40170 |78,0 |74460 |85,0 |136437 ... |1,2 |61977 |1,3 | |ЖК |1287,5 |2,5 |1839,6 |2,1 |3679,2 |2,4 |552,1
|1,3 |1839,9 |2,2 | ... |51500 |100 |87600 |100 |153300 |100 ... |68240,4 |1,2 | ... ... көбі ... ... ... яғни ЖШСі. Олар 89 пайызды
құрайды. Ал ЖАҚ мен жеке кәсіпкерлер шамалы пайыз құрайды. Үш жыл бойы ... ... ... 2002 жылы жеке ... өсуі ... ... және 2001 жылы олардың үлесі өзгерген жоқ және олар 2,4 ... ... ... ... ... ... 7 суретте көрсетілген.
Субъект бойынша несие қоржынын жіктеу
Сурет ... ... ... Ашық ... ... ... ... мынадай тұжырымға келуге болады. Банктің несие қызметі дұрыс
бағытта келе жатыр, яғни берілген ... ... өсуі ... ... банк ... ... ... көлемін одан да көп беруінде қосымша
ресурстардың пайда болуына септігін тигізеді.
Банк ... ... ... ... және ... ... жүруде.
Жалпы бұл банк үшін аса маңызды.
"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамында бар проблемаларды
толық анықтау үшін ... ... банк ... ... ... ... Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие
операцияларының сапасын талдау
Жоғарыда айтылғандай, несие ... ... ірі көзі ... ірі бабы ... ... ... несие қоржыны банктің
қауіпсіздігі мен сенімі үшін ең ... ... ... ... ... ... тиімсіз несие тексерісінен пайда болатын несие қоржынының
проблемалары ... ... ... ... ... ... басқару,
тәуекелді кемітуге және несие операцияларының пайдалылығына мүмкіндік
туғызады.
Қазіргі уақытта банк ... ... ... ... ... ... Негізгі банк тәуекелі, банк қызметінің тиімділігін
анықтайтын, негізгі факторы ... ... ... ... ... ... бұл ... банк қарызын беру туралы келісім шартын
орындау бейімділігінің ... ... ... өтей ... ... /16,
б.85/
Несие тәуекелі келесі көрсеткіштермен өлшенеді:
- активтер сапасының ... таза ... ... ... ... ... ... тәуекелінің маржасы;
- несиені диверсификациялау пайызы мен несие қоржынының сапасы.
"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие қоржынына
талдау ... ... ... ... ... ... несиенің өсуі.
2. Үмітсіз несиелер пайда болды. Бірақ олар келесі жылда өтелді. ... ... ... емес жұмыс істеуін көрсетеді. Қарыз
алушының несиені өтеу ... ... ... ... санын көбейту қажет. Себебі, бұл банк активтері мен
пассивтерін басқаруға, демек, жалпы банк өтімділігін басқаруға ... 3 ... ... ... ... шешу жолдары және проблемалық несиенің пайда болуы
3.1 Проблемалық несиені басқару
Несие бойынша тәуекелдің жоғарылауы мен жіктелімді төмендету ... ... ... ... ... ... Несие Комитеті мен банк
Басшылығын хабардар етеді.
Ұзартылған немесе жоспарлық мерзімнің ... ... ... ... ... мен негізгі қарызды өтемеу жағдайында несие бөлімшесі Несие
Комитетіне, осы несиенің мерзімін қосымша ұзарту жөнінде ... ... ... ... жағдайы кезінде, несие мерзімі өткен қарыз
шотына шығарылады.
Проблемалардың пайда ... ... ... ... ... ... Сыни жағдайдың пайда болу себептерін анықтау үшін ... ... ... ... Қарыз алушының қаржылық жағдайына тексеру жүргізу.
3. Сыни жағдайдың пайда болуының негізгі себептерін анықтаумен, клиент
проблемаларын талдау.
Несиені мерзімі ... ... ... ... жағдайында несиені қамтамасыз
ету Басқармасы белгіленген Заң тәртібіне сәйкес (соттық немесе соттық емес)
кепілдікке ... ... ... ... ... ... ... емес сауда-саттығы банктің сенім жүктелген тұлғасымен
ағылшын немесе голланд әдісі ... ... ... ... ... ... ... бойынша қарызды өтеудің қолайлы схемасы мынадай:
талаптан қайту, қарыздың ауысуы, дебиторлық қарызды ... ... ... ... жасау және қауіпсіздік департаментімен қоса басқа да
шаралар.
Проблемалық несиелермен жұмыс істеуде 4 ... ... ... Мәселені алдын-ала көру.
Несиелеуге қатысты мәселені шешу кезінде, маңызды қадам болып,
проблеманың пайда ... ... ... оны басынан белгілеу
табылады. Осы себеп бойынша ең маңызды болып, ... ... ... ... ... және ... мәселелерді ескерту үшін уақытылы шара
қолдану табылады.
Банк Басқармасы төленбеген несиелер ... ... ... ... сонымен қатар проблемалық несиеге қатысты барлық іс-әрекет ... ... алып ... ... ... ... талдау және пайда болған жағдайлардан шығудын
әлуетті жолдары.
Дәл осы ... ... және ... ... ... ... туындайды:
• пайда болған мәселенің себептері: нашар менеджмент, әлсіз жоспарлау,
қаржыны болжаудың нашарлығы, ... ... ... ... банк төлемін жүргізу күнінің негізгі ақша ағымын ... ... ... келешекте банк үшін қарыз алушының пайдалылығы;
• қарыз ... ... ... оның ... ресурстарының
тәжірибесі мен мотивациясының тұтас көрінуі;
• өзінің банк алдындағы міндеттемелері бойынша ... ... ... ... ... жоғалтулары (активтер, акционерлік капитал,
бедел, келешекте қарыз алу қабілеті);
• кепілдіктің жағдайы;
• кепілдіктің ағымдық нарықтық құны және оның жағдайы;
• банкпен ... ... ... ... ... ... кепілдік өтімділігі (жылдам және жеңіл түрде өтуі);
• несиені қамтамасыз етудің заңдық аспектілерін реттеу ... ... оны ... ... ... ... ... да спецификалық
талаптардың бар болуы (мысалға, тасымалдау мен сақтауға спецификалық
талаптар);
• егер ... ... ... жоба ... ... ... ... негізін жақсарту, жобаны аяқтау
қаншаға әкеліп соғады, жобаны аяғына дейін кім ... ... орай ... ... ... жағдайы, мәселені шешетін
мықты кепілгердің бар болуы;
• сұрақтың заңдық жағы: рсми заңдық процедураларының қажеттілігі,
олардың ... ... ... олар қаншалықты қымбат тұрады,
банктің заңдық құжаттамаларының ... ... ... ... жеке жауапкершіліктен құтылу, акционерлік
капиталды сақтап қалу, заңдық шығындардан құтылу, ... ... банк ... ... ... ... мен ол бойынша пайызды жинауды
жақсарту, заңдық шығындардан құтылу, салық төлемдерін төмендету,
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... банктің жалпы имиджін қорғау.
3. Проблеманы жою жоспарын әзірлеу.
Егер Қарыз алушы нарықта шынайы атқа және ... ... ие ... ... шешу ... ... жұмыс істеуге болады. Ал егер қарыз алушы
айтылған талаптарға сай келмесе, онда заңдық әрекет немесе кепілдікті ... ... ... ... ... болуына байланысты болса, онда жоба
немесе компанияның жағдайын жөнге ... ... ... қатар банк
алдындағы міндеттемелерді өз мойнына алатын ... ... ... ... әлсіз қаржылық болжамға байланысты болса, онда жоба немесе
компания қарызды өтеу жағдайын ұстана алмайды. Қарыз алушыға өзінің қарызын
төлеу мүмкіншілігін беру ... ... ... шартын (мысалға,
негізгі соманы немесе қарыздың айналым мерзімін өтеу шарты) қайта ... ... ... мүмүкін.
Егер кепілдік ретінде аяқталуға жақын жоба болса, онда ... ... ... ... ... қарыз алушыны қосымша несиелеу ... Жоба ... ... ... ... ... ол өзінің банк
алдындағы міндеттемелерін орындай бастайды.
Мәселенің сәйкестендірілуінен кейін, банк өзінің позицияларын нығайту
үшін келесі ... ... ... ... ... мониторинг деңгейін жоғарылату;
- заңдық құжаттамаларды жақсартуды талап ету ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді сұрау;
- қосымша (жаңа) кепілмен бірге, кепілді талап ету;
- акционерлік капиталды ... ... ... ... ... ... ... қатысу.
4. Жоспарды орындау.
Жоспарды орындау кезінде банк жауапты тұлғаны ... ... ... ... қатал элементтермен дипломатиялық түрде істерді ... ... Егер ... алушы уәждемелі болса, онымен жақсы қарым-
қатынастың сақталуына орай ... шешу ... ол банк үшін ... ... банк ... ... сақтау жөнінде білу қажет. Банк мүддесінде,
тұрақтылық элементтерімен аса тиімді және кәсіптік үлгіде мәселелерді шешу
болып ... ... ... ... іске ... ... ... жобаға құқықтық сараптама жүргізеді, яғни заңдылықтың ... ... ... нашарлануы, тәуекелдің өсуі айқын ... банк үшін ... ... ... төмендету маңызды.
Мысалға, "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамында осы мәселелерді
шешуде тәуекел және проблемалық ... ... ... атқарылады.
Негізгі мақсат - банктің нашарланған несиелерінен жоғалтуларды жою немесе
төмендету. Сонымен қатар, қарызды төлемеу ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдай бойынша
кез келген берілген несиені жіктей, әр несие бойынша провизия есептейді.
Тәуекел және ... ... ... ... ... ... проблемалық деп шешілетін болса, онда ... ... ... ... ... ... реніш-талапта жұмысын енгізу қажет және
мына жағдайлар орын алады:
- ... ... ... клиент банкті сотқа беруді
қауіптендіреді;
- клиентті табу мүмкін емес ... ... ... ... ... ісі ... ... Департаментіне тапсырылады.
Берілген қарызбен байланысты сыни жағдайды жөндеу мүмкін емес болғанда
және несиені өтеу ... ... банк ... ... ... және ... алынған мүлікпен қоса, Қазақстан Республикасының
заңдылықтарына сәйкес басқа да заңдық ... ... ... бойы, банк клиентпен жақсы қарым-қатынасты сақтау
мақсатында өте ... болу ... ... ... ... ... ... үшін, клиентпен ұзақтық негізінде ынтымақтастықты түрде жұмыс істеу
қолайлы болып табылады.
"Қазақстан ... ... Ашық ... Қоғамы үшін келесілерді
ұсынуға болады: несие бөлімімен, заңдық және қауіпсіздік ... ... ... ... ... іске ... және проблемалық
несиелер бөлімі кірісуі қажет. Мұндай бөліміді "Қазақстан Халық Банкі" Ашық
Акционерлік ... ашу ... ... алты айдан кейін қайтарылмауы
кезінде, ол осы бөлімнің құзіретіне енуі керек. Ол ... ... емес ... ... үшін арналған. Осы бөлімді құру банк
басшылығының несие нарығындағы жағдайына ... ... және ... ... ... ... ... белсенді әсерінің
дайындығын айтады. Осы ... бірі ... ... ... ... табылады. Проблемалық несиелерді қайтару бойынша сәтті жұмыс жеке
шешімді талап етеді.
Проблемалық несиенің ... ... ... ... ... ... ету үшін шара қолдану керек.
Егер қарыз алушы бір уақытылы есептесе алмаса, онда ол несие бөлімінің
қадағалауымен және ... ... ... ... ... қайтару
тиіс. Бізге белгілі кейбір жағдайда несиенің және айыппұл ықпалшараларының
толық қайтарылуы мүмкін емес. Бұл жерде ... ... ... ... күні
ештененің болмауынан гөрі, бүгін табыстың бір бөлігін алу. Тағы бір шешім,
ол банкпен кепілдікті сату. Ол үшін құжаттарды ... ... ... банк ... ... ... ... болуы және оны өткізу
мүмкіншілігінің бар болуы.Әдетте бұл қымбат және ... ... ... ... ... бұл ... ... алушымен кепілдікті өткізу
бойынша жұмыс істеу ... ... ... ... кезінде банк қосымша
құн салығы ... ... ... ... ... ... біздің өміріміздің бір бөлігі болып табылады. ... ... ... біз оны төмендетуге шағамыз. Банк қызметі үшін тәуекелден
құтылу мүмкін емес жағдай. Банк оны төменгі деңгейге ... ... ... ... әр түрі несие қызметкерлерімен нақты бақыланады. Мәселелерді
олардың пайда болмай тұрып шешу қажет.
Несие тәуекелі несие рейтингін көтеру көмегімен ... ... ... көтерудің барлық тәсілдері негізгі сома сыйақысын алу ... ... ... ... ... ... ... ету,
тәуекелді төмендетуге тағы бір әдісі болып табылады. Артық қамтамасыз
етудің көмегімен жоғарғы ... ... ... ... ... құру мүмкін болады.
Банк қаражаты көздерін әртараптандыру тәуекелді төмендету әдісінің бірі
болып табылады.
Несие ... ... ... банк ... несиені өтеу
қабілетін қамтамасыз ету нысанынын бірі. Егер ... ... ... ... онда ... ... несиелеуді ұлғайтады
және төмен құнда жүргізеді. Қаржыландыру құнының төмендеуі, кәсіпорынды
сақтандыру құнын ... ... ... ету ... ... ... әдісі цессия
болып табылады. Ол банк пайдасына ... ... мен ... ... ... шотының қайта табысталуын көрсетеді.
Несие менеджері әр ай сайын, оның ... ... ... қайта есептеуді жүргізу керек, тәуекел бейіні тенденциясын немесе
дамуды қамтитын қысқаша талдау дайындау тиіс. Кез келген ... ... ... Себебі, ол басқа несие немесе қоржынның басқа ... ... ... ... ... ... былай анықтауға болады, яғни
қаржылық мәміле бойынша ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жоғалтуларға ұшырайды. Несие тәуекелі
мысалы ретінде, ... банк ... өтей ... болып табылады. Несиелеу
кезіндегі әлуетті залал ... ... мен ... беру, бағалы
қағаздарды орналастыру, сонымен қатар своп, фьючерс келісімі, облигация,
акция, және опцион ... ... ... түрлі қызметтер қоса, барлық
банк операцияларына таралады.
Әлемдік тәжірибеде несие тәуекелін екі топқа бөледі:
- әлуетті залал ... ... ... ... ... клиенттің келісім талаптарын орындамау жағдайында, ақшалай
жоғалтулардың көлемін анықтайтын ... ... ішкі ... елдер банктерінің алдында несие тәукелін басқару ісінде
қиындықтар тұр. ... ... ... саяси сипаттағы ішкі және сыртқы
қысым, өндіріс қиындықтары, қаржылық шектеулер, нарықтың түсуі, ... ... ... ... жағдайлары қарыз алушының қаржылық жағдайын
әлсіретеді.
Одан гөрі, ... ... ... ... ... құқықтық құрылым
қарызды өтеу бойынша міндеттемелерді орындауға сәйкес келмейді. Біздің
республикада сыртқы сипаттағы ... ішкі ... ... ... ... нашарлануымен айқындалады.
Несие саясаты несие қоржынының құрамын және оған бақылау жүргізуді
ескеру, сонымен қатар ... ... ... қабылдаудағы стандарттарды
белгілеу қажет. Қазақстан Республикасының банк жүйесінде бұл ... ... ... ... эконмикалық нормативтермен
реттеледі. Банктер реттейтін ... ... ... басқа,
тәуекелдің төмен деңгеійн қабылдау ... ... ... ... және ... ... ... бастапқы сатысы несие
жөніндегі өтінім болып есептелед. Несие жөніндегі өтінімді ... - ... ... ... өтеу ... және ... ... ықтималдығын анықтау мақсатында, несие бөлімінің қызметкерлерімен
жасалатын талдау. Компанияның несие ... ... ... ... ... қарстырумен ғана шектелмейді. Клиентті бағалау басқару
сапасы, салалық көрсеткіштер, бәсекеге жарамдылық және стратегиялық ... - ... ... ... ... ... - ... талдауда
тәуекел рейтингі жүйесі қолданады. Бизнес - ... ... ... ... сәйкестендіріп, клиент компаниясы үшін тәуекел
деңгеінің жалпы көрсеткішін алуға болады.
Несие тәекелін ... ... ... ... ... ... ... жағдайы;
- компанияның бәсекеге жарамдылығы;
- несие жөніндегі өтінімнің сипаты;
- компанияның қаржылық жағдайы;
- даму келешегі.
Банк өндіріс саласындағы кәсіпорындарға ... ... ... ... ... оны неиелеумен айналысатын банк қызметкерлерінің
техникалық білімінің және бұл нарық туралы хабарын ескеру қажет.
Тәуекелді ... бес ... ... Репутация. Қарыз алушының өзінің міндеттемелерін өтуге тілегі және
шешімі. Бағалау үрдісі жеке ақылдасудан тұру ... яғни ... жеке ... көрсету.
2. Мүмкіншілік: а) қарыз алушының өзінің барлық операциялары (қарыз
алушының кәсіпкерлік қызмет барысында тапқан ... ... ... нақты жоба бойынша ақшаны алу қабілеттілігі; ә) қарыз
алушының ақша қаражатын басқару ... ... ... ... ... ... және жеке ... несиені
сұрап отырған жобада ... ... ... жоба тәуекелін
несиелендіретін банкпен бөлу жағдайында болуы керек және ... ... бір ... ... ... ... ... аймақтық және жалпыұлттық экономиканың, сонымен
қатар қарыз алушының шаруашылық саласының ... ... ... сала үшін ... ... ... мен ... қарыздың әр түрлі критерийлерін талап етеді.
5. Кепілдік. Кепілдік ... ... ... ... ету, басқа
критерийлердегі әлсіздіктерді женуге мүмкіншілік береді.
Қорытынды
Банк табысының негізгі көзі - несие ... ... ... ... банк ... ... көзі бола отырып, активтерді ... ... көзі ... Банктің тұрақтылығы, беделі мен қаржылық
сәттілігі банк қоржынының ... мен ... ... болады.
Сондықтан, банктердің барлығында қоржындағы қарыздардың сапалылығына
бақылау, тәуелсіз сараптама және ... ... мен ... ... ... ... ... анықтау жүргізіледі.
"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие ... ... ... ... ... ... ж. Банк
қарыздарының шоты 153300 млн. тенге құрайды. Несие сапасы бойынша басымды -
стандартты несие болып табылады. Олардың ... ... ... 134750,7 ... ... 64 ... құрайды. 2001 жылда үмітсіз несиелердің пайда болуы,
қалайда несие ... ... ... ... олар 2002 олар ... ... ... сапасына қарай жылжымайтын мүлік ең тиімді
болып отыр, оның үлес ... ... ... несиелер сомасының 1/3
бөлігін құрайды.
Несие мөлшерлемесі банктің несие саясатына сәйкес, сомасы мен мерзіміне
байланысты белгіленеді. ... ... ... "Қазақстан Халық Банкі"
ААҚ несие мерзіміне қарай бөлінеді. Олардың басым бөлігі қысқа ... ... ... ... ... ... мақсатында, қарыз
құралдарын қажет етеді.
Банкпен жүргізілетін қарыз ... ... ... оның
қаржылық сәттілігінің тәуелділігін бағалай отырып, несие қоржын сапасының
төмендеуін болдырмау мен несие тәуекелін азайту жұмысы ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайына несие саясатының либеризациясы, банк
шығындарына бақылау, үстеме ... ... жаңа ... ... әсер етеді.
Несиелік үрдістің приоритеттері мен параметрлерін объективті
стандарттары банктік қарыздарды ... ең ... ... болғандықтан,
дипломдық жұмыстың мазмұны дұрыс құрылған ... ... ... ... ... Сонымен бірге, банктің Директорлар
кеңесін ішкі және сыртқы ... ... ... ету ... банктік
қарыздарды басқаруына сипаттама береді. "Қазақстан Халық Банкі" Ашық
Акционерлік ... ... ... ... ... ... несиелеушінің клиенттер алдындағы беделі;
- банк капиталын максималды тиімділікпен ... ... ұзақ ... және ... ... ... несие қоржыны сапасын төмендетуді болдырмау.
Тәуекелдерді оперативті сәйкестендіру, оларды тиімді басқару,
олардың жағымсыз садарынан қорғанудың әдістерін әзірлеу, ... ... ... ... ... ... ... дамуы мен сәттілік
кепілі болып табылады. Бұл банктік менеджменттің ... ... ... тәуекел және банктің сенімділігі нақты жүйе ... ... табу ... ойға ... ... ... ... басқаруда келесі
әмбебап ережелер көмек бола ... банк ... өтеу көзі ... түсім немесе таза табыс емес, ал
қолма - қол ақша ағымы ... ... ... алтын ережесі қарыз алушыны қолма - қол ... ... ... ... және ... қарсы несиелендіруді шектеу
болып табылады;
- тәуеклді ұғыну - банкирдің ең үлкен қатесі;
- сенімсіз ... әр ... ... жүз пайыз сомасына өтпейді;
- сыйақы (тәуекел үшін сыйлықақы) тәуекелдің ... ... ... банк ... ... ... немесе бағалау ... ... ... және ... ... барлық
компоненттерін түсінуіне әкеледі.
Тәуекелді төмендетудің нақты әдістері ұсынылуда және проблемалық
несиелердің пайда болуы ... ... ... ... инспекторы қарыз
алушының ағымдағы ... есеп беру ... ... көп ... ... ... төлем қабілеттілігіне әкелетін проблеманың
пайда болуын алдын - ала табу , ... ... ... ... ... Таурлы-материалдық босалқы қорлар сомасының өсуі
компанияның өткізу бойынша мүмкіншілігінен төмен жұмыс ... ... ... және бәсекеге жарамсыз таурлардың тауарбастылығы ... ... ... ... ұзақ уақыт төленбеуі, қарыз алушының
сатып алуға жарамдылығының төмендеуін көрсетеді. ... ... ... алушының компания ... ... үшін көп ... ... Бұл өз ... қарыз алушының қарыз капиталын
тұрақты пайдалануы, ... ... ... ... ... ... есеп ... баяу түрде іске асырылуы, қарыз алушының
өзінің қызметін тиімді реттеу мүмкіншілгінің ... ... ... оның
жағдайының нашарлануына байланысты проблемалардың пайда болуы басталуын
көрсетеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болуы керек. Олар банк қарызы шартының жеке ... ... ... ... ... банк қарызын қайтару кепілін қосымша қамтамасыз
ету талабы немесе кепілдікті жою болуы мүмкін.
Несие ... ... банк ... ... ... ... -
құқықты базаның және қарыз алушылардың түрлі категорияларымен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... пайдалану мақсаттарын келісімде көрсету, банк үшін ... ... және оны ... ... ... мүмкіншілік
береді.
Біздің экономикалық және құқықтық ортаның тұрақсыз жағдайында ... ... ... отырып, оларды көбейтуге дербес түрде ұмтылу
керек.
Осы дипломдық жұмыста айтылған нақты ұсыныстарды пайдалану, біздің
көзқарасымыз ... ... ... ... нығайуына әкеледі.
Өйткені, ол барлық экономикалық жүйенің сенім негізін көрсететін, қоғамдағы
сенімді институтардың бірі болып ... ... банк осы ... ... ... ... мүмүкіндіктерін іске асырылады.
Әдебиеттер тізімі
1. 1995 жылдың 31 тамызында шыққан №2444 Заң күші бар ... ... және банк ... ... ... №179-
II Қазақстан Республикасының Заңдарымен енгізілген өзгертулер және
толықтырулармен қоса) Қазақстан Республикасының Заңы.
2. Положение Национального Банка Республики Казахстан, ... ... ... РК от 23 мая 1997 года №218 ... ... ... и условных обязательств и расчете
провизий по ним банками второго уровня ... ... ... внесенными Постановлениями Национального Банка РК от
02.06.2000 г. № 264)".
3. Томас Земерхайм. Пособие по ... ... и ... ... 2000 ... Питер С. Роуз. Банковский менеджмент: пер. с ... - ... ... ... ... Г.С. ... дело: Учебник - Алматы: Каржы
Каражат, 1998.
6. "Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік ... ... ... ... В.А. ... и банковские операции. Букварь кредитования.
Технологии банковских ... ... ... ... для ... - ... ... школа, 1998 г.
8. Тинасилова М.Д. Управление банковскими рисками: Учебное - Алматы:
Алагат, 2002 г.
9. Давлетов М.Т. Кредитная деятельность банков в ... ... - ... ... ... Тоқсанбай С.Р. Толық экономикалық орысша - қазақша сөздік, Алматы
1999
11. Маршал Джон Ф., Бансал Випул К. Финансовая инженерия - ... - Н, ... ... Д.П. Осваиваем банковское дело: Пер. с англ. - Общ. Ред.
Эриашвили Н.Д. - М.: ... и ... ... ... И.В. ... ... коммерческого банка:
Учебное пособие - М.: ИНФРА - М, 2001
14. Куницына Н.Н. Бизнес - ... в ... ... - ... и ... 2002
15. Сатова Р.К., Сыздыкова Д.Т. Проблемы финансовой ... 1999 ... ... И.А. ... ... банковскими рисками. - Алматы:
Каржы-каражат, 1998 ... Рид Э., ... Р., Гилл Э., Смит Р. ... ... М.: ... 1996 ... ... В.М. Современный коммерческий банк. Управление и операции.
М.: ИПЦ "Вазар-Ферро", 1997 г.
19. Смулов А.М. Некоторые аспекты работы банка с проблемными ... ... и ... №5, 2000 ... ... С.И. ... активами и пассивами банков // Деньги и
кредит, №5, 2000 г.
21. Худякова А.И. Банковское ... ... ... ... - ... Жеті Жарғы, 2000 г.
22. Балабанов И.Т. Финансовый анализ и планирование хозяйствующего
субъекта. - М.: ... и ... 2001 ... ... О.И. ... ... - М.: ИНФРА-М, 2001 г.
24. Положение "О классификации ссудного ... ... ... использования резервово (провизий) по ... ... ... ... ... Правлением НБ РК 24 июня
1996 г.
25. Сейткасимов Г.С. Деньги, кредит, банки. ... ... 1999 ... ... Г.Т. ... дело, Алматы: Каржы-каражат, 1997 г.
27. Уткин Э.А. Словарь банковских терминов, М., 1997 г.
28. ... В.Е. ... ... в коммерческом банке. М.1995 г.
29. Ольшаный А.И. Банковское кредитование, М.1997 г.
30. Постановление ... НБ РК от 16 ... 1999 года №276 ... ... ... ... по кредитованию банками
второго уровня"
31. Волков О.И. Экономика предприятия. М.: ИНФРА-М. 2001 ... ... С., ... С. ... - ... ... атаулар
сөздігі. Алматы, Алатау баспасы. 1999 жыл
-----------------------

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
"Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау"4 бет
Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау13 бет
Қазақстандағы, дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау6 бет
"Астана-финанс" акционерлiк қоғамы12 бет
"мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қоры" акционерлiк қоғамын құру туралы5 бет
"Ыбырай – шағын әңгіме шебері" тақырыбындағы ашық сабақ3 бет
«Delta Bank» акционерлік қоғамының тәжірибесі негізінде тұтыну несиеcін ұйымдастыруды72 бет
«GNPF» акционерлік қоғамның қаржылық – экономикалық жағдайдын талдау11 бет
«The best» акционерлік қоғамның шаруашылық қызметін талдау28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь