Цунамидын пайда болу себептері

Жоспар:

1.Табиғи апат;
2.Цунами толқындарының пайда болу себептері;
3.Цунами апатын алдын ала болжау жүйесі;
ӘДЕБИЕТТЕР:
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Қазақ инновациялық гуманитарлық-заң университеті
Тақырыбы: - - - - - - - - - - - ... ... болу ... ... ... ... ... М.М.
Семей, 2012
Жоспар:
1.Табиғи апат;
2.Цунами толқындарының пайда болу себептері;
3.Цунами апатын алдын ала болжау жүйесі;
Көпшілік халық табиғи апаттарды кенеттен (күтпеген ... ... ... ... ... ... қайталанатын қыстың қара суығын да, оның аязы мен ... ... ... ... жылу ... ... осы категорияға кіргіземіз. Ал, бұларға қарағанда, тым сирек болатын, болса да біздің елден қашықта орналасқан ... ... ... ... құбылыстардың бір түрі - цунами, біз үшін табиғаттың экзотикалық құбылыстарының бірі сияқты болып көрінеді.
Дегенмен, кейінгі жылдары Азия ... ... екі ... ... ... - 2004 ... 26 желтоқсанында Суматра аралында (Индонезия) және 2011 жылдың 11 наурызында Жапония аралында - ... Жер ... ... ... ... ... мұхит жағалауында орналасқан елдерде мыңдаған адам қаза болып (Индонезия апаты - 300 ... ... ... - 17 мыңдай), ел экономикасы аса жоғары мөлшерде шығынға ұшырады.
Цунами апаты жайлы деректер адамзатқа ертеден белгілі. Археологиялық деректер ... ... ... ... екі мың жыл ... қазіргі Сирия жерінде Рас-Шамра атаулы елді мекен болған. Кейінгі кезде осы жерде көне ... қазу ... ... араб ... ... табылып, онда осы аймақта орналасқан ескі Угарит мемлекетінің астанасын ... ... өте биік ... ... толық қиратқаны туралы деректер табылған. Мұндай деректер басқа да ескі хроникаларда кездеседі.
Цунами (жапон. цу - ... нами - ... деп ... ... ... ... әсерінен туындайтын апатты толқынды айтады.
атаулы сөз басқа да халықтар тілдерінде кездеседі: ... ... ... ... ... ... maremoto (испан), vagues sismigues (француз), tidal waves ... Орыс ... ... сөз ... ... ... ... енген.
Цунами толқындарының пайда болу себептері
Цунами толқындары суасты жерсілкінісінен, суасты жанартау атқылауынан, суасты көшкінінен, суға жартастардың құлауы әсерінен, ... ... ... Дегенмен, апатты цунами толқындары, негізінен, ірі суасты жер сілкіністерінен пайда болады. Суасты жер сілкінісі кезінде жарылым боймен мұхит түбінің бір ... ... ... ... мұхит түбінің бедері бұзылып, мұхит суының көлемі күрт өзгереді. Бұл құбылыс ашық ... ... ... ... (50 ... ... жоталары бір-бірінен алшақ (өйткені, оның ауданы аса зор - ондаған шаршы километрге тең), толқындар ... ... ... ... де мүмкін). Жан-жаққа араған
толқын саяз жерлерге (жағаға) жақындағанда, толқынның төменгі жағы су ... тиіп ... ... ... ... толқынның биіктігі күрт өседі (шауып келе жатқан атты тез тоқтату ... ... ... оның шапшып, артқы аяқтарына тік тұратынына ұқсас).
Егер де мұхит жағалауы жазық емес шығанақ болса, онда толқынның ... ... зор ... ... ... суасты жерсілкінісінен цунами толқындары пайда болмайды. Тек қана ошағы мұхит түбінен аз тереңдікте орналасқан, күші (магнитудасы1) мұхит түбін қақ ... ... ... ғана ... ... туындайды. Жан-жақты зерттеулер, егер сілкініс ошағы мұхит түбінен айтарлықтай тереңде болмай, оның магнитудасы шамамен 7,8-ден астам ... ... ... ... ... түрде апатты цунами толқындар туындайтынын айтады. Егер де жерсілкінісі магнитудасы 6-дан аз болса, онда ... ... ... ... болмайды.
1 магнитуда - дегеніміз жерсілкінісі ошағынан тараған сейсмикалық энергияның мөлшерін анықтайтын өлшемсіз шама. Ол ағылшын ғалымы, ... ... ... ... ... ... ... сілкініс ошағының қарқындылығын сипаттайды. Бүгінгі таңда, жер сілкінісі магнитудасының ең жоғарғы шегі 9-ға тең (М=9). ... ... ... жер бетіндегі күшін (балл) магнитуда өлшемімен шатастыру жиі кездеседі. Балл - дегеніміз сілкіністің жер бетіндегі әсері бойынша оның ... ... ... шама. Ол 12 баллдық шкала-кесте арқылы анықталып, ... жер ... ... ... ... толқындарының пайда болу себебін литосфералық тақталар тектоникасымен байланыстырады. Осы ... ... жер ... ... жарылымдармен шектелген, ірі блоктарға (литосфералық тақталарға) бөлінген. Олар тек континенттерді ғана алып ... жоқ, ... ... оған ... ... ... жер ... да қамтиды. Тақтаның қалыңдығы мұхит астында бірнеші км-ден 80-90 км-ге дейін болса, құрлықта - 100-ден 350 ... ... ... ... қалыңдығы бірнеше жүз км болатын астеносфера атаулы жұмсақ (тұтқырлығы төмен) қабат орналасқан. Міне, осы астеносфера ... ... ... ... ... ... ... оның үстімен жылжиды. Литосфералық тақталармен қоса оның үстіндегі континенттер де жылжиды ... ... ... мен ... ғарыштық геодезия әдістерімен анықталады). Қазірде, көпшілік ғалымдар қолдаған осы концепцияға байланысты, жер ... және оның ... ... ... геологиялық процестер осындай ірі литосфералық тақталардың қозғалысымен және ... ... ... ... ... ... ... қатты денелер есебінде қозғалады. Сондықтан да ірі жер сілкіністер ошағы (90 пайыздан астам) ... ... ... облыстарда, субдукция деп аталатын белдемдерде орналасады. Бұл белдемде мұхиттық тақта континенттің астына сүңги еніп, Жердің ... ... Жер шары жеті ірі ... ... ... Евразиялық, Үнді- Австралиялық, Антарктикалық, Африкалық, Солтүстік Америкалық және Оңтүстік Америкалық және ... ... ... ... ... тақталар шекаралары - литосфераның белсенді аймақтары, оларда жанартаулар мен ірі жер ... ... ... Бұл ... ... мыңдаған километрге жететін Жердің сейсмикалық белдеулерін құрайды. Жер шарындағы ең ірі ... - ... оның ... Жер ... ... ірі ... 75 пайызы және бөлінетін сейсмикалық энергияның 90 пайызы тиеді. Міне, цунами апатының осы Тынық мұхит жағалауында жиі болуының басты ... ... ... алдын ала болжау жүйесі
Бұл апаттың жан түршігерлік зардаптарының негізгі себебі, әлемнің қауіпті жерлерінде әлі де болса, ... ... ... ала ... ... ... ... жетілмеуіне байланысты. Цунами толқынының таралу жылдамдығы шамамен 1000 км/сағатқа тең. Бұл ... ... ... 50-100 есе аз. ... ... ... станциялар жүйесі жер сілкінісі ошағының координаталарын бірнеше ... ... ... Егер 10 ... ... ... жер ... мұхит астында болғанын, оның магнитудасын анықтаған болса, онда 1000 км қашықтықта мұхит жағалауында орналасқан елдерге цунами толқынының жетуіне 40 минуттай ... бар. Ал, егер ... елді ... ... ... 3-4 мың км болса, онда қауіпті аймақтан қашып құтылуға уақыт тіпті жеткілікті. Егер де Үнді ... ... (2004 ... апат ... ... халықаралық цунамиге қарсы қызмет толық жұмыс істеп тұрған болса, онда мұндай жан тебірентерлік оқиға болмаған болар еді.
2004 жылғы ... ... ... ... ... Үнді ... жаңа алдын ала болжау жүйесі құрылды. Бұл жүйе 2005 жылы ЮНЕСКО-ның Мемлекетаралық океанографиялық комиссиясы (МОК) көмегімен жасалды. Жүйенің басты міндеті - ... ... ... және ... су ... өлшеп, цунами қауіптілігін алдын ала болжап, жағадағы елдерге алдын ала хабарлау. Мұндай жүйе Кариба бассейнінде және Солтүстік-Шығыс Атлантика, Жерорта теңізінде де ... ... ... в ... океане" атаулы жаттығу Үнді мұхиты жағалауындағы мемлекеттер өзара байланыс жүйелерін тексеріліп, бұл жүйенің жұмыс істеу мүмкіндігі анықталды.
Тынық мұхитында болатын ықтималды ... ... ала ... ... 25 мемлекет кіреді. Әрбір мемлекеттің өз мүмкіндігіне сәйкес өзіндік ... ... бар. ... ... Қиыр ... ... ... болжау жүйесі үш аймақтық қызметтен тұрады: Камчатка, Сахалин облыстары және Примор өлкесі. Тынықмұхиттық ... ... ... ... Гонолуну қаласында орналасқан Жапония жерінде мұндай қызмет ертеден жұмыс істеуде. Бұл жүйе 2011 жылғы апат алдында тек қана мұхит ... 20 км ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін болған. Қазірде, Жапонияда мұхитта пайда болатын цунами толқындарын алдын ала болжайтын жаңа электрондық жүйе (мұхит жағалауынан 1 мың км ... ... ... 2012 жылы іске ... қажет.
Егер Тынық мұхит айдынында ірі жер сілкінісі болған жағдайда, аталмыш Орталық барлық мемлекеттерге сілкіністің болған жерінің координаталарын және ... ... ... ... ... хабар мұхит айдынында орналасқан станциялардан су деңгейінің ... ... ... түскеннен кейін хабарланады. Егер мұндай өзгерістер бар екендігі расталса, онда толқынның жағалауға жету уақыты есептелініп, дабыл қағылады.
Неге халықаралық қызмет ... ... ... қауымға түсінікті болар. Өйткені, бұл қызмет сейсмологиялық деректерді үлкен аймақтан жинап, сілкіністің магнитудасы мен орнын дәл анықтауы керек. Бұл қызметтің ... ... - тек қана ... ... мен орнын анықтап ғана қоймай, сілкініс ошағының механизмін (болу ерекшеліктерін) анықтау қажет. Егер де сілкініс ошағында тектоникалық блоктардың өзара қозғалысы (жер ... ... ... тік ... ... онда ... ... міндетті түрде пайда болады, ал егер блоктардың қозғалысы көлденең бағытта болса, онда тіпті цунами толқыны пайда болмауы да ... бұл ... ... ... оның ... ... елді ... арақашықтығын, мұхит түбі бедерін, жағалаудың пішініне байланысты ықтималды цунами толқынының биіктігін болжайтын арнайы компьютерлік программалармен жабдықталуы керек.
Көріп отырсыздар, бұл қызметтің адам ... мен ... ... ... толқындарының келтіретін зардабын азайтуда рөлі орасан зор. Сондықтан да цунами ... ... ... ... ... міндетті түрде болуы қажет. Айта кететін жәйт, цунами толқынынан зардап шеккен елдерде әлі де болса, ... ... болу ... бар. ... жер ... болған жерде (Суматра және Жапония аралдары маңы) оның ошағынан ... ... ... жер ... қалдық энергияға әлі де жеткілікті. Кейінгі дүмпулер (афтершоктар) энергиясы бас дүмпуден аз болғанмен, олардың арасында күшті сілкіністер де ... ... ... алыс ... ... да ... толқындарының қауіптілігі жоқ. Дегенмен, еліміздің оңтүстік және оңтүстік-шығыс бөлігінде жер ... ... ... ... ... мәлім.
Жылдан-жылға бұл қауіптілік деңгейі өсуде. Бұған көңіл бөлмеуге болмайды. Зілзала ... ... ... оны ... ала нақты болжау, әзірше мүмкін емес. Олай болса, жер сiлкiнiсi әсерінен ... ... ... ең дұрысы - алдын ала дайындықты күшейту.
ӘДЕБИЕТТЕР:
1. ... Ә. ... ... және ... ... - ... 160 б.
2. Интернет-сейт: http://ru.wikipedia.org/wiki/__

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арал өңірі қазақтарының XIX ғасырдағы Хиуа хандығы мен Ресейге қарсы ұлт – азаттық күресі14 бет
Асыранды балаларда жиі кездесетін генетикалық ауралар және олардың диагностикасы5 бет
Инфляция экономикалық құбылыс ретінде26 бет
Инфляцияның себептері мен салдарлары31 бет
Мемлекеттің пайда болу себептері32 бет
Сақтандыру мен қайта сақтандыру жүйесі57 бет
Экономикалық дамудағы банкроттың рөлі26 бет
Экономикалық цикл: түсінігі, түрлері, фазалары, себептері, факторлары20 бет
Эпидемиялық процестің құрамы10 бет
ҚР жастар субмәдениетін зерттеу80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь