Қазақ хандығы

1. Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы (15.16 ғғ.)
2. Қасым ханның тұсындағы Қазақ хандығы
3. Хақназар ханның тұсындағы Қазақ хандығы
4. Тәуекел ханның тұсында Қазақ хандығы
5. Есім ханның тұсында Қазақ хандығы
6. Қазақтардың өзара саяси қарым.қатынасы
7. Тәуке ханның тұсында Қазақ хандығы
8. Қазақ хандығының саяси.әлеуметтік шағы
9. Қазақ хандығының мәдениеті
10. Қазақ халқының ойраттарға қарсы күресі
11. Қазақ халқының жоңғарларға қарсы күресі
12. Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама
13. Абылай ханның тұсында Қазақ хандығы
14. Пайдаланған әдебиет
        
        Жоспары
1. Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы (15-16 ғғ.)
2. Қасым ханның тұсындағы Қазақ хандығы
3. ... ... ... ... ... ... ... тұсында Қазақ хандығы
5. Есім ханның тұсында Қазақ хандығы
6. ... ... ... ... Тәуке ханның тұсында Қазақ хандығы
8. Қазақ хандығының саяси-әлеуметтік шағы
9. Қазақ хандығының ... ... ... ойраттарға қарсы күресі
11. Қазақ халқының жоңғарларға қарсы күресі
12. ... ... ... сұлама
13. Абылай ханның тұсында Қазақ хандығы
14. Пайдаланған әдебиет
Қазақ хандығы
Қазақ хандығының пайда болуы Қазақстан жерінде 14-15 ғғ. ... ... және ... ... ... ... құбылыс. Өндіргіш күштердің дамуы, көшпелі ақсүйектердің экономикалық қуатының артуы, феодалдық ... ... ... осы ... ... хандығы мен Моғолстан арасындағы тартыстың өршуі, әлеуметтік қайшылықтардың үдеуі 15 ғ. 2 жартысында бұл ... ... ... ... ... ... Жошы-Шайбан- Дәулет-Шайх оғланның ұлы хандығы өте нашар еді. Территориясы батысында Жайықтан ... ... ... ... дейін, оңтүстігінде Сырдың төменгі жағы мен Арал өңірінен, солтүстігінде Тобылдың орта ағысы мен Ертіске дейінгі жерді алып жатты.Бір ... ... ... ... ... ... бөлінді. Олардың басында Шыңғыс әулетінің әр тармақтағы ұрпақтары, көшпелі тайпалардың билеушілері тұрды. Әбілхайыр билік еткен кезде ... ... ... пен ... ... 30 жж. ол Тобыл бойында Шайбани ұрпағы Махмұт Қожаханды талқандады. Сыр бойындағы далада Жошы әулетінің Махмұтханы мен Ахметханын(Тоқа Темір ... ... 1446 жылы ... ... ... мен Ақ Орда ... ұрпақтарынан Сыр бойы мен Қаратау баурайындағы -- Сығанақ, Созақ, Аққорған, Өзгент, Аркүк сияқты қалаларды басып алады. 1457 ж. ... ... ... ойраттардан (жайылым жер іздеген) Түркістан өңірінде жеңіліп қалды. Масқара ауыр шарт жасасып, ойраттар Шу арқылы өз жерлеріне кетті. Ал Әбілхайыр өз ... , ... ... ... ... кіріседі. Бұл халық бұқарасының оған деге өшпенділігін күшейтті. Нәтижесінде халықтың жартысы Шығыс Дешті ... ... ... және ... бөктерлерінен Жетісудың батыс өңіріне көшіп барулары еді. Оны Жәнібек пен Керей басқарды.Дешті Қыпшақ пен Жетісудағы көшпелі ... ... ... күшеюіне, соғыстарға наразылық ретінде , хандар мен ... қол ... ... ... ... ... Сөйтіп, 15 ғ. 50-70 жж, яғни 1459ж. Әбілхайыр хандығынан Жетісудың батысына Есенбұға хан ... Шу мен ... ... ... ... ... Олардың қоныс аударуының бір себебі, оларды Шыңғыс әулетінен шыққан Керей хан мен ... ... жаңа ... келе ... ... ... дербес мемлекетін құру, оның тәуелсіз саяси және экономикалық дамуын қамтамасыз ету жолындағы қадамы мен ... өз ... ... Жетісу рулар мен тайпалар мемлекет бірлестігінің орталыпына айналды. Олардың саны 200 мың ... ... ... ханы ... ... солтүстік шекарасын қорғату үшін, сондай-ақ өзінің бауыры Тимурид Абу Саид ... ... ... шабуынан батыс шекарасын қорғату үшін пайдаланғысы келді. Жәнібек қазақ хандығының тұңғыш шаңырағын көтерген Барақ ханның ұлы, ал ... оның ... ... ... ... Барақтан басталатын қазақтың дербес мемлекеттігі жолындағы күресті оның туған ұлы мен немересінің жалғастыруы табиғи құбылыс. Мырза Мұхамед ... ... ... ... құрылған уақытын хижраның 870 жылына (1465-1466 жж.) жатқызады.Қазақтың алғашқы ханы болып Керей жарияланды (1458-1473 жж.). Одан ... ... ханы ... Жәнібек сайланды (1473-1480 жж.). Бұлардың тұсында Жетісу халқы, 1462 жылы Моғолстан ханы Есенбұға ... ... ... ... ... байланысты, өзара ынтымақтықты нығайтуға үлес қосты. Әбілхайыр хандығынан көшіп келушілер Жәнібек пен Керейдің қазақ хандығын күшейте ... ... ... күш ... және ... ... қорғанысы бар Жәнібек пен Керей, Жошы әулетінен шыққан сұлтандардың Шығыс Дешті Қыпшақты билеу жолындағы күресіне ... Бұл ... 1468 ж. ... ... кейін қайтадан өршіді. Қазақ хандарының басты жаулары Әбілхайырдың мұрагерлері- оның ұлы Шайх -хайдар мен немерелері Мұхамед Шайбани мен Махмұд сұлтан ... ... ... ... мен ... -- ... ... Батыс Жетісудағы иеліктеріне ең жақын болды. Жәнібек пен Керей хандар ... ... ... ... және ... ... ... Сыр бойындағы қалаларға өз құқықтарын орнатуға тырысты. Сондай-ақ Сырдың ... және ... ... жерлері қазақтың көшпелі тайпалары үшін қысқы жайылым да еді.70-жылдары Сауран, Созақ ... ... ... ... Асыны (Түркістанды), Сығанақты біресе қазақ хандары, біресе Мұхамед Шайбани басып алып отырды. Осындай шайқастардың бірінде көрнекті ... ... ұлы ... ... Ол 1480 ... ... хан болды. Соның нәтижесінде 15 ғ. 70-ж-да қазақ хандығының шекарасы кеңейе берді. Оңтүстік қазақстан қалалары үшін ... ... ... ... ... ... кейін қазақ хандығын билеген Бұрындық хан (1480-1511 жж.) тұсында да толастамады. Батыс Жетісудағы иеліктеріне оңтүстіктегі ... ... ... ... ... ... ... отырып, алғашқы қазақ хандары Дешті Қыпшақтағы өкімет билігіне талаптанушы ... ... ... өз ... ұлғайтты. Дешті Қыпшақта қазақ хандары билігінің орнығуы, Мұхаммед Шайбаниды Дешті Қыпшақтағы тайпалардың кейбір ... ... ... Мәуереннахрға кетуге мәжбүр етті. Мұнда ол Темір әулеті арасындағы өзара тартысты пайдалана отырып, өкімет билігін басып алды.Сонымен қазақ хандығының құрылуына ... ... ... -- ... және ... ... ... Оның басты этапы -- Керей мен Жәнібектің қол астындағылармен бірге көшпелі өзбектердің басшысы Әбілхайырдан кетіп, ... ... ... ... Мұндағы маңызды оқиға -- Керей мен Жәнібекті ... ... ... тек ... деп ... Әбілхайырдың өлімінен кейін Керей мен Жәнібектің Өзбек ұлысына келіп, үкімет билігін басып алуы. Жаңа мемлекеттік бірлестік Қазақстан атана бастады.
Қасым ... ... ... ... ғғ. ... хандығы нығайып, оның шекарасы едәуір ұлғая түсті. Өз тұсында процесін ... ... ... ... түскен хандардың бірі Жәнібектің ұлы Қасым.. Қасым ханның (1511-1523 жж.) тұсында қазақ хандығының саяси және экономикалық жағдайы нығая түсті. Ол ... ... ... ... халқының қазіргі мекен тұрағы қалыптасты.Бірсыпыра қалалар қосылды, солтүстікте Қасым ханның қол астындағы қазақтардың ... ... ... ... оған ... көп бөлігі (Шу, Талас, Қаратал, Іле өлкелері) қарады. Қасым lefttopханның тұсында Орта Азия, Еділ бойы, Сібірмен сауда және ... ... ... Орыс ... ... ... Ұлы ... 3 Василий (1505-1533) билік құрған кездегі Мәскеу мемлекеті еді. Батыс Еуропа да қазақ хандығын осы кезде танып ... ... ... ... ... ... ... жасалынды.Дегенмен Қасым хан тұсында Қазақ хандығы бір орталыққа ... ... ... Ол ... ... ... ... байқалды. Өзара қырқыс, таққа талас басталды. Моғол және өзбек хандарының қазақ билеушілеріне қарсы ... ... ... ... Қасым ханның ұлы және мұрагері Мамаш қаза тапты. Қасым ханның ... ... ... ... хан ... Оның ... ... әне әскери қабілеті болмады. Маңғыт және Монғол хандарымен әскери қақтығыстар ... Бұл ... ... үшін ... ... Қазақ хандығы оңтүстіктегі және солтүстік-батыстағы жерінің бір бөлігінен айрылып, оның ықпалы тек Жетісуда сақталып ... ... ... інісі Бұйдаштың (1533-1534) тұсында да феодалдық қырқысулар мен соғыстар тоқталған жоқ.
Хақназар ханның ... ... ... ғ. 2 ж. ... ... ... ... ханның баласы Хақназар (1538-1580 жж.) өз үлесін қосты. Ноғай Ордасындағы алауыздықты сәтті пайдаланған ол, Жайық өзенінің сол жағындағы жерді қосып ... Оның ... ... мен ... ... алуды көздеген Моғол ханы Абд- Рашидке қарсы ұтымды күрес жүргізілді. lefttopХақназар өзара тартыста өзбек ханы Абдулланы қолдау арқылы Сыр бойындағы ... ... ... ... ... Оның ... ... қорыққан Ташкенттің ұлыстық әміршісі Баба сұлтан жансыздары арқылы Хақназарды у беріп өлтірді.
Тәуекел ханның тұсында Қазақ хандығы
Ақназардың мұрагері Жәдіктің ... және ... ... немересі қартайған Шығай (1580-1582) болды. Ол өзінің баласы Тәуекелмен (1586-1598 хан болған) бірге Баба сұлтанға қарсы ... ... ханы ... ... Абдолла Шығайға ходжент қаласын сыйға тартып онымен қосылып Баба сұлтанға қарсы Ұлытау жорығына шығады. Осы жорықта Шығай қайтыс ... ... ... ... енді ... ... ... - 1586-1598 жылдары хандық құрған қазақ ханы, батыр, қолбасы. Әз-Жәнібектің немересі Шығай ханның ұлы. ... хан ... ... ата жауы Баба ... өшін ... ХVI ... соңында Бұхарда Абдоллах хан қайтыс болғаннан соң іштей тақ таласы басталған. Осы ... ... ... ... ... Тәуекел хан Бұхараны алмақ болады. Алайда Бұхараны ... ... ... ... көп ... ... ...
Есім ханның тұсында Қазақ хандығы
Есім хан (1598-1628 (1645) ж.ж. билік құрған) Шығайұлы Есім хан (1628-1645) - ... ... ... ... ... баласы, атақты Тәуекел ханның туған інісі. Есім хан туралы халық жадында сақталған аңыз -әңгімелер, дастан-жырлар көп. Оны халқы деп ... хан ... ... ... ... өлгеннен кейін келді. Бұл кезде Қазақ хандығының шығысындағы жағдай ... ... ... ... ... еді. ... ... тайпаларының бірігіу процесі жүріп жатты. Сондықтан ол көршілерінде болып жатқан жағдайды жіті ... ... ... ... ... өз пайдасына шешуге ұмтылып бақты.Ойраттардың бір жағынан Ембі, ... Еділ ... ... ... екінші жағынан орыс қамалдарының гарнизондарымен қақтығысуы Есім хан саясатының ықпалды болуына елеулі жағдай жасады. Ақырында үш ... ... ... ... ... сезген ойрат әміршілері Есім ханның үстемдігін мойындап, тату ... тұру ... ... ... ... жіберуге мәжбүр болады.Хандығының шығысындағы жағдайды осылайша өз пайдасына ... Есім хан ... де ... ... шекарасын кеңейте түсу саясатын мұнда да батыл жүргізіп бағады. Оған жағдай да ... ... ... бұл ... ... болған Бәки Мұхаммед ханның орнына оның інісі Уәли Мұхаммед пен Герат-Хорасанның билеушісі Дінмұхаммед баласы Иманқұлы таласып жатқан еді. Осы қақтығысты өз ... ... Есім хан ... ... ... Ол ... Уәли Мұхаммедке көмектесемін деп уәде беріп, кейін Иманқұлы жағына аунап түседі. ... ... ... бірігіп, Уәли Мұхаммедті өлтірісіп, Иманқұлымен одақ жасасады да, сол жылы Иманқұлыға қарсы шығып, Самарқантқа әскер жөнелтеді.Бұл кезде Иманқұлының Есіммен ... ... жоқ еді. ... ... шартқа отырып, Ташкент пен оның төңірегінің түгелдей қазақтардың иелігі екенін ресми түрде мойындайды.Бұдан кейін Есім хан Моғолстан ханы ... қызы ... ... ... ... ... қызын Әбдірахымға беріп, қарсы құда болу арқылы оны өзінің жақтасы етіп, ... ... ... ... ... Тұрсын ханды талқандап, дара билікке қол жеткізеді.
Есім ханның билігі тұсында (1598-1645) халық жадында деген атпен қалған ... ... ... ... ... ... ... Мұны деп ұққан жөн. Бірақ оның көктен алынбағанын, өз заманының орайы мен талабына ... Есім хан мен оның ... ... ... ... бір нұсқасы екенін де естен шығармаған абзал. Түтпет келгенде, деген ... мәні де Есім ... ... ... ... заңдарға байланысты айтылған. Қоныс-тұраққа, мал-мүлікке, адамдар арасындағы қарым-қатынасқа қатысты туындайтын ... ... осы ... ... өзі ... Тәукенің әйгілі негіз болып, қазақ халқының мәдени-рухани және салт-дәстүр қалыптарының төлтумалығын шыңдай түсуге ықпал етті. ... ... ... хандары сияқты, Есім хан да тақ үсті мен ат ... ... ... ... тұлға. Оны халқының атанған атақты ханның қайтыс ... жылы - 1645 жыл ... ... ... сияқты.
Есім хан дүние салған соң қазақ хандығының тағына Жәңгір хан (1645-1652) отырды. Халық оны ел үшін ... ... орай деп ... Хан ... Түркістан қаласында ұстау Жәңгір хан тұсында басталды.Есім хан қазақ тарихында деген атпен әйгілі болды, оған бұл атақ ... ... ... ... бірге Мауреннахрға жасаған жорықта ерекше көзге түскені үшін берілген екен. Есім хан - Шығай ханның баласы, ол ... ... ... ... ... хан ... ... Хан тағына отырған соң Бұхарамен бітім-шартын жасасып, Орта Азия қалаларымен бейбіт, экономикалық байланыс орнатуға ұмтылды. Қазақ хандығын бір орталыққа бағынған ... етіп ... ... деп ... ... ... Есім ... қазақтарды бір орталыққа бағындыру саясатына қарсы болған сұлтандар қазақ хандығын бөлшектеуге тырысты.Ташкент қаласы қазақ хандығына қараған соң оны ... ... ... ... сұлтанның баласы Тұрсын Мұхаммед сұлтан басқарған еді.Ол көп ұзамай тәуелсіз хан болуға әрекет жасады. Тіпті өз атынан ақша соқтырып, ... ... ... ... хандығын екіге бөліп, Түркістан қаласын орталық еткен Есім хан, Ташкент қаласын орталық еткен тұрсын хан билеген еді. ... ... ... ... болды. Бұл екі жақ ұйғыр, қырғыз, қарақалпақ билеушілерінен өздеріне одақтас-жақтастар іздеуге кірісті. Есім хан тобы Яркент хандығына қарсы болып ... ... ... ... ... Ал Тұрсын Мұхаммед хан жағы Яркент билеушісі Шажайдің Ахметтің жақтасы ... ... ... ... ... мен Ахметтер де бір-бірімен жауласып отырған билеушілер болатын. Есім хан өзіне мықты сүйеніш ету үшін ... ханы ... ... ... ... хан Әбдірахимнің қызы Патша ханымға үйленді де, ағасы ... ... ... ... ... Есім хан мен Тұрсын хан арасында күрес шиеленісе берді, 1627-жылы Есім хан Тұрсын ханды ... ... ... өз қол астына біріктірді. Есім ханның феодалдық бытыраңқылықты жеңіп, ... ... ... ... күрестері қазақтың атты тарихи жырына өзек болған. Есім хан Ташкент қаласына білдіртпей түнде ... хан ... ... ... ... ... ханды қаперсіз ұйықтап жатқанда қапылыста өлтіреді, сонда Есім ханның қасындағы Төлеген (Марқасқа) жырау оны мынадай жырмен оятады:

Есім хан ... ... ... ... ... ... ... Махмұд ибн Уәлидің айтуына қарағанда, Есім хан 1628-жылы қайтыс болған. Ал ... ... ... қайтыс болған делінеді.
Қазақтардың өзара саяси қарым-қатынасы
16 ғасырда қазақ хандығы солтүстікте ... ... ... ... ... ... 1563 жылы ... әулеті мен Тайбұғы руы арасындағы ұзақ жылдар бойы жүргізілген күрестен кейін Сібір хандығы Шайбани әулеті Көшім ханның қолына көшті.
Сібір ... ... ... ... қырық рудан құрылған және угар тайпаларының жиынтығынан тұрды. Хандықтың негізгі халқы түркі тілдес деген ... ... ... Сібір хандығы Қазақстанмен саяси және сауда байланысын жасап тұрды.1552 ж. ... ... ... ... ... ... ол ... хандығымен көрші болып шықты. 1581 ж. Ермактың сібірге жорығы басталды. Көшім хан жеңілгенмен, ... ... ... ете ... ол 1584 ж,. қаза ... ... ... хандығы да көтерілмеді. Сөйтіп ол 1598 жылы Ресей құрамына енді.17 ғ. 2 ж. Қазақ хандығының жағдайы нашар болды. Өзара ... ... ... ... бір ... ... алып осы ... көшіп жүрген қазақтар мен қырғыздарды бағындырды. Бұқара әскерлері Ташкентті алып, қазақтарды ығыстыра бастапан ... ... ... бірі ... ... ... жоңғарларға қарсы күресу үшін әскери одақ жасауға көндірді. Жәңгір жоңғарларға қарсы жорықта 1652 ж. қаза тапты. 17 ғ. 90-ж-да ... ... ... шабуылы бәсеңдеді. Бұл кезде қазақ хандығының нығаюы, қырғыздар мен қазақтар арасындағы одақ және оған қарақалпақтардың қосылуы ... ... ... тұсында Қазақ хандығы
1680 ж. Жәңгірдің баласы Тәуке (1680-1718) хан ... Оның ... ... ... ... ... Жеті ... көшпелілердің ел билеу заңы болып табылады. lefttopОның негізгі баптарының мазмұны: қанға қан алу, яғни ... ... ... оған ... ... ... (ер ... 1000 қой, әйелге 500); ұрлық, қарақшылық, зорлық-зомбылыққа өлім жазасы ... ... ... ... ... арқылы жеңілдетуге болады; денеге зақым келтірсе, оған сәйкес құн төленеді (бас ... 100 қой, ... 20 қой); егер әйел ерін ... өлім жазасына кесіледі (егер ағайындары кешірім жасаса, құн ... ғана ... ... ... ... әйел ... жазадан босатылады); төре мен қожаның құны қарашадан 7 есе ... ... егер ері ... өлтірсе, әйел құнын төлейді.
Қазақ хандығының саяси-әлеуметтік шағы
Феодалдық қанау көптеген салық түрін енгізді. Малшыдан зекет, егіншіден ұшыр ... Ең ... ... ... болды. Олар тек Шыңғыс тұқымынан шықты. Феодалдық шартты жер ... ... ... ... ... әсіресе Қазақстанның оңтүстік аудандарында, Сыр бойындағы қалалар аймағында қалыптасты. Олардың сойырғал, иқта, милк, вакуф сияқты түрлері болды. ... ... ... ... ... жерді иеленушілер онда тұратын егіншілерден, қолөнершілерден өз пайдасына салық ... ... ... ... ... бөлу негізіне әл-ауқаттылық жағдайынан гөрі, әлеуметтік шығу тегі негізге алынды. Жоғары аристократтық топ ақсүйектерге Шыңғыс әулеттері хандар, ... ... ... ... ... Ал ... ... әл-ауқатына қарамастан қара сүйеккке жатқызылды.
Қазақ хандығының мәдениеті
Қазақ поэзиясының аса ірі ... ... (15 ғ.), ... (16 ғ.), ... (17 ғ.). ... ... жыры тарихи оқиғаларға құрылған. Мысалы: Қобыланды, Ер ... ... Ер ... ... ... ... ... діні толық тарады. Араб әліпбиі қолданылды.18 ғасырда қазақтар үз жүзге бөлініп өмір сүріп ... Әр ... өз ханы ... Кіші ... Әбілхайыр, Орта жүзде Сәмеке (Шахмұхамед), Ұлы Жүзде -Жолбарыс, Түркістан қаласын астана еткен Үлкен Орданың ханы Тәуке еді. Қазақ ... ... ... болмауын көршілері өз пайдасына шешуді ойлады. Оңтүстік-батыстан Жайық казактарының қолдауымен Еділ бойындағы ... ... Кіші ... ... ... ... Солтүстіктен Сібір казактары тыным бермеді. Орта Азиядағы Бұқара мен хиуа хандықтары да қазақ жерінен дәмелі ... ... ... асып ... ... ... ... ойраттарға қарсы күресі
16 ғасырдың соңында ойраттар(қалмақтар) төрт тайпалық бірлестіктен тұрды. Олар ... ... ... ... алып жатқан торғауыттар, Ертістің жоғары ағысында қоныстанған ... ... ... ... маңындағы хошауыттар, Іле өзенінің жоғары жағындағы шоростар еді.Қазақтар мен ойраттар арасындағы жайылым жер үшін ... 15 ... ... 16 ғ. соңында ойраттардың шағын бөлігі қазақ ханы Тәуекелге бағынды. 1635 ж. ... ... ... ... ... ... ... қатынастары Батур хонтайшы (1634-1654) билік құрған кезде шиеленісе түсті. Онан ... ... ... ... ... ... ... маңызды сауда жолдары өтетін қалаларды өздеріне қаратуға тырысты.
Қазақ халқының жоңғарларға қарсы күресі
1718 жылы ... ... ... Болат хан болды. Оның кезінде қалмақтардың қазақ жеріне жорығы күшейді. Бұл ... ... ... ... артиилерия сержанты Иоганн Густав Ренаттың әсері күшті болды. 1709 жылы ... ... ... ... ... Ренат Тобыл қаласына айдалды, осында Ертістің бойында Бухгольцтің экспедициясы ... ... ... маңында 1715 жылы қалмақтарға тұтқынға түседі. 1733 жылға дейін қалмақтардың қолында болды. Ол ... ... ... баспахана жасап, әріп құюды үйретеді.Жан-жақты әскери дайындығы бар жоңғарлар 1710-1711 жж. қазақ жеріне басып кіріп соғыс жүргізді. Олар 1717 жылы ... ... ... ... ... 30 мың жасағын талқандады. Келесі жылы жоңғарлар қазақтарды Бөген, Шаян, Арыс өзендері бойында тағы да қырады.
Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама
1723 жылы ерте ... ... ... ... тағы да ... ... Шуна Дабо ... қалмақ басқарған бұл шайқас екі бағытта жүруі тиіс еді. Бірінші бағыт Қаратауды басып ... Шу мен ... ... шығу ... ... ... ... соққы беріп, Шыршық өзеніне жету болатын. Бұл жоспарды іске асыру үшін әскерлер жеті ... ... оның бірі ... ... ... Балқаш көліне құятын төрт өзеннің бойына топтастырылды. Қалмақтың ірі қолбасшысы Амурсана басқарған 70 мың адамнан тұратын екінші бір тобы Іле ... ... ... ... ... жағасына, Нарын өзенінің күншығыс жағынадғы Кетпен тауы баурайына орналасты.Бейғам отырған қазақтар аямай қырылды. Жоңғарлар Жетісуды, Ұлы жүзді қырып-жойып, Ұлы жүз, Кіші жүз ... де ... ... басы ... ... ... Ұлы Жүз бен Орта ... қазақтары Самарқан пен ходжентке қарай шұбырды. Кіші жүз қазағы хиуа мен ... ... ... ... ... сол ... ... маңына топтасты. Халық бұл кезеңді деп атады. деген ән туды.Халық ең соңында бірігудің қажеттігін түсінді. 1728 жылы ... ... Кіші жүз ... ... ... ... ... бастапан әскерлер Ырғыз уезінің оңтүстік шығыс бетіндегі Бұланты өзенінің жағасында деген жерде қалмақтарға қарсы соққы берді.1730 жылы ... ... көлі ... тағы ... ... ... Қабанбай, Наурызбай, сияқты батырлар бастапан қазақ жасақтары жоңғарларға аяусыз соққы берді. Бұл жер кейін деп аталып кетті. Шуно Дабо ... ... Іле ... ... шығысқа қарай қашуға мәжбүр болды. Қазақ жерін азат ету жолындағы соғысты жеңіспен аяқтау үшін Үш ... ... ... таяу ... ... ... жиналды. Қолбасшы болып Әбілхайыр мен Бөгенбай сайланды.Осы тұста Тәуке ханның баласы Үлкен Орда иесі ... хан ... ... ... талас басталды. Болат ханның інісі, Орта Жүздің ханы ... ... ... ... ... Сондай-ақ қалмақты қыруда үлкен ерлік танытқан Кіші жүз ханы Әбілхайырда тақтан дәмеленді. Алайда аға хан ... ... ... ұлы ... ... ... ... наразы болып, майдан шебінен әскерін алып кетті. Сәмеке де Шу бойымен Бетпақдалаға қарай өз әскерін алып кетті. Жоңғарларға қарсы ... ... ... Ұлы ... ханы ... жоңғарлармен мәмлеге баруға мәжбүр болды.Осы тұста әрбір жүздің ішінде феодалдың бытыраңқылық күшейді. Кіші жүз сұлтандары Батыр мен Нұралы ... ... өз ... ел ... Сол сияқты Орта жүзде Күшік пен барақ сұлтандардың да өз иеліктері болды. ... ... ... хиуамен қатынасы да нашар болды. Еділ өзені бойында қалмақтар мен башқұрттар Кіші Жүздің жеріне шабуыл жасап, үнемі қауіп туғызды.
Абылай ханның ... ... ... жылы 20 ... Ор ... ... ... және қарақалпақ, қазақтардың Кіші, Орта және Ұлы ... ... ... келіссөз жүргізілді. Онда Ресей өкілі қазақ пен жоңғар арасындағы ... ... уәж ... ... Бірақ жоңғарлар оны тыңдаған жоқ. Олар орыс қамал-бекіністеріне, қазақ қоныстарына жақын жерде 20 мың әскер ұстап, қазақты мазалауын қоймады. lefttopЕндігі ... ... өз ... ғана сенуіне тура келді. Осы идеяны орнықтыруға Абылай хан зор күш жұмсады.1711 жылы дүниеге ... ... ... бастапқы есімі Әбілмансұр болды. Ол жастай жетім қалды. 1731 жылы ... ... ... ... ханы ... ... 1745 жылы ... оның мұрагерлері таққа таласты. Осы кезде оған Цинь империясы тиісе бастайды. ... осы ... ... Ол сыр бойындағы қалаларды азат етуге кірісті. Ол бұл жорықта қазақ әскерлерін үш топқа бөлді. Оның бірінші тобын ... ... мен ... жырау басқарды. Бөгенбай басқарған 10 мың әскер Түркістанның солтүстік жағына, ... ... ... ... тиіс ... ... ... батыр басқарды. Оған Тәтіқара жырау қосылды. Олар Сырдың төменгі ағасына қарай кетті. Үшінші негізгі ... ... өзі ... ... қатысушылар Шиелі, Жаңақорған бойымен Түркістанның күнбатыс жағына қарай ... Бұл ... ... ... Сырымбет, Малайсары, Жанұзақ болды.Жоңғар әскерін басқарған Қалдан Сереннің ортаншы ұлы ... ... де өз ... үшке ... Ол ... ... ... Абылайға қарай бағыттады. Оның қару-мылтығы, түйе үстіне ... 15 ... бар еді. ... ... ... ... садақпен қаруланды.Цевен Доржи өзінің ауыр қолымен Абылай әскерлерінен бұрын келіп, Жаңақорғанға бекініп алды. Абылай Жаңақорған ... ... ... ... ... оң жақ қанатқа, Баянды әскердің сол жақ ... ... ... ... үш мың қолы бар Малайсары, Оразымбет батырлардың әскерін топтастырды.Бұл соғыс екі айға созылды. Қазақ әскерлері ... ... ... ... ... ... жетті. Бөгенбай басқарған әскерлер Созақ пен Сайрамды босатты. Батыр Баян Талас өзеніне дейін барды. Жәнібек батырдың әскерлері қарақалпақ ... ... ... Сырдың жоғарғы сапасына шегіндірді. Амалы таусылған Цевен Доржи Абылайдан бітім сұрауға мәжбүр болды.Келісім бойынша ... ... ... ... ... ... ... өтті. Түркістан туралы мәселе кейінірек шешілетін болды. Абылой бұл ... ... ... ... ... бастамасы деп есептеді. 1745 жылғы соғыс осымен бітті.
Қазақ жерін ... ... ... мақсатымен Абылай бастапан қазақ жасақтары 1750 жылы жауды жоңғар ... ... ... ... ... жылы жоңғарлар бірнеше ұсақ иеліктерге бөлініп кетті. Осыдан кейін 1758 жылы Жоңғар мемлекеті құлады. 1758 ж. Цинь ... ... ... ... ... ... ... алды. Цинь империясының батыс шекарасы қазақ жерімен шектесті. Қытайлар дүркін-дүркін шабуыл жасап қазақтарға тыным бермеді. Абылай келісімге келу туралы Пекинге ... ... ... ... ... ... ... орнату жолдарын іздестірді. Ол Ресеймен де қарым-қатынас орнатты.1771 жылы ... хан ... ... ... ... Орта ... ханы етіп сайлады. Бір жылдан кейін 1772 жылы вице-канцлер М.Л. Воронцовтың жарлығымен Абылайға арналып Есіл өзеніне таяу ... ... ағаш үй ... ... 1780 жылы ... айында Ташкентте 69 жасында қайтыс болды. Орнына Уәли сайланды.
Пайдаланған әдебиет
1. Қазақ Энциклопедиясы
2. Батыс ... ... ... -- ... ... 2002 ISBN ... ... Энциклопедия. - Алматы. баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы."14 бет
16-17 ғасырлардағы Қазақ хандығы37 бет
VI – VIII Қазақ Хандығы20 бет
XV ғасырдың соңы мен XVI ғасырдың басындағы Қазақ хандығының сыртқы саяси қатынастары76 бет
XV – XVI ғасырлардағы қазақ хандығының құрылуындағы керей – Жәнібектің, Хақназар және Тәуекел хандардың тарихи рөлі және оны нығайту жолындағы ішкі және сыртқы саясаты78 бет
XVI ғ. Мухаммед Шайбани ханның Қазақ хандығына қарсы жорықтары56 бет
Xvi ғасыдағы қазақ хандығының саяи әлеуметтік және экономикалық дамуы16 бет
XVI-XVII ғасырлардағы Қазақ хандығы9 бет
XVI-XVII ғасырлардағы қазақ хандығы туралы4 бет
XVI-XVII ғғ Қазақ хандығы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь