Көне Қытай философиясы

Көне Қытай философиясы
Көне Қытайдың негізгі философиялық ескерткіштері
Көне Қытай философиясынын негізгі ұғымдары
Көне Қытай философиясының негізгі өкілдері
        
        Көне Қытай философиясы. Қытай мемлекеті қазіргі уақытта әлемдік ... ... ... ... бірі болып отырғаны күмәнсіз. Өзінің экономикалық қуатын, мәдениетін, саяси ықпалын күннен күнге күшейтіп отырған кершіміздің ұлттық болмысын, философиялық ... ... ... ... біз үшін аса маңызды және пайдалы. Әр халықтың ішкі, нағыз мәні оның философиясы ... ... ... ... да ... ... танысу, оның бастауларына үңілу қазіргі Қытай қоғамын тереңірек ... ... ... ... өз ... ... ... дейінгі VIII  - VI ғасырлардан алып, тарихи даму барысында көптеген философиялық мек-тептер мен бағыттарды, ғұлама философтарды ... ... ... ... ... Ең ... ерекшелігі  -  саяси-практикалық сипатының басымдылығы, яғни философиялық ой мемлекет мүддесіне қызмет етті. Бұл ерешелік солҚытай ... ... ... ... ... ... туындайды. Көне Қытай мемлекеті иерархиялық деспотия үстемдік құрған мемлекет болды. Мемлекет басшысы ван, барлық билік соның ... ол ... ... ... ... Одан кейінгі қабаттарда әр түрлі деңгейдегі ақсүйектер: мемлекеттік ...  -  ... ... отбасылар  -  дафу және ши, ең ... ... құқы жоқ ... ... ... ... ванға бағыныштылыққа негізделген осындай қоғамның философиясы, әрине,  мен  арасындағы ... ... ... қатаң ұстауға бағытталды.
2) Осы бірінші ерекшеліктен Қытай философиясының келесі ерекшелігі туындайды: философиялық мектептердің барлығының дерлік қарастырған басты мәселесі - ... оның ... ... және зұлымдық мәселесі болды. Қытай философиясы адамды Көк пен Жердің арасындағы он мың заттың ең құндысы деп танығанымен, бұл ... адам үшін ... адам - ... . ... бір бөлшегі ғана, ол космоспен мыңдаған көрінбейтін жіптермен байланысты деп түсіндірді. Яғни, ... ... - осы ... ... жеке ... ... өзінен жоғарыға, езінен үлкенге қызмет етіп. табиғат пен өмір ағынына еріп, тыныш өмір сүру, ... ... ... ... ... ... ... бұл өмірде ең маңызды нәрсе - жеке адам емес, ол өмір сүріп отырған қоғам, мемлекет, ал жетілген ... ... ... ие адамдардан құрылмақ деп түсіндірілді.
3) Қытай философиясының да бастауы мифология болды деуге болады. ... ... ... ... адамгершілік келбетін жетілдіру, адам және қоғамның арасындағы қатынастарды реттеу мөселелеріне басты назар аударылды. Көптеген ... ... ... ... ... философиялық категорияларының қалыптасуына айқындаушы ықпал етті.
4) Натурфилософиялық мәселелер мардымсыздау талқыланды, бұл мәселелерді мектебі немесе натурфилософтар, моистер және ... ... ... ғана ... табиғи құбылыстарды да Қытай ойшылдары әлеуметтік және адамгершілік құбылыстармен байланысты қарастырды. Дүниенің бес ба-стауы: су, от, ағаш, ... жер және ... бес ... ... ... ... суық және жел бар деп түсінген және олар ... ... әсер ... деп ... ... олардың себептерін анықтауға тырысты. Бұл түсініктер өздерінің бастауын мифологиялық және көзқарастардан алатынын айта кету қажет.
Көне ... ... ... ... ... ... - , - .
- - бүкіл Қытай мәдениетінің ... зор әсер ... ... әлі ... ... ... ... Кейбір зерттеушілер оны қасиетті кітап деп атап, Ведалармен, Інжіл. Құранмен бір деңгейге қояды.
Ғалымдардың пікірінше, ... келе ... бал ашу ... байланысты пайда болып, даму барысында философиялық пайымдаудың негізіне айналған. Философиялық ескерткіштердің арасындағы ең көнесі болмаса да, бұл кітап ... ... ... ... деуге болады, бірақ оның түсінуге қиын мәтіндерінің мазмұны әлі күнге ... ... ... жоқ. 64 гексаграммалардан тұрады, олардың жүйесі үнемі өзгеріп отыратын дүние-нің 64 күйі мен құрылымынан тұратын, Көк - Жер - Адам ... ... ... құрайды деп түсіндіріледі. Шығармада Қытай филосо-фиясының негізгі категориялары қалыптасқан, олар арқылы адамның өзін қоршаған ортаға деген қатынасы, ... ... ... ... ... ... ... бейнеленіп, Қытай қоғамының дәстүрлі көзқарастарының теориялық негізі қаланған ... ... - 305 ... ... тұрады. Олардың қай кезеңдерде жазылғанын дәл басып айту ... ... ... ... бұл ... ... біздің дәуірімізге дейінгі XI -VII ғасырларда, Қытайда ... ... әлі ... ... ... ... кейінірек Конфуций өлеңдерді іріктеп, өңдеп, өзінің философиялық ілімінде қолданған, ал оның ... ... ... ... ... ... ... болжам айтады. басқа философиялық мектептер де зерттеді. Көне Қытай ... ван, ... ... ... ... адамгершілік келбеті, әлеуметтік қызметі жырланады.
- немесе . Кітапты ... рет ... ... кейіннен әр түрлі ойшылдар оны бірнеше рет өңдеді (олардың ... ... өз ... де ... араластырып жіберген), кейбір бөліктері біздің дәуірімізге дейінгі 213 жылы кітаптар өртелген кезде отқа ... ... ... бар. ... ... ... ... тарихи мазмұны басым, бірақ философиялық көзқарастар да (әсіресе, Конфуций мектебіне тән) көп кездеседі. ... ... ... ... кітаптың өте ерте, көрнекті Қытай философтары дүниеге келместен бұрын пайда болғанын дәлелдейді. Қазір 55 тарауы бар, ... ... 33 ... ... ... алғашқы нұсқасына жататыны анықталған. Кітапта қарастырылатын негізгі мәселелер: адам және ... адам және ... ... ... ... ... ... адам мен қоғамға айқындаушы әсері және т.б.
Көне Қытай ... ... ... Конфуций мектебі, даосизм, легизм, моиз, натурфилософия және номиналистер мектебі.
Олардың арасындағы ... - ... ... ... ... ... оның ... дәуірімізге дейінгі екінші мыңжылдықтан бастап, XX ғасырдың басына дейін Қытай ... ... ... ... атқарғаны бұл пікіріміздің дәлелі бола алады.
Көне Қытай философиясынын негізгі ұғымдары
Адамды сүю (жэнь) - ... ... ... ... Ең ... әке мен ... ... мен шенеуніктердің, дос адам-дардың, аға-інінің арасындағы қарым-қатынастарды бейнелейді, сонан соң ғана жалпы адамдар арасындағы сүйіспеншілікті білдіреді.
Алтын орта ... юн) - ... ... ... ... бірі. Бұл жетілген мораль үлгісі, адам еш нәрседе де шектен шығып кетпеуі керек дегенді білдіреді. ... тым ... ... тым жай ... ... емес, орташа күйді сақтауға ұмтылу керек. Конфуций бұл ұғымды ... ... ала ... ... Оның жоғарғы жағында орналасқан жапырақтарға жаңбыр мен күннің әсері тез жетеді, төмендегі жапырақтарға да аса ыңғайлы ... Ең ... ... ... ... ... Алтын ортаға жету қиын, бірақ оған жеткен адам мәнді өмір сүреді.
Асыл адам, бекзат адам (цзюнь-цзы) - ... ... ... жетілген, жеткен, ізеттілік, шыншылдық, сақтық секілді қасиеттерге ие және басқа адамдардың ... ... ... ... ... ... мүндай қасиеттерге мемлекетті билеуші, басқарушы адам ие. көбейген сайын қоғам да жақсара түседі, ... ... да ... ... ... арқылы бағындырудан әлдеқайда бағалы, себебі халықта үрей, қорқыныш емес. ез басшыларына деген сенім пайда болады. Бұл ... ... ұғым - ... - ... жол, ... және ... заң, Қытай фило-софиясының басты категориясы, ол басқа категориялардың бәрін ... Дао ... өзі ... универсумнің жоғарғы принципі, барлық бар нәрселердің алғашқы бастауы, дүниенің генетикалық бірлігі ретінде түсіндіріледі: бәрі одан ... және бәрі оған ... ... ... ... дао - ... заңдылық: Көктің өзі дао заңдарына ба-ғынады, яғни, адам Жер мен Көк заңдары ... дао ... ... ... ... ... - даоны игеру, яғни, дұрыс өмір ... - ... ... және Ян - ... мағынасы дегенді білдіреді. Инь мен Ян дүниедегі ретсіздіктерді тәртіпке келтіруші Көк пен Жер ... ... ... Олар ... ... ... олардың үндесіп, бірігуі бар нәрсенің бәрін басқаратын адамды дүниеге әкелді, Инь - дүниенің раци-ональдік, бастауы, Ян - ... ... деп ... ... ... Инь мен ... өзара әсерінен табиғат құбылыстары да, қоғамдағы өзгерістер де туындап отырады деп ... - ... ... ... - ата-ананы құрметтеу.
Тянься - (орысша ), , Қытай елінің, мемле-кетінің синонимі, қытайлықтар ... ... ... осылай атайды. Көк немесе Аспан ұғымы Қытай философиясында жер бетіндегі барлық бар нәрсенің алғашқы негізі және алғашқы себебі, ең ... күш. ... ... мен ... де, ... ... мен табиғат құбылыстарын да анықтаушы және реттеуші Көк, ал мемлекетті билеуші оның жердегі өкілі, сондықтан да әрбір адам Көкке табынуға ... - ... ... ... ... бірнеше мағынаға ие: белгісіз, сапасы жоқ алғашқы зат; ... ... ... ... үшып шығып жатқан нөрсе;алғашқы материалдық-элементтер-денелер, атомдар және т.б. Ци ... ... ... субстанциялардан тұрды, кейінірек таза мен бұлдырға -Инь мен Янға бөлінді деген ... ... ... ... ... негізгі философиялық ка-тегориялары тарихи даму барысында көп өзгеріске ұшырай қойған жоқ, жалпы Қытай қоғамы мен Қытай философиясы секілді салыстырмалы түрде ... ... ... ... ... ... өкілдері
Конфуций - Кун-Фу-цзы () - біздің ... ... 551-479 ... өмір ... көне ... ... ең ... өкілі, деген атауға ие болган философиялық мектептің - Конфуцийшілдіктің негізін ... Бұл ... ... жу - деп ... ... ... ... Конфуций өмірлік тәжірибе жинақтап, адамға қажетті алты өнерді - ... ... ... ... садақ ата білу, күйме арба айдау, жаза және санай білу ... ... ... ... ... құрды деп есептеледі. Өзінің қоғамдағы рөлін Конфуций әте қарапайым ... өзін жаңа ... ... ... көне ... (шэн) және ... ... халыққа жеткізуші ғанамын деп түсінген. () еңбегі Конфуций туындысы ретінде қабылданады. Оның негізгі мазмұны - ... пен жеке ... ... жетілдіру жолдарын көрсету. Конфуцийдің пікірінше, мем-лекеттің жақсы болмағы оны ... ... ... ... ... да жеке адамңың міндеті - мемлекетке, өзіне жоғары тұрған адамға қызмет ету.
Лао-цзы (ЛиДань) - ... ... ... ... ... ... VІ-V ... өмір сүрген, кейінірек мифологиялық тұлғаға айналған. Қытай философиясы тарихында алатын орны ... Оның ... ... ... ... замандасы болды, ал оның көзқарастары шығармасында жинақталған, бұл шығарманы Лаоцзының шәкірттері жазған болуы да мүмкін деген болжам-пікірлер айтады. ... ... ... ... ... ... ... бастауы деп түсіндірді. Адам ойлаудада, іс-әрекетінде де осы дао жолын ұстануы, яғни айналысуы қажет. ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Мо-цзы (МоДи) - моистер мектебінің негізін ... ... ... ... 479- 400 жылдары өмір сүрген. Конфуций іліміне қарсы Моцзы идеясын басты деп түсінді. Оның ойынша, елдегі ... ... ... - ... бірін-бірі жақсы көрмеуі. Адам өзін ғана сүйсе, мұндай эгоизм мемлекетке зұлымдық әкеледі.,Ол өз пайдасын ғана ойламай, қоғамдағы басқа адамдардың да ... ... жеке ... ... ... ... ... тыныштық орнайды. Моцзы елдегі ретсіздіктердің негізі кедейліктен басталады деп есептеп, адамдарды тынымсыз еңбек ... ... ... ... кедей болуы мүмкін еместігін дәлелдеуге тырысады. Оның негізгі тұжырымдары еңбегінде баяндалған.
Мэн-цзы (Мэн Кэ) - Конфуций ... ... ... ... ... бойынша ол Конфуцийдің немересі Цзы Сыдың шәкірті болған. Өмір сүрген жылдары - ... ... ... 372-289 ... ... ... ... қана қоймай, оны тереңдетті және жалпы Қытай философиясының дамуына үлкен үлес қосты. Оның ілімінің негізі - төрт адамгершілжтік ... ... сүю, ... ... орындауға ұмтылу және ақыл-даналыққа ие адам табиғатының мейірімділігі.
Қытай философиясы туралы ойларымызды қорытындыласақ, өзінің маңызын әлі ... ... ... қазіргі замангы Қытай мемлекетінің қалыптасып-дамуына ерекше әсер еткен, жалпы алганда мемлекет мүддесін жеке адам мүдесінен жогары қойып, адамгершілік мәселелерін ... ... ... ... болады.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көне Қытай философиясы туралы7 бет
Ежелгі заман және ортағасырлардағы ұлы тарихшылары7 бет
Ежелгі қытай елінің жаратылыс тану және техникалық ғылымдары16 бет
Көне Қытайдың негізгі философиялық ескерткіштері13 бет
Түркітану ғылымы және Түркітануға кіріспе3 бет
Философияның пайда болуы мен дамуы, негізгі тарихи типтері25 бет
Шығыс философиясы18 бет
Эстетикалық, әдеби ой- пікірлердің туу, даму тарихы мен кезеңдері. Әдеби шығармашылық және әдебиет теориясының методологиясы. Қазіргі әдебиеттану теориясындағы ғылыми ағымдар. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы эстетика мен теория мәселелері15 бет
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет
Көне Қытай ойшылы Конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь