ТМҚ түсінігі және оның жіктелуі

Жоспар:

I. Кіріспе
1.1. ТМҚ түсінігі және оның жіктелуі

ІІ. Негізгі бөлім
2.1. ТМҚ түгендеу және оның нәтижесін есепке алу
2.2. ТМҚ құжатталуы
2.3 Тауарлы . материалдық қорлардың бухгалтериядағы есебі
2.4 Синтетикалық есептегі ТМҚ.дың ұғымы

ІІІ. Қортынды
Кіріспе

ТМҚ қорларды жиі түрде баланс активтерінің неғұрлым маңызды және ірі баптары болып саналады. ТМҚ актив ретінде бухгалтерлік баланстағы компанияның өзін-өзі ақтаушылығына үлкен әсерін тигізеді. Сатылған тауарлардың, ТМҚ қорларының құнын анықтауда фактор ретінде кәсіпорынның табыстылығына және оның түгендеуі туралы есепте көрсетілуіне әсерін тигізеді.
ТМҚ деңгейі әртүрлі болуы мүмкін және өндіріс сипаты мен қызмет түріне қатысты болады. Нақты тұтынушыға жұмыс істейтін өндірушілер, қорлардың төменгі деңгейін ұстап тұрады: дайын болуына қарай тауарларды тұтынушыларға жеткізіп беріп отырады. Егер де тауар тез бұзылатын (бүлінетін) болса, онда субъектілер аяқталмаған өндіріске үлкен сомада инвестициялар салады. Қорларды ұстап тұру қымбатқа түсуі мүмкін, өйткені оған қорларды сақтау құны, сақтандыру, ұрлық болған жағдайдағы шығындар, сондай-ақ ақша қаражаттарын уақытша қалпында сақтап тұрудан болған қаржылық шығындар кіреді. Екіншіден, қорлардың болмауы, яғни клиенттердің (тұтынушылардың) қажеттіліктерін тез арада қанағаттандыру қабілетінің болмауы да, сондай-ақ шаруашылық жүргізуші субъекті үшін қымбатқа түсуі мүмкін.
Сонымен қатар тауарлық-материалдық құндылықтар қорлары сомаларының көбеюі оның сатылуын баяулатып, сондай-ақ қорлардың күрт көбеюін туғызып, ұйымның қиындықтармен бетпе-бет келуіне әкеліп соғуы мүмкін. Яғни ақша материалдар сатып алуға жұмсалып, сатуға тауарлар болмай қалады. Демек, актив ретінде тауарлық-материалдық қорлар қозғалысы ұйым қызметінің нәтижелерін бағалаудағы жеткілікті түрдегі айқындаушы фактор болып саналады.
Тауапрлық-материалдық қорлар болып:
• олар ұйымның меншігі болып саналатын;
• ұйымның бақылауында болатын;
• сатуға немесе өндіріс үшін пайдалануға арналған тұрақты түрде жұмсалып, ауыстырылып, орны толтырылып отыратын белгілерге ие активтер саналады.
Сонымен, олардың қай жерде орналасқандығына қарамастан ұйымның белгілі бір күнге (уақытқа) иелік ететін барлық қорлары тауарлық-материалдық қорларға кіреді. Осы объектіге ұйымның меншік құқығы объектіні тауарлық-материалдық қорларға жатқызудың шешуші өлшемі (критерийі) болып саналады. Қорларды сатушыдан сатып алушыға дейін жеткізумен байланысты тәуекелдер мен шығындарды төлейтін тораптар да осы жағдайлармен айқындалады.
ТМҚ есебінде олардың түрлері мен жіктелуінің анық айқындалуы өте маңызды. Сондай-ақ комиссия шарты шеңберінде сауда агенттеріне берілген қорлар ұйымның тауарлық-материалдық қорларына кіреді.
Пайданылған әдебиеттер тізімі:

1. Назарова В.А «Шаруашылық жүргізу субьектісі»
2. Радостовец В.К , Радостовец В.В, Шмидт О.И «Бухгалтерский учет на предприятии.» - А: Центраудит-Казахстан, 2002
3. Жакупова «Бухгалтерлік есеп принциптері-1»
4. Жакупова «Бухгалтерлік есеп принциптері-2»
5. Баймуханова С.Б, Балапанова Ә.Ж «Бухгалтерлік есеп» - А: Қазақ университеті, 2002
6. Баймуханова С.Б «Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов» - А: Ценные бумаги, 2002.
7. Осадская В.М «Аудит»
8. Абилов Б.Р «Аудит негіздері»
9. Әбдіманов Ә «Бухгалтерлік және қаржылық принциптері»
10. Қ.Р-ның «Бухгалтерлік есеп және қаржы есебі» туралы заңы. 24.06.2002.
11. Қ.Р-ның бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық комиссиясының Қаулысы.13.11.96. №3.
12. Стандарты бухгалтерского учета, методические рекомендации: Сборник документов. – А.Раритет, 2000
13. Кеулимжаев К.К Корреспонденция счетов хозяйственных операций по типовому плану счетов бухгалтерского учета финансово-хозяйственной деятельности субъектов. – А: БИКО, 2003.
14. Ержанов М.С, Ержанова А.М «Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов(с 1 января 2003г).» - А: Ержанов и К, 2003.
        
        Жоспар:
I. Кіріспе
1.1. ТМҚ түсінігі және оның жіктелуі
ІІ. ... ... ТМҚ ... және оның ... ... алу
2.2. ТМҚ құжатталуы
2.3 Тауарлы - материалдық қорлардың бухгалтериядағы есебі
2.4 Синтетикалық ... ... ... ... ... жиі ... ... активтерінің неғұрлым маңызды және
ірі баптары болып саналады. ТМҚ актив ... ... ... өзін-өзі ақтаушылығына үлкен әсерін тигізеді. Сатылған
тауарлардың, ТМҚ қорларының ... ... ... ретінде кәсіпорынның
табыстылығына және оның түгендеуі туралы есепте көрсетілуіне әсерін
тигізеді.
ТМҚ ... ... ... мүмкін және өндіріс сипаты мен қызмет
түріне қатысты болады. Нақты тұтынушыға жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... болуына қарай тауарларды
тұтынушыларға жеткізіп беріп отырады. Егер де ... тез ... ... онда ... ... ... ... сомада
инвестициялар салады. Қорларды ұстап тұру ... ... ... оған ... ... ... сақтандыру, ұрлық болған жағдайдағы
шығындар, сондай-ақ ақша қаражаттарын уақытша қалпында сақтап тұрудан
болған қаржылық шығындар кіреді. ... ... ... ... ... қажеттіліктерін тез арада қанағаттандыру
қабілетінің болмауы да, сондай-ақ шаруашылық жүргізуші субъекті ... ... ... ... ... ... қорлары
сомаларының көбеюі оның сатылуын баяулатып, ... ... ... туғызып, ұйымның қиындықтармен бетпе-бет келуіне әкеліп соғуы
мүмкін. Яғни ақша материалдар сатып алуға ... ... ... қалады. Демек, актив ретінде тауарлық-материалдық ... ұйым ... ... ... ... ... ... болып саналады.
Тауапрлық-материалдық қорлар болып:
• олар ұйымның меншігі болып саналатын;
• ұйымның бақылауында болатын;
... ... ... үшін ... арналған тұрақты түрде
жұмсалып, ауыстырылып, орны толтырылып отыратын белгілерге ие активтер
саналады.
Сонымен, олардың қай жерде орналасқандығына ... ... бір ... (уақытқа) иелік ететін барлық қорлары тауарлық-
материалдық қорларға ... Осы ... ... ... құқығы
объектіні тауарлық-материалдық қорларға жатқызудың шешуші ... ... ... Қорларды сатушыдан сатып алушыға дейін
жеткізумен байланысты тәуекелдер мен шығындарды ... ... ... ... айқындалады.
ТМҚ есебінде олардың түрлері мен жіктелуінің анық айқындалуы өте
маңызды. Сондай-ақ комиссия шарты ... ... ... ... ... ... қорларына кіреді.
Тауарлы-материалдық құндылықтарды түгендеу - меншіктің сақталуын,
құндылықтардың сапалы күйін, олардың қоймалық және бухгалтерлік есепке
алынуын қамтамассыз ететін бақылаудың бір ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүргізуде
болатын тауарлы-материалдық қорлардың ... ... ... рөлін т.б кеңінен қарастырып, мазмұнын ашу болып
табылады.
1.1. Тауарлы-материалдық қорлардың түсінігі және ... ... ең ... ... бірі ... ... ... бірі болып табылады. Қорларды есепке
алудағы басты мәселелердің бірі актив ретінде ... және ... ... ... ... ... ... жататын шығындардың
көлемін айқындау болып табылады. Есепке алу жүйесі қорларды сатып алуға
жұмсалған шығындар мен өнім ... ... ... ... ... есептілік стандарттарына сәйкес қорлар
былайша жіктелуі мүмкін:
• Шикізат пен материалдар-1310 «Шикізат және материалдар»
• Аяқталмаған ... болу ... ... өнім, кейіннен
соңына дейін дайындалатын жартылай ... ... ... ... және ... ... ... өнім мен тауарлар
Аяқталған, бірақ сатылмаған тауар бірліктеріне жататын шығындар
есептік кезеңнің аяғында қорлар бабындағы – 1320 ... ... ... үшін ... ... және ... тауарлар – 1330 «Тауарлар».
Қорлар есебіне бухгалтерлік есеп шоттарының жұмыс жоспарында 1300
ден 1400-ге дейінгі шоттар ... ... ... актив ретінде танылады. Кәсіпорынға
болашақта экономикалық пайда ... ... ... айналымында
болуы үш сатыдан өтеді:
• кіріске алынуы;
• өңдеуден өтуі және өткізуге дайындалуы;
• өткізілуге дайын өнім ... және ... ... - ... ... ... ... еңбек заттары. Олар өндіріс процесінде тұтынылып, өзінің ... ... ... ... ... №7 ... қорлар есебі»
стандарттарына сәкес тауарлы-материалдық қорларға мыналар жатады:
• шикізат, материал, сатып алынатын жартылай фабрикаттар мен ... ... мен ... отын, ыдыс(қап, қорап, жәшік т.б)
және ыдыс материалдары, қосалқы ... ... ... ... мен ... орындауға арналған басқа да материалдық
қорлар;
• аяқталмаған өндіріс;
• субъектінің іс-әрекеті барысында сатуға ... ... ... ... ... ... үшін ... есеп бірлігін таңдау мен бағалау өте маңызды. Материалдық
құндылықтарды есепке алудың алдында мынадай негізгі ... ... ... дер ... және ... есепке алу, сақтау
орындарындағы жағдайын ... ... ... ... операцияларды толық және дер кезінде құжаттау; көліктік-дайындау
шығындары (КДШ) мен дайындалған құндылықтардың өзіндік ... ... ... ... ... өндірістің шығындарына жазудың біркелкі және
дұрыс болуын бақылау; ішкі ... ... ... ... емес ... ... сату, сақталатын орындардағы
құндылықтардың қалдықтары мен ... ... дәл ... ... ... ... ... негізгі материалдар - шығарылған өнімге заттық негіз ... ... ... ... ... ... ... ағаш-
жиһаз өндірісінде) құрайды;
• көмекші материалдар - өндірілетін өнімдерге ... бір ... ... ... және ... материалдарды негізгі және көмекші етіп бөлу шартты сипатқа
ие, өйткені олар өнімді шығаруға жұмсалған материалдардың ... ... ... және ... да ... ... ... келеді.
Сонымен қатар материалдар синтетикалық шоттар бойынша (шоттардың
Бас жоспарын қолдану нұсқаулығына сәйкес) ... ... ... 1311 «Шикізаттар мен материалдар» шотында - субъектіге тиісті,
өндірілетін өнімнің негізін құрайтын немесе оның ... ... ... ... ... негізгі материалдар (бұған құрылыс
материалдары да кіреді) мен шикізаттардың, өнім өндірісіне қатысатын
немесе шаруашылық қажеттіліктеріне, техникалық мақсаттарға, ... ... үшін ... ... ... қайта
өңдеуге арналған ауыл шаруашылық өнімдерінің нақты бары мен ... 1312 ... да ... ... материалдар» шоты басқа жаққа
өңдеуге берілген және олардан алынған бұйымның өзіндік құнына ... ... ... ... ... субъектіге төленген
материалдарды өңдеу бойынша ... ... ... ... ... ... ... жатқызылады.
• 1313 «Сатып алынған жартылай фабрикаттар мен ... ... ... мен ... ...... ... фабрикаттардың, шығарылатын өнімді (құрылысты) іріктеп
жинақтау үшін өндірістік кооперация тәртібімен алынатын ... ... ... ... ... ... ... мен детальдары
да бар) нақты бары мен қозғалысы ескеріледі, олар өңдеу немесе жинау
бойынша шығын шығаруды ... ... және ... ... ... 1314 «Отын» шоты – ... ... ... өндірістік
технологиялық қажеттіліктеріне арналған ... ... ... ... керосин, бензин және басқалар), электр қуатын ... ... ... қажетті, қатты (көмір, торф, отын ... және газ ... ... ... ... мен ... ... (үгінді, жоңқа) ... рет ... ... ... бары ... ... ... есепке алуға
арналған.
• 1315 «Ыдыс және ыдыстық материалдар» шотында – ыдыстардың барлық
түрінің ... қап, ... ... қорап, жәшік
және басқа) (шаруашылық мүлкі ретінде пайдаланылатындардан басқасы),
содай-ақ ыдысты дайындау мен оны жөндеуге (жәшіктерді жинауға ... ... ... ... бөлшектер, темір құрсаулар, т.б.)
арналған материалдар мен ... ... ... ... ... ... ... қамтамассыз ету
мақсатымен қосымша жабдықтауға арналған керек-жарақтар.
• 1316 ... ... шоты – ... ... ... мен ... ... құралдарының бөлшектерін
ауыстыруға арналған, негізгі іс-әрекетке қажеттіліктеріне алынған
немесе дайындалған бөлшектердің, сондай-ақ запастағы және ... ... ... бары мен ... ... арналған.
Мұнда толық жинақты машиналардың, ... ... ... ... ... ... айырбас пунктері мен жөндеу зауыттарындағы айырбас
қорларының қозғалысы назарға ... 1317 ... ... ... ... ... ... тікелей құрылыс, монтаж жұмыстарында қолданатын материалдардың
құрылыс ... ... ... ... мен ... мен бөліктерін салу, тұрғызу, өңдеу үшін, құрылыс
конструкциясы мен детальдары, сондай-ақ ... ... ... ... және т.б) ... ... қорлардың бар-
жоғы мен қозғалысы ескеріледі.
• 1318 «Басқа да ... ... ... ... ... қиындылар, жаңқа т.б) түзетілмейтін ақау, негізгі
құралдарды есептен шығарғанда қалған бөлшектер есепке алынады.
2.1 ТМҚ ... және оның ... ... ... түгендеу – меншіктің
сақталуын, құндылықтардың сапалы күйін, олардың ... ... ... ... қамтамассыз ететін бақылаудың бір тәсілі.
Оны меншік ... ... ... және ... режимділігіне
қарамастан барлық ұйымдар мен ... ... ... ... ... ... ... жасайды.
Түгендеу тізімі тауарлы-материалдық құндылықтардың (шикізаттың,
материалдардың, дайын өнімдердің және басқалардың) ... ... ... үшін қолданылады.Түгендеу тізімін ... ... ... ... орны мен ... ... ... бойынша жүргізіледі.Түгендеу басталғаннан бұрын әрбір
материалдық жағынан ... ... ... ... ол ... бас жақ
бөлігінде көрсетілген.Тауарлы-материалдық құндылықтар түгендеу тізіміне
әрбір жеке атау ... ... ... саны көрсетіледі.Түгелдеу кезінде анықталған ... ... ... мен ... ... ... актлер
жасалады.Нысанның соңғы бетінде комиссия төрағасының ... қояр ... ... түгелдеу кезінде қозғалысқа түскен
жағдайда құжаттардың соңғы нөмірлерін жазу үшін екі бос ... кем ... ... ... ... ... онда оны
тізімге еңгізеді.
Белгіленген тәртіппен рәсімделгеннен кейін түгелдеу тізімін
салыстыру тізімімен ... үшін ... ... ... түгелдеу, әдетте, белгілі бір
қоймада, үй-жайында тұрса ғана жүргізіледі. Түгелдеу кезінде тауарлы-
материалдық құндылықтардың бір түрінен екінші ... ... ... ... ... бір материалдық жауапты
адамда әртүрлі оқшауланған үй-жайда сақталған кезде түгендеуді сақтау
орны бойынша жүйелі түрде ... ... ... соң,
үй-жайға кіруге пломба қойылып, комиссия жұмыс істеу үшін ... ... ... жұмыс комиссиясының төрағасы немесе оның тапсырмасы
бойынша комиссия мүшелері қойма меңгерушінің (қоймашының) және басқа ... ... ... ... тауарлы-материалдық
құндылықтардың нақты бар-жоғын оларды міндетті түрде қайта есептеу,
қайта өлшеу ... ... ... ... адамдардың
сөзінен немесе олардың нақты бар-жоғын тексерместен ... ... ... ... ... жол берілмейді.
Түгелдеу кезінде түскен тауарлы-материалдық құндылықтарды
материалдық жауапты адамдар түгендеу ... ... ... ... және ... ... ... түскенін тізімге
еңгізіп,кіріске алады.
Бұл материалдық ... ... ... ... ... құндылықтар» деген атауы бар жеке ... олар ... ... ... күні ... ... мен сомасы көрсетіледі.
Түгелдеу ұзақ уақыт бойы жүргізілген ... ... ... ... мен бухгалтердің жазбаша рұқсатымен ғана
түгендеу процесінде ... ... ... ... ... ... мүшелерінің көзінше босата
алады.бұл құндылықтар «Түгелдеу кезінде босатылған ... ... ... жеке ... ... енгізіледі.Түгелдеу
тізімі түгелдеу кезінде түскен ... ... ... ... ... ... ... төрағасының қолы қойылып,белгі соғылады.
Басқа кәсіпорындарға ... ... ... ... ... да өз ... тауарлы-
материалдық құндылықтар сияқты түгендеуден өткізеді.Жауапты сақтауға
қабылданған (өткізілген) ... ... ... ... ... да, бұндай құндылықтардың жауапты
сақталуына алынғандығын ... ... ... ... ... келе жатқан,тиелген,сатыпалушылар мерзімінде ақы төлемеген, басқа
кәсіпорындардың қоймаларында жатқан тауарлы-материалдық құндылықтарды
түгелдеу тиісті шоттардағы сомалардың ... ... ... жүргізіледі.Бұл шоттарда тауарлы-материалдық
құндылықтардың (жолдағы, тиелген тауарлар және ... ... ... ... ... ... ... мүмкін; жолда
келе жатқандары тиісті ... ... ... ... ... ... құжаттармен; тиелгендері-
сатып алушыларға ұсынылған шот-фактурасымен, ақы ... ... банк ... ... ... ... ұйымдардың
қоймаларында жатқандары- түгелдеу күніне жақын күндердің аралығында
қайта сақтау туралы рәсімделген ... бір ... ... ... ... ... ... қайта
рәсімделген сақтау қолхаттарымен расталады.
Сатып алушылар мен ... ... үшін ... ... ... ... ... қызмет үшін ұзақ уақыт бойы ақы
төлеуді кешіктіргенде мұндай кешіктірудің ... ... ... комиссиясының хаттамасында жазылады.Келіп түскен тауарлы-
материалдық құндылықтардың кіріске тіркелмеу фактілері ... ... ... адамдардың түсініктемелері талап етілуге тиіс.
Жол үстіндегі тауарлы-материалдық ... ... «Жол ... ... мен ... ... ... үстіндегі тауарлы-материалдық құндылықтарды түгелдеу
актісінде әрбір жеке жөнелту бойынша ... ... ... ... саны мен ... алу деректеріне сәйкес),
тиеу күні сондай-ақ осы құндылықтардың тиісті шоттарда есепке алынуына
негіз болған құжаттардың тізбесі мен ... ... ... ... және есепте жолда келе жатқан материалдар мен тауар
ретінде есепте тұрған жүктер бойынша ... ... үшін ... ... ... тексеру керек.
Тиелген және сатып алушылар мерзімінде ақы ... ... ... ... ... тізімдерінде әрбір жеке
тиеу бойынша сатып алушының аты, тауарлы-материалдық құндылықтардың
атауы, тиеу күні, шот-фактурасының ... ... ... және шот-
фактура бойынша сомасы жүргізіледі.
Басқа кәсіпорындардың қоймаларында сақталатын тауарлы-материалдық
құндылықтар осы құндылықтарын ... ... ... ... ... тізіміне еңгізіледі.Осы құндылықтарға
түгендеу тізімдерінде олардың ... ... ... алу
деректері бойынша), жүкті сақтауға ... ... ... ... ... мен күні көрсетіледі. Жауапты сақтауында осы
құндылықтар тұрған ... ... ... ... ... ... тізімдерінің көшірмелерін комиссия нақты бар
құндылықтарды(түгелдеу ... ... ... ... ... ... санымен салыстырады.
Басқа кәсіпорындарда қайта өңдеуге тұрған тауарлы-материалдық
құндылықтарға ... ... ... ... ... ... ... бойынша нақты
құны, құндылықтардың қайта өңдеуге берілген күні, құжаттардың нөмірлері
мен күні ... ... ... мен ... ... ... қажет ететін және т.с.с).
Тексеру алдында бос ыдыстар түрлері ... ... ... ағаштан
жасалған ыдыс, картон мен қағаздан жасалған ыдыс, шыны ыдысы, матадан
және мата емес материалдардан жасалған ... ... ... ... ... ... ... комиссиясы бүліну себептерін және
ыдыс үшін ... ... ... ... акт жасайды.
Түгелдеу нәтижелерін анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... ведомостарын жасайды. Оларға тек ... бар ... ғана ... ... ... атауы мен олардың
сипаттамасы, түгелдеу нәтижелері(артығы мен жетіспеушілігі), ... ... ... жетіспеушілігі) түзетілуі, қайта
сұрыпталуы, түпкілікті қалдықтарының кіріске тіркелуі, ... ... ... ... ... бухгалтер қол
қояды; материалдық адам да түгелдеу нәтижелерімен келісетіндігін растау
үшін ... ... ... бухгалтерияда мынадай тәртіппен реттейді:
• артық қалдықтар мен жетіспеушіліктің өзара есебі «Материалдар» бөлімі
шоттарының дебеті мен кредиті бойынша ... ... ... ... ... кірістелуі тиіс және олардың пайда болу
себептері мен ... ... ... ... ... ... «Материалдар» бөлімшесінің шоттары (1300-1317) ... емес ... ... ... ... яғни ... ... жетіспеушілігі, зияны мен бүліну сомасына
2180 «Басқа дебиторлық қарыздар» шотының, «Құндылықтардың бүлінуінен
болған жетіспеушіліктер мен зиян» деген аралық шот ... ... ішкі ... ... кредиттеледі;
• табиғи кемуінің ... ... ... ... жетіспеушіліктерін өндіріс қалдықтарына есептен
шығарылады: 2180 «Басқа дебиторлық қарыздар» шотының ... ... ... мен зиян» деген аралық шоты
кредиттеледі және 1340 ... ... 7210 ... және
әкімшілік шығыстар», 7400 «Басқа шығыстар» шоттары және ... кему ... тыс ... құндылықтардың бүлінуінен болуы
мүмкін зияндар сондай-ақ құндылықтардың ұрлануынан болуы ... ... ... ... ... табылмауы мүмкін, сондықтан оған жауапты
адамға қойылатын талап негізсіз болған жағдайда 2180 «Басқа дебиторлық
қарыз» шотының «Құндылықтардың бүлінуінен ... ... ... ... шотының кредитінен, 7210 «Жалпы және әкімшілік ... ... ... ... ... ... ұрлау, олардың жетіспеушілігі, қасақана жою
немесе материалдарды бүлдіру кезінде шеккен зиян белгіленген ... ... ... жүргізуші субъектінің қаржылық есеп беруде: тауарлы-
материалдық қорларын бағалау үшін қабылданған есеп саясатын; ... ... ... ... ... ... егерде тауарлы-
материалдық қорлардың өзіндік құны “ЛИФО” әдісімен анықталатын болса,
онда ... ең аз ... және ... бойынша арасындағы
айырмашылығын ашып ... ... ... ... ... мен таза құнының нәтижесін, ТМҚ сатылған
өзіндік құнын; жыл соңындағы міндеттемелер үшін ... ... ТМҚ ... ... т.б. осы сияқты ... ... тура ... ТМҚ ... есеп ... ... құжатталуы тиіс. Құжаттардың
араласуы әрбір шаруашылық операция есепте көрсетілген және дәлелдік
күшке ие болады. ... да ... ... ... ... ... ... ажырамас бөлігі болып табылады.
Құжатсыз бухгалтерлік есеп мүмкін емес, себебі ... ... ... операцияларды растау үшін дәлелдеуші айғақтар
негізінде құжаттар ... ... ... ... ... ... жазбаша түрде ... ... ... мен көзі ... ... ... ... жүргізу.
Әрбір шаруашылық операциялардың өз ерекшеліктері болады, олар
құжатта көрсетіледі. Құжаттардың бірнеше түрлері болады:
Шот-фактура, накладной, сенім хат, ... ... және ... ... және ... қолданған жағдайда бухгалтерлік мәліметтерді бағдарламаның
базасына еңгіземіз және компьютерден қажетті ақпаратты аламыз.
Материалдық құндылықтар кәсіпорынға әдетте ... ... ... түседі. Онда жеткізілімнің саны, сомасы, ассортименті,
жиынтықтылығы,сапасы, ... мен ... ... бұзғаны үшін
қарастырылған санкциялардың сомасы белгіленеді.
Келіп түсетін материалдық құндылықтардың ... ... ... ... ... бөлімінің қызметкерлері:
1. Осы құжаттардың деректерін ассортиментке, материалдық құндылықтардың
санына, бағаға,тиеп-жөнелту мерзімдеріне қатысты жеткізу ... ... ... есеп ... ... ... ... беруге немесе
оларды төлеуден бас тартуға;
3. Есеп ... ... ... ... ... ... алудың №1-
нысанындағы журналында тіркеуге;
4. Есеп айрысу құжаттарын ... ... ... және ... ... сақталатын жеріне дейін жеткізу туралы өкілеттігі бар лауазымды
тұлғаларға өкім беруге міндетті.
Материалдарды қоймадан алу үшін ... ... ... ... ... ... ... агентке) бухгалтерияда сенімхат (№2
немесе №2А-нысанды) беріледі.
№2А-нысанын материалдық құндылықтарды ... ... ... ... ... сенімхаттарды есепке алу журналында (№3-
нысаны) тіркейтін субъектілер қолданады.
№2-нысанындағы сенімхатты қолданған ... ... беру және ... ... ... ... ... және №3-
нысанындағы журнал жүргізілмейді.
Материалдық құндылықтардың келіп түсуі мыналармен ресімделеді:
• №4-нысанындағы кіріс ордерімен, ... ... ... ... ... ... түскен қорларды есепке алу үшін
қолданылады. Кіріс ордерін материалды жауапты тұлға қорлар ... ... күні 2 дана етіп ... ... ... ... ... материалдық құндылықтар
жеткізушінің қоймасынан автокөлікке орталықтанған ... ... ... береді. (4 дана)
Оның 1-сі жүкті жіберушіде қалады.
2-сі материалдық құндылықтарды кіріс ету үшін жүкті алушыға
беріледі.
3-сі ... ... үшін ... ... шот ... ... Материалды қабылдау туралы акті жеткізушілердің жолдама
құжаттарының деректерімен ... ... және ... бар ... қабылдауды ресімдеу үшін қолданылады. Акт
сондай-ақ құжаттарсыз келіп түскен материалды қабылдаған кезде жасалады
Қабылдау комиссиясы ... ... және ... ... ... жоқ ұйым ... ... түрде қатысуымен
актіні 2 дана етіп ... ... ... ... ... қоса ... құжаттармен бірге былай бөлініп беріледі:
1-ші данасы бухгалтерияға, 2-ші данасы жабдықтау бөліміне немесе
жеткізушіге шағым түсіру үшін заң қызметіне береді.
• Әзірлеу, ... және ... ... материалдық құндылықтардың
жетіспеушілігі мен ысырабы ... акт ... ... Олар
бойынша табиғи кему нормасы белгіленбеген, әзірлеу, сақтау және ... ... ... ... ... ... жағдайда
қолданылады.
• Материалдық құндылықтардың табиғи кему нормасы шегіндегі ысырабы ... (№7Б) ... ... ... ... тысқары
кәсіпорындардан өңделіп түскен қорларға нормалар белгіленіп, осы ... ... ... ... қор ... ... үшін
қолданылады. Акт №4-нысанындағы кіріс ордеріне қоса ... ... ... ... ресімдеген кезде акт 2
дана жасалады. Біреуі қоймаға, екіншісі бухгалтерияға беріледі.
• Жүкқұжатпен ... ... ... өңдеуден келіп түсуі;
- пайдаланылмаған материалдардың қоймаға қайтарылуы;
- табыстылықтан ... ... ... ... ... кезде белгілі бір талаптар
сақталуы тиіс:
1. Өндірістің қажетті көлеміне белгіленген шығыс нормативтеріне сәйкес,
олар салмағы, көлемі, массасы ... ... ... ... алдын-ала белгіленген лимиттер шегінде жүзеге
асырылады. Лимиттеу ай басындағы және соңындағы пайдаланылмаған цех
қорларының өтімділігін ескеріп, ... ... ... ... ... шығыстарының прогрессивтік нормаларына
негізделу керек. Лимиттеуді жабдықтау бөлімі немесе жоспарлау бөлімі
жүзеге асырады.
3. Қоймадан материалдарды талап ету құқы ... ... ... ... ... сондай-ақ олардың қоятын қолдарының
үлгілері алынады.
Шығыстар материалдық түрде былайша ресімделеді:
- №8-нысанындағы лимиттік-шектеу картасы өнімді әзірлеу ... ... ... ... ... ... үшін ... Лимиттік-
шектеу картасын жабдықтау бөлімі немесе жоспарлау бөлімі материалдың
бір ... 2 дана етіп ... Оның ... – ай ... ... ... ... екіншісі қоймаға немесе цехтың сақтау орнына
беріледі. №8-нысаны материалдық құндылықтарды есептен ... ... ... ... ... Осы ... ... өндірісте
пайдаланылмаған қорлардың есебі жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... ... тыс босатуға және басқасына алмастыруға тек
субъект басшысының өкімі ... ... ... ... ... ... ... карталары
бухгалтерияға өткізіледі;
- материалдарды алмастыруға арналған ... ... ... ... тыс мөлшерде босатылуын есепке алуға арналған. Олар
алмастырылған кезде қорларды қоймадан есептен шығаруға ... ... Екі ... ... біреуі – алушыға, ... ... ... босатуға арналған №15А-нысанындағы жүкқұжат – талап
қорлардың субъект ішіндегі қозғалысын және өз ... ... ... шаруашылықтарына, сондай-ақ өзге ... ... алу үшін ... ... ... ... сынығы туралы №7В-нысанындағы акт
кәсіпорындағы ... ... ... ... ... ... ... тиісті қорларды есепке алу үшін пайдаланылады. Бүліну
туралы актіге комиссия қол қояды. Бір данасы бухгалтерияға жіберіледі,
өйткені қорлар ысырабын ... ... ... ... ... ... екінші данасы бөлімшеге жіберіледі;
- машина құрылысы кәсіпорындарының әзірлеу цехтарында, тоқыма, аяқ ... ... ... ... ... ... ... карталарында көрсетілетіндер:
- қойманың нөмірі;
- атауы;
- номенклатуралық нөмірі;
- саны;
- бағасы;
- құны;
- шығындар коды.
Қаптау аяқталғаннан кейін ... ... ... ... саны,
оларға норма бойынша және нақты ... ... ... және ... нәтижесі шығарылады;
- жинақтаушы ведомостер. Материалдардың брсатылуын тікелей қойма есебінің
карточкаларында ресімдеуге болады. Мұндай жағдайда ... ... ... ... операцияларды дұрыс құжаттандыру түгендеуге тікелей
байланысты. Түгендеу арқылы белгілі бір уақыт ... ... ... дұрыс сақталынуы, қойма шаруашылық ... ... ... ... ... барлық активтерін
күрделі тексеруді көздейді, және ол әдетте жылдық қаржылық есеп беруді
құру алдында жүргізіледі. ... екі түрі ... ... ... ... түгендеу – материалдық жаупты адамдарды бақылау және
берілетін есеп ... ... ... ... ... отырады.
Жоспардан тыс түгендеу – материалдық жауапты адамдар үшін күтпеген
жерден активтерді сақтауын шұғыл ... ... ... ... жуапты адамдар ауысқан кезде, сондай-ақ аппатты немесе
төтенше жағдайларға байланысты игіліктердің жетіспеуі, ... ... ... фактілер туындай қалғанда жүргізіледі.
Кәсіпорын басшысы мен бас ... ... дер ... ... ... Түгендеуді жүргізу үшін алдымен басшы бұйрық
береді, сол бұйрыққа ... бас ... ... құрады. Бұл
комиссияны кәсіпорын басшысы немесе оның орынбасары басқарады. Түгендеу
басталар алдында ... ... ... ... ... ... Осыдан кейін материалдық жауапты адам түгендеу
жүргізілетін ... ... есеп ... ... ... мүшелері
материалдық игіліктерді санап, материалдық жауапты ... ... ... Осы ... ... ... ... орай түгендеу нәтижесінің екі түрін ажыратамыз:
• Жағымды
• Жағымсыз – артықшылық – жетіспеушілік
Жетіспеушілік сома ... ... ол ... ... ... Ал ... сома ... алынады. Артықшылық
шыққан сома мен жетіспеушілікті жабуға жол ... ... ... ... ... Оған комиссия мүшесінің
төрағасы және материалды жауапты адам өз қолдарын қояды.
Мысалы,
Түгендеу нәтижесінде ... ... ... ... ... Материалды жаупты адам 10000тг. кассаға
төледі және басшыға ... ... ... қалған соманы еңбекақысынан
ұстауын көрсетті.
Д К ... 1330 ... 1250 ... 1250 ... ... ... ... ... ... 2000тг. Комиссия шешімі бойынша, бұл тауарлар кіріске алынған.
Д 1330 К 6280 € ... ... ... ... ... ... түріне
жеке ашылады және жартылай толтырылған күйі бухгалтериядан материалды-
жауапкершілікті адамға қолхат арқылы беріледі. ... ... ... және ... ... ... ... қабылдау қоймада «Құжаттарды тапсыру реестрін» жасау арқылы
іске асады.
Есептің журналдық-ордерлік материалдар қозғалысы есебі тізімдемесі
қоймалар бойынша ... ... ... мен қозғалысы жайлы және
материалды-жауапкершілікті адамдар бойынша мәліметтер жинақтап
қаржыланатын есеп ... ... ... етеді. Оған материалдар
қалдығы тізімдемесінен, есепті кезең ішіндегі материалдар қозғалысы
бойынша ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер
көшіріледі.
Материалдардың толық нақты өзіндік құны ... ... мен ... ... құны ... ... белгіленеді.
Ауытқуларды бөлу мынадай тәртіппен жасалады:
... ... ... ... ... есептік құнына жатқызылатын
ауытқу сомасы анықталады;
■ қалған қалдық материалдар жоспарлы-есептік бағалар бойынша есептен
шығаратын, шоттар ... ... ... ... ... ... босатуға бақылау орнату қажет. Осы мақсатпен
мыналар жүргізіледі:
1. алдын-ала бақылау – нормативті қажеттілер шегінде өндіріске материалдар
босатуды ... ... ... нормалар, іріктеп, жинақталған
тізімдер бойынша материалдарды босату негізгі түр болып табылады. Осы
құжаттар негізінде нормативті қажеттіліктердің есебі әрбір ... ... ... ... ... ағымдық бақылау – қоймаларға, зат қоятын бөлмелерге метериалдардың түсу
шамасына қарай және өндіріске босатылуына қарай күнделікті ... ... ... ... ... ... ... уақтылы анықтап, жою құралы ретінде қызмет етеді.
Бақылауды жүзеге асыру ... ... ... жасайтын
қызмет адамдарына жүктеледі.
3. кейінгі бақылау - өндіріске материалдар жұмсау мен босатудан ... ... ... ... ... ... тексереді
және карточкадағы қалдықтарды ... есеп ... ... ... ... қол ... Материалдық қорлардың бухгалтериядағы есебі
Қоймалардан түскен құжаттар жік-жігімен жинақталып, жөнелту
қағаздарымен жабдықталады, содан соң ... ... ... ... ... ... даналары кейінгі есептік
өңдеуге пайдаланылады, ал екінші даналары- материалдар сақталатын
орындарда қалады, олар ... ... және ... ... ... Олар ... мақсаттарда және
қоймалар бухгалтериясындағы есеп ... ... ... ... ... құжаттардың деректері кәсіпорында белгіленген
есеп топтары бойынша (материалдар, метиздер, ағаш ... ... ... ... ... ... ... тізімдемесінде
топтастырылады, ол тауарлы-материалдық құндылықтар кірісі мен шығысы
бойынша 1310 «Материалдар» ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Бұл тізімдемеде материалдардың
әрбір тобы бойынша өткен ... ... ... ... басындағы
қалдығы, ағымдағы құжаттарындағы өткізу тізімдерінің топтары ... ... мен ... сомалық сипаттамасы көрсетіледі және
айдың аяғындағы әрбір ... шоты мен ... тобы ... ... ... ... ... алудың жинақтаушы
тізімдемесі 170б.келтірілген.
Жинақтаушы ведомосы қойма мен бухгалтерлік есептерінің мәліметтерін
салыстыру үшін ... ол ... ... ... ... ... Кітабы бойынша жүргізіледі.
Материалдарының қалдықтарының кітабі бір ай бойы ... және оны ... ... ... ... ... ... Айдың аяғында кітап ... ... ... ... есепті жылдың аяғындағы ... ... оған ... өз қолын қойып оны растайды.
Материал қалдықтарының кітабы есепті ... ... ... 1-3 ... ... және ... мен тауарлы-материалдық
құндылықтарды есепке алу ... ... ... ... ... ішкі ... шоттары) жинақталған есебі беріледі.
Айдың аяғында материалдарды жинақтап есепке алудың ... ... ... ... есептік топ бойынша сомалық
түрдегі деректер ... ... ... ... салыстырады. Бұл деретер сәйкес келуі тиіс, өйткені
қоймадағы(карточкалардағы, ... соң ... ... және ... жинақтап есепке алудың
жинақтаушы тізімдемесіндегі) жазбалар бір ... ... ... ... ... есебінің жинаушы
тізімдемесінің негізінде (сальдо әдісі қолданылғанда) ... ... ... ... ... құндылықтардың
қалдықтары мен қозғалысы туралы есеп ... ... ... ... ... ақша ... қозғалысы» деген
тізімдемесі жасалынады. Бұл тізімдеме материалдық құндылықтардың
қоймадағы ... ... ... ... ... ... нақты өзіндік құнымен есептік бағалары бойынша бір ... ... ... ... ... және ... ... Табылған процент бойынша жұмсалған материалдық
құндылықтардың нақты құны ... ... екі ... ... ... түскен материалдардың нақты өзіндік құны мен есептік
бағасының арасындағы ауытқулары анықталады.
2. ... ... ... жинақтаушы ведомосы»немесе
«Материалдық құндылықтардың қозғалысы мен ... ... есеп ... ... ... Бұл ... ... 1310
«Материалдар» мен 1330 «Тауарлар» бөлімдерінің шоттары жөніндегі
мәліметтер Бас ... ... ... (КДШ) ... ... ... 8011,8031,8041, шоттардың дебетіне жатқызылған есептік
бағалар бойынша құнынан ауытқу(+,-) ... ... ... дебетіне
көшіріп жазамыз. Бұл өндірістік шоттар арқылы осы шоттардың тобына
есептеп шығаруға жататын КДШ ... ... ең ... ... ... ... ... шығарылуымен байланысты. Осылайша,
8010,8030 және 8040-ші бөлім шоттарының дебетіне КДШ немесе ауытқулар
есептеп ... ал ... ... ... ... ... ... шығысына арналған құжаттардың бірінші
даналар негізінде «Материалдардың шығысын бөлу» деген әзірлеме ... онда ... мен ... ... тапсырыстар, жұмсау
баптары және есепке алу мен калькуляцияның басқа да ... ... ... ... ... жұмсалуы көрсетіледі.
Ведомостан көріп отырғанымыздай, жұмсалған материалдық құндылықтардың
нақты өзіндік құны олардың есептік бағасынан ... және ... ... ... ... ... алғашқы құжаттардың негізінде материалдардың шығысына
«Материал шығысын ... ... ... Сол ... ... ... ... тиісті жазбалар жазылады.(яғни,
8011,8021,8031,8041, ... ... ... ... ... жүйелі бақылауды жүзеге асыру үшін
бухгалтерия материалдардың жекелеген түрлерінің ... ... ... жүргізеді. Материалдардың ... ... ... да ... ... ... табылады.
Цехтарда айдың аяғында пайдаланбай (қиып-пішілмей, өңделмей)
қалған материалдар өндіріс шоттарынан ... ... ... ... және ... деректері бойынша (1300-шы бөлімше
шоттарының ... ... ... ... ... материалдардың пайдалануына бақылау жасау үшін мынадай
әдістер қолданылады:
1. Нориадан ауытқушылықтарды құжатпен рәсімдеу
2. Партиялар ... ... ... көру ... ... ... ... екіншісінен ауыстырғанда нормадан ауытқуларын құжатпен
рәсімдейді, сондай-ақ материалдардың нормадан тыс босатылғандарын да
«Материалды ауыстыруға (қосымша босатуға) ... ... ... ... ... партиясы бойынша ауытқуларын
анықтау үшін партиялар бойынша ... ... көру ... Бұл ... ... ... жоспарлау-
испетчерлік бюросы, яғни ашып-санап көруге ... бар ... ... ... ... ... ... көру) карталарында жүргізіледі. Есептік партияларда ашып-санап,
өлшеп көрудің технологиялық карталарына сүйене отырып, осы партяны ашып-
санап, өлшеп көру нәтижесінде ... ... және ... ... ... ... (нормалар бойынша) анықтап, қаншасы алынуға тиіс
екені, сондай-ақ қалдықтары (нориалар бойынша) көрсетіледі. Бұған қоса,
карточкаға жұмыс орнына берілген ... ... осы ... ... дайындалған бөлшектер саны, сондай-ақ қалдықтардың
нақты саны да еңгізіледі.
Ашып-санап, ... ... ... ... ... материалдың
санын нормативтік санымен салыстыру арқылы ... ... ... материал шығысы өндірілген өнімнің санын шығыс үшін
қолданылып жүрген нормасына көбейту ... ... ... да осындай бақылау жүргізіледі. Есептік картада ауытқулардың
себебі мен материалдарды ашып-санап, өлшеп көрген жуапты адамдардың аты-
жөні ... ... ... қолдану мүмкін болмағанда немесе
орынсыз болғанда ауытқулар ... ... ... ... түріне қарай әрбір орындаушы, бригада, бөлімше
немесе бүтіндей цех бойынша(ауысым, тәулік,бескүндік,онкүндік немесе ай
бойынша) анықталады.
Ағымдағы есеп ... ... ... ... ... пайдаланғаны туралы және үнемделген немесе
артық жұсалған материалдардың себептерін көрсетіп, содан соң нормадан
ауытқулары туралы ... ... ... ... алу жөніндегі шоттардың
кореспонденциясын қарастырайық:
1. Мынадай ... ... ... келіп түсіп, кіріске алынды:
1310-шы «Материалдар» бөлімшесінің шоттары (1300-1317) дебеттеледі
де- Қазақстан ... ... құн ... (ҚҚС) ... ... ... ... 3130-ші «Өтеуге арналған
қосылған құнға салынатын салық» шоты дебеттеліп, ... ... ... ... ... ... ... құралдарды жоюдан алынған материалдарды кіріске алған кезде:
1350 ... да ... шоты ... де, 6280 ... ... түскен басқадай табыстар» шоты кредиттеледі.
3. Өндірістегі ақаулардан ... ... ... ... ... қайтарылған материалдар кіріске алынған кезде:
1310 «Шикізат және материалдар», 1313«Сатып алынған шала фабрикаттар
және құрастырушы бұйымдар, ... және ... 1314 ... «Қосалқы бөлшектер», 1318 «Басқа материалдар» шоттарының дебетінен
және 1340 «Аяқталмаған өндіріс», 7210 «Жалпы және ... ... ... ... келтіруінен құнсыздануынан табыс», 6260
«Операциондық жалдан табыс», ... ... ... ... емес ... материалдарды тасымалдау, тиеу,
түсіру, сақтау жөніндегі шығыстар төленеді(қабылданады):
1310 ... ... ... (1300-1317) шоттары
дебеттеліп, 3310 ... есеп ... 1250 ... ... ... ... берешегі», 1010 «Кассадағы ұлттық
валютадағы ақша қаражаттары», 1040 «ағымдағы банктік шоттардағы ұлттық
валютасындағы ақша қаражаттары», 3350 «Қызметкерлермен ... ... ... ... сондай-ақ «Бюджеттен тыс төлемдер бойынша
есеп айрысу» шоттарының (3410,3420 және басқаларының кредитінде көрініс
табады.
5. Қоймалардан берілген материалдардың шығысы:
1300 «материалдар» бөлімшесінің шоттары ... ... ... өңдеуге берілген материалдар» шотының дебетінде- қайта өңдеуге
және толлинг ... ... ... өңдеуге берілген
материалдардың құнына, 8011,8021,8031,8040,8041 ... ... және ... ... ... ... ақауларды жөндеуге босатылған материалдардың құнына,
7210 «Жалпы және әкімшілік ... ... ... жөндеу мен ұстауға, ... және ... ... ... ... ... ... еншілес, серіктестіктерге нақты өзіндік құны
бойынша бағаланып сатылған материалдық құндылықтардың құнының дебетіне
жазылады. Егер ТМҚ ... ... ... ... сатылса, онда
2110,2120-2130 шоттары дебетеледі де,6280шоты кредиттеледі. Төтенше
жағдайлардың зардаптарын жоюға жұмсалған ... ... ... 7470, шоттарының дебетінде ... ... ... ... ... ... шығару олардың
нақты өзіндік құны бойынша жүргізіледі.
ТМҚ-ның өзіндік құны ... ... ... ... ... ... ғана және сол ... мерзімде танылатынын есте ұстаған жөн.
Таза құнды есептегенге дейін кез келген шығыс сол ... ... ... ... таза ... ... өзіндік құнының
төмендегенін көрсетеді.
2.4 Синтетикалық есептегі ТМҚ-дың ... ... ... ... ... ... босалқы
қорлары еңбек заттары ретінде қатысады. Еңбек құралдарынан айырмашылығы
еңбек заттары өндіріс процесіне бір-ақ рет қатысады және олардың құны
өндірілетін ... ... ... ... ... ... өзіндік
кұнын құрайды.
Әрбір шаруашылық жүргізуші субъектілер қажеттігінше әрбір ... ... және ... есебі бойынша ... ... аша ... ... ... өзіне жатпайтын материалдарды, баланстан
тыс шоттарды есепке алады (002,003).
Материалдардың есебін ұйымдастырудың ... алғы ... ... ... ... ... ... бағалау кезінде неғұрлым арзан
өзіндік құнымен, не таза құнымен бағаланады. Қолда бар ... ... ... немесе олардың жекелей, әлде толықтай
ескіруі немесе олардың бағасының төмендеуі, яғни бір ... ... ... ... ... ... болмаған жағдайда, өзіндік
құнның орнына сату (өткізу) бағасы пайдалануы мүмкін.
Шикізат, материалдар, сатып алынған жартылай шикізаттар, отын,
қосалқы ... және ... ... ... кәсіпорын балансында
өздерінің нақты өзіндік құнымен көрсетіледі. Осы баға ... ... ... де ... талдамалы есепте-
тұрақты есеп бағасымен (келісімді немесе жоспарланған - есеп бағасы)
көрсетіледі.
Егер субъект ... ... ... ... есепке
алса, онда олардын нақты өзіндік кұнына КДШ ... ... ... ... ... су ... автомобиль, ұшақтар және басқа да
көлік түрлері арқылы тасымалдау түрінде жарналардың ... ... ... ... және ... көлік мекемелерінің
қоймаларынан материалдарды жеткізу; қорларды алу және ... ... ... қоймалардағы тұрақты койма
жұмыскерлерінің еңбек ақысынан басқа тиеу, ... және ... ... ... ... ... комиссиялық
сыйлықтар жөне босалқыларды алумен тікелей байланысты баска шығындар
жатады.
Сауда шегерімдері, артық ... және ... да ... ... ... кезде шегеріледі.Тауарлы-материалдық запастардың
таза сату құнын ... үшін ... жай ... ... ... бағасынан сату мен комплектацияға кеткен шығынын алып
тастағанға тең. ... құн ... ... бойынша қалпына
келтірілмеуі мүмкін, онда ... ... таза ... пайдаланады:
- осы тауарлы-материалдық запастар біршама бүлінген;
- олар тұтастай немесе ... ... ... сату құны ... ... ... ... запастары өзінің
өзіндік құнынан төмен есеппен шығарылмайды (сатылатын таза ... егер де ... ... ... ... оның өзіндік құнына
тең немесе жоғары бағаға сатылады деп күтілетін болса.
Егер де ондай мүмкіндігі ... ... қоры ... таза
құнына немесе одан да темен бағаға сатылуы мүмкін.
Сатылатын таза құнын да, өнімнің өзіндік құннан да ... ... ... үшін ... мына ... әдістерді қолдануы
мүмкін:
- баптық ...... ТМҚ ... ... және ... ... ең кіші мәні алынады;
- негізгі материалдар тобының әдісі — ТМҚ ... ... ... таза ... ең кіші мәні ... ... ... деңгейінің әдісі - барлық ТМҚ-дың, баланстық және
сатылатын таза ... ең кіші мәні ... ... ... қай ... ... жасалмай тұрып шот-фактура жазылған жағдай, егер шот-
фактура 2006ж. 31.03 ... ал жүк 2006ж. 01.04 ... ... шот-фактура 2-тоқсанның есебіне жатады.
2. Жағдай.
Д К ... 3310 ... 3310 ... ... К ... 1330 ... 1420 ... Қорлардың өзіндік құнын есептеп шығару мынадай түрде
көрсетілуі мүмкін«Сатып ... ... ... ... ... ... мен қорларды есепке алу бойынша ... ... ... асырылады. Қорларды сатып алу бойынша
барлық шығыстар оларды кіріске алу ... ... ... болғандықтан
(көліктік, іссапар шығыстары, қосымша шығыстар төленіп қойылған,
қорларды ... ... ... ... кіріске алынғаннан
кеін талап етілмейді), қорлар сатып алу бағасына барлық туындаған
шығындар қосыла отырып, ... ... ... ... алынған қорлардың
толық өзіндік құнын айқындау мысалы: 240000 теңге сомасына ... ... «А» ... 100 бірлігі сатып алынды; Тараздан
Павлодарға жеткізу бойынша автоқызмет көрсету -25000 теңге; делдалға
шарт ... 2% -4800 ... ... менеджеріне іссапарға 11200
теңге төленді. Барлық жұмсалған шығын 281000 теңге. «А» материалының ... ... құны ... теңге. Бастапқы танудан кейін
қорлардың өзіндік құны баланста мына әдістердің бірі бойынша айқындалуы
мүмкін:
- наты ... ... ... алу әдісі;
- нормптивтік шығындар бойынша есепке алу әдісі- өндірістік кәсіпорындар
үшін;
- бөлшек бағалар әдісі-бөлшек сауда ұйымдары ... ... ... ... материалдарды, еңбекті
пайдаланудың (белгіленген нормаларға сай келетіен) қалыпты ... ... және ... ... ... алады. Яғни дайын
өнімнің құны өндіріске ... ... ... ... ... ... міндетті түрде таңдай отырып, қандай да ... ... ... ... ... ... тексеріліп отыруға және қажет болған жағдайда қайта қаралауға
тиіс.
Нормативтік шығындар әдісі ... ... ... ... ... құнының нориативі белгіленеді, ал қорлардың ... пен ... ... ... санына көбейту арқылы
бағаланады. Нормадан тыс шығындар ағымдағы ... ... ... ... ... 55 теңге болғанда “B”
бұйымын өндірудің нақты өзіндік құны 56 теңгені құрады (нормативтен тыс
шығындар орын ... “B” ... 100 ... ... ... Осы
жағдайда өндіріс шығындарына 5500 теңге (Д 7010 К 1310) ... ... ... тыс ... кезеңнің шығыстарына есептен
шығарылды.(Д 7200).
Бөлшек бағалар әдісі негізінен тез ... ... көп ... тұратын, бағадағы жалпы пайда проценті бірдей
болатын және олар үшін ... ... ... ... ... мүмкін болмайтын қорларды бағалау үшін бөлшек ... ... құны ... сату ... ... ... тиісті
процентінің көлеміне азайту арқылы анықталады.
Проценттің көлемін айқындауда ... ... сату ... ... дейін арзандатылған қорлар есепке алынады. Тәжірибе
жүзінде ... ... ... ... өз ... ... мәнін жиі
пайдаланылады.
Мысалы, фирма тауарлардың барлық ... ... ... ... ... ... тауар қорларының құны есептік кезеңнің
басында -200000 теңге ... ... ... 300000 ... сомасына
қорлар сатып алынды, сатудан түскен ақша- 110000 теңге. Осыдан шығатын
қорытынды: өткізілген өнімнің өзіндік құны 100000 ... тең ... сома 10% ... ... ... 110000 теңге ақшаның түсуіне
алып келді). Ал есептік кезеңнің аяғында қорлардың құны 400000 ... ... ... ... ... ... алынатын жартылай фабрикаттар мен
толықтырушы бұйымдар.
... ... ... ... ... ... кезінде
пайдалануға арналған қалдықтар (қайтарылатын) отын, ыдыс және ыдыстық
материалдар, ... ... өзге де ... ... ... субъекті қызметінің барысында сатуға арналған дайын өнімдер, тауарлар
түріндегі ... ... ... ... – есеп деректерінің шындықтан ауытқу
жағдайларын болдырмау ... ... ... ... бір
күнге натуралды түрде тексеру тәсілі болып табылады.Түгендеу
материалдарға ... ... ... ... ... ... ... өлшеу жолымен жүргізілетінін біз ... ... ... ... ... ... адамның айтуымен ғана түгендеу
тізімдемесіне жазуға болмайды.
Түгендеу жоспарлы және жоспардан тыс болады, түгендеу нәтижелері
түгендеу жүзеге асырылған айдың ... ал ... ... – бір
жылдағы қаржылық есеп беруде көрініс табуы керек.
Шаруашылық субъектілеріндегі ТМҚ есебі №7 “Тауарлық-материалдық ... ... есеп ... ... ... ... қорлар есебінің тәртібін айқындау стандарттың негізгі
мақсаты болып ... ... ... ... ... түрде ТМҚ-ны сатып алуды
және өткізуді талап етеді. ТМҚ-ның ... ... ... ... ... ... операциялар бастапқы құжаттармен рәсімделуі
тиіс. ТМҚ-ны алуға және ... ... ... ... ... ... және қолдары қойылуы тиіс. Ерекше тапшы және қымбат
тұратын ТМҚ-ны беруге қол қою құқығына ие тұлғалардың тізімін ... ... ... ұйым жетекшісі белгілейді.
Сақтау орындарындағы ТМҚ есебі қойма есебі деп аталады.
Тауарлық-материалдық қорларды бағалау әдістері ... ... ... өзіндік құны алуан түрлі факторлардың үлкен
санына қатысты болады. Олардың негіздері ... ... ... мен көлік құралдарының өзгеруі, қоймалар мен ... оның ұзақ ... және ... қорлардың өзіндік құнына мыналар ... ... ... ... ... тауарлық-материалдық қорларды
оның орналасатын жеріне жеткізу және ... ... ... көлік дайындау шығындары, өнімдерді өңдеуге жұмсалатын
шығындар.
Сонымен, тауарлық-материалдық қорларды ... алу ... ... ... алу ... ... ... баж салықтары,
жабдықтаушы, делдал ұйымдарға төлеген ... ... ... ... және ... ... ... тікелей байланысты өзге
де шығындар. Сондай-ақ сауда жеңілдіктері, ... ... ... ... ... ... байланысты өзге де шығындар.
Пайданылған әдебиеттер тізімі:
1. Назарова В.А «Шаруашылық жүргізу субьектісі»
2. Радостовец В.К , Радостовец В.В, ... О.И ... учет ... - А: ... ... ... «Бухгалтерлік есеп принциптері-1»
4. Жакупова «Бухгалтерлік есеп принциптері-2»
5. Баймуханова С.Б, Балапанова Ә.Ж ... ... - А: ... 2002
6. Баймуханова С.Б «Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов» - А:
Ценные бумаги, 2002.
7. Осадская В.М «Аудит»
8. ... Б.Р ... ... Әбдіманов Ә «Бухгалтерлік және қаржылық принциптері»
10. Қ.Р-ның «Бухгалтерлік есеп және қаржы ... ... ... ... ... ... есеп жөніндегі Ұлттық ... ... ... ... ... ... рекомендации: Сборник
документов. – А.Раритет, 2000
13. Кеулимжаев К.К Корреспонденция счетов ... ... ... ... ... ... учета финансово-хозяйственной
деятельности субъектов. – А: ... ... ... М.С, ... А.М ... ... ... и новая
корреспонденция счетов(с 1 января 2003г).» - А: Ержанов и К, 2003.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбекті қорғаудың түсінігі және қағидалары60 бет
«ProfiSystems» ЖШС-нің жалпы сипаттамасы29 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Есеп айырысу шоты бойынша операциялар есебі3 бет
Кәсіпорын бухгалтериясында ТМҚ-ды есепке алу31 бет
Тауарлы-материалдық қорларды бағалау33 бет
Тауарлы-материалдық қорлардың бухгалтериядағы есебі34 бет
Тауарлы-материалдық құндылықтардың ішкі аудиті және талдау67 бет
Қазақстан үшін 1С:Бухгалтерия 8.0» туралы жалпы мағлұмат16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь