Өзен және батпақтардың геологиялық рөлі

Жоспар:
1. Өзен және батпақтардың геологиялық рөлі
2.Жаралуы және түрлері
3.Батпақтың жалпы мінездемесі
4.Көмір және шымтезектің қалыптасуы
5.Пайдаланылған әдебиеттер
        
        Жоспар:1. Өзен және батпақтардың геологиялық рөлі2.Жаралуы және түрлері3.Батпақтың ... ... және ... қалыптасуы5.Пайдаланылған әдебиеттер
Батпақ -- ылғал шамадан тыс жиналып, ... ... ... ... ... ... Батпақ жер беті сулары ойыстарда, шұңқырларда, сондай-ақ, жер бетіне жақын орналасқан су өткізбейтін қабаттарда іркіліп жиналғанда ... жер асты ... жер ... ... ... ... топырақ қабаты толық ылғалдыққа дейін қаныққанда және осы жерлерде ылғал сүйгіш өсімдіктер өскенде пайда болады. Қазақстан жерінде ... ... жоқ, ... республика жері, негізінен, құрғақ -- сулану аз да, ... мол. ... ... ... ... ... кей алқаптарда адамның тікелей әрекетіне байланысты Қазақстанда Батпақтың өзен-көл жағалауындағы Батпақ, сор Батпақ, тақырлық Батпақ, саздық ... ... ... т.б. түрлері кездеседі. Өзен-көл жағалауларындағы Батпақ тұщы су әрі күн ... ... ... орын ... ... жерлерде қамыс, қоға қалың өседі. Сор Батпақ -- республиканың оңтүстігіндегі шөл және шөлейт ... ... ... көлдердің жағалауларында, ал кейбір жылдары, тіпті, сол көлдердің табандарында да кездеседі. Мұнда кейбір ... ... ... өсімдік өспейді. Тақырлық Батпақ -- шөлді аймақтардың ойпаттау жерлеріндегі тақырда кездеседі. Саздық Батпақ -- ... ... мен ... ... ... етегіндегі бұлақтар төңірегінде түзіледі. Техногендік Батпақ -- кең ауқымды су құрылыстары жүргізілген аймақтарда (бөген салу, ... ... ... ... ... т.б.) ... ... Мысалы, Қапшағай бөгені салынғаннан кейін, оның жағалауындағы жер асты суының деңгейі көтеріліп, 200 мың га жер батпаққа айналды, ... ауыл ... ... ... ... -- жер ... ... тыс ылғалданған бөлігі. Олардың беткі қабаттарында құраған өсімдіктердің ... ... ... ... ... қалдықтары жиналады. Б. үстінде мол ылғал мен ағыссыз жағдайға бейімделғен өсімдіктер ғана өседі. Қалындығы 0,3 ... кем ... ... ... ... ... ылғалға қанық органикалық материалдардан (шымтезек) тұрады. Ылғал шымтезек ... ... 30 см ... -- ... ал 30 смден аз болса -- батпактанған жер деп ... ... ... жер ... ... ... жағдайына және негізгі өсімдік кұрамына карай Б. басты-басты үш экологиялык түрге бөлінеді: ... ... ... (беткейлік) және мезотрофты (өтпелі). Б. негізінен көлдердің шарасын өсімдік басу немесе құрлықтың батпақтануы (орман, ... ... ... ... ... ... ... -- орманды, бұталы, шөптесін, мүкті Б.; микробедерге байланысты -- ... ... ... (дөңбек) және т.б. Б.; макробедеріне қарай -- аңғарлық, жайылмалық, беткейлік, ... Б. ... ... ... батпактар көбінесе солтүстікте, Батыс Сібір ойпатында кеңінен тараған. Әлемдегі батпақтардың жалпы көлемі 2682 мың шаршы км, яғни ... ... ... алып жатыр.
Батпақ (Болото) -- құрлықтың (орманды, шалғынды ... ... және ... ... ... ... немесе суқоймаларды шоп басуынан пайда болған, жылдың көп бөлігінде ылғалдылығы тоқыраған, мол немесе баяу азаятын құрлық бөлігі. Сулық-минералдық қоректену жағдайларына ... ... -- ... ... ... -- мезотрофтық батпақ, қалқыма -- олиготрофтық батпақ деп бөлінеді. ... ... ... ... орманды, бұталы, шымтезекті, мүкті; макробедері бойынша: төбелі, жайпақ, ойпаң және тағы да басқалары; ... ... ... ... беткейлік, суайрыктық деп ажыратады. Батпақтануға су өткізбейтін қабатгың болуы әсер етеді.
1) суқоймаларды батпақты өсімдіктердің басып кетуі; 2) грунт суларының ... ... ... су ... тау ... жер ... жақын жатуы салдарынан, сондай-ақ булану режімінің өзгеруі (мысалы, орманда өрт болуының) нәтижесінде топырақ пен грунттың суға шылқуы. Батпақтану ... ... және ... ... ... оның ... шірімеген органикалық заттар мен шымтезектің жиналуына себепші болады.
Батпақтағы ылғал ... ... ... және ... пен ... ортаның ылғал алмасу процестерін зерттеумен айналысатын құрлық гидрологиясының бөлігі.
Батпақты атыраптарда тараған жылғалардың, өзеншелердің, көлдердің және ми ... ... -- ... ... арнасымен ағып жататын ағынды су.
Өзеннің негізгі бөліктері - бастауы (басталар ... және ... ... ... құяр ... Ірі ... жоғарғы, орта және төмен ағысы болады. Тікелей ... ... ... ... құмдар мен батпақтарға сіңетін өзендер - негізгі және ... ... ... ... ... салалары деп аталады. Негізгі өзен өзінің салаларымен бірігіп өзен жүйесін құрайды. Өзен жүйесі мен су жиналатын алаптан өзен ... ... Екі өзен ... ... арқылы ажыратылады. Өзен негізінен жер бедерінің созыңқы ойыс жерлері - өзен ... ... ... ... ... - ... тасқын сулар ғана жететін жері - жайылма) ағады. Өзен қар суы, жаңбыр, мұздық және жер асты ... ... ... ... ... жер ... байланысты тау өзені және жазық-дала өзені болып бөлінеді. Өзен торының жиілігі және ағысының бағыты табиғат жағдайларына байланысты. Экваторлық белдеуде және ... ... ... ... суы мол өзен торы жиі орналасқан. Шөлді аймақтарда қар суы мен қатты нөсер ... ... ... ... ... Дүние жүзіндегі ірі өзендер: Амазона, Ніл, Миссисипи, Янцзы, т.б. Қазақстан жерінде 85 мыңнан астам өзен мен жылға бар. Оның 8 ... ... ... 10 ... 155-і 100 ... 4-нің (Ертіс, Сырдария, Жайық, Есіл) ұзындығы 1000 км-ден асады. Барлық өзендердің су қоры 110 млрд. м3, олардың ағын мөлшері 3460 м3/с. СЭС ... ... 2174 ... ... ... жалпы қоры - 170,6 млрд. кВт/сағ. Ірі СЭС-тер ... ... ... Іле (Қапшағай), Сырдария (Шардара) өзендері бойында салынған. ... ірі ... ... жүк ... Су ... ... ұзындығы 6000 км. Өзен - ... ... ... ... ... ... жайылмасы - құнарлы топырақты шалғын
Өзен түзілімдері. Шөгінділердің ... ... ... ... ... өзен суларымен тасымалдануы нәтижесінде қалыптасатын мұздық, көл және өзен түзілімдері. Олардың өзіңдік ерекшеліктері климат жағдайына, ағынның жылдамдығына, түзілімдену ... ... ... ... геологиялық құрылысы мен бедер ерекшелігіне, тектоникалық қозғалыстар қарқындылығына байланысты өзгереді. Бұл ... ... ... фауна қалдықтарын кіріктіреді, бірақ бұл тапжылмайтын заңдылық емес.
Батпақтар жіктемесі -- батпақтарды олардың кейбір жалпы сипаттарына қарай топтарға бөлу. ... ... ... жер ... ... ... ... және негізгі өсімдік құрамына қарай батпақтар негізгі үш экологиялық түрге бөлінеді:Мазмұны
1 Ойпандық батпақтар
2 Беткейлік батпақтар
3 Өтпелі батпақтар
Ойпандық ... ... жер ... ойыс ... ... ... ... беті тегіс немесе көтеріңкі (дөңестеу) болып келеді. Атмосфералық жауын-шашын мен қоршаған ... ... ... ... қоса ... ... мол жер асты ... қоректенеді. Ойпаңдық батпақтарда минералды қоректі көп қажет ... ... ... ... ... немесе шөптесін батпақтар;
Беткейлік батпақтар
Беткейлік батпақтар негізінен атмосфералық жауын-шашынмен қоректенеді, сондықтан оларда минералды тұздар аз болып келеді. Бұл батпақтарда ... ... ... көп ... ... ... ... (сфагналық мүктер) өседі. Батпақтың орталық бөлігі шеттеріне қарағанда 7-8 м-ге көтеріңкі болып келеді. Синонимі: олиготрофты немесе мүкті батпақтар;
Өтпелі ... ... ... ... және ... ... сулардың минералдылығына қарағанда ойпаңдық және беткейлік батпақтардың екі ... ... ... ие. ... мезотрофты немесе орманды батпақтар. Бет бедерінің геоморфологиялық ахуалына ... ... ... ... ... массивтері және өзен аңғарлары мен көл қазаншұңқырларының батпақты массивтері ... екі ... ... ... ... ... режім. Батпақтардың қатуы және еруі -- минералды топырақтардағы тәрізді температура ... ... ... жылу алмасу процесіне сәйкес жүруі. Батпақтардағы температура құбылуының амплитудасы мен ... ... мен ... ... ... ... келмейді. Ол бұл орталардың су жылуы қасиеттеріне байланысты. Ал жер асты суларының ... ... ... ... ... жылулық қасиеттері өзгермейді деуге болады. Жоғары, кұбылмалы кабатты жер асты суларының тербелуіне және шымтезектің ылғалдығының өзгеруіне ... бұл ... жылу ... мен жылу ... бір ... ... ... өткенде мерзімдік және кеңістікте өзгеріске ұшырап отырады. Ұйықтар мен тартпаларда және аса күшті ылғалданған үлескілерде жылу өткізгіштік пен жылу сыйымдылық ... ... ... ... жазда көбірек, бірақ минералды топырақтарға қарағанда азырақ болады. Температураның тәуліктік режімі 15 -- 20 см ... ... ... ... ... ... 3,0 -- 3,5 м-ге дейін, 35 -- 40 см және 4 -- 5 м ... ... ... және ... құбылуы өшеді. Мүк батпақтарының бетіндегі жазғы температураның құбылу амплитудасының максимумы ондаған градусқа ... ... ... ашық түндерде, солтүстік-батыс аудандарда батпақ беттерінде суық ұруы болуы мүмкін. Батпақ ... ... ... ... (тұрақты) түрде 0°С-тен теріс мәнге етуінен соң 12 -- 17 күннен кейін басталады. Шымтезек қабатының ... 5 -- 10 см ... қар ... ... ... ... ... Батпақ массивтерінің еруі турлі ландшафтарда әрқилы жүреді.
Шымтезек - батпақ жерлерде толық ыдырамаған өсімдік қалдықтарынан ... ... ... ... ... 50 - 60 -ы көміртек. Меншікті жану жылуы 24 МДж/кг. Ш-тің әлемдік қоры шамамен 500 ... т. ... торф - ... қалдықтарының көмірге айналу сатысының алғашқы өнімі болып табылатын гумиттік жанғыш пайдалы қазба. Шымтьезек ылғалы мол, ауа жетімсіз батпақтарда түзіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... жүріп, қара түсті аморфты зат - ... ... ... ... ... ... ... ыдырау дәрежесін көрсетіп, оның басты қасиеттеріне әсер етеді. Шымтезек қалыптасу процесі 4 - 7 ... ... Егер ... ... төмен (25%-ға дейін) болса, Шымтезектің құрылымы талшық тәрізді, ал жоғары (50 - 60%) болғанда ... ... ... ... түсі ... ... ... дейін өзгереді. Ылғалдықтық 75 - 95%, ... ... ... 2 - 18%, ... ... қатт. Моос шкаласы бойынша 1 - 2, тығызд. 1,4 - 1,7 г/см3, ... 70 - 80%. ... ... С - 50 - 60, Н - 4,5 - 6,5, О - 31 - 40, Н - 0,8 - 2,9, С - 0,1 - 1,5, жылу ... 5000 - 5700 ... Қоңыр көмірге қарағанда Шымтезекте өсімдік қалдықтары (қабығы, сабағы, тамыры, ... ... ... әрі ... ... ... Шымтезек бағалы энергетик. отын болып табылады. Оның кендері Беларусь, Украина, Ресей және Балтық маңы ... көп ... ... - көмірдің құрылысы мен түзілуі туралы ғылым. Ол көмірдің микроқұрауыштарын, ингредиенттерін, петрографиялық типтерін, құрамын, химиялық және ... ... ... ... және құрылымдық ерекшеліктерін зерттейді. Көмір петрологиясы көмірдің микроқұрауыштары мен петрографиялық типтерін ... ... ... ... мәселелерді, оның көмірлену және метаморфтану процестері кезіндегі өзгеруін, т.б. қарастырады.
Қазба көмірдің қалыптасуы екі сатыда жүреді:
жер бетінде ... ... саты ... ... генетикалық типтері түзіледі);
жер қойнауында жүретін көмірлену және ... ... ... ... құрамы негізінде көмірдің микроқұрауыштарын ажыратады, оған оптикалық және химиялық сипаттама береді. Көмір бастапқы материалы ... ... ... ... ал микроқұрауыштары мен ингредиенттері бойынша - петрографиялық типтерге, тип тармақтарына, түрге және түр өзгешеліктеріне бөлінеді. ... ... ... оның ... ... ... және ... ерекшеліктерімен байланыстырылады.
Көмір қабаттарындағы петрографиялық типтердің орналасуы, көмір түзілген ортаның жағдайы ... ... ... және ... ... ортаның сипаты және өсімдік материалының көмірге айналу процесі), қалпына келтірілген шымтезек ... ... ... бірге қарастырылады. Көмір қабаттарын фациялық талдау бірқатар палеогеографиялық мәселелерді шешуге мүмкіндік береді. Көмір петрологиясы көмірлену және ... ... көз ... ... әдістермен және ультракүлгін сәулесімен; майдағы иммерсиялық әдіспен зерттейді. ... ... ... ... ... ... кесектілігі және орташа қабаттық сынамадағы мөлшерін есептеу, шағылыстыру қабілетінің сандық көрсеткіштері мен ... сыну ... ... ... ... т.б. ... Кейде көмірдің төзімді микроқұрауыштарын анықтайтын мацерация (лат. мацератіо - жұмсарту) әдісі қолданылады.
Пайдаланған әдебиет
... ... ... Энциклопедия. -- Алматы: Атамұра, 2006. ІСБН ...
... және газ ... ... және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Аныктамалық басылым.- Алматы: 2003. ЫСБН 9965-472-27-0
↑ Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми ... ... Су ... - ... ... ... ... тілі термињдерініњ салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. -- Алматы: баспасы, 2007. -- 264 бет. ЫСБН ...

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ның 2007 жылы қаңтар-қыркүйек айларында атқарған жұмысының қорытындысы34 бет
«Қапшағай қаласына іргелес оңтүстік телімне құрылыс салу мәселесімен инженерлік геологиялық жұмыстар жобасы»79 бет
Азнагүл алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және мұнай мен газ шоғырларын іздестіру жобасы80 бет
Академик Қ.И.Сәтбаевтың өмірі мен қызметінің негізгі кезендері9 бет
Актас ауданының геологиялық құрылысы мен геологиялық даму тарихы6 бет
Алмаз алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және жобалау әдістері18 бет
Алматы қаласындағы метро құрылысы30 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы5 бет
Аэрофототүсіріс негіздері17 бет
Биосфера құрылысы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь