Әлеуметтік шиеленістер туралы түсінік

Адамзат қоғамының тарихына көз жүгіртсек, көне заманнан бастап бүгінгі күнге дейін қоғам дамуының барлық сатыларында әлеуметтік орын алғандығын байқауға болады. Біздің тілімізде «шиеленіс» деп аталып жүрген бұл құбылыс латын тіліндегі confliktus – қақтығыс деген ұғымды білдіреді.
Шиеленісті, даулы жағдайды көпшілік қолдамайды, тіпті одан іргелерін аулақ салуды көздейді. Алайда, күнделікті өмірде адамдар кейде өздерінің еркінен тыс осындай жағдайларға душар болып жатады.
Шиеленіс жекелеген адамдардың, әлеуметтік топтардың бір-бірімен қарым-қатынас жасау, өзара әрекеттесу процесінде туындайды.
Қазіргі кезді, әсіресе, біздің қоғамызда әлеуметтік шиеленістер жиі орын алып отыр. Еліміздің нарық қатынастарына көшу барысында қоғам өмірінің бар саласында қайшылықтар бұрын-соңды болып көрмеген шиеленісті жағдайда ұласуы жиі ұшырасып отырды.
Міне, сол себептен әлеуметтік шиеленістерді оқып-үйренудің теориялық және қолданбалық маңызы бар. Болашақ мамандар шиеленіскен жағдайларға басшылық ете білуі, оны дұрыс шешу жолдарын табуы, сол сияқты шиеленістің алдын алу шаралары туралы біліммен қарулануы қажет.
Шиеленістер барлық қоғамдық ғылымдарда қарастырылады. Бұл құбылыстың жалпы ғылыми тұжырымдамалары ең алғаш рет әлеуметтану ғылымда қалыптасты.
Әлеметтану ғылымындағы түрлі бағыттағы зерттеушілер өз кездерінде шиеленістің қоғам дамуындағы маңызы туралы ойларын білдіріп, бұл құүбылысты жан-жақты зерттеудің қажеттілігін мойындаған еді. XIX ғасырдың соңында жарық көрген Г.Спенсер, М.Вебер және Л.Гумпловичтің еңбектерінде шиеленістер әлеуметтік дамуға ықпал ететін құбылыс ретінде қарастырылады. Л.Гумплович К.Маркстен кейін көп ұзамай шиеленістердің шығу себептерін адамдардың материалдық қажеттерін өтеуге бағытталған қүрестен іздеу керектігін айтты.
«Әлеуметтік шиеленіс» деген терминді алғаш рет ғылыми айналымға енгізген неміс ғылыми Г.Зиммель болды. Г.Зиммель шиеленісті қоғам өмірінің қалыпты және маңызды формасы ретінде қарастырған.
Г.Зиммельдің бұл бағыттағы ғылыми көзқарастарын XX ғ. 20 –жылдары Чикаго мектебінің көрнекті өкілдері Роберт Парк, Эрнст Бюрджесс және Альбион Смолл қолдады. Олар «әлеуметтік өзара ықпалдасу теориясын» негіздеді. Бұл теория бойынша шиеленіс еркін бәсеке, бейімделу ассимиляция, әлеуметтік өзара ықпалдасудың түрлері ретінде қарастырылған.
Әлеуметтану шиеленісі әлеуметтану ғылымының құрамында өз алдына жеке бағыт ретінде XX ғ. 50 - жылдарында қалыптасты.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ:

1. А.И.Икенов, А.Д.Жүсіпова «Әлеуметтану негіздері»
Алматы экономика 2004, 191-195-беттер
        
        ӘЛЕУМЕТТІК ШИЕЛЕНІСТЕР ТУРАЛЫ ТҮСІНІК
Адамзат қоғамының тарихына көз жүгіртсек, көне ... ... ... ... ... дамуының барлық сатыларында әлеуметтік орын
алғандығын байқауға болады. Біздің тілімізде «шиеленіс» деп ... ... ... ... ... ...... деген ұғымды білдіреді.
Шиеленісті, даулы жағдайды көпшілік қолдамайды, тіпті ... ... ... ... Алайда, күнделікті өмірде адамдар кейде
өздерінің еркінен тыс осындай жағдайларға душар болып жатады.
Шиеленіс жекелеген ... ... ... ... жасау, өзара әрекеттесу процесінде туындайды.
Қазіргі кезді, әсіресе, біздің қоғамызда ... ... ... алып ... Еліміздің нарық қатынастарына көшу барысында қоғам ... ... ... ... ... көрмеген шиеленісті жағдайда
ұласуы жиі ұшырасып отырды.
Міне, сол себептен ... ... ... және ... ... бар. ... ... шиеленіскен
жағдайларға басшылық ете білуі, оны дұрыс шешу ... ... сол ... ... алу ... ... біліммен қарулануы қажет.
Шиеленістер барлық қоғамдық ғылымдарда қарастырылады. ... ... ... тұжырымдамалары ең алғаш рет әлеуметтану ғылымда
қалыптасты.
Әлеметтану ғылымындағы түрлі бағыттағы зерттеушілер өз ... ... ... ... ... ойларын білдіріп, бұл құүбылысты
жан-жақты зерттеудің қажеттілігін мойындаған еді. XIX ... ... ... ... ... және ... ... әлеуметтік дамуға ықпал ететін құбылыс ретінде қарастырылады.
Л.Гумплович К.Маркстен ... көп ... ... шығу себептерін
адамдардың материалдық ... ... ... ... ... ... ... деген терминді алғаш рет ғылыми айналымға
енгізген неміс ғылыми Г.Зиммель болды. Г.Зиммель шиеленісті қоғам ... және ... ... ... ... бұл бағыттағы ғылыми көзқарастарын XX ғ. 20 ... ... ... ... Роберт Парк, Эрнст Бюрджесс және
Альбион Смолл ... Олар ... ... ... теориясын»
негіздеді. Бұл теория бойынша шиеленіс еркін бәсеке, бейімделу ассимиляция,
әлеуметтік өзара ықпалдасудың түрлері ... ... ... әлеуметтану ғылымының құрамында өз алдына
жеке бағыт ретінде XX ғ. 50 - ... ... ... шиеленістер
жан - жақты зерттеген конфликтологияның классиктері ... ... (АҚШ) және ... (АҚШ) ... ... ... Олар ... шиеленістердің барлық қоғамдық жүйелерге тән жалпылама
себептерін ашып көрсетуге ... ... ... ... ... және
шешудің жолдарын көрсетті.
Әлеуметтік шиеленістер мәселесі бүгінгі таңдағы күрделі, ... ... ... Бұл ... - әлемдік масштабта назар аударылып
отырған ... ... ... ... ... ассоциясының 1997-
жылы Сеулде болған Дүниежүзілік конгресі осы мәселені талқылауға арналған.
ШИЕЛЕНІСТІ ҚҰРАЙТЫН ЭЛЕМЕНТТЕР
Ғылыми әдебиеттерде шиеленіс деген ... ... ... Осы ... ... ... ... ұғымы әлеуметтік
қайшылықтар арқылы түсіндіріледі.
Мәселен, Е.М.Бабосов деген автордың анықтамасы ... ...... ... ... яғни ... ... әлеуметтік топтардың, әлеуметтік институттардың, ... ... ... даму бағыттарының қарама-қарсылығынан
немесе мәнді ... ... ... ... қайшылықтардың
шегінен шығып асқынған түрі. Әлеуметтік шиеленіс шешілуі қажет әлеуметтік
проблемаға ... ... ... ... ... Оның ... себептері, қозғаушы күштері болады. Сонымен бірге шиеленіс ұзаққа
созылынуымен, қайшылықтың өткірлік ... ... ... бұл ... ... әлеуметтік шиеленіс ұғымын толық ашып
көрсетпегенімен, оның мәнін түсінуге мүмкіндік береді.
Келтірілген ... ... ... әлеуметтік шиеленістің
қажетті құрылымдық элементтерін қарастырайық.
Шиеленіс болуы үшін оның барлық алғышарттары ... ... ... құбылысты өзара байланыста болатын мәнді элементтер ... ... ... ... тығыз байланыста болатын
элементтерден тұратын күрделі, ... ... ... ... ... ... элементтерге келсек, олар төмендегідей:
1) шиеленісті жағдай қарама-қарсы жақтардың арасында болады. Олар
кем дегенде екі жақ ... ... ... ... субъектілері деп
атайды, оларға жекелеген индивидтер, әлеуметтік топтар, улеуметтік ... ... ... ... сияқты шиеленіске негізгі субъектілерінен басқа да адамдар
араласуы әбден ... ... – екі ... ... ... арандатушылар, арашашылар, ақыл-кеңес берушілер немесе тіпті
кінәсіз ... да ... ... ... ... ... айыра білген жөн. ... ... ... және ... ... ... рөл атқарады. Әлеуметтік
сипаттамасы деп отырғанымыз, ... ... ... ... ... ... ... т.б.
Ал, психологиялық сипаттамасы дегеніміз, жекелеген адамдардың мінез
- құлықтарыңдағы ерекшеліктері. Мәселен, өмірде басқа ... ... ... бар мәселелерді ұрыс – таласпен шешуді қалайтын «қиын»
мінезді ... ... ... ... адамдар шиеленістің басталуына,
оның барысы мен нәтижесіне елеулі ықпал ететіндері сөзсіз.
2) Шиеленісті орын алуы үшін ...... ... ... ... ... асқынуы қажет. Ал, қайшылық екі жақтың мүдделері
мен ... ... ... ...... туындайды.
Қоғамдағы жеке адамдардың, әлеуметтік топтардың, таптардың мүдделері бір ... ... ... ... жағдайды көбінесе мүдделердің
қақтығысуы ретінде түсіну керек. Американдық авторлар ... мен ... ... ... ... ... ең ... екі жақты бітімге келтірудің
қажеттігін айтады. Шиеленісті жағдайда субъектілер мақсат, мүдделерінің
қарама – қарсылығын ... ... ... ... ... – қайшылық асқынып, субъетілер тікелей
іс - әрекетке көшкен кезде шиеленістің қақтығысу кезеңі ... ... жақ та ... іс - әрекетке көшеді. Әр жақ өзіне қарсы жақтың іс ... ... ... ... ... батыл қимыл жасайда, өз
мақсатына жетуге ... ... ... орта да елеулі ықпал етеді.
Қоғамның жалпы даму дәрежесіне, нақты сол ... орын алып ... ... ... ... ... ... айырмашылықтар
шиеленісті жағдайда елеулі рөл атқарады. Бұл ... ... де ... ... ... ... ... А.Д.Жүсіпова «Әлеуметтану негіздері»
Алматы экономика 2004, 191-195-беттер

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың басындағы Латын және Солтүстік Америкадағы халықаралық қатынас12 бет
ІV Француз Республикасының конституциясы және саяси шиеленістері91 бет
Ауған дағдарысының сабақтары 5 бет
Ақтөбе – Астрахан күмбезі71 бет
Жапонияның ҚХР-мен қарым-қатынастары46 бет
Жаһандану туралы ақпарат5 бет
Жәңгірханның ішкі және сыртқы саясаты31 бет
Классификация4 бет
Кәсіпорындарда шиеленісті басқару жүйесін талдау («Арқабаев» ЖК мысалында)68 бет
Ойын – психологиялық феномен ретінде7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь