Ақшаның мәні және қызметтері

1 Жалпы мәліметтер
2 Тарихы
3 Ақшаның мәні және қызметтері
3.1 Ақшаның қажеттігі және шығу тегі
3.2 Ақшаның түрлері
3.2.1 Толық құнды ақшалар
3.2.2 Толық құнсыз ақшалар
3.3 Ақшаның экономикадағы рөлі
3.4 Ақшаның теориялары
4 Ақша айналысы және ақша жүйесі
4.1 Ақша айналысы және оның заңы
4.2 Инфляция
5 Ақша массасы және ақша базасы
6 Ақша жүйесі
6.1 Ақша жүйесінің типтері
6.2 Ақша жүйесінің элементері
7 Тиыннын екінші беті
8 Пайдаланылған әдебиеттер
        
        Мазмұны:
1 Жалпы мәліметтер
2 Тарихы
3 Ақшаның мәні және қызметтері
3.1 Ақшаның қажеттігі және шығу тегі
3.2 ... ... ... ... құнды ақшалар
3.2.2 Толық құнсыз ақшалар
3.3 Ақшаның экономикадағы рөлі
3.4 Ақшаның теориялары
4 Ақша айналысы және ақша ...
4.1 Ақша ... және оның ... ... Ақша ... және ақша ... Ақша ...
6.1 Ақша жүйесінің типтері
6.2 Ақша жүйесінің элементері
7 Тиыннын екінші ... ... ... және ... - ... ең кең тараған түрлері.
Ақша - айырбас құралы ретінде барлық адамдармен қабылданатын және басқа тауарларды (қызметтерді) бағалауға қызмет ететін ... ... ... ... ... ... ... және дүниенің түрлі бөліктерінде адамдар ақша ретінде әр ... ... - ... мал, ... ... және ... ... Ұзақ уақыттар бойы ақша есебінде алтын және күміс жүрді. Қымбат металдардың физикалық қасиеттері (біртектілігі, ... ... ақша ... тиісті талаптарды толық ақтады. Сондай-ақ металл ақшалардың маңызды қасиеттерінің бірі - ... ... ... еді. ... металдар, көлемі қандай болса да, өзінің пайдалы қасиеттері мен құндылығын жоғалтпайды. Құнды ... ... бір ... ... ... ... ... алтын және күміс теңгелер пайда болды.
Соңғы ғасырларда алтын және ... ... ... ... ... жүре бастады. Қағаз ақшаның құны алтынмен кепілденді және олар алтынға ... ... ... money; cash; нем. Geldn, ... -- ... бірдей балама ретінде барлық басқа тауарлардың құнын көрсететін ерекше тауар. Ал ... ... ... ... тұтынушылар арасындағы экономикалық байланысты қаматамасыз етеді. Ақша тауар өндірісі мен тауар айырбасының тарихи дамуы нәтижесінде пайда болды. Алғашқы ... бір ... ... екінші еңбек өніміне тікелей айырбасталды. Кейінірек айырбас сауда дамуының ... ... жай ... ... ... ... және жайылыңқы формасы келді. Одан әрі өндіріс пен айырбастың дамуы нәтижесінде тауарлар арасынан бір ... ... ... ... ... осы ... ... Сөйтіп, құнның толық және жайылыңқы формасы құнның жалпылық формасына орын берді. Құнның ең жоғарғы ақша ... ... ... ... рөлі бір ... еншісіне тиді, яғни ерекше тауар түрі - ақша пайда болды. Осы кезде әр түрлі тайпалар мен халықтар ... ақша ... ішкі және ... сауда-саттықтың басты заттары болып табылатын тауарлар бөлініп шықты. Ақша рөлін кейбір халықтарда ... ... ... ... т.б.) мал, ... ... Скандинавияда - аң терісі, Қытайда - шай, Абиссинияда - тұз атқарды. Қазақстанда ішкі ... ... үшін ... ... ... ретінде тоқты немесе саулық қой пайдаланылды. Бертін келе тауар өндірісі мен тауар айырбасының дамуы және халықтар арасындағы ... ... ... ақша рөлі ... металдарға ауыса бастады. Өйткені, металл (әсіресе алтын, күміс) өзінің табиғи қасиетінің арқасында ақша рөлін атқаруға өте ... ... ... мен ... жалпыға бірдей балама рөлін атқаруына байланысты құнның жалпылық формасы ақша формасымен айырбасталды. Ол кез келген тауарға айырбасталды.
Ақша әр алуан қызмет ... ... мен әр ... ... құнын көрсетеді, айналым құралы, төлем құралы ретінде пайдаланылады, сол сияқты қор ... және ... ... ... ... Ақша ... ... кеткен шығынды өлшеуге, еңбекті сан және сапа жағынан бақылауға мүмкіндік береді. Ақшаның мәні оның ... ... ... ... ... негізінен, үш түрлі қызмет атқарады:
* айналыс құралы ретінде - ақшаға кез келген тауарды сатып алуға ... құн ... ... - ... нарыққа ұсынылған кез келген тауардың құны өлшенеді
* қорлану қоры қызметін атқарады - егер ... ... ... ... ... ақшаны өзге тауарларды сатып алуға ұзақ уақыт пайдаланбаса, андай ақша қазына құрау ... ... мәні және ... ... өндірісінің дамуындағы бірден - бір шарт және өнім болып табылады. ... - бұл сату ... ... үшін ... еңбек өнімі.
Ақша құн өлшемі қызметін идеалды, оймен ойлау арқылы орындайды. Яғни, ... ... ... ... ... ... орындалады, сонымен құнның тауар формасынан ақша формасына айналуы үшін тауардың бағасын белгілесек жеткілікті.
Тауар бағасын өлшеу үшін қолма-қол ақшаның ... ... ... ... ... ... теңестіру ойша орындалады. Тауарларды ақшаның көмегімен өлшеуге болады, өйткені олар адам еңбегінің ... ... ... тауар айналысы ақша қозғалысымен байланысты. Бірақ ақша қозғалысы міндетті түрде тауар қозғалысымен бір ... ... тиіс ... Ақша ... ... ... ... Олар өткізу процесін еркін аяқтайды. Ақшаның қозғалысы тауар қозғалысынан ерте немесе кеш жүруі мүмкін.
Егер ... мен ... ... - қарсы қозғалысы болмаса, яғни тауар төлем ақы түскенге дейін сатып алынған немесе керісінше болса, онда бұл ... ... ... ... қызметін атқарады.
Ақшалар төлем құралы ретінде тек қана тауар айналысына ғана ... ... ... ... - ... қатынастарына да қызмет етеді.
Ақша белгілері әр түрлі жағдайда қамтамасыз етіледі. Қолма - қол тұтыну заттары жәнне қызметтер ... ... ... ақшалар айналыста өзінің меншікті құнының арқасында жүрсе, ал ... ... ... ... ... құнға ие болады. Мемлекет сол елдің шеңберінде ғана оларға еріксіз өзіндік құн белгілейді. Бұл жерде ол ... ... ақша ... ... ... ... кез ... купюраларды шығаруы мүмкін.Ақшалар ешқашан да алтынға ауыстырылмаған. Бірақ кейбір жағдайларда мемлекет айналысқа ... ... ... ... ... бағасы бойынша алтынға ауыстырған кездері болған.
Қағаз ақшалардың өздерінің меншікті құны ... да, олар ... ... ... ... толық құнды ақшалардың қызметтері арқылы атқарады.Жалпы алғанда қағаз ақшалардың құнсыздануы тұрақсыз экономикаға тән.
Ақшаның қажеттігі және шығу тегі
Ақшаның, өндіргіш күштер мен ... ... ... ... ... ... пайда болғандығы ертеректен бізге белгілі. Ақша жаратылысын зерттегендегі басты анық болғаны, ол оның ... шығу ... ... ... ... -- сатуға немесе айырбастауға арналған ... ... Осы ... ... ... ... ақшаның пайда болуының объективтік алғы шарттарын туғызған.
Нақты және абстракті еңбектің, жеке және қоғамдық еңбектің бөлінісі, тұтыну құны мен ... ... ... ... ... болатын қайшылықтар айырбас құнның әр түрлі нысандарын туғызды. Айырбас -- бұл бір тауар ... ... ... ... ... ... ... Мұнда тауарлардың баламалылығын (мал = бидай = балта), яғни, ... ... ... ... және ... байланысты өлшенуін талап етеді. Сонымен қатар, әртүрлі тауарлардың бір-біріне өлшенуіне ортақ негіз болуы қажет.
Мұндай негізге тауарлардың құны, ... ... ... ... ... ... және сол ... айналып отырған қоғамдық еңбекжатады. Тек қоғамдық еңбек қана (жеке адамның еңбегі емес) тауарларды өлшенетін жасайды. Нарықта бір тауарды ... бір ... ... өзі бұл тауарларға еңбектің шығындалғандығын, яғни екі тауардың да құнының барлығын көрсетеді. Осыған байланысты жекелеген тауарларды өндіруге ... ... ... ... ... ... ... да бірдей болмайды. Сөйтіп, қоғамдық еңбекті немесе құнды ... ... ... ... ... ... құнының (1 мал = 1 қап бидайға) ұғымы туындайды.
Айырбас құны -- бұл бір ... ... да бір ... ... ... ... ... білдіреді.
Ақшаның түрлері
Ақша- өзінің дамуы барысында екі түрге бөлінеді:
* толық құнды ақшалар (нағыз ақшалар);
* толық құнсыз ақшалар ... ... ... ақшалар
Толық құнды ақшалар (нағыз ақшалар) -- номиналдық құны оны дайындауға кеткен нақты құнымен сәйкес ... ... ... ... ... және ... ... жатады. Металл ақшалар әр түрлі нысанда болған. Монета түріндегі нысаны -- бұл олардың соңғы ... ... бет жағы -- ... ... жағы -- ... және жаны -- гурт деп ... ... ақшалар
Толыққұнсыз ақшалар (құнның белгілері) -- номиналдық құны нақты құнынан, яғни олардың өндірісіне кеткен қоғамдық ... ... ... ... ... мыналар жатады:
* құнның металдық белгілері -- арзан ... ... ... ұсақ ... ... жез, ... т.б. ... құнның қағаздан жасалған белгілері.
Құнның қағаздай белгілері екіге бөлінді: қағаз ақшалар және несиелік ақшаларға.
Ақшаның экономикадағы рөлі
Ақша экономикадағы ... ... ... ... ... ... орындайды. Ақшаның әр қызметі тауар айырбасы үдерісінен туындайтын тауар өндірушілердің нысаны ретінде ақшаның әлеуметтік және экономикалық мазмұнының белгілі бір жақтарын ... ... ... ... ... ... ... құн өлшемі және баға масштабы;
* айналыс (айырбас) құралы;
* төлем құралы;
* қорлану және қор жинау құралы;
* дүниежүзілік ақша.
Ақшаның теориялары
Ақшаның ... ... оның ... ... ... Ақшаның металдық теориясы;
* Ақшаның номиналистік теориясы;
* Ақшаның сандық теориясы.
Ақшаның ... ... ақша ... бағалы металдардың атқару барысында XV -- XII ғғ. ... Бұл ... ... Англияда У .Стэффорд, Т.Мэн, Д.Норс жатса, Францияда А.Монкретьен жатты. Олар монетадан жасалған ақшалардың бұзылуына қарсы болды.
Ақшаның металдық теориялары сауда буржуазиясының ... ... ... ... ... экономиядағы бағыты -- меркантилизмді көрсетті. Осы теорияға ... ... ... сыртқы сауданы жатқызды. Төлем балансының активті қалдығы ғана елге ... ... ... ... ... ... метализм теориясының қателігі, біріншіден, байлықтың көзіне адам еңбегімен жасалатын материалдық игіліктер емес алтын мен күмістің жатқызылуы, екіншіден, айналыстағы ... ... ... ... ... ... ... шығарғандығымен сипатталады.
Капиталдың бастапқы қорлануы аяқталуымен байланысты олардың көзқарастары өзгеріп, яғни байлықтың көзіне сыртқы сауда мен бағалы металдар емес, ... мен ауыл ... ... ... ... Соған сәйкес ішкі нарыққа көңіл аударылып, металл ақшалардың ұлтқа ... ... ... ғ. ... ... ... ... теориясының қайта тууы 1871 -- 1873 жылдардағы Германияда алтын монета ... ... ... ... Бұл -- ... ... теориясының бірінші метаморфозасы. Неміс экономистері (К.Книс және т.б.) ақшаға бағалы металдармен қатар, орталық банктің банкноталарын да жатқызды. Сол ... ... ... инфляцияға қарсы бағытталған ақшалай реформаларды негіздеу үшін пайдаланылды.
Ақшаның металдық теориясының екінші метаморфозасы бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болды. Оның өкілдері ... ... ... ... ... қажеттігін мойындай отырып, алтын монометализмінің жаңа қысқарған нышандарын: алтын құйма және ... ... ... ... арналған өздерінің теорияларын жасады.
Ақшаның металдық теориясының үшінші метаморфозасы ... ... ... ... ... ... Француз экономистері А. Тулемон, Ж. Рюэфф және М. Дебре, сондай-ақ ағылшын ... Р. ... ... монета стандартын халықаралық айналымда енгізу қажеттігін ұсынса, американ ... ... және ... ... оның ішкі айналымда енгізілуі туралы ұсыныс жасады.
Ақша айналысы және ақша жүйесі
Ақша айналысы және оның ... ... -- ... ... ... ... тауарлы емес төлемдерді және есеп айырысуларды жүзеге асыруға қызмет ететін қолма-қол және ... ақша ... ... ... ... ... ... де тауар өндірісі жатады. Тауар өндірісі тұсында тауарлар әлемі: ... және ... ... ... ... арасында өзара қарама-қайшылықтар туады. Қоғамдық еңбек бөлінісінің терендеуіне және жалпы ұлттық және дүниежүзілік нарықтардың қалыптасуымен байланысты капитализм тұсында ақша ... да әрі ... дами ... ... ... капитал айналымына қызмет ете отырып, барлық жиынтық қоғамдық өнім айналысы мен ... ... ... ... ... және ... нысанының көмегімен тауарлар айналысы, сондай-ақ ссудалық және жалған капиталдың қозғалысы ... ... ... ... ... ақшалар айналысы мен қолма-колсыз ақшалар айналысы кіреді.
Қолма-қол ақшалар айналысы -- бұл ... ... ... ... Оған ... монеталар және қағаз ақшалар (қазыналық билеттер) қызмет ... ... ... ... ақшалар айналысының едәуір белігін орталық банктерден шығарылған банктік билеттер құрайды. Ақша ... ... ... (10-ға жуығы) қазыналық билеттерді шығарушы қазынашылықтың үлесіне тиеді.
Қолма-қолсыз ақшалар айналысы -- қолма-қолсыз ақшалар айналымы ақшаларының ... ... ... -- ... пластикалық карточкалар электрондық аударымдар көмегімен пайдаланылатын клиенттердің ... ... ... (депозиттер).
Қолма-қол ақша мен қолма-қолсыз ақшалар арасында тығыз байланыс пен өзара тәуелділік бар. Ол ... ... бір ... ... ... ... өтіп ... байқалады. Айталық, қолма-қол ақшалардың банктегі депозитке салынуы, олардың қолма-қолсыз ақшаға айналуын білдірсе, ал, банктен жалақы, жәрдемақы, ... ... және ... ... үшін ақша алған жағдайларда қолмақолсыз ақшалар қолма-қол ақшаларға ауысуы байқалады.
Инфляция
Инфляция (лат. inflatio -- , ) -- бұл ... ... ... ... және ... және ... сапасының төмендеуінен туындайтын ақшаның құнсыздануы, сондай-ақ оның ... алу ... ... ... ... ... тәуелсіздік үшін болған соғыс доллардың құнсыздануына әкеліп соқты. Францияда 1784-1794 жылдары революция кезінде өндірілген қағаз ... бір ... 883 есе ... Еркін бәсеке кезіндегі капитализм жағдайында инфляцияны соғыс, ... ... ... ... ... ... ... алтынға айрбасталуының тоқтауы кезінде пайда болды.
Инфляция -- бұл кез ... ... даму ... тән ... ... Инфляцияның себептері айналыс және өндіріс саласында орын алады.
Қазіргі инфляция мынадай факторларға байланысты:
* Ақша айналысының факторларына: бюджет ... ... ... ... көп ақшаның эмиссиялануы есебінен айналыс аясының артық ақша массасына толып кетуі; халық шаруашылығының артық несиеге толуы.
* ... емес ... ... өндірістегі теңсіздікке, шарушылықтың шығындық тетігіне, мемлекеттің экономикалық саясаты, оның ішінде салық саясаты, баға саясаты, ... ... ... ... ... ... ... және ақша базасы
Ақша айналысының негізгі сандық көрсеткіштерінің біріне ақша массасы мен ақша базасы жатады.
Ақша массасы -- жеке ... ... және ... ... және ... ... ... ететін сатып алу және төлем құралдарының жиынтығы.
Ақша базасы -- бұл міндеттемелерге ... ... және ... ... ... жүйесі
Ақша жүйесі -- белгілі бір елде қалыптасып, әдетте заңмен бекітілетін ақша ... ... ... ... жалпыға бірдей балама ретінде қабылданған асыл металға және ақша айналысының негізіне қарай ақша жүйесі екі түрге бөлінеді.
Ақша жүйесінің типтері
Ақша ... ... тән ... және элементері болады. Ақша жүйесінің типі -- бұл ақшаның қандай нысаны болуын сипаттайды. Осыған байланысты, ақша ... ... ... ... қарайдық.
* металл ақша айналысы, яғни мұндай ақша тауары тікелей айналыста бола ... ... ... қызметтерін атқарады, ал несиелік ақшалар металға ауыстырылады;
* несиелік және қағаз ақшалар ... яғни ... ... ... ... оның орнына несиелік және қағаз ақшалар айналысқа түседі.
Металл ақша айналысы екіге бөлінеді:
* Биметализм;
* Монометаллизм.
Ақша жүйесінің элементері
Қазіргі ақша ... ... ... ... ақша бірлігі, ақша түрлері және эмиссиялық жүйе.
Әлем елдерінің ақша бірліктерінің атаулары ... ... ... және ... ... ақша ... атаулары
Ақша бірлігі
Елдің атаулары
Ақша бірлігі
Қазақстан
1 теңге = 100 тиын
АҚШ
1 доллар = 100 цент
Ресей
1 рубль = 100 ... фунт ... = 100 ... ... = 100 копийка
Израйль
1 шекель стерлинг = 100 агора
Беларусь
1 ... = 100 ... иен = 100 ... сум = 100 тийн
Сауд Арабиясы
1 риал = 100 халал
Қырғызстан
1 сом = 100 тыйн
Түркия
1 лир = 100 ... ... = 100 ... ... =100 ... = 1000 филса
Әзірбайжан
1 манат = 100 гепик
Қытай
1 юань = 10 цзяо = 100 финям
Армения
1 драм =100 ... риал = 100 ...
1 лей =100 ... фунт =100 ... Араб ... динар = 100 филса
Үндістан
1 рупия 100 пайса
Ауғанстан
1 ауған = 100 ... ... = 100 ... фунт = 100 ... тугурик =100 мунгу
Австралия
1 австралия доллары = 100 цент
Тайланд
1 бат = 100 сатанга
Ирландия
1 ирландия фунты = 20 ... =240 ... ... = 100 сентаво
Тиынның екінші беті
Ақша белгісіне алтын, ... ... ... ... пайдаланылатын, бірақ құны жоқ банкноттар, қағаз ақшалар, құны толықпаған металл теңгелер, т.б. жатады. Ақша - ... ақша және ... ... түрінде шығарылады. Ақша шығару ісін орталық банктер жүргізеді. Әр елде ақша ... ... сол ... ... ... ... ол ... шығару тәртібін, эмиссия мөлшерін, оны қамтамасыз етудің нормасы мен әдістерін анықтайды. Қазақстанда ақша шығару, олардың айналымын ұйымдастыру және оны айналымнан ... ісін тек ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкі банкноттар мен тиындардың қажетті мөлшерін анықтайды, олардың жасалып шығарылуын қамтамасыз етеді, қолдағы ақша ... ... ... ... белгілейді. Ұлттық банктің ақша шығаратын банкнот фабрикасы бар.
Өндірісті дамыту мақсатында пайдаланылатын ақшаның яғни қаржының бастапқы түріне ақша капиталы жатады. Ол орта ... ... және ... ... ... ... болды. Өнеркәсіп капиталының ауыспалы айналымның бірінші сатысында ақша капиталы өндіріс құрал-жабдықтары мен ... ... ... алуға жұмсалады. Өндіріс процесінде тауар өндіріліп, ол өткізілгеннен кейін ... ... тағы да ақша ... ... ... өндіріс процесінде капиталдың бір түрі оның екінші түріне тұрақты айналып отырады, осының көмегімен қосымша құнның мөлшері де өсіп отырады. Капиталдың ... ... ... ... ақша ... қарыз капиталына айналуы мүмкін. Дәлірек айтқанда, ақша -- қосымша құн әкелетін ақша түріндегі капитал. Ол ... ... бір түрі ... ... ... пайдалану процесінде ақшаға табыну -- ақша фетишизмі (французша fetіche -- сиқыр) пайда болады. Ақша ... -- ... ... табиғатынан туатын обьективтік құбылыс. Алтынның жалпыға бірдей балама рөлін атқаратыны ... ... өз ... ... ... айырбасталатын сиқырлы қасиеті бар деп есептелінеді. Ақша фетишизмі нарықтық экономика жағдайында, ... ақша ... орын алып ... ... ... шарықтау шегіне жетеді. Ақшаның кез-келген тауар түріне айналу ... ... ... -- ... ... ... деп ... Тауардың барлық түрі ғана емес, адамдар арасындағы қатынас, тіпті моралдық қатынастар да ақшаға сатылады да, оған ... ... одан әрі ... түседі.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - ... ҒӨФ. 2006. - 569 б. ISBN ... ... ... ... ... ... категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2
4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 ... ... ... ... ... -- Алматы: Жеті жарғы, 2011. ISBN 978-601-288-026-7
5. Саяси түсіндірме сөздік. - Алматы, 2007. ISBN ... ... ... ... ... сөздігі. - Алматы: ҚР Білім жэне ғылым министрлігінің Экономика ... ... ЖШС, 2007. ISBN ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақшаның атқаратын қызметтерi және олардың қазiргi жағдайдағы дамуы30 бет
Ақшаның мәні мен қызметтері37 бет
Ақшаның мәні, экономикалық мазмұны мен қызметтері42 бет
Ақшаның мәні, қызметтері, рөлі және теориясы30 бет
Ақшаның пайда болуы, мәні және қызметтері30 бет
Ақшаның формалары мен түрлері, атқаратын қызметтері46 бет
Ақшаның экономикалық мәнi және қызметтерi28 бет
Ақшаның қажеттілігі, мәні және қызметтері21 бет
Ақшаның қызметтерін, түрлерін және айналыс әдістерін талдау26 бет
Шаруашылықты ұйымдастыру түрлері. Ақшаның пайда болуы, мәні және қызметтері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь