Орман өрті


Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Қазақ инновациялық гуманитарлық-заң университеті

Тақырыбы: Орман өрті

Орындаған: Бірқазақ Гүлден Э-113Г

Тексерген: Мәлік М. М.

Семей, 2012

Жоспар:

1. Оран өртінің түрлері;

2. Табиғи өрттердің салыстырмалы талдауы;

3. Тоқтату немесе алдын алу;

Орман өртi - орман ауданы бойынша таралып жатқан басқарылмайтын жану. Орман өрттері жануды объектісіне және олардың тарату сипаты бойынша сипатталады.

Дала өрті - далаларда табиғи болатын немесе жасанды шақырылатын өрттер.

Қазақстанның барлық аумағында орман, дала және орман дала өрттері тіркеледі. Олар хайуанаттар дүниесін, тал-шыбықтарды, бұталарды, дала мен орманда дайын өнімдерді, құрылымдарды және ғимараттарды жояды. Өрттермен әлсіреген отырғызулар қиын аурулардың ошақтары болып қала береді, бұл өттерден зардап шеккен аумақтардың ғана емес, сондай-ақ оған көршілес орналасқан отырғызулардың да жойылуына алып келеді. Өттер салдарынан қорғаушы, су қорғау және басқа да ормандардың және далалардың пайдалы құрылымдары, азықтылар төмендейді.

Орман өрттері төменгі, жоғарғы және жер асты болып бөлінеді. Өз кезегінде төменгі және жоғарғы, тұрақты және тұрақсыз болады.

Тұрақты төменгі өрттер орманның төменгі қабаттары бойынша аз жылдамдықпен (минутына 0, 5м) ағаштардың топырақ бетіне шыққан тамырлары бар төменгі бөліктерімен (топырақ қабаты, бұталар, ұсақ шырпылар өртенеді) таралады.

Тұрақсыз төменгі өрттер топырақтың тірі және өлі бөлігін, шырпылрды, орман егістерін, бұталарды өртейді, бірақ қолайлы жағдайлар есебінен жылдамдығы минутына 0, 5-1 м және өрттің жоғары болуымен, дымқылдығы жоғары орындардан өтіп кетіп таралады.

Төменгі өрттер үшін кең таралған өрттің формасы тән. Түтін түсі - ашық-сұр, төменгі өрттердің таралу жылдамдығы желмен қарағанда желге қарсы 6-10 есе қарсы. Тәуліктің түнгі уақытында күндізгіге қарағанда жылдамдығы азырақ болады.

Жел бағыты өзгерсе өрттің формасы - оның форнтының, қанатының, соңының негізгі элементтері өзгеріп кетеді. Бұнадй жағдайларда әсіресе өрт үлкен көлемдерге жайылса, орман ішіндегі адамдарды да қоршап алуы мүмкін. Ірі өрт кезінде авиациялық барлау көмегімен ғана жағдайға бейімделуге болады.

Жоғарғы тұрақты өрт төменгі өрттердің келесі кезеңі, төменгі өрттер ағаштардың тамырын өртмей отырып, бұтақтарын, жапырақтарын, ұсақ және ірі бұтақтарын өртке орап әкетеді. Төмен өрттердің ағаш жабындыларына өршігуі қатты желдерде, сондай-ақ қылқан жапырақты ағаштардың кебулерінде (әсіресе тау бөктерлерінде, өрт жоғарыға тарағанда) болады. Ағаш кебулері жоғарыда болған өрттен кейін толығымен өліп қалады, бұтақтардың тек күйіктері ғана қалады. Жоғарыдағы тұрақты өрт кезіндетөменгі өрт басының жылжу шамасы бойынша ағаштардың ұшар басы бойынша таралады.

Тек қатты желдердің әсерінен ғана болатын, жоғарғы тұрақсыз өрттер кезінде ағаштардың бастарынан «ауыспалы», төменгі өрттің фронттарын баса отырып таралады. Жел сонымен қатар ағаштық ұсақ бөліктерін, басқа да ұсақ жанып жатқан объектілер мен шоқтарды шашыратып, негізгі ошақтың алдынан бірнеше жүз метрге төменгі өрттерде жаңа ошақтар пайда болуына әкеледі. Көптеген жағдайларда өрт айтылған тәсілмен жолдардан асып, өртті сөндіруге арналған минералданған сызықарға, өртке қарсы жарылулар және басқа да шептерге «лақтырылады».

Өрттердің «алмасуы» кезінде ағаш ұштары бойныша сағатына 15-25 км жылдамдықпен таралады, бірақ та жоғары тұрақсыз өрттің орташа жылдамдығы әрқашан да аз, өйткені «алмасудан» кейін өрт фронтының таралуы төменгі өрт жанған ұштары учаскісінен өткенше тоқтап тұрады. Бұл өрттің «алмасуы» орман жабындыларының төменгі өрттерден қызуларынан болады. Жылу жел бағыты бойынша көтеріліп, көп ара қашықтықта өрт фронты алдында ағаштар ұштарын қыздырады. Өрт шыққан кезде бір ағаштың ұшы болса да түгелімен жанып, ал қалғандары қызып тұрған ағаш ұштарымен «алмаса» береді, бірақ та қызу тоқтаған кезде өшіп қалады. Келесі учаскеде төменгі өрт фронтқа жеткен кезде жабындардың қызу процесі қайталанып, «өрттердің алмасуы» қайта болады.

Жоғарғы өрттер көп көлемде жылу бөліп, өрт өнімдері мен қызылған ауа ағынын шақырып, бірнеше жүз метр диаметрде конвективті ағыны (бағандары) пайда болады. Олардың қозғалысы өрттің фронтының бағытымен түйіседі. Конвективті ағыстың ортасындағы өрт 100 мерт биіктікке дейін көтеріле алады. Конвективті бағана өрт аймағының ауа кіруін жоғарылатады және өрттің көбеуіне жол беретін жел тудырады.

Тұрақсыз жоғарғы жел кезінде аудан формасы жел бағыты бойынша соөылыңқы болады. Жоғарғы өрт түтінінің түсі қою қара.

Орман өрттер әр түрлi себептермен болады. 90 % өрттерге дейiн еңбек және демалыс орындарында өрт қауiпсiздiгi шараларының тұрғындардың бұзуы, сондай-ақ жөнделмейтін техниканы пайдалану нәтижесінде болады. Табиғи өрттер найзағайлардан болады. Әсіресе жиі өрттер қолайсыз метеорологиялық жағдайларында (ауаның жоғары температурасы, жаңбырдың көп уақыт боламуы) болады. Өрттер жиі табиғи объектілер жағдайын бақылау қызметтерінің жеткіліксіз бақылауы және жекелеген өрт ошақтарының пайда болғаны туралы сәйкес органдарға уақытында хабарланбағандығынан, сондай-ақ жағдайды объективті емес бағалау нәтижесінде болады. Осының барлығы жекелеген өрт ошақтарының ірі, болып, табиғи апатқа айналады. Республикамызда орман өрттерінің шығына ондаған миллион теңгемен бағаланады.

Табиғи өрттердiң салыстырмалы талдауы ормандардың республикасындағы ең жоғары өрті шiлде айында орын алады бiрiншi өрт ошақтарының пайда болуы сәуiрдiң соңғы онкүндiгi және мамырдың бiрiншi жартысына дәл келетiнiн көрсетедi. Орман өрттерінің сәуір-мамыр айларында бірінші пайда болулары қар ерігеннен кейін топырақ жылынғанға дейінгі былтырғы жылғы шөпті өсімдіктердің және түскен жапырақтардың жану материалы болып кебуімен шартталады. Бұл кезең 3-4 аптаға созылады, сосын ол төмендеп, жаңа шөпті өсімдіктердің пайда болуымен шартталады. 4-5 апта өткеннен кейін жоғары температурада және жауын-шашынның болмауынан жаңа алмасу басталады, бұл өзінің шарықтау шегіне 2-3 аптадан кейін жетеді. Бұдан әрі орман өрттернің белсенділігі күндізгі температураның төмендеуімен және күзгі жауынның басталуымен шартталып, 4-5 аптадан кейін жағдай қалыпқа келеді. Тамыздың бірінші, екінші онкүндігінде адамдардың піскен жидек және саңырауқұлақтарды теру үшін ормандарға жалпы баруымен шартталады. Қыркүйекте жекелеген өрт ошақтары пайда болады, бұл 4-5 аптаға созылып, осымен өрт қауіпті кезең аяқталады.

Көктемгі кезеңде: шаруалар бақыланбайтын ауыл шаруашылық далаларын өртейді, алаңда ғана емес далада өрттер аз кездеседі.

Орман массивтеріне жататын ауыл шаруашылық заттарын үнемі алдын ала бақыланбайтын ауыл шаруашылық өрттерін жүргізеді, бұл орман-далалы массивтерде өрттердің таралуына алып келеді. Нәтижесінде флора және фаунаға опат болады, топырақ эрозиясы өседi.

Өрт қауiптiлігі жоғары болып Ақмола, Павлодар, Солтүстiк Қазақстан, Қостанай облыстарды аумақтағы орман массивтері жатады.

Бақылаудан шығып кеткен орман және дала өрттері орман массивтерін, ауыл шаруашылық мәдениетінің егіндерін және жайылымдарын жояды. Орман өрттері кезінде түтіндеу аймақтары пайда болуы мүмкін, ол орман массивтеріне жататын бірнеше елді-мекендердің түтіндеуіне алып келеді.

Дала және нан массивтері үлкен ауданды алады, оларда жанатын материал болып өсімдік жабыны, әр түрлі шөптер, астық дәндері, техникалық мәдениеттер қамыс бұталар табылады. Бұл материалдардың барлығы кішкене ғана өрт көзінен әсіресе тұрақты құрғақ ауа райынан оңай тұтанады.

Астық өнімдері ең қауіпті олардың пісу және егінді жинап алудың соңына дейінгі кезең болып табылады. Дала және астық өнімдерінің өрттер тез таралып, өрттің таралу жылдамдығына желдің жылдамдығы әсер етеді.

Даладағы өрт, сондай-ақ астық алқаптарында кейін анықталады, нәтижесінде үлкен көлемдерді алады. Өрттің таралу процесінде «құйындар» пайда болып, өрттерді үлкен ара қашықтыққа, көлденеңі 12-15 метрге дейін жасанды және табиғи бөгеттерден лақытады.

Ормандардағы өрттердің бәрі сыртқы себептерден болады: ағаштардың арасында өрттің көзі жоқ. Ормандардың жануы кейде найзағайдан болады, бірақ өртті орманға жиірек адам әкеледі.

Орман өрттері болуының ең типтік себептері:

- сөндірілмеген шылым не сіріңке;

- аңшы атқан соң, тығын бықсып жана бастайды;

- механизатор орманда майланған материалды тастап кеткен, қауіпсіздік техникасының ережелерін бұзып6 техникаға жанармай құйған, көліктің жанында шылым шеккен және т. б. ;

- саяхатшылар, ауыл шаруашылығының жұмысшылары кепкен шөптің үстіне, кесілген қалдықтары бар ағаш кесетін жерде, ағаштың астында алау жаққан;

- орман алаңдарында шөпті немесе орманның жанындағы өрісте орылған егістің орнын жаққан;

- күн шұғыласы түсетін жерге тасталған шынының сынығы жандырғыш линза тәрізді күн сәулесінен жануы;

- орманда шаруашылық жұмыстарын (жарылғышпен тамырынан жұлу, қоқысты жағу, жолдарды, электролинияларын, құбырларды салуы және т. б. ) дұрыс жүргізбегеннен.

Ормандағы өрттер төменгі, жер астындағы (торфты) және жоғарғы болады. Төменгі өрттерде (барлық оқиғалардың 90%) ағаштардың төменгі жағы, шөп, шөпшек, жерден шығып тұрған тамырлары жанады. Таралу жылдамдығы - 1 метрден 3 метрге дейін, жалынның биіктігі - жарты метрден 1, 5 метрге дейін. Минутына 3-4 м жылдамдықта өрт 10-14 сағатта үлкен өртке айналады.

Жоғарғы жиі болатын өрт қатты желде болу мүмкін: от ағаштардың ұшар бастарынан минутына 5 метрден 100 метрге дейін және оданда көп жылдамдықпен өтеді. Жел жанып жатқан бұтақтарды және ұшқындарды таратады, олар өрттің жаңа ошақтарын тудырады.

Шымтезек өрттер ақырын қозғалады, тәулігіне бірнеше метрден. Олар жер астынан оттың кенеттен шығуынан және олардың шеті кейде көрінбей жанған шымтезекке түсіп кету мүмкіндігінен өте қауіпті. Сондықтан өрт болған жағдайда шымтезекті батпақтарға жоламау керек, ал егер шымтезек алаңынан өту қажет болса, онда тек топпен ғана жүру керек, бірінші келе жатқан адам топырақты бақанмен тексеру керек. Жер астындағы өрттің белгісі - жердің ыстық болуы, топырақтан түтіннің шығуы.

Шағын өртті (шегінің ені - 1 км-ге дейін) 3-5 адамнан құралатын топ арнайы құралдарсыз жарты сағаттың ішінде тоқтата алады. Мысалы, жасыл бұтақтардан жасалған сыпырғышпен, жас талмен (1, 5-2 метр), қап тігетін матамен, брезентпен немесе киіммен отты қағу. Отты сабалап, өрт басталған жағына лақтыру керек, шағын жалынды аяқпен басуға болады. Тағы бір таралған әдіс - өрттің шетіне топырақ тастау.

... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Орман өртінің пайда болу себептері
Орман өрттерінің түрлері
ҚР аумағында орын алатын табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар
Деректерді қашықтан зондтау арқылы өңдеу
Тілсіз қияпат немесе табиғи апаттар
Өрт – тілсіз жау
Орман және шымтезек өрттері
Ата-баба дәстүрі асыл мұра
Өрт қауіпсіздігі негіздері. Автоматты өрт сөндіру құрылғылары. Өрт кезіндегі эвакуация уақытын есептеу
Зілзала кезіндегі тіршілік қауіпсіздігі
Пәндер



Реферат Курстық жұмыс Диплом Материал Диссертация Практика Презентация Сабақ жоспары Мақал-мәтелдер 1‑10 бет 11‑20 бет 21‑30 бет 31‑60 бет 61+ бет Негізгі Бет саны Қосымша Іздеу Ештеңе табылмады :( Соңғы қаралған жұмыстар Қаралған жұмыстар табылмады Тапсырыс Антиплагиат Қаралған жұмыстар kz