Шеміршек регенерациясы

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім:
1. Шеміршек тіні.
2. Шеміршек тінінің регенерациясы.
3. Сүйек тіні.
4. Сүйек тінінің дамуы.
5. Сүйектің физиологиялық және жарақаттанудан кейінгі регеннерациясы.
6. Сүйек құрылысының қайта қалыптасуына әсер ететін факторлар.
7. Сүйек байламдары.
ІІІ. Пайдаланылған әдебиеттер
        
        Шеміршек, регенерациясы. Сүйек және оның эктоптикалық дамуы. Сүйектің
физиологиялық және жарақаттанудан кейінгі регеннерациясы. Сүйек құрылысының
қайта қалыптасуына әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... тіні.
2. Шеміршек тінінің регенерациясы.
3. Сүйек тіні.
4. Сүйек тінінің дамуы.
5. Сүйектің физиологиялық және жарақаттанудан кейінгі регеннерациясы.
6. Сүйек құрылысының қайта қалыптасуына әсер ... ... ... ... ... тіндері
Қаңқа тіндері – ағзада тіректік және механикалық қызмет атқаратын тығыз
орналасқан жасуша аралық заты бар: ... пен ... ... Бұл ... ... басқа су мен тұздың алмасуына да қатысады.
Шеміршек тіндері.
Шеміршек тіндері тыныс алу жүйесінің мүшелерінде, буындарда, омыртқа
аралық дискілерде жіне т.б. кездеседі. Бұл ... ... ... ... және ... ерекшеленетін жасуша аралық заттар
құрайды. Шеміршек тіндерінің тіректік қызметі дәл осы қасиетіне байланысты.
Шеміршек тінінің құрамында 70-80%су, 10-15%органикалық ... мен ... ... Шеміршек тінінің құрғақ затын 50%-дан 70%-ға дейін
коллаген құрайды. Шеміршек тінінде қантамырлар болмайды, қоректені шеміршек
қабы арқылы жүзеге асады. Шеміршек тіні ... ... ... ... гиалинді, эластинді, талшықты болып
жіктеледі. Мұндай жіктелу шеміршек тінінің жасуша аралық затының құрылыс-
қызметтік ерекшеліктеріне, құрамындағы коллагендік және ... ... және ... ... ... және хондриогистогенезі.
Шеміршек тіндерінің дамуы ұрықтық және постэмбриональды, яғни
регенерациялық кезінде, ... ... ... ... ... даму барысында шеміршек диффероны түзіліп, дифферон қатарынан
бағаналы жасушалар, жартылай ... ... ... ... ... жасушалар дөңгелек пішінімен, ядросы мен цитоплазмасының
қатынасы өте жоғары болуымен, ядросындағы хроматиннің диффузды ... ... ... ... ... ... ... бос рибосомалардың саны көбейеді, түйіршікті
эндоплазмалық тордың мембранасы пайда болады, жасуша пішінісозылыңқы болып,
ядросы мен цитоплазмасының қатынасы ... ... ... сияқты
жартылай бағаналы жасушалар да жоғары пролиферациялық қасиет көрсетпейді.
Хондробласттар – жас, ... ... ... мен ... ... ... синтездеуге қаьілетті. Бұлар фибробласттардың бір
түрі болып саналады. Цитоплазмасында жақсы дамыған түйіршікті, түйіршіксіз
эндоплазмалық торлары, Гольджи ... бар. ... ... РНҚ-ға өте бай болуына байланысты базофильді боялады.
Хондробласттардың қатысуымен шеміршектің перифериялық (аппозициональді)
өсуі жүреді. Бұл жасушалар шеміршектің дамуы барысында хондроциттерге
айналады.
Хондроциттер – ... ... ең ... жасушалары. Дифференциацияға
байланысты сопақша, дөңгелек, кқпбұрышты формалы болып келеді. Жасуша
аралық заттың ерекше аймақтарында (лакуналарда) жекеленіп немесе топтасып
орналасады. ... ... ... ... ... деп ... ... жасушаның бөлінуінің нәтижесінде пайда болады. Изогенді топтағы
хондроциттердің үш тобын ажыратады.
Бірінші топтағы хондроциттердің ерекшеліктеріне ядросы мен
цитоплазмасының қатынасының жоғары ... ... ... ... ... цитоплазмасында митохондриялары мен бос
рибосомаларының болуы жатады. Бұлармен қоса митоз жолымен ... ... ... мұндай хондроциттер изогенді топты түзетін жасушалар
болып табылады. Бұл ... жас ... ... көп болады.
Хондроциттердің екінші түрі ядросы мен цитоплазмасының қатынасының
төмендеуімен, ДНҚ синтезінің нашарлауымен, РНҚ-ның жоғары ... ... ... ... және ... ... ... интенсивті дамуымен ерекшеленеді. Бұл
протеогликандар мен гликозамингликандардың түзіліп, жасуша аралық затқа
секрециялануын қамтамасыз етеді. Хондроциттердің үшінші түрі – ... ... ... өте ... ... цитоплазмасында күшті дамыған
және ретімен орналасқан түйіршікті эндоплазмалық торлары болатын жасушалар.
Бұлар белок синтезі мен оның секрециясына қатысады.
Шеміршек тінінің изогенді тобы
Эмбриональді хондрогистогенез.
Шеміршек ... даму ... ... ... ... Бірінші сатыда
ұрықтың шеміршек түзілетін аймақтарында мезенхима жасушалары өздерінің
өсінділерін жоғалтып, қарқынды көбейіп, бір-біріне тығыздалып орналасады.
Осының нәтижесінде белгілі бір ...... ... ... ... ... ... деп аталады. Олардың құрамындағы бағаналы
жасушалар хондробласттарға дифференцияланады. Бұл жасушалар шеіршек тінінің
негізгі құрылыс материялы болып табылады. Олардың цитоплазмаларында ... ... саны ... ... түйіршікті эндоплазмалық тор пайда
болады.
Келесі сатысы – алғашқы шеміршек тінінің құрылуы. Хондроциттердің
пішіндері дөңгеленіп, мөлшерлері өседі. ... ... ... қатысатын түйіршікті эндоплазмалық тор дамиды. Келесі сатысы –
шеміршек тінінің дифференциалдануы ...... ... ... ... келе ... ... жабатын, екі қабаттан – ішкісі
камбиальды(хондрогенді) және сыртқысы талшықты қабаттардан тұратын,
мезенхимамен шектелген шеміршек қабы ... ... ... ... ... ... ... секрециясы мен
шеміршекке қабаттануы нәтижесінде жасушалар өз қызметтерінің өнімдерімен
толтырылады. Бұл – аппозициональды өсу.
Жас ... ... ... ... ... да бір ... бір аймақта (лакунада) митоздық жолмен бөліну қабілеттілігін және
екінші типті ... бөлу ... ... Осы ... ... салдарынан шеміршек салмағы ішінен ұлғаяды, бұл
интерстициальды өсу деп аталады. Интерстициальды өсу эмбриогенез кезінде
және шеміршек тінінің ... ... ... өсуі мен ... ... оның ... аймақтары жақын жатқан
қантамырлардан алыстап, диффузды түрде шеміршек қабы арқылы қоректенуі
қиындайды. Сондықтан хондроциттер өсу қабілеттілігінен айырылып,
кейбіреулері бұзылады, ал протеогликандар альбмоидтерге ... ... ... ... ... ... және ... түсіне байланысты
шыны тәрізді деп те аталатын, ағзада ең көп таралған шеміршек тіні ... ... ... гиалинді тін қабырғалардың төс сүйегімен
байланысқан ұштарында, көмекейде, тыныс алу жолдарында, ... ... ... ... түрлі ағзалардың гиалинді тінінің ұқсастықтары көп болғанымен, олар
жасуша аралық ... ... ... ... байланысты
ерекшеленеді. Адам организміндегі гиалинді тіннің көп бөлігі шеміршек қабы
– перихондриймен қапталған.
Шеміршек қабы екі қабаттан құралған: сыртқысы құрамында ... бар ... ... ... ... ... ... құралған жасушалы. Шеміршек қабының астындағы аралық
қабатта ұзын осьтері шеміршек бетімен бағыттас ұршық тәрізді жас
хондроциттер орналасады. Төменгі қабаттарында шеміршек ... ... ... ... ... Бұл жасушалардың синтетикалық және
секреторлық қызметтері нашарлағандықтан, олар бөлінгеннен кейін ажырамай, 2-
4 хондроцииттерден тұратын изогенді ... ... ... ... және ... топтарды базофильді
боялған жасуша аралық зат қоршайды. Бұндай қасиеті ... ... ... ...... мен гликозамингликандардың біркелкі
орналаспауына байланысты.
Кез келген гиалинді шеміршектің ... ... яғни ... ... ... ... ... талшықтар мен шеміршек жасушалары
бар. Олар изогенді шеміршек жасушаларын қоршап, механиалық қысымнан
қорғайды. Коллагендің құрылымдар арасы протеогликандармен толтырылып
тұрады.
Шеміршектің жасуша аралық затының ... ... ... рөл
алады. Бұл гликопротеин жасушаларды өзара және басқа субстраттармен
байланыстырады. Шеміршек ... ... ... оның ... ... емес, гидратация дәрежесі жоғары гидрофильді протеогликандардың
болуына да байланысты. Жасуша аралық заттың гидрофильді болуы ... мен ... ... мен метаболиттердің еркін диффузиясына
мүмкіндік береді. Бірақ антигендік ... бар ... ... ақуыздар
өте алмайды.
Шеміршектердің барлығының құрылысы бірдей емес. Гиалинді шеміршектің
буындық ... буын ... ... ... шеміршек қабының болмауы оның
құрылымдық ерекшелігі болып табылады. Буындық шеміршек үш қабаттан ... ... және ... ... ... аз ... хондроциттер орналасады. Аралық
қабатындағы хондроциттер ірірек, дөңгелек пішінді болады. Оларың
митохондриялары үлкен, түйіршікті эндоплазмалық торы мен Гольджи аппараты
жақсы дамыған. Базальды қабат ... ... екі ... ... ... ... ... шеміршек тіні:
1. Шеміршек қабы;
2. Жас хондроциттер;
3. Меншікті зат;
4. Изогенді топтағы ... ... ... шеміршек тіні шеміршек пішіні иілген бөліктері бар мүшелерде
кездеседі.Түсі сарғыш, гиалинді тін сияқты мөлдір емес. Жалпы құрылысы
гиалинді тіннің құрылысына ұқсас. ... ... ... ... жасушалары капсулаларда бір-бірден немесе изогенді топтармен
орналасады. Эластинді шеміршек тінінің ең негізгі ерекшелігі – жасуша
аралық ... ... ... ... ... ... болуы.
Шеміршек қабына жақын жатқан қабаттарындағы эластинді талшықтар үзіліссіз
шеміршек қабына өтеді. Гиалинді шеміршекке қарағанда құрамында липидтер,
гликоген мен хондроитинсульфаттар аз ... ... ... ... изогенді топтары;
2. Эластинді талшықтар.
Талшықты шеміршек тіні.
Талшықты шеміршек тіні омыртқа аралық ... ... ... тінге ауысатын жерлерінде, қозғалысы аз байламдарда кездеседі.
Жасуша аралық затындағы параллель орналасқан коллаген талшықтары біртіндеп
сиректеп, ... ... ... ...... ... ... та орналасады.
Талшықты шеміршек тіні:
1. Коллаген талшықтары;
2. Хондроциттер.
Шеміршектің жасқа байланысты өзгеруі.
Организнің қартаюына байланысты шеміршек тініндегі протеогликандардың
концентрациясы азаяды және соған байланысты гидрофильділігі ... мен жас ... ... ... ... ... цитоплазмасындағы Гольджи аппаратының, түйіршікті
эндоплазмалық тордың, митохондриялардың көлемі азаяды және ферменттерінің
белсенділігі төмендейді.
Жасуша аралық заттар мен ... ... ... ... ... олар ... құрылысы бойынша
остеоклаттармен бірдей. Хондроциттердің өлімінен кейін лакуналар аморфты
заттар мен коллаген жіпшелеріне толады. Жасуша аралық заттың кейбір
бөліктерінде кальций тұздарының шөгінділері ... ... ... ... ... түсі ... ... тез сынғыш болады. Аталған
өзгерістерге байланысты шеміршекке қантамырлары өтіп, шеміршек сүйекке
айналуы мүмкін.
Шеміршек тінінің регенерациясы.
Шеміршектің регенерациясы шеміршек қабындағы аз маманданған жасушалары
және ... ... мен ... бөлінуі мен
дифференциациясына байланысты жүреді. Бірақ бұл құбылыс өте баяу ... емес ... тіні ... ... ... ... жүреді.
Буындық шеміршектің жарақатының регенерациясы оның тереңдігіне байланысты
әр түрлі болады. Егер жарақат терең болмаса, регенерация тек ... ... ... ... Ал егер шеміршек терең жарақатталса,
онда регенерацияға субхондриальді сүйек тінінің камбиальді жасушалары да
қатысады.
Кез келген ... ... ... ... ... ... алады, кейіннен көбеюші хондроциттер орналасады.
Жарақат алғаннан кейін алғашқы 1-2 айларда жас фибробласттардан тұратын
тін пайда болады, ол протеогликандар мен коллаген ... ... ... ... ... ... алмастырылады. 3-6 айдан кейін
регенерат гиалинді-фиброзды тінге ұқсас жас шеміршекке айналады.
Шеміршек тіндері метаболизмінің реттелу факторлары.
Шеміршек ... ... ... ... ... және ... ... болады. Шеміршек тініне күш түсу мен оның ... ... ... ... ... ... ... қабы
капиллярларының гормондық-гуморальдық реттеушілері үшін үнемі қызмет
атқаратын факторлар болып табылады. Сонымен қатар хондроциттердің қандағы
бірқатар гормондарға (СТГ, тироксин, инсулин, т.б.) арналған
циторецепторлары бар.
Гипофиз ...... мен ...... ... ... ... бірақ олардың дамуына ісер етпейді. Қалқанша
безінің гормондары – ... мен ...... ... ... шеміршектегі өсу процесін
баяулатады. Қалқанша безінің және қалқанша маңы ... ... ... мен ... – өсу процесін стимулдайды. Ұйқы безінің
эндокринді гормоны – инсулин мезенхиманың дифференциалдануын тездетеді.
Бүйрек үсті безінің қыртысты ... ...... ... ... ...... коллаген мен
гликозамингликандардың синтезделуін тежейді, концентрациясы жоғары болса,
шеміршектің қартаюына әкеледі. ... ......... ... ... соғатын сульфатталмаған гликозамингликандардың
синтезделуіне қатысады. Шеміршек тінінің дамуындағы, метаболизіміндегі
гормондардың орны үлкен болғанымен, хондроциттердің қызметтері ... ... және ... ... ... байланысты
екенін айта кеткен жөн.
Сүйек тіні.
Сүйек тіні – дәнекер тінінің жоғары маманданған, жасуша аралық заты
минералданған түрі. Жасуша ... ... 70%-ы ... ... ... ... ... Бұдан басқа сүйек
тіні құрамында организмдегі метаболизм процестерінде аса маңызды орын
алатын 30-дан астам микроэлементтер бар:мыс, мырыш, барий, магний және т.б.
Органикалық ...... тіні ...... коллаген ақуыздары
мен липидтер түзеді. Шеміршек тінімен ... ... ... су
менхондроитинкүкірт қышқылы аз, бірақ лимон және басқа ... көп. ... ... ... өте ... ... матриксін түзеді.Органикалық
және бейорганикалық компоненттердің бір-бірімен үйлесуі механикалық
қасиеттерді анықтайды, мысалы созылуға және қысылуға қарсыласу. Барлық
дәнекер тіндерінің ... тек ... ... ... ... ... қорғаныш қызметтері және кальций, фосфор элементтерінің қоры
болуы анық ... ... ... минералдылығына қарамастан, оның құрамына кіретін
заттар үнемі жаңаланып, бұзылып, қызмет етуінің өзгеруіне байланысты
адаптациялық процестер жүріп отырады. Сүйек тінінің морфофункционалдық
қасиеттері жасқа, ... ... ... ішкі ... бездерінің
қызметіне, нервтендірілуге және т.б. байланысты өзгеріп отырады.
Жіктелуі. Сүйек тінінің негізгі екі түрі бар: ... және ... Бұл ... ... ... ... ... құрылысына байланысты болатын құрылымдық және физикалық
қасиеттері бойынша ерекшеленеді. Сүйек тініне ... ... ... ... ... жіне ... ... байланысты тіс
цементі мен дентин де жатады.
Сүйек тінінің диффероны мен остеогистогенезі.
Эмбрионның сүйек тінінің дамуы екі тәсілмен жүзеге асады: 1) тура
остеогенез – ... ... ... 2) тура емес ... ... ... ... даму. Сүйек тінінің постэмбриональды дамуы
физиологиялық және регенерациялық репарация кезінде боладыСүйек тінінің
дамуы барысында сүйек диффероны ... ... ... ... ... ... остеобласттар(фибробласттардыңбір
түрі), остеоциттер. Қанның бағаналы жасушаларынан дамитын
остеокласттар(макрофагтардың бір түрі) екіншілік құрылымдық элементтер
болып табылады.
Бағаналы және жартылай бағаналы ... ... ... ... ... – бұл ... ... түзетін жас
жасушалар. Қалыптасқан сүйекте олар тек сүйек қабының терең қабаттарында
және ... ... ... ... ... ... кездеседі.
Олар үздіксіз көбеюге қабілетті. Остеобласттардың пішіндері әр түрлі: ... ... ... немесе көпбұрышты. Олардың денелерінің өлшемі
шамамен 15-20мкм. Ядросы дөңгелек немесе сопақша болады, цитоплазмада жиі
эксцентрлі орналасады, бірнешеу болуы да мүмкін. Цитоплазмасында ... ... ... және ... ... жақсы дамыған.
Остеобласт құрылысы:
1. Ядро;
2. Цитоплазма;
3. Жетілген эндоплазмалық тор;
4. Остеоид;
5. Сүйек тінінің минералданған заты.
Остеоциттер – сүйек тінінің дефинитивті(тұрақты) жасушаларының ... Олар ... ... ... ... ... және шағын, ядросы салыстырмалы түрде ірі, цитоплазмасы әлсіз
базофильді боялады. Органеллалары нашар ... ... ... анықталмаған.
Сүйек жасушалары остеоциттің пішініндей лакуналарда орналасады. Олардың
ұзындықтары 22-55мкм, ал ... ... ... ... ... сұйықтыққа толы, каналдар бір-бірімен және сүйектің ішіне кіретін
қантамырлармен анастомоз құрады. Остеоциттер мен қан арасындағы заттар
алмасуы тіндік сұйықтық ... ... ... ... Остеоцит аралшалары;
2. Ядро;
3. Эндоплазмалық тор;
4. Гольджи аппараты;
5. Митохондриялар;
6. Сүйектің остеоидты заты.
Остеокласттар – бұлар табиғаты жағынан гематогенді жасушалар,
известелінген шеміршек пен ... бұзу ... бар. ... диаметрі
90мкм-ге дейін жетеді, 3-тен бірнеше ондық ядролары болады. Цитоплазмасы
әлсіз базофильді, кейде оксифильді де боялады. ... ... ... ... Сүйектің патологияға ұшыраған беткейіне қараған
остеокласттар цитоплазмалық қатпарларға бай; олар гидролитикалық
ферменттерді синтездеп, секрециялайды. Остеокласттардың шеткі бөлігі –
жасушалардың сүйек ... ... ... ... Бұл ... ферменттердің
әсер ету аймағын шектейді. Цитоплазманың бұл аймағы ашық түсті,
органеллалары аз, бірақ актин микрофиламенттері бар.
Остеокласттардың қатпарланған аймағының шетінде көптеген ... мен ірі ... ... ... ... ... бөліп, ал карбоангидраза ферменті Н2СО3 түзілуіне қатысып, кальций
қосылыстарын ерітеді. Остеокласт митохондрияларға және сүйек тіні
матриксінің коллаген талшықтары мен протеогликандарын ... ... ... бай. ... ... жанасқан бөлігінде лакуналар
пайда болады. Бір остеокласт сол ... ... 100 ... ... жоя алады. Остеобласттар мен остеокласттардың қызметтері бір-
бірімен байланысты және гормондармен, витаминдермен, т.б. ... ... ... ... ... Ашық ... ... Жасуша аралық зат резорбцияланатын бөлік;
6. Минералданған зат.
Сүйек тінінің жасуша аралық заты негізгі ... зат пен ... ... Коллаген талшықтарының бірінші және төртінші түрлері
болады. Бұл талшықтар ретімен орналасса, ... ... ... ал ... ... ... тіні болап саналады.
Сүйектің дамуы.
Кез келген сүйектің түзілуі мезенхима текті жас дәнекер ... ... ... ... ... ... ... тірек рөлін атқаратын жасуша
аралық заты жасап шығарады. Қаңқа дамуының үш сатысына сәйкес сүйектер
дәнекер немесе шеміршек тіндер негізінде ... ... Тура ... ... ... ... талшықты сүйек тінінің
дамуына тән. Бұл құбылыс көбінесе құрсақта дамудың 1-айында жүреді.
I сатысы – болашақ сүйектің пішіні бар ... ... ... ... ... ... ... сүйекті
заттың аралшықтарының пайда болуы. II сатысында бірінші орталықтан
сүйектену үрдісі сүйекті ... шет ... ... үстемелей
өсуі(аппозициональді өсу) арқылы сәуле тәрізденіп жан-жаққа
таралады. Жабынды ... ... ... ... ... қабаттары
сүйек қабығы түрінде қалады, сүйек қабығы жағынан сүйек ... III ...... ... ... кальцификациясы.
2) Тура емес остеогистогенез. Құрсақта дамудың екінші айында алғашқы
нүктелер пайда болады, олардан ең көп ... ... ... ... яғни ... сүйектері дамиды. Перихондралды
сүйектену – шеміршек қабығының қатысуымен сүйектің шеміршекті
бастамаларының сыртқы бетінде жүреді. Болашақ сүйек пішінді
мезенхималық бастама шеміршек ... ... және ... моделі сияқты «сүйекке» айналады. Шеміршекті сыртынан
жабатын шеміршек қабығы остеобласттарының әрекеті нәтижесінде оның
бетінде, шеміршек қабығының астында сүйек тіні пайда болып, ол ... ... ... ... ... ... ... Сүйектің
шеміршекті моделінің сүйекті моделге ауысымен шеміршек қабығы ... ... ... ... одан әрі ... өсуі сүйек қабығының
есебінен жүреді. Эндохондралды сүйектену тамырлары бар шеміршек
бастамаларының ... ... ... ... тін ... ... ... ене отырып, алдын ала известелінген шеміршекті
бұзып, сүйектің шеміршектің ... ... ... ... ... ... ... орталықтан шетке қарай
таралуы кемік сүйек затын түзуге әкеледі. Шеміршек сүйекке тікелей
айналмайды, ол ... жаңа ... ... ... ... мен реті организмнің қоршаған ортаға бейімделуіне байланысты.
Ретикулофиброзды сүйек тіні.
Ретикулофиброзды сүйек тіні ... ... ... ... ... ... сіңірлердің сүйектерге бекитін жерлерінде
кездестіруге болады. Ондағы коллаген талшықтарының ретсіз ... аз ... ... ... жуан ... ... сүйек тіннің негізгі затында сопақша пішінді лакуналар
орналасқан. Лакуналар остеоциттер орналасқан анастомоз құратын
каналдардардан құралады. Өрескел талшықты тіннің сырты сүйек қабымен
қапталған.
Ретикулофиброзды ... ... ... ... ... ... сүйек тіні – ересек адам организімінде кең таралған сүйек
тінінің түрі. Ол сүйек пластинкаларынан тұрады. Сүйек пластинкаларының
ұзындығы мен қалыңдығы ... ... ... ... ... Пластинкалар фибриллалардан тұразы. Орталық бөлігінде фирриллалар
бойлай, ал периферия бойында көлденең орналасады. Бір плпстиканың сүйектері
басқа пластинкаларға да өтіп, ... ... ... ... Сонымен
қатар әр пластинканың өзінде ғана перпендикулярлы орналасатын арнайы
фибриллалар мен талшықтар болады, сондықтан қабыршақты сүйек тіні өте ... ... ... ... ... сүйектің тығыз кеуекті заты
түзіледі.
Пластинкалы сүйек тіні:
1. Сүйек пластинкалары;
2. Остеоциттер;
3. Остеоцит аралшаларының жанасулары;
4. Коллаген талшықтары;
Сүйектің физиологиялық және жарақаттанудан кейінгі регенерациясы.
Сүйек тінінің ... ...... ... ... каналындағы остеогенді жасушалардың есебіне жүретін өте баяу
процесс. Сүйек тінінің жарақаттанудан кейінгі регенерациясы сынған ... ... ... ... жағдайда жақсы жүреді. Сүйектің түзілуі
тура емес остеогенез бойынша жүреді. Остеобласттар сүйекті құрастырғанға
дейін, остеокласттар сүйек ұштары арасында кішкентай саңылау түзеді. ... ... ... ... ... регенерациясы
барысында біртіндеп сүйек ұзартатын аппараттар қолданады.
Сүйек құрылысының ... ... әсер ... ... ... өмір бойы ... және ішкі ортаның әртүрлі факторларына
байланысты бір-бірімен тығыз байланысты бұзылу мен жаңару процестері жүріп
отырады. ... ... ... ... ... ... жүреді. Остеокласттар әсерінен остеонның пластинкалары бұзылып,
оның орнында қуыс пайда болады. Бұл процесс ... деп ... ... ... ... ... ... жаңа плпстинкалардың
қалыптасуы жүреді.
Сүйек құрылысының қайта қалыптасуына әсер ететін факторлардың ішінде
ерекше орынды пьезоэлектрлік ... ... ... пластинкасының иілген
жерлерінде дөңес және ойыс жақтары арасында белгілі бір потенциалдар
айырымы пайда болады. Дөңес жағы – оң, ойыс жағы – тері ... ... ... ... остеобласттардың активтеліп, аппозициональды
сүйек түзілу процесі өтеді. Оң ... ... ... ... ... байқалады. Нөлдік потенциалғ сүйек тініне физикалық күш
түсірмеу остеокласттардың қызметін жоғарылатып, сүйектің тұздардың
шығарылуына әсер етеді.
Сүйек тінінің құрылысына витаминдер (С, А, Д), ... ... ... тағы да ... ... ... гормондары әсер етеді.
Балаларда А витамині жетіспеушілігі кезінде сүйектердің ... Д ... ... ... рахит ауруына шалдықтырады.
Ең алдымен остеогенез бұзылады: аяқ-қол сүйектерінің, бассүйектің және
кеуде сүйегінің деформациясы, тіс жарудың кешеуілдеуі байқалады.
Ересектерде авитаминоз кариес пен остеомаляцияға ... ... ... ал қарт ... остеопороз (остеосинтездің бұзылуына
байланысты сүйек тінінің тығыздығының төмендеуі) ... ... ... бұзылуы Д витаминінің тапшылығы сүйек тінінен
кальцийдің шайылуының күшеюімен және бүйрек ... ... ... ... Д ... ... тыс ... деминералдануына, олардың сынғыштығына әкеледі. Қандағы кальций
мөлшері артады.
Қалқанша безінің гормоны – кальцитонин – сүйекте оның тіндерінен
кальцийдің шығуын ... ... ... ... остеокласттар қызметін
тежеп, сүйек тінін түзетін остеобласттар қызметін белсендіреді. Сүйек
құрамындағы фосфор қышқылы тұздарының деңгейін төмендетеді. Қалқанша маңы
безі гормоны – паратгормон – ... ... ... ... шығарады.
Соған сәйкес сүйектен кері сіңудің басқа өнімдері босатылады.
Паратгормонның аталған әсері негізінен остеобласттарды бұзатын ферменттері
бар, оның байланыстарынан кальцийді жұмылдыратын жасушаларды белсендіру
қабілетіне ... ... ... құрылыс үрдістерін
тежейді. Паратгормонның бұл әсерлері бірігіп, кальций мен фосфордың
сүйектен шығуына, тіпті ондағы белокты құрамыстың қалыпты жағдайдан
бұзылуына алып ... ... ... артық болса, сүйекте бос кеңістік
пайда болады, яғни остеопороз дамиды.
Сүйектің жасқа байланысты өзгеруі.
Сүйектің жасқа байланысты өзгеруі сүйектің құрамындағы химиялық
заттардың өзгеруіне байланысты ... ... ... ... ... мен ... қатынасы өзгеріп, сүйектің
құрамында сульфаттанған қосылыстар пайда болады.
Сүйек байламдары.
Сүйек ... ... ... ... ... ... түріне
жатады. Құрамындағы талшықтарының белгілі бір бағытта, ретімен орналасуымен
сипатталады. Байламдардағы ... ... ... ... ... ... ... арасында құрамында гиалурон қышқылына бай
сұйық заты болады. Бұл сұйық талшықтардың сыртын майлап отырады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. «Гистология», Афанасьев Ю.И.
2. «Цитология, эмбриология және ... ... ... «Адам физиологиясы», Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенов А.А., Нілдібаева Ж.Б.
4. «Биохимияны студенттердің өздігінен ... ... оқу ... С.М.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шеміршекті балықтардың жалпы сипаттамасы16 бет
Шеміршектің жасқа байланысты өзгеруі23 бет
Цитология және гистология66 бет
Астық тұқымдасының соматикалық ұлпасының дақылында морфогенез және регенерация мәселелері38 бет
Карбонизделген сорбенттің регенерациялық және жара жазушы қасиеттерін зерттеу32 бет
Карбонизделген сорбенттің регенерациялық және жара жазушы қасиеттерін зерттеу туралы49 бет
Өнімділігі 1 млн т/жылына Г-107-43 қондырғысындағы регенераторды жобалау17 бет
"балықтардың ас қорыту жүйесі"3 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
Адам буындарының биомеханикасы 4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь