Популяция және оның құрылымы

Популяция дегеніміз. белгілі бір географиялық аумақта тіршілік етуге бейімделген, генетикалық шығу тегі бір, бір түрге жататын даралар жиынтығы.Популяция латын тілінен аударғанда «попилус».«халық,топ»деген мағынаны білдіреді.
Әрбір жеке түрдің өзіне тән таралу аймағы болады.Олардың сол аймақтағы тобы,сан мөлшері әр түрлі болуы мүмкін.Популяциялық сан мөлшерінің аз немесе көп болуы түрдің шығу тегіне,тариыхына,ареалдың көлеміне, т.б. көптеген себептерге байланысты.
Ағзалардың популяцияларын жан.жақты зерттеуші экологтар С.С.Шварц,А.М.Гиляров,А.В.Яблоков, т.б. өздерінің еңбектерінде популяцияға қазіргі тұрғыдан анықтама береді.Мәселен,С.С.Шварц(1969ж.) популяция дегеніміз «Орта жағдайларының өзгерісіне ұзақ уақыт бойы өзінің тұрақты санын ұстап тұратын бір түрге жататын ағзалардың элементар топтары» деп анықтама береді.
Ал А.В.Яблоклв өзінің еңбегінде «белгілі бір аумақты мекендейтін бір түрге жататын ағзалардың эволюциялық даму жолы ұқсас топтары» дейді.
А.М.Гиляров өзінің әріптестерінің идеяларын дамыта келіп,популяцияға біршама жаңа көзқарасты анықтама беруге тырысты.
Популяция.белгілі бір аумақты мекендейтін шығу тегі бір,ұзақ жылдар бойы табиғаттағы санын тұрақты ұстап келе жатқан бір түрге жататын ағзалар жиынтығы.Популяция ішінде үнемі тіршілік үшін күрес,басқа туыстық топтармен мүмкіндігінше шектелген формалар тіршілік етеді.Олар бір.бірінен жергілікті,экологиялық,географиялық популяциялар деп бөлінеді. Популяцияларды осылайша жіктеу Н.П.Наумов жүйесіне негізделеді.
Популяция.биологиялық бірлік ретінде өзінің белгілі құрылымы, қасиеті және атқаратын фуекциялары арқылы ерекшеленді. Популяция құрылымы ондағы даралар санымен және кеңістікте таралуымен сипатталады.Ал популяцияның функциясы басқа биологиялық жүйелермен ұқсас келеді.Популяцияға тән қасиеттерге өсу, даму,көбею, орта жағдайларының өзгерісіне бейімділігі,генетикалық шығу тегі,экологиялық жағдайлары жатады.
Элементар (жергілікті) популяция.табиғаты бірдей кішігірім аумақтарды мекендейтін бір түрге жататын даралар жиынтығы.Элементер популяциялардың табиғаттағы саны,даму эволюциясы мен ұзақтығы биоценоздың күрделі немесе қарапайымдылығына,бірегейлігіне байланысты болады.
Табиғатта жергелікті популяциялардың араласып кетуі бір.бірінің арасындағы шекараны жойып,түрлердің ұсақтап кетуіне әкеліп соғады.
Экологиялық популяция.жергілікті популяциялардың жиынтығы негізінде қалыптасады.Олар негізінде түр ішіндегі топтар болғандықтан белгілі бір биоценозда тіршілік етуге бейімделген.Мәселен,кәдімгі ақ тиін көптеген ормандарда кең тарал,ан.Сондықтан олардың «қарағайлық», «шыршалық» немесе т.б. экологиялық популяциялары көптеп кездеседін.Олар бір.бірімен жиі араласатындықтан генетикалық алмасулар элментар популяцияларға қарағанда баяу жүреді.
Географиялық популяция. географиялық жағдайлары бірдей аумақты қамтитын,даралар топтарын құрайтын экологиялық популяциялардан тұрады.
        
        Жоспар
Кіріспе
1. Популяция және оның құрылымы
Негізгі бөлім
2.1 Популяцияның қасиеттері
2.2 Табиғи сұрыпталу
2.3 Популяцияның демографиялық құрылымы
Қорытынды
Популяция дегеніміз- ... бір ... ... ... ... ... шығу тегі бір, бір ... жататын даралар
жиынтығы.Популяция латын ... ... ... білдіреді.
Әрбір жеке түрдің өзіне тән таралу аймағы болады.Олардың сол ... ... әр ... ... ... сан мөлшерінің аз
немесе көп болуы түрдің шығу тегіне,тариыхына,ареалдың ... ... ... ... ... жан-жақты ... ... т.б. ... ... популяцияға
қазіргі тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы өзінің ... ... ... бір түрге жататын ағзалардың элементар топтары» деп
анықтама береді.
Ал А.В.Яблоклв өзінің еңбегінде «белгілі бір ... ... ... жататын ағзалардың эволюциялық даму жолы ұқсас топтары» дейді.
А.М.Гиляров өзінің әріптестерінің идеяларын ... ... жаңа ... ... ... ... бір ... мекендейтін шығу тегі бір,ұзақ жылдар бойы
табиғаттағы санын тұрақты ұстап келе ... бір ... ... ... ... үнемі тіршілік үшін күрес,басқа туыстық топтармен
мүмкіндігінше шектелген формалар тіршілік етеді.Олар ... ... деп ... ... ... Н.П.Наумов жүйесіне негізделеді.
Популяция-биологиялық бірлік ретінде өзінің белгілі құрылымы, ... ... ... ... ерекшеленді. Популяция құрылымы ондағы даралар
санымен және кеңістікте таралуымен сипатталады.Ал популяцияның функциясы
басқа биологиялық жүйелермен ... ... тән ... ... орта ... ... бейімділігі,генетикалық шығу
тегі,экологиялық жағдайлары жатады.
Элементар (жергілікті) ... ... ... ... бір ... ... даралар жиынтығы.Элементер популяциялардың
табиғаттағы саны,даму эволюциясы мен ... ... ... ... байланысты болады.
Табиғатта жергелікті популяциялардың араласып кетуі бір-бірінің арасындағы
шекараны жойып,түрлердің ұсақтап кетуіне әкеліп соғады.
Экологиялық ... ... ... негізінде
қалыптасады.Олар негізінде түр ішіндегі топтар болғандықтан белгілі ... ... ... ... ақ тиін көптеген
ормандарда кең тарал,ан.Сондықтан олардың «қарағайлық», «шыршалық» немесе
т.б. экологиялық популяциялары ... ... ... жиі
араласатындықтан генетикалық алмасулар ... ... ... ... ... ... ... бірдей аумақты
қамтитын,даралар топтарын құрайтын экологиялық популяциялардан тұрады.
Географиялық популяциялар салыстармалы түрдебір-бірімен ... ... ... ... ... міне-құлқы
жіне басқа да қасиеттері арқылы ерекшеленеді. Популяциялардың осылайша ұзақ
жылдар бойы жекеленуі ... ... раса ... жаңа ... дүниеге алып келуі мүмкін.Ондай түрлерді географиялық түр
тармағы,раса немесе сол ... ... ... ... ақ ... 20-дан астам географиялық ... ... ... ... мен дене ... оның қандай
аумақтымекендейтігінде емес, популяцияның өзінің жеке ... ... ... ... ұсақ ... ... көптүрлілігін және генефонын байытады ... ... ... ... ... ... ... түр өзінің даму эволюциясы барысында уақыт пен кеңістікке
қатысты миграция ... ... ... бір-бірімен араласып отырады. Ал
өсімдіктер болса,тозаңдары жел ... ... ... ... кең ... шегіндегі популяциялардың әр түрді формалары
қалыптасып отырады,Сондықтан популяцияға экологиялық тұрғыда толық ... ... ... ... ... ... ... бағыт.
Онда: «Популяция дегеніміз-жеке түрдің сандық және сапалық параметрлерімен
сипатталатын түр ... ... ... ... ... ... береды.
Популяцияның қасиеттері
Популяцияның табиғаттағы саны мен ... ... саны ... мен ... ... ... көрсеткіш болып
саналады.Популяцияның саны дегеніміз-белгілі бір көлемдегі немесе ... ... ... саны ... ... болмайды. Оның аз
немесе көп ... ... ... мен ... ... ... белгілі бір көлемдегі немесе кеңістіктегі
даралардың саны мен биомассасының салмағымен өлшенеді.Мәселен,1 гектардағы
шыршалардың ... ... 1 м куб ... су ... ... ... олардың санына байланысты отырады.Тығыздық шексіз
өсуі мүмкін ... Ол үшін ... кең ... ... ... ... керек. Ағзалдарың кеңістіктетаралуы олардың ... ... жүре ... мүмкін.Осыған ... және ... ... жолдары бар.
Кездейсоқ таралу-тек бірегей ... тән ... ... ... таралуы алғашында кездейсоқ болғанымен бірте-бірте
көбейе ... ... ... ... ... алады.
Ағзалардың топтанып таралуы жиі кездеседі,әрі кездейсоқ та болуы мүмкін.
Мысалы, ормандарды ағаштар ... ... ... ... ... бастайды. Өсімдіктердің таралуы спора,тұқым, жеміс арқылы жүзеге асады.
Ал,жануарлардың таралуы белсенді (активті)немесе ... ... ... ... ... ... т.б. тұяқты аңдарда жиі
кездеседі. Енжар таралу көбінесе баяу қазғалатын жануарларға ... ... ... ... ... ... енжар ағзаларда айқын
байқалатын шекаралық ареалдар жиі кездеседі.Оларды біз ... ... ... ... ареалының кең немесе тар ... ... ... белсенділігіне,қорек қорына, т.б.көптеген абиотикалық
факторларға байланысты болады.Мәселен,кәдісгі ... ... саны ... ... ... ... керісінше ірі хайуанатта
мен үлкен ағаштардың популяцияларының саны мен ... ... ... ... де ... ... ... қоректік факторлардың
да рөлі ерекше.Оны біз ақ ... ... саны ... аз ... жылдары күрт азайып кететінін
байқаймыз.Сондықтан табиғатта популяциялардың саны ... ... ... құбылыс.Бірақ кейбір жағдайларда популяциялардың саны бір
бағытта күрт көбейіп немесе азайып кетуі мүмкін.Бұл,процестер табиғатта ... Оның ... ... ... ... шығу ... жылдамдығы,бәсекелестік,қоректің мол болуы,т.б. жатады.
Популяцияның табиғаттағы санын өзін-өзі реттеу мүмкіндігі бар.Әрбір түрдің
көбеюінің жоғарғы және төменгі шегі ... әрі түр ... ... популяция өзінің сан мөлшерін қалыпты ... ... ... ... саны ... тәуліктік және маусымдық
кезеңдерін байқауға болады.Мәселен,ұсақ сүт қоректілер,кеміргіштер,кейбір
құстар мен жәндіктердің өсу,көбею потенциалы өте ... ... ... ... 300-500 ... ... жәндіктер 1300-1500 есе көбейетіні
ғылымға мәлім.Мұндай құбылыстар, әсіресе, шегірткелерде жұқпалы аурулардың
қоздырғыщтарында,вирустар мен ... ... жиі ... ... адам ... ... қауіп төндіруде.
Популяциялардың табиғатағы санының күрт азайып кетуы де ... ... ... плпуляциялар сиреп,бірте-бірте құрып кетуі мүмкін.
Популяциялардың табиғаттағы санының ... ... ... ... ... ... қайталанбайтын ауытқулар тарихта
бірнеше мысалдар ... ... ... ... ... ... жылдан бастап жыл сайын 2000т болған.Одан соң оны аулау бірнеше жыл
бірден 98% -ға ... ... 1944 ... ... тағы да ... ... аулана бастаған.
Табиғатта кездесетін мұндай құбылыстарға ХІХ ғаыср мен ХХ ғаыср аралығында
Ресей ... ... түн ... ... қоян мен ... ... кактусының ,Евразияға кең таралған колорада қоңызы мен
амброзия арамшөбін мысалға келтіруге болады.Ағзаларда сирек ... ... ... ... ортаға түсуімен байланысты екені
көңіл аударарлық жағдайлар. Оның ... ... ... ... ... ... ... көбінесе тұқымы,жемісі,жұмыртқасы
немесе ересегінің келіп түсуі.Нәтижесінде,ағзаның бұрынғы ... ... бойы ... табиға жаулары, паразиттері,ауруларын
туғызушылар,бәсекелестері, т.б.реттеушілеррінің қалып ... ... ... ... жітімі және таралуы мен орын ауыстыруы
олардың ... сан ... ... ... болып келеді.
Ағзалардың көбею мүмкіндігі өте жоғары.Оны ағзаның ... ... ... ... теориялық өсімталдығын зерттеген кезде
көптеген қызықты фактілерге көздері жеткен. Мәселен, бактериялар әрбір 20
минут ... ... ... ... де ... көбеюіне ешбір кедергі
болмаган жағдайда 36 сағат ішінде бүкіл жер ... ... ... ... ... ... өсімдігі бір тал тұқымының
популяциясы жер шарына 10 жыл ішінде таратылып кететін көрінеді.Ал ... оң ... ... оның ... 2-3 % ғана ... көбі ... мыңдап жұмыртқа салғанымен оның аман қалу
мүмкіндігі 0,32% деп есептейді.Аталған фактілер ағзалардың шын ... қалу ... өте ... ... ... сан мөлшері олардың шығынына да көп байланысты.
Популяцияның ... ...... бір ... ... өлген
даралардың саны.Ағзалардың шығыны орта жағдайларына ... жас ... т.б. ... ... ... ... ағзалардың шығыны жас кезінде жоғары болса, ал біразы ... ... ... ... қасиеттердің бірі- оның жастық құрылымы. Жалпы
популяциялардың өсімталдығы мен шығыны олардың жас ерекшеліктеріне тәуелді
болады.Көптеген ... жас және ... ... ... жас ееркшеліктері, олардың ұзақтығы минуттардан
басталып, ұзақ ... ... ... ... ... ... жылдамдығы, ұрпактар жиілігі жыл маусымдарына
байланысты өзгеріп отырады.Мәселен, дала тышқандарының аналқтары жылына 3-
4 рет ... піл төрт ... бір рет 1-2 ғана ... ... ... жүз жыл бойы үзбей тұқым беріп ... ... ... өте ... ... ағзалардың жасының
ұзақтығы бірнеше минуттан бастап (бактериялар, ... ... ... ... ... эвкалипт)жылдарға созылып
жатады.
Табиғи сұрыпталу
Популяциялардың табиғаттағы сан мөлшері әлсін-әлсін ауытқып отырады.Оның
көптеген ішкі жіне сыртқы ... бар. ... ... ... ... қорек қорымен байланыстырса, енді біреулері бәсекелестікке,
экологиялық орынға тәуелді деп ... бір тобы ... ... ... ... химиялық орта т.б.)биотикалық
факторлардан (паразиттердің әсері, ... ... ... т.б.) ... де біраз зерттеушілер популяцияның тіршілік ететін
биотоптарының ... ... ... ... арта ... Мәселен, шөл-шөлейтті ,тундра сияқты жерлерде популяциялар өте
экстремальды (ауа райы қолайсыз тез өзгеріп ... ... ... ... ... ... өз ұрпақтарымен қоректену
әркеті.Бұл құбылыс біраз ... ... ... ... ішкі ... процесі тығыздық
артқан кезде олардың эмиграциясы арқылы жүзеге асады.Көптеген сүтқорктілер,
құстар, жәндітер т.б ағзалардың өздігінен ... ... ... ... да ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Популяция және оның генетикалық құрылымы6 бет
Түр. популяциялар құрылымы, динамикасы16 бет
Жалпы экология175 бет
Популяция туралы түсінік11 бет
Адамның қоршаған ортаға биогеохимиялық адаптациясы. Биосфераның биогеохимиялық ұйымдастырылуы және популяцияның физиологиялық гетерогендігі19 бет
Алматы қаласының жағдайындағы Drosophila мelanogaster популяциясындағы особьтарға морфологиялық анализ жасай отырып қоршаған ортадағы ластаушы заттардың әсерін бағалау20 бет
Алматы қорығының сирек және жойылып бара жатқан жануарлар популяциясының экологиясы 44 бет
Демэкология - популяциялар экологиясы8 бет
Демэкология немесе популяциялар экологиясы7 бет
Консорция. Түрлік консорция. Популяциялық эндоконсорттар. Эпиконсорттар. комменсалдар. даралардың және популяцияның ассосациялануы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь