Нарықтық экономиканы реттеудегі мемлекеттік бюджеттің маңызы

Нарықтық экономиканы реттеу жүйесіндегі мемлекеттік бюджеттің маңызы

Экономика өміріне мемлекеттің қатысу себептері, формалары мен тәсілдері актуалды мәселелер қатарына жатады және дәстүрлі түрде ғылыми зерттеу пәні болып табылады. Нарықтық экономиканы мемлекеттік реттеудің тиімді жүйесі елдің экономикалық дамуының және саяси тұрақтылықты ұстап тұруының маңызды шарты болып саналады. Қазіргі заманғы мемлекет экономикалық өмірді енжар бақылаушы болып табылмайды, керісінше мемлекет елдің шаруашылық.экономикалық өміріне белсенді түрде қатынасады және де керек кезінде елдің экономикасын тұрақтандыру үшін керекті шараларды да жүргізеді. П.Самуэльсон барлық елдердің дерлік үкіметі өздерінің қолын экономиканың пульсінде ұстап тұрғылары келеді деп атап көрсетеді. Қазіргі заманғы экономикалық жүйедегі мемлекет нарықтық механизмдегі іркілістерге көптеген әрекеттер қолданады. Қазіргі заманғы капитализм нарықтық қызметі мен мемлекеттік реттеу үздіксіз өзара байланысты болатын және бірін бірі толықтыратын жүйе болып табылады.
Жақсы үкімет . бұл байлық емес, өмірге керекті жағдай дегенмен келіспеуге болмайды. Тиімді мемлекетсіз тұрақты әлеуметтік.экономикалық даму мүмкін емес. Экономикада болып жатқан өзгерістер мемлекеттің қазіргі сатыдағы базалық сұрақтарына оралуда ғана емес, сонымен қатар ғылыми тұрғыдан да, тәжірибе тұрғысынан да оны өзекті етуге мәжбүрлейді.
Қазіргі кезде мемлекеттің экономикадағы орны мен ролі үздіксіз күшеюде. Бұны тек қана жалпы ішкі өнім қатынасында мемлекеттік кірістер мен шығындардың өсуі ғана емес, сонымен қатар экономикадағы дағдарысты жағдайларды жеңуге бағытталған үкіметтің реттеуші шараларының мәнінің де өсуі куәландырады. Шаруашылық тәжірибе арқылы компаниялардың өз қызметтерін жоспарлаудың уақытты кезеңдерін кеңейтуге деген қажеттілігі елдің шаруашылық дамуындағы мемлекеттің ролін жаңаша түсінуді қажет етті. Срндықтан кәсіпкерліктің өзі де мемлекеттің қызметтеріне деген сұранысты туындатады, өйткені ол ең алдымен мемлекеттік биліктің тиімсізділігіне немесе әлсіздігіне шартталған тәуекел мен анықсыздықты жеңуге мүдделі.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің тапсырмалары мен тәсілдерінің өзгеруі әртүрлі факторлардың әсерінен болады, олардың ішінде ерекше орынды қаржылық жахандану, инновациялық дамудың ерекшелігі, сонымен қатар
        
        Нарықтық экономиканы реттеу жүйесіндегі мемлекеттік бюджеттің маңызы
Экономика өміріне мемлекеттің қатысу себептері, формалары мен тәсілдері актуалды мәселелер қатарына ... және ... ... ... зерттеу пәні болып табылады. Нарықтық экономиканы мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... ... және саяси тұрақтылықты ұстап тұруының маңызды шарты болып саналады. Қазіргі заманғы мемлекет экономикалық өмірді енжар бақылаушы болып табылмайды, ... ... ... ... ... белсенді түрде қатынасады және де керек кезінде елдің экономикасын ... үшін ... ... да ... П.Самуэльсон барлық елдердің дерлік үкіметі өздерінің қолын экономиканың пульсінде ұстап тұрғылары келеді деп атап ... ... ... ... ... ... ... механизмдегі іркілістерге көптеген әрекеттер қолданады. Қазіргі заманғы капитализм нарықтық қызметі мен ... ... ... ... байланысты болатын және бірін бірі толықтыратын жүйе болып табылады.
Жақсы үкімет - бұл байлық емес, өмірге ... ... ... ... ... Тиімді мемлекетсіз тұрақты әлеуметтік-экономикалық даму мүмкін емес. ... ... ... ... мемлекеттің қазіргі сатыдағы базалық сұрақтарына оралуда ғана емес, сонымен ... ... ... да, ... ... да оны өзекті етуге мәжбүрлейді.
Қазіргі кезде мемлекеттің экономикадағы орны мен ролі үздіксіз күшеюде. Бұны тек қана ... ішкі өнім ... ... ... мен шығындардың өсуі ғана емес, сонымен қатар экономикадағы дағдарысты жағдайларды жеңуге бағытталған үкіметтің реттеуші шараларының мәнінің де өсуі ... ... ... ... ... өз ... жоспарлаудың уақытты кезеңдерін кеңейтуге деген қажеттілігі елдің шаруашылық дамуындағы ... ... ... түсінуді қажет етті. Срндықтан кәсіпкерліктің өзі де мемлекеттің қызметтеріне деген сұранысты туындатады, өйткені ол ең ... ... ... ... ... ... шартталған тәуекел мен анықсыздықты жеңуге мүдделі.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің тапсырмалары мен тәсілдерінің ... ... ... ... болады, олардың ішінде ерекше орынды қаржылық жахандану, инновациялық дамудың ерекшелігі, сонымен қатар әлеуметтік-саяси факторлар алады. Сол ... ... ... ... ... жағдайда өзінің қызметін тиімді атқаруға қабілетті сапа мәселесі туындайды. Осы мәселеге батыс елдері көп ... ... ... ролі ... сұрақты мемлекеттік реттеуді терминінде шешуге бел буу мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жоспарға қоюға әкеледі. Тиімді экономиканы құруға бағытталған бюджеттік саясат мемлекеттің ықпалын қысқартуға немесе ұлғайтуға әкелуі мүмкін.
Шаруашылық жағдайын ... ... ... ... мен ... есепке ала отырып жүргізу мемлекеттің бюджет саясатында алғы ... ... ... ... ... ... ... мәселесіне ерекше көңіл бөлуе отырып, оны шешу үшін экономикадағы мемлекеттің жаңа басымдылықтарын іздеу мәселесі ... ... ... ... өзінің қатысуын бір сфераларда күшейтуі мүмкін және бір мезгілде оны басқа сфераларда азайтуы немесе жоюы мүмкін. Нарықтық экономикасы дамыған елдерде ... ... ... ... немесе әлсіреуін сипаттай алмайтын процестер жүреді, өйткені мемлекеттің экономикадағы ұлттық экономиканың бәсекелестік қабілетін қамтамасыз ... ... ... ... туралы сөз болады.
Бірақ та экономиканы мемлекеттік реттеу нақты шешімдерді қабылдау кезінде кемшіліктерге жол бермеу арқылы жүзеге асыру керек екендігін ... де ... ... Осы ... ... ... ең күрделі сұрақтардың қатарына жатады және көп ... оның ... ... та кетеді.
Экономиканы реттеу қызметі мен тәсілдері нақты тарихи жағдайларға байланысты өзгереді, бірақ та мемлекеттің нарықтық жүйедегі негізін қалаушы қызметтері өзгеріссіз ... ... ... заманғы экономиканың дамуы мүмкін болмайтын, нарықтық жүйенің керекті конструктивті элементтері болып саналады.
Дж. Тобин экономиканы мемлекеттік ... ... ... ... > ... ... көтеру мен инновациялық белсенділікті ынталандырудағы бәсекелес нарықтардың артықшылығы жалпы мойындалған және ... ... ... ең ... ... қол жеткізу, экономикалық өсуді қамтамасыз етуді қанағаттандыру үшін оларға сүйенеді. Сонымен қатар олардың жеңісті қызмет етулері үшін дұрыс ... мен ... ... ... ... қызмет етуге мүмкіндік беретін жағдайды жасау мемлекеттің құзырындағы іс әрекет. Осы жағдайлардың ішінде ең алдымен меншіктің анық ... айту ... ал ол ... ... заң процедуралары негізінде қызмет ететін сот билігінің болуын қарастырады.
Тәжірибе көрсеткендей нарық экономикалық субъектілердің барлық қажеттіліктерін қанағаттандыра алмайды. ... ... ... экономикада мемлекетке артылған базалық қызметтер ең алдымен ... ... ... ... ... ... Осындай қызметтердің қатарына қоғамдық игіліктер өндірісі, монополияға қарсы мемлекеттік реттеу, реттеу және анық ақпараттарға тең қол ... ... ету ... ... ... бюджет жүйесінің қызметінің нәтижесі ең алдымен мемлекеттің нарықтық қаншалықты тиімді түзететіндігінен көрінеді.
Қайсібір қоғамдық игіліктерді ... жеке ... ... ... ... ... ... де бұл қызмет оларға пайда әкелмейді, ал егер де жеке ... ... ... ... пайда әкелмейтін болсама, онда кәсіпкерліктің заңы бұзылады. Осындай игіліктердің классикалық моделі меншік ... ... ... ... ... ... ету, ... саясатты жүргізу, елдегі тәртіпті сақтау болып табылады. Осы сияқты игіліктерге деген қажеттіліктерді қанағаттандыру тұтас қоғамның қызметінің нәтижесі болуы ... ... ... ... ... ... ... саналады. Сондықтан да мемлекет тұрғындарды ұжымдық және қоғамдық игіліктермен қамтамасыз етуге жауапкершілікті болады.
Ерекше экономикалық ... ... ... игіліктердің негізгі мінездемелерін төмендегіше сипаттауға болады:
1. Жеке тұлғалардың қоғамдық ... ... ... өзара бәсекелестікке түспейтінін сипаттайтын, тұтынудағы бәсекелестіктің болмауы. Қосымша индивидтің ұжымдық иглікті тұтынуының шекті ... ... тең, ... ... ... ... ... индивидттердің қосылуы оның басқаларға қол жеткізу мүмкіндігінен айырмайды, өйткені қоғамдық игіліктер бөле жара қарастырылмайды және жеке бөлшектерге бөлінбейді. Сонымен бірге жеке ... ... ... ... осы ... басқалардың тұтынуын толығымен жоққа шығарады.
2. Қоғамдық игіліктер тұтынудан шығармау қасиетіне ие, өйткені қосымша тұтынушыға қоғамдық ... ... ... ... ... емес немесе белгілі субъектінің олардың қоғамдық игіліктерді тұтыну үлесін төмендету мүмкін емес. ... ... ... мемлекеттің қорғаныс қабілеті немесе тәртіпті сақтау сияқты игіліктерді пайдалануын шығарып тастау мүмкін емес.
Келтірілген мінездемелердің талдауы классикалық қоғамдық игіліктердің санының ... ... ... Сонымен қатар жеке және қоғамдық игліктер арасына нақты, анық шек қою өте күрделі. Таза ... ... ... ... ... ... құқығын қорғауды, мемлекеттің қорғаныс қабілетін, көшелерді игеруді және т.б. жатқызуға ... ... ... мен жеке ... арасында көптеген игліктер бар, оларды және деп сипаттауға болады. Осындай игіліктер ... ... ие және ... ... да, жеке ... ... да ... мүмкін, мысалы, жол құрылысы, білім беру, денсаулық сақтау, фундаментальды ғылыми зерттеулер.
Қоғамдық игіліктерді ұсыну мемлекеттің экономикаға қаржы және бюджет саясаттарын ... ... ... ... алғы ... ... табылады. Қоғамда болып жатқан экономикалық және әлеуметтік процестерге мемлекеттің ... өте ... ... ... Осы әсер ету ... негізгі мәселе осы жағдай үшін дұрыс болып саналатын нарық пен ... ... ... табу ... ... сыртқы әсерлер, яғни экстерналиилер экономикалық субъектілер өзінің қызметімен байланысты шығындарды басқаларға немесе ... ... ... қамтамасыз етілетін жағдайда пайда болады деп атап көрсетеді .
Басқа ... ... әсер ету ... ... ... оң және ... деп ... болады: сыртқа әсерлер, егер де олар сыртқы субъект үшін өнімділік пен ... ... оң деп ... және ... теріс сыртқы әсерлер оны төмендетеді. Сыртқы әсерлердің болуы сонымен қатар теріс сыртқы ... ... ... ал оң ... ... ең ... ... жеткізетін, экономиканы мемлекеттік реттеудің қажеттілігінің негізі болып саналады. Көптеген ... ... ... ... ... үшін ... ... тударатын экология мәселелерімен байланыстырылады. Мемлекеттік саясаттың стратегиялық мақсаты ретіндегі ұлттық экономиканың бәсекелестік қабілетін ең жоғарғы дәрежеге ... ... мен ... ... ... ... арасында қайшылықтар бар. Экономикалық глобализациялаудың күшеюі жағдайында оның толығымен жойылуы мүмкін емес. Сонда да осы жағдайдың ... ... ... ... ... ... ... болады.
Қоршаған ортаны ластаумен байланысты теріс экстерналиилерді ең төменгі дәрежеге жеткізу Қазақстан үшін қазіргі таңда өзекті мәселе, өйткені оның ... ... ... ... ... мұнай өңдеумен, химия өнеркәсібімен байланысты, олар экология үшін өте ... ... ... және ... ортаны қорғауға маңызды салымдарды талап етеді. Бірақ та қазіргі таңда мемлекеттің де, жеке секторлардың да табиғатты қорғау шараларына жұмсап ... ... ... ... және олар ... ... сай ... Сыртқы әсерлерді интернализациялау бюджет саясатының құралдарын икемді пайдалануды қарастырады, оның ішінде:
:: экологиялық жобаларға әсер беретін және ... ... ... ... ... әсер етуге қабілетті тікелей мемлекеттік инвестициялар;
:: экологиялық жобаларды және осы сферада алғы технологияларды жасауды қаржыландырудың қайнар көзі ретінде пайдаланылуы мүмкін ... ... ... ... ... экологиялық жобаларды жанама мемлекеттік қолдау механизмі болып ғылыми-техникалық ақпараттардың осындай жобаларына қатысушыларына ... ... ... ... ... ... ... инвесторларды іздеп тарту және т.б. саналады.
Қазіргі заманда жеке экономикалық ... ғана ... ... ... ... те оң және ... сырқы әсерлерді өндіре алады. Осының классикалық мысалы ретінде ғылымды, білім мен медицинаны қолдауды айтуға болады. ... ... ... мемлекеттік шығындарды жұмсау пайдалы білімді тарату арқылы басқа да субъектілерге оң сыртқы әсерлерді өндіреді. Жаңа білімдерге деген жеке ... ұзақ ... бойы ... мүмкін емес және фундаментальды ғылыми зерттеулерге салынған жеке қаражаттар мәні бойынша қоғамдық игіліктерді құруға әкеледі, ... ... ... ... білімдердің жеткіліксіз өндірісі салыстырмалы түрде болуы мүмкін, ол біздің пікірімізше, фундаментальды ... ... ... ... бір ... болып саналады.
Білім беру үнемі оң сыртқы әсер әкелетін қызмет ретінде қарастырылатындықтан, мемлекет әлеуметтік пайданы үнемі ең ... ... ... және ... ... мүмкіндіктерін нарықтың жеке оқу орындарына беретін жеңілдіктерімен немесе тікелей мемлекеттік оқу орындарын ... ... ... ... ... ... сақтау саласын аржыландырудың мәні ор болып табылады. Денсаулық сақтауды дамыту оң экстерналииді екі бағытта ... ... ... ... ... ... жасау адам факторын экономикалық өсудің маңызды факторы ретінде ... ... ... ... ... сақтау өнеркәсіптің көптеген секторлары мен қызмет сфераларымен байланысты күрделі жоғарғы технологиялық кешен бола тұрып, көптеген жоғарғы технологиялық салалар үшін оң ... ... ... ... ... әсерлерді талдаумен байланысты мәселелердің күрделілігі сыртқы әсерлер мен қоғамдық игіліктер түсінігінің өзара тығыз байланыста болуымен түсіндіріледі.
Қоғамдық игліктерге ... ... ... ... мүмкін емес. Мемлекет арқылы қоғамдық игіліктерді өндіру оң, сонымен қатар теріс экстерналиилерге де әкелуі мүмкін.
Нақты экономикалық жағдайларда барлық ... ... ... ... ... және тек қана оң ... әсерлерді өндіретін мемлекеттік саясат та болмайды. Экономиканы мемлекеттік қаржылық реттеудің тапсырмасы әрбір жағдайға нарықтық ... мен ... әсер ... ... ... таба ... теріс сыртқы әсерлерді ең төменгі деңгейге және ең әсерлерді ең жоғарғы ... ... ... ... белгілі жағдай нарықтық экономикада мемлекеттік реттеу тікелей әрі жанама тәсілдер арқылы жүргізіледі. Әсер етудің тікелей тәсілдеріне ... ... ... тәсілдерге - қаржылық тәсілдер жатады. Тікелей тәсілдерді мемлекеттің қаржылық саясатын ... үшін ... ... ... атқарады.
Мемлекет алдында нарықтық реттейтін және осылайша экономикалық дамуға ықпал ететін ... ... ... ... ... Сонымен қатар мемлекеттің әсер етуі қалаған нәтижеге жетуге әкелмейді, ол мемлекеттің өзінің әсерінен болуы мүмкін, ал ол ең ... ... ... ... ... ... жетілмеуінен, бюрократияның әсерімен және уақытша лагпен байланысты болуы мүмкін. Сондықтан бюджеттік саясатты жүргізу оның тиімділігінің мониторингі мен мүмкін ... ... жою ... ... ... жүргізуді қарастырады.
Экономикасы дамыған елдерде 20 ғасырдың екінші жартысында жүргізілген экономикалық саясат ... ... ... ... де және ... де факторлармен шарттаған. Бір жағынан, экономикаға мемлекеттік әсердің күшеюі мемлекеттің бұрын оның көңіл аудару ... тыс ... жаңа ... шешуді өзіне алуымен түсіндіріледі. Экспортты мемлекеттік қолдаудың институттарын құру және дамыту, жоғарғы білімді еңбек ресурстарын қалыптастыру, экономикалық субъектілер үшін ақпараттың қол ... ... мен ... ... ету - ... ... осы ... экономикалық субъектілер үшін күнен күнге маңызды болуда. Келесі жағынан, көптеген жағдайларда бюджеттік қаржыландырудың ... ... үшін ... ... алу ... байланысты, ал ол ЖІӨ-дегі мемлекеттік шығындардың үлесінің өсуіне және экономикалық ... ... ... ... ... ... ... әкеледі.
Экономикаға мемлекеттің шектен тыс араласуы көптеген жағдайларда өзін өзі реттеудің нарықтық механизмінің әлсіреуімен және ... тыс ... ... ... ... әкелді, бірақ та экономиканы мемлекеттік реттеудің қажеттілігі күман келтірмейді. ... ... және ... ... ... тиімділігін көтеру мәселелері Қазақстан үшін де өте өзекті мәселелердің бірі, ол нарықтық институттарды қалыптастыру қажеттілігімен, әлеуметтік тұрақтылықты ұстап тұрумен, жеке ... ... ... ... шектен тыс әкімшілік кедергілерін жеңілдетумен, сонымен қатар мемлекеттік бюджеттің қаржы ресурстарын ұтымды пайдалануды қамтамсыз етумен байланысты.
Қазақстан экономикасы өзіндік ерекшеліктеріне қарамастан ... ... ... одан ... тек қана табыс қана алып қоймайды, сонымен қатар осымен байланысты қиыншылықтарды да ... Бұл ... ... жүйесінің өзгеруіне одан әрі қатысу қажеттілігін күшейтіп қана қоймайды, сонымен қатар мемлекеттік араласу механизмдерінің өзінің ... ... ... ... ... сай тиімділігін көтерудің қажеттіліктерін туындатады.
Мемлекетті нығайтудың тапсырмаларын шешудің қажеттілігі Қазақстанда болып жатқан жағдайлар арқылы анықталады:
:: қазақстан экономикасының әлемдік ... ... ... ... жеке ... ... сонымен қатар меншік иелерінің құқығын қорғаудың сенімді механизмдерінің болмауы;
:: экономиканың шектен тыс бюрократтылығы;
:: нарықтық трансакцияға ... ... ... ... ... ... тапсырмасы әр түрлі шаралар кешенін қарастырады. Сонымен қатар дамыған нарықтық экономиканы құруға керекті институционалды қайта ... ... ... элементі болып саналады. Қазақстанда нарықтық құрылымдардың тиімділігіне негізгі шектеуші ретінде қоғамдық игіліктерді ... мен ... ... ... ... ... ... сипатталатын, нарықтық экономикадағы мемлекеттің базалық қызметтерін қаржылық реттеудің институттарының сәйкес келмеуі есептелінеді. Сондықтан бюджет саясатын ... оның ... ... мен ... ... ... ... дер кезінде жою шараларын қарастырады.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының ұлттық банкі туралы37 бет
ҚР-ның Ұлттық банкі туралы28 бет
Ұлттық банктің экономиканы реттеудегі жүргізетін саясаттары мен қолданатын шаралары24 бет
Нарықтық экономиканы реттеу жүйесіндегі мемлекеттік бюджеттің маңызы14 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь