Еуропа


Мында өту: шарлау, іздеу
Еуропа

Еуропа . (гр. Europa, семит тілінің эреб . батыс сөзінен шыққан, Ежелгі Грекияда Эгей теңізінің батысындағы жерлер осылай аталған) . Еуразия құрлығының батысын алып жатқан дүние бөлігі. Азиямен бірге Еуразия құрылығын құрайтын әлем бөлшегі. Аумағы 10 млн. км2 жуық, халқы 826 млн. адам (2000, Ресейді қоспағанда). Азиямен арадағы шекарасы шартты түрде алынған. Ол құрлықта Орал тауы, Жем өзенін бойлай Каспий теңізіне дейін, одан әрі Кума және Маныч өзендері бойымен Донның сағасына жетіп, Азов, Қара теңіздерге ұласады. Одан арғы шекарасы Босфор бұғазы, Мәрмәр теңізі, Дарданелл бұғазы арқылы өтеді. Еуропа солтүстігінде Солтүстік Мұзды мұхитпен және оның Кара, Баренц, Ақ, Норвег теңіздерімен, батысы мен оңтүстігінде Атлант мұхитымен және оның Балтық (Балт) пен Солтүстік теңізі, Ирланд, Жерорта теңіздерімен қоршалған. Оңтүстік.шығысында тұйық Каспий теңізі орналасқан. Дүние бөлігінің құрлықтағы қиыр шеттері: солтүстігінде . Нордкин мүйісі (71°08′ с. е.), оңтүстігінде . Марроки мүйісі (36° с. е.), батысында . Рока мүйісі (9°31′ б.б.), шығысында . Байдарацк кірмесіне таяу Полюстік Оралдың шығыс жақ етегі (67°20′ ш. б.). Еуропаға кіретін аралдар мен топаралдардың жалпы аумағы 730 мың км2. Ірілері: Жаңа Жер аралы, Франц.Иосиф жері, Шпицберген, Исландия, Британия, Ирландия, Корсика, Сардиния, Сицилия, Крит, т.б. Еуропаның жағалаулары (жалпы ұзындығы 38 мың км) қатты тілімденген. Түбектер Еуропа аумағының 1/4.ін құрайды. Олар: Пиреней, Апеннин, Балқан, Скандинавия, Кола, Ютландия және Қырым түбектері. Жағрапиялық ортасының координаттары: 47°56′18″ N 24°11′18″ Eуропа Су шекарасы Атлант және Арктика мұхиттары және олардың теңіздерімен шектеседі. Аралдардың аумағы шамамен 730 мың км. Орташа биіктігі 300 м, ең жоғарғы нүкте . 5642 м. (Мәнгі тау не Эльбрус тауы). Жер аумағының көбі . жазықтық (ірілері . Шығыс Еуропа, Орта Еуропа, Орта және Төменгі Дунай, Париж бассейні), таулары . жер аумағының 17 %.ын алып жатыр (бастылары . Альпілар, Карпаттар, Пиренейлер, Апенниндер, Орал таулары, Скандинав таулары, Балқан түбегі таулары). Сөнбеген жанартаулар Исландияда және Жерорта теңізінің аумағында орналасқан. Аумақтың көбінде қоңыржай климат (батыста . мұхиттік, шығыста . қарлы және салқын қысты континенталды), солтүстік аралдарда . субарктикалық және арктикалық, Оңтүстік Еуропада . жерорталық. Арктика аралдарында, Исландияда, Скандинав және Альп тауларында . мұз басу (оледенение) (аумағы 116 мың км2. Негізгі өзендері: Еділ, Днепр, Дон, Печора, Солтүстік Двина, Дунай, Висла, Одра, Эльба, Рейн, Луара, Рона, Тахо. Негізгі көлдері: Ладога, Онега, Чуд, Венерн, Балатон, Женева. Арктика аралдарында және Арктика мұхиты жағалауында . арктикалық шөлдер және тундралар, оңтүстікке қарай . орманды тундралар, тайгалы, аралас және қалыңжапырақты ормандар, орманды далалар, далалар, субтропиктік жерорта ормандары және бұталар; оңтүстік.шығыста . шөлейттер.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Мында өту: шарлау, іздеу
Еуропа

Еуропа - (гр. Europa, семит тілінің эреб - батыс сөзінен шыққан, Ежелгі
Грекияда Эгей теңізінің батысындағы жерлер осылай аталған) - Еуразия
құрлығының батысын алып жатқан дүние бөлігі. Азиямен бірге Еуразия
құрылығын құрайтын әлем бөлшегі. Аумағы 10 млн. км2 жуық, халқы 826 млн.
адам (2000, Ресейді қоспағанда). Азиямен арадағы шекарасы шартты түрде
алынған. Ол құрлықта Орал тауы, Жем өзенін бойлай Каспий теңізіне дейін,
одан әрі Кума және Маныч өзендері бойымен Донның сағасына жетіп, Азов, Қара
теңіздерге ұласады. Одан арғы шекарасы Босфор бұғазы, Мәрмәр теңізі,
Дарданелл бұғазы арқылы өтеді. Еуропа солтүстігінде Солтүстік Мұзды
мұхитпен және оның Кара, Баренц, Ақ, Норвег теңіздерімен, батысы мен
оңтүстігінде Атлант мұхитымен және оның Балтық (Балт) пен Солтүстік теңізі,
Ирланд, Жерорта теңіздерімен қоршалған. Оңтүстік-шығысында тұйық Каспий
теңізі орналасқан. Дүние бөлігінің құрлықтағы қиыр шеттері: солтүстігінде -
Нордкин мүйісі (71°08′ с. е.), оңтүстігінде - Марроки мүйісі (36° с. е.),
батысында - Рока мүйісі (9°31′ б.б.), шығысында - Байдарацк кірмесіне таяу
Полюстік Оралдың шығыс жақ етегі (67°20′ ш. б.). Еуропаға кіретін аралдар
мен топаралдардың жалпы аумағы 730 мың км2. Ірілері: Жаңа Жер аралы, Франц-
Иосиф жері, Шпицберген, Исландия, Британия, Ирландия, Корсика, Сардиния,
Сицилия, Крит, т.б. Еуропаның жағалаулары (жалпы ұзындығы 38 мың км) қатты
тілімденген. Түбектер Еуропа аумағының 14-ін құрайды. Олар: Пиреней,
Апеннин, Балқан, Скандинавия, Кола, Ютландия және Қырым түбектері.
Жағрапиялық ортасының координаттары: 47°56′18″ N 24°11′18″ Eуропа Су
шекарасы Атлант және Арктика мұхиттары және олардың теңіздерімен шектеседі.
Аралдардың аумағы шамамен 730 мың км. Орташа биіктігі 300 м, ең жоғарғы
нүкте - 5642 м. (Мәнгі тау не Эльбрус тауы). Жер аумағының көбі - жазықтық
(ірілері - Шығыс Еуропа, Орта Еуропа, Орта және Төменгі Дунай, Париж
бассейні), таулары - жер аумағының 17 %-ын алып жатыр (бастылары -
Альпілар, Карпаттар, Пиренейлер, Апенниндер, Орал таулары, Скандинав
таулары, Балқан түбегі таулары). Сөнбеген жанартаулар Исландияда және
Жерорта теңізінің аумағында орналасқан. Аумақтың көбінде қоңыржай климат
(батыста - мұхиттік, шығыста - қарлы және салқын қысты континенталды),
солтүстік аралдарда - субарктикалық және арктикалық, Оңтүстік Еуропада -
жерорталық. Арктика аралдарында, Исландияда, Скандинав және Альп тауларында
- мұз басу (оледенение) (аумағы 116 мың км2. Негізгі өзендері: Еділ, Днепр,
Дон, Печора, Солтүстік Двина, Дунай, Висла, Одра, Эльба, Рейн, Луара, Рона,
Тахо. Негізгі көлдері: Ладога, Онега, Чуд, Венерн, Балатон, Женева. Арктика
аралдарында және Арктика мұхиты жағалауында - арктикалық шөлдер және
тундралар, оңтүстікке қарай - орманды тундралар, тайгалы, аралас және
қалыңжапырақты ормандар, орманды далалар, далалар, субтропиктік жерорта
ормандары және бұталар; оңтүстік-шығыста - шөлейттер.
Еуропа

Жер бедері

Еуропада жазықтар мен ойпаттар және қыратты жерлер басым. Дүние бөлігінің
теңіз деңгейінен орташа биіктігі 300 м. Жер аумағының 60%-ке жуығы теңіз
деңгейінен 200 м-ге дейінгі ойпаттардың, 24%-і 200 м-ден 500 м-ге дейінгі
қыраттардың, 10%-і 500 м-ден 1000 м-ге дейінгі үстірттер мен таулы
үстірттердің, 6%-і 1000 м-ден жоғары (оның ішінде 1,5%-і 2000 м-ден биік)
таулардың үлесіне тиеді. Шығыс бөлігін тұтасымен дерлік Шығыс Еуропа жазығы
алып жатыр. Оның оңтүстік-шығысында теңіз деңгейінен 27 м-ге дейін төмен
жатқан Каспий ойпаты орналасқан. Батыс Еуропаның жер бедері әр түрлі
келген. Мұнда жазық және ойпатты жерлер бірдей аумақты алған. Негізгі
ойпаттар: Ортаеуропалық, Ортадунайлық, Төменгі Дунай, Париж алабы, Падан
ойпаты. Солтүстік пен Оңтүстік Еуропаға аласа және орташа биіктіктегі
таулар тән. Олар: Скандинавия, Пиреней, Апеннин, Балқан, Карпат т.б. Батыс
Еуропаның орталық бөлігінде Еуропаның ең биік тауы - Альпі (Монблан тауы,
4807 м) орналасқан. Шығысында солтүстіктен оңтүстікке қарай Орал таулары
созылып жатыр. Әрекетті жанартаулар, негізінен, Исландия аралы мен Жерорта
теңізінде.
Еуропаның аймақтары
Геологиялық құрылысы

Еуропаның геологиялық негізін архей-протерозойлық Шығыс Еуропа және Эриа
платформасы құрайды. Платформа Еуропаның шығыс және солтүстік-шығыс бөлігін
алып жатыр. Эриа платформасы Шотландиядан Гренландияға дейінгі аймақты
қамтиды. Палеозой эрасының соңында түзіліп біткен герцин қатпарлығы
Испания, Франция, Англия, Польша, Германия елдерінің аумағын және Орал
тауының едәуір бөлігін алып жатыр. Гибралтардан басталып, Альпі, Карпат,
Қырым тауларынан, Апеннин, Балқан түбектерін, Жерорта, Қара теңізідерді
қапсыра өтетін альпі қатпарлығының жерортатеңіздік белдеуі Еуропаның
оңтүстік жиегін қамтыған. Балтық, Украина қалқандарында, Шотландияның
солтүстік-батыс жағалауында, Орталық Англия мен Гебрид аралдарында архей
мен протерозой жыныстары жер бетіне шығып жатады. Рифейдің алдындағы көп
қатпарлану әрекеттерінен платформалар аумағында биік таулар мен қыраттар
пайда болған. Төменгі палеозойда каледондық геосинклиналь аймақтарындағы
теңіз түбіне қалың қабатты граптолитті тақтатас, құмтас, кварцит,
эффузиялық жыныстар, аздап әктасты тұнбалар шөккен. Силур кезеңінде
Грампиан геосинклиналі орнында каледондық қатпарлы таулар түзілгенде, теңіз
бұл аймақтан және Шығыс Еуропа платформасынан біртіндеп шегінген. Теңізден
босаған жерлерде төменгі және ортаңғы девонда континенттік қызыл түсті
шөгінділер жиналған. Еуропаның қалған аймақтары силур, девон кезеңдерінде,
төменгі тас көмір жүйесінде теңіз түбі болды. Жоғарғы палеозойда Оралда,
Орталық және Батыс Еуропада, Донбаста, герцин қатпарлығынан таулар
көтерілді. Соның әсерінен Солтүстік жарты шарлардағы платформалар бірігіп,
біртұтас Лавразия құрлығы қалыптасты. Тетис теңізі (қазіргі Жерорта теңізі)
аталған су айдыны қазіргі Альпі-Гималай белдеуінде ғана сақталған.
Палеогеннің аяғынан бастап, Альпі, Карпат, Балқан таулары көтеріліп, теңіз
біржолата шегінді. Платформалар мен тау етегінің жапсарынан бөктерлік
ойпаңдар қалыптасты. Плиоценде үлкен грабендер (опырылыстар) пайда болды
(Эгей, Адрия, Гибралтар грабендері). Платформаның жарылысынан осы күнгі
сөнген жанартаулар (Орталық Франция, Шотландия, Германия, Чехия) пайда
болды. Жерортатеңіздік белдеу бойында қазіргі кезде де күшті жер сілкінулер
болып тұрады. Антропогенде Еуропаны кемінде 4 рет мұз басты. Ең үлкен Днепр
мұз басуы кезінде Скандинавиядан тараған қалың мұз қабаты Киев, Харьков,
Волгоград қалалары тұрған жерге дейін жетті. Соңғы Валдай мұз басуы шамамен
бұдан 10 мың жыл бұрын аяқталды.
Кен байлықтары

Еуропада ірі кен орындары көп және әр түрлі. Ірі мұнай, газ (Еділ - Орал
және Солтүстік Каспий қайраңының мұнайлы облысы, Кавказ алды және Солтүстік
теңізідің қайраңы), көмір (Донец, Печора, Мәскеу маңы, Жоғарғы Силезия,
Саар, Йоркшир, Рур алаптары), темір кентастары (Курск магниттік аномалиясы,
Украина кен орындары, Орал таулары, Кола түбегіндегі кен орындар,
Лотарингия, Скандинавия түбегі), сонымен бірге боксит, түсті металдар
кентастарының кен орындары, ас тұзы мен калий тұздарының кендері Орта
Еуропа жазығында (аумағы 150 мың км2) кездеседі. Түсті және сирек
металдарға Орал, Батыс Еуропа, Кавказ және Скандинавия өңірлері бай. Дүние
жүзіндегі ірі күкірт кен орны (Тарнобжег) Польшаның оңтүстігінде табылған.
Климаты

Еуропаның көпшілік жерінің климаты қоңыржай. Атмосфералық жалпы айналымының
қалыптасуына Атлант мұхитынан келетін Гольфстрим жылы ағысының Солтүстік
Атлант жылы тармағы әсер етеді. Циклондық әрекеттердің нәтижесінде қысқы
айлардың изотермалары ендік бағыттан ауытқып, Еуорпаның көпшілік бөлігінде
қысқы айлардың орташа температурасы орта ендік температурасынан едәуір
жоғары болады. Еуорпаның шығыс бөлігінің климаты континенттік. Атлант
мұхиты үстінен келген жылы, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Еуропа мемлекеттері
Еуропа туралы
Еуропа одағы (Еуроодақ, ЕО)
Еуропа елдерінің салық жүйесі
БАТЫС ЕУРОПА ЕЛДЕРІ
Еуропа және Америка мемлекеттерімен қатынастар
Орта ғасырлардағы Батыc Еуропа мәдениеті
Шығыс Еуропа және Сібір платформалары
Орта ғасырдағы Еуропа тарихы
Түркологияның Еуропа мен Ресейде зерттелуі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь