Италия Республикасы

Италия, Италия Республикасы . Еуропаның Оңтүстік бөлігінде, Жерорта теңізі жағалауындағы Апеннин түбегінде, Сицилия, Сардиния және бірнеше ұсақ аралдарда орналасқан мемлекет. Жер көлемі . 301,2 мың км2. Халқы . 57,5 млн. адам (1998). Халқының 94%.ы италиялықтар. Мемлекеттік тілі . италия тілі. Халқы христиан дінінің католик тармағын ұстанады. Астанасы . Рим қаласы (2,8 млн.). Бұған қоса Милан (1,6 млн.), Неаполь (1,2 млн.), Турин (1,1 млн.), т.б. ірі қалалар бар. Италия территориясында тәуелсіз 2 мемлекет (Ватикан, Сан.Марино) орналасқан. Әкімшілік.территориялық жағынан 20 облыстан тұрады. Оның 5.еуінің (Сицилия, Сардиния, Трентино.Альто.Адидже, Валле Д’Аоста, Фриули.Венеция.Джулия) ерекше автономиялық мәртебесі бар. Облыстар 94 провинцияға бөлінеді. Италия . парламенттік республика. 1948 жылы қабылданған конституция бойынша елді Президент басқарады (1992 жылдан О.Л. Скальфаро). Ол 7 жыл сайын қос палаталы парламент депутаттары мен облыстардан келген өкілдердің бірлескен жиналысында қайта сайланып отырады. Заң шығарушы орган екі палатадан: Республика сенаты (372 сенатор) мен Депутаттар палатасынан (630 депутат) тұрады. Атқарушы билік Министрлер Кеңесінің қолында. Ұлттық ақша бірлігі . лира. Ұлттық мерекесі маусымның алғашқы жексенбісі . Республиканың құрылған күні (2 маусым, 1946).

Табиғаты

Италия қоңыржай белдеудің орманды аймағы (Солтүстік) мен субтропиктік белдеуде (Оңтүстік) орналасқан. Жерінің 4/5 бөлігі . тау мен қырат. Ең биік жері . Монблан шыңы (4807 жылы) Альпі тауында ондаған ірі мұздықтар бар. Альпінің оңтүстігіндегі Падан жазығы Апеннин тауына жалғасады. Оңтүстігінің қиыр шеті . Калабрия тауы. Аралдарының көбі таулы, жанартаулы келеді. Орта және Оңтүстік Италияда жер сілкінісі болып тұрады. Пайдалы қазбалары: тас көмір, лигнит, мұнай, табиғи газ, қорғасын, темір кентасы, күкірт, т.б. Сынап кенінің табиғи қоры жағынан ел дүние жүзінде Испаниядан кейін 2.орында. Климаты, негізінен, субтропиктік: жазы ыстық, қуаң, қысы жылы. Шілдедегі орташа температура 20 . 22°С.тан (солтүстікте) 28°С.қа дейін (оңтүстікте), қаңтарда 0°С.тан (солтүстікте) 12°С.қа (оңтүстікте) дейін. Альпінің жоғарғы жағында қыста .15 . 20°С аяз болады. Жылдық жауын.шашын мөлшері 500 мм.ден (Сицилия, Сардиния) 3000 мм.ге (Шығыс Альпі, Солтүстік Апеннин таулары) дейін. Елдің басты өзені . По (ұзындығы 652 км) (Рим қаласы осы өзеннің жағасында орналасқан), үлкен өзендер қатарына Адидже, Брента, Рено, Арно, Тибр, т.б. жатады. Ірі көлдерінің көпшілігі (Гарда, Комо, т.б.) Альпі тауында орналасқан. Жері құнарлы қоңыр топырақты және шалғынды. Альпінің 800 м.ге дейінгі биіктіктерінде жалпақ жапырақты (емен, үйеңкі) ормандар, ал онан жоғары қарай шамшат және қылқан жапырақты ормандар, ал ең жоғарғы бөлігінде субальпілік шалғындар өседі. Падан (По) жазығында егіншілік жақсы дамыған. Апеннин тауы мен Сицилия, Сардиния аралдарында мәңгі жасыл шық тоғайлар, емен, шамшат ағаштары өседі.
6 Пайдаланған әдебиет
        
        Италия, Италия Республикасы – Еуропаның Оңтүстік бөлігінде, Жерорта теңізі
жағалауындағы Апеннин түбегінде, Сицилия, Сардиния және бірнеше ұсақ
аралдарда орналасқан мемлекет. Жер көлемі – 301,2 мың км2. ...... адам (1998). ... 94%-ы ... ... тілі – ... Халқы христиан дінінің католик тармағын ұстанады. Астанасы – Рим
қаласы (2,8 млн.). Бұған қоса Милан (1,6 ... ... (1,2 ... ... млн.), т.б. ірі қалалар бар. Италия территориясында тәуелсіз 2
мемлекет (Ватикан, Сан-Марино) орналасқан. Әкімшілік-территориялық жағынан
20 облыстан тұрады. Оның 5-еуінің (Сицилия, Сардиния, ... ... ... ... ... ... ... Облыстар 94 провинцияға бөлінеді. Италия – парламенттік республика.
1948 жылы қабылданған конституция бойынша елді ... ... ... О.Л. ... Ол 7 жыл ... қос палаталы парламент депутаттары
мен облыстардан келген өкілдердің бірлескен жиналысында қайта сайланып
отырады. Заң шығарушы ... екі ... ... ... (372 ... ... палатасынан (630 депутат) тұрады. Атқарушы билік Министрлер
Кеңесінің қолында. Ұлттық ақша ...... ... ... ... ... – Республиканың құрылған күні (2 маусым, 1946).
Табиғаты
Италия ... ... ... ... ... мен субтропиктік
белдеуде (Оңтүстік) орналасқан. Жерінің 4/5 бөлігі – тау мен қырат. Ең биік
жері – Монблан шыңы (4807 ... ... ... ... ірі ... ... ... Падан жазығы Апеннин тауына жалғасады. Оңтүстігінің
қиыр шеті – Калабрия тауы. Аралдарының көбі таулы, жанартаулы келеді. Орта
және Оңтүстік Италияда жер ... ... ... ... ... тас
көмір, лигнит, мұнай, табиғи газ, қорғасын, темір кентасы, күкірт, т.б.
Сынап кенінің табиғи қоры ... ел ... ... ... кейін 2-
орында. Климаты, негізінен, субтропиктік: жазы ыстық, қуаң, қысы жылы.
Шілдедегі орташа температура 20 – 22°С-тан ... ... ... ... ... ... 12°С-қа (оңтүстікте) дейін.
Альпінің жоғарғы жағында қыста –15 – 20°С аяз болады. Жылдық жауын-шашын
мөлшері 500 мм-ден (Сицилия, ... 3000 ... ... Альпі, Солтүстік
Апеннин таулары) дейін. Елдің басты өзені – По (ұзындығы 652 км) (Рим
қаласы осы өзеннің жағасында орналасқан), үлкен өзендер ... ... ... ... ... т.б. ... Ірі көлдерінің көпшілігі (Гарда,
Комо, т.б.) Альпі тауында орналасқан. Жері ... ... ... ... ... 800 м-ге ... биіктіктерінде жалпақ жапырақты (емен,
үйеңкі) ормандар, ал онан жоғары қарай шамшат және қылқан жапырақты
ормандар, ал ең ... ... ... ... ... Падан (По)
жазығында егіншілік жақсы дамыған. Апеннин тауы мен Сицилия, Сардиния
аралдарында ... ... шық ... ... ... ... ... Альпі
және Апеннин тауларында тау ешкі, жабайы мысық, сусар, күзен, абруц аюы
кездеседі. Италияда 400-ге ... құс ... ... ... балыққа
бай.
Тарихы
Ежелгі Рим
Ежелгі дәуірде Италия территориясында Рим мемлекеті салтанат құрды. 4 – ... Рим ... ... ... ғұн, авар тайпалары күйрете
соққы берді. 476 жылы ... Рим ... ... орнына Одоакр корольдігі
(476 – 493) құрылды.
Орта ғасырлар
Римдегі Колизей. Римдік архетектураның және техниканың ең ірі туындысы
488 жылы ... ... ... ... ... өз корольдіктерін
(493 – 544) құрды.
554 жылы Италияның көпшілік бөлігін Византия империясы басып ... – 56 жылы ... ... түбегіне жорық жасап, елдің орталық
бөлігін бөліп алды және ол жерді Рим папасына ... ... Бұл ... ... ... ... құрылуының бастамасы болды.
774 жылы елді толығымен Ұлы Карл жаулап алды. Франктер империясының
ыдырау нәтижесінде 781 жылы Италия корольдігі құрылды. ... ... ... ... ... (951 және 961 – 62) нәтижесінде
корольдік 962 жылы Қасиетті Рим империясының құрамына қосылды. Ақсүйектер
арасындағы ... ... ... мен ... ... ... күрт нашарлатып жіберді. Италияның басқа Еуропа елдерінен
басты ерекшелігі мұнда қалалар өте көп ... және ... мен ... қызу жүріп жатты.
10 ғасырдан бастап қалалардың сеньорлармен (герцог, граф, епископ)
күресі нәтижесінде коммуналар (өзін-өзі ... ... ... құрыла
бастады. Коммунадағы билік қала шонжарларының, бай көпестердің қолында
болды. Бірте-бірте елдің аса ірі портты қалалары ... ... ... пен ... арасындағы басты сауда орталықтарына айналды.
1154 – 76 жылы герман императоры Фридрих Барбаросса Италия қалаларын
бағындыру үшін елге 5 рет ... ... ... Констанц бітімі (1183)
бойынша, Италия қалалары өз тәуелсіздіктерін сақтап қалды. Германдарға
қарсы күрес елде ұлттың сана-сезімінің оянуына ықпал етіп, бірте-бірте
италия ұлты мен ... ... тілі ... ... ... ... ... Сицилияны нормандар басып алып, Сицилия
корольдігін құрды. 1282 жылы халық көтерілісі Сицилия ... алып ... ... аяғы мен 14 ғасырдың басында Сицилияны, 15 ... ... ... ... басып алған Арагон корольдігі бірте-бірте бүкіл
Оңтүстік Италияға испан үстемдігін орнатты.
13 ғасырда Орталық және Солтүстік Италиядағы алдыңғы қатарлы қалалар
мен мемлекеттерде нарықтық ... тез дами ... ... банк ісі
(Сиена, Флоренция), шығыс елдерімен сауда (Генуя, Венеция), шұға тоқу
(Болонья, Сиена, Флоренция, Милан) кең өріс алды. Дүние жүзінде тұңғыш ... 14 ... шұға ... ... ... ... Осы кезде Италия мәдениетінің Қайта өрлеу дәуірі басталды (14 – 16
ғасырлар).
Испандық ... және ... ... ... ... ... ... жолдарының Жерорта теңізінен Атлант
мұхитына ауысуы 16 ғасырда өнеркәсіп пен сауданың құлдырауына алып келді.
Елдің бытыраңқылығын пайдаланған Франция мен Испания Италия жері үшін ... ... (1494 – 1559). ... ... ... Милан
герцогтығын, Оңтүстік Италиядағы мемлекеттерді (Венеция, Папа облысы, Совоя
герцогтығынан басқаларын) Испания басып алды.
16 – 17 ғасырларда Италия экономика ... ... ... тек ... ... ғана ... ... ордені құрылып
(1534), инквизиция қалпына келтірілді (1542). Озық ойлы адамдар қуғынға
ұшырады (Джордано Бруно, Джордано Ванини отқа өртелді, П.Кампанелла,
Г.Галилей, т.б. инквизиция сотымен ... ... ... мұрагерлігі
үшін болған соғыстар (1701 – 14) Италия жерімен өтіп, халық мүлдем
қайыршылыққа ұшырады.
1714 жылы Италиядағы испан иелігі толығымен ... ... жылы ... ... мен ... ... қайтадан
испандарға берді.
1720 жылы Савоя герцогтығы Австриядан Сардинияны алып, Сардиния
корольдігі құрылды (1720 – ... ... ... және ... ... II ... ... айналған
"Теанодағы қол алысу": 26 қазан, 1860 жыл
18 ғасырдың 2-жартысынан бастап елде қайтадан экономикалық өрлеу
басталып, ғасыр ... ... бір ... ... ... күрес
басталды. Бұл қозғалыс 1848 – 49 жылғы революцияға алып келді. Бірігу
жолындағы ... ... 1859 – 60 жылы ... ... жылы ... ... азат етіліп, Орталық Италия
герцогтықтарындағы (Моден, Парм, Тоскан) және Романьедегі халық
көтерілістері жеңіске жетті. Елді біріктіруде халық батыры Джузеппе
Гарибальдидің Сицилия мен ... ... ... ... рөл ... ... 1870 жылы Рим облысының қосылып, ондағы папа билігінің
жойылуымен аяқталды. Елдің ... ... ... ... дами ... уақыт
19 ғасырдың аяғынан бастап Италия үкіметі отарлау саясатын жүргізе
бастады.
1889 жылы Сомали жаулап ... ... ... ... жылы ... жеңілуге мәжбүр болды.
XX ғасыр
1918 жылдағы италиялық жаяу әскерлерi. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде
650.000-ға жуық ... ... қаза ... – 12 жылы Түркиямен соғысып, одан Ливия мен Додеканес аралдарын
тартып ... 1882 жылы ... ... ... Австрия-Венгрия, Италия)
қосылғанымен, Бірінші дүниежүзілік соғыста (1914 – 18) Антанта
(Ұлыбритания, Франция, Ресей, т.б.) жағына шығып кетті. Осы соғыста 700 мың
адамы өліп, 1 ... ... ... ... ... ... Италия қаңырап
қалды. Дегенмен, соғыс нәтижесінде Трентиноны, Оңтүстік Тирольді, Истрияны,
Адриатикадағы кейбір жерлерді ... ... ... жылы ... ... елде жұмысшылардың кәсіпорындарды басып
алу қозғалысы басталды. Барлық металл өңдеу, машина жасау зауыттары мен
фабрикалар іс ... ... 600 мың ... ... ... Оған қарсылық
ретінде ірі буржуазия 1919 жылы Б.Муссолини құрған фашистік партияға
қаржылай көмекті күшейтті.
Сурет:Hitler and ... June ... ... және ... ... (1940).
Нәтижесінде 1922 жылы фашистер үкімет басына келді. Фашистерге қарсы
партиялар (негізінен, социалистер мен коммунистер) ел парламентінен шығып
кетіп, оппозициялық фракция комитетіне бірікті. ... көп ... ... ... сөз ... ... салды.
1926 жылы фашистік партиядан басқа саяси ұйымдардың бәріне тыйым
салынды. Антифашистерді жазалау үшін Ерекше трибунал құрылды.
1936 жылы ... ... ... ... ... – 39 жылы ... ... төңкеріске белсене араласты,
1937 жылы “Антикоминтерндік пактіге” қосылды,
1939 жылы Албанияны ... ... жылы 10 ... ... шабуыл жасады, осы жылы 27 қыркүйекте
Германиямен және Жапониямен қосылып, Үштік келісімшартқа отырды.
1940 жылы қазанда Грекияға,
1941 жылы сәуірде Югославияға шабуыл жасады.
1941 жылы ... ... ... ... ... ... ... 1942 – 43 жылы қыста Орта Дон бойында Италия армиясын толық
талқандады.
1941 – 43 жылы ... ... ... ... да ... жылы 25 ... елде ... төңкеріс болып, Муссолини корольдің
бұйрығымен тұтқындалды. Бірақ 8 қыркүйекте Германия Италияға басып кіріп,
Муссолиниді түрмеден босатты. 3 және 9 ... ... ... ... ... ... Елде ... қарсы
Қарсыласу қозғалысы күшейді.
1945 жылы сәуірде жалпыхалықтық көтеріліс нәтижесінде ел ... ... жылы 2 ... елде референдум өтіп, Италия республика болып
жарияланды. Соғыстан кейінгі бейбіт келісім бойынша ол отарларынан бас
тартып, Албания мен ... ... ... жылы ... ... ... АҚШ-тан көмек алды.
1949 жылы НАТО-ға мүше болып кіріп, елде АҚШ ... ... ... кейін өнеркәсіптің жаңа салалары (мұнай, газ,
химия, машина жасау, т.б.) тез дамып, Италия индустриялы-аграрлы елге
айналды. Ол көптеген халықаралық ұйымдарға: БҰҰ-ға (1955), ... ... ... ... (1957), т.б. ... Ferrari 458 Italia. ... ең ірі экспорттаушы елдерінің арасында 7-ші
орында
Италия – әлемдегі аса ... ... ... ... ... ... ... (1146,2 млрд. АҚШ доллары, 1997) жағынан дүние жүзінде АҚШ, ... ... ... ... 6-орында, оны жан басына шаққанда 3-
орында. Экономикадағы өнеркәсіп үлесі – 35,6%, ауыл ...... ... – 60,5%. ... 70%-ы – қызмет көрсету, 22%-ы –
өнеркәсіпте, 8%-ы – ауыл шаруашылығында жұмыс жасайды. Экономикасында шет
ел капиталының үлесі үлкен. Экономикасындағы ... ... ... ... жасау, тамақ, химия, тігін, металлургия, т.б. Соңғы
жылдары роботтар мен электронды жабдықтар өндірісі тез ... ... ... ... ... Астық өнімдерінен бидай, жүгері, күріш
(Еуропада 1-орында), оған қоса жеміс-жидек, жаңғақ, жүзім (90%-ы – шарап
жасауға жұмсалады), ... ... ... одақтың талабы бойынша мал
шаруашылығы аса дамытылмай, көбінесе, ... және етті ... ірі ... ... ... ... ... экспорттың 60 – 65%-ы, импорттың 80
– 90%-ы сауда флотының үлесінде (жүк тасу мөлшері бойынша әлемде 10-
орында).
Италия – аса ірі ... ... ... 50 млн-нан аса адам туристер
келеді). Ел сыртқы сауда мөлшері бойынша дүние жүзінде 6-орында. ... ... ... ... одақ ... (ең ... ... Ұлыбритания) – 40%-дан астам, АҚШ (7%), Жапония, Орталық және
Шығыс Еуропа елдері, т.б.
Италия валюталық одақтың, Еуро ... ... көк), ... ... ... жақсы жолға қойылған. Еліміздің Президенті
Н.Назарбаев 2 рет (1994; 1998) ... ... ... ... ... ... ... Президенті О.Л. Скальфаро Қазақстанда болды. Италия еліміз
экономикасындағы шет ел инвесторлары арасында 7-орында. Республикада 12
италиялық фирма өкілдігі, 46 бірлескен ... ... ... ... аса ірілері ретінде “Аджип” (Қарашығанақта), “Сайпен”, “Ди Анжели
Индейстриз”, т.б. айтуға болады. Екі ел арасында қаржы, мәдениет, оқу-
ағарту, туризм салалары бойынша да ... ... ... 1999 ... ... ... қалаларында Қазақстаннан табылған “Алтын адам”
экспонатының көрмесі болып өтті.
Әдебиеті
Сурет:Данте1465.jpg Италия әдебиетінің ежелгі фольклоры сақталмаған. Орта
ғасырлардағы ... ... Рим ... ... ... 6 – 12 ... ... тілінде пайда болды. Осы кезде Рим шіркеуінің өкілдері Дж.
да Плано Карпинидің (1182 – 1252), ... ... (1254 – 1324) ... ... ... ... жол жазбалары дүниеге келген. Ұлттық
диалектілерде жазылған әдеби ескерткіштер 12 ғасырдың аяғы мен 13 ... ... ... ... ... тілін қалыптастырушы Данте Алигьери (1265
– 1321) болды. Оның негізгі шығармалары – “Жаңа ... (1292) ... ... (1321), т.б. ... дүние жүзі әдебиетінің алтын
қорына қосылды. Қайта өрлеу дәуірі кезіндегі Италия әдебиетінде ақын
Ф.Петрарка (1304 – 1374), Дж. Боккаччо (1313 – 1375) ... ... ... 15 ... ежелгі дәуірді зерттеуші ғалым-жазушы Дж. Ф.П.
Браччолини (1380 – 1459) мен Л. Валланың (1407 – 1457), т.б. латын тілінде
жазылған шығармалары ... 16 – 17 ... Ф.А. ... (1474 ... ... ... ... Н.Макиавеллидің (1469 – 1527), П.Аретиноның
(1492 – 1556), Дж. Бруноның (1548 – 1600) сатиралық ... ... – 1595) ... ... (1538 – 1612) ... бақташы” атты
драмалары жазылды. 17 ғасырда Италияның біршама бөлігін испан басқыншылары
жаулап алуына байланысты әдебиетте ... ... ... ... 18 ғасырдың
орта шенінен Италияның рухани өмірі қайта гүлденіп, ұлттық мәдениет
өркендеу жолына түсті. 1848 – 49 жылғы революциядан кейін туған
Р.Джованьолидің (1838 – 1915) ... ... мен Дж. ... (1835 ... ... ... ... әдебиетіндегі романтизмнен реализмге өту
дәуірінің шындығын танытады. 19 ғасырдың аяғында Италия әдебиетінде жаңа
романтикалық және символистік бағыт өріс ... ... ... ... әдебиеті дәстүрлі гуманистік бағытынан айныған жоқ.
Фашистік билік үстемдік жүргізген жиырма жыл ішінде Италия әдебиетінің
көптеген өкілдері әлеуметтік ... мен ... ... ... Дж. ... Ч.Павезе, Э.Витторини, т.б. ақын-жазушылар өз
шығармаларында фашистік кезеңнің ауыр зардабын суреттеп көрсетті.
20 ғасырдың 60-жылдарындағы Италия әдебиетінде жаңа ізденістерден туған
күрделі шығармалар ... ... Бұл ... ... ... романдарын (“Чочар”, 1957; “Автомат”, 1963, т.б.), Италия
Кальвиноның (1923 жылы т.) повестерін, Г. Паризенің (1929) сатиралық
романдарын (“Үй ... 1965), т.б. ... ... ... болады.
Италия әдебиеті дүниежүзілік мәдениетте көрнекті орын алады. Италия
әдебиетінен К.Гольдонидың “Екі қожаға бір қызметші” комедиясы (1948),
Э.Амичистің “Апенниннен Анды тауларына” атты ... ... ... “Құдіретті комедиясын” (“Тамұқ” атты бөлімі, 1971);
Р.Джованьолидің “Спартагі” (1951, 1972); С. Марчтің “Күн сайын әр не
жоғалмағы” (1971), т.б. қазақ ... ... Рим ... құлдырауынан кейін ортағасырлық Италия
архитектурасы (Рим, Милан, т.б. жерлерде күмбезді шіркеулер ... ... ... ... ... үй, ... қақпа, қорған
тұрғызу ісі дамыды. 13 – 14 ғасырларда готика дәстүрлі (Орвьето мен
Миландағы, Флоренциядағы соборлар, Веккьо палаццосы, Венециядағы Дождар
сарайы) өркендеді. Осы ... ... ... ... ... Қайта өркендеу дәуіріндегі (15 – 16 ғасырлар) ... жаңа ... ... қала салу ... ... және
пропорциялау тәсілдері математикалық жолмен дамыды. Барокко (16 ғасырдың
аяғы – 18 ... ... ... ... ... мен ... ансамбльдерімен, парктерімен, салтанатты басқыштарымен,
бағаналарымен, хауыздарымен белгілі. 18 ғасырдың басында Италия
архитектурасы дәстүрлі формада (Ф.Ювара, 1678 – 1736), 18 ... ... мен 19 ... ... ... ... ... архитектуралық ансамбль мен театр құрылысынан анық көрінеді. 19
ғасырдың 2-жартысы мен 20 ғасырдың басында қала орталықтарында эклектикалық
құрылыстар көптеп салынды. Фашистік ... (1922 – 43) ... ... ... жаңа ... ... болды. 20 ғасырдың
50 – 60-жылдары жаңа құрылыс ... ... ... ... ... ... ... Италия архитекторлары қазіргі
заманғы архитектуралық форманы ұлттық дәстүрмен байланыстыруға ұмтылды.
Кескіндеме өнері
Италияның ортағасырлық кескіндеме өнері ежелгі дәуір ... озық ... пен ... ... ... 8 – 11 ... мозаикалар) қалыптасты. 12 ғасырдың аяғында діни тақырыптағы
қондырғылы кескіндеме, құрылыстарды әсемдеу мақсатындағы мүсіндер, түрлі
түсті ... ... ... ... 13 ... ... мен 14 ғасырдың
басында алдыңғы қатарлы қалалар Флоренция, Пиза, Сиенада, негізінен, ежелгі
дәуір өнері бағытын ... ... ... ... ... ... ... Қайта өркендеу дәуірінің өнері ортағасырлық шарттылықтан қол
үзіп, адам мен табиғатты зерттеуге және де ежелгі дәуір ... ... ... батыл ден қойды. Мүсіншілер Донателло (1386 – 1466), Л.Гиберти
(1381 – 1455), А.Вероккьо (1435 – 1488) күш пен ... толы ... ... бейнесін жасады. Суретші Мазаччо, С.Боттичелли, Дж.
Беллини (1430 – 1516) ... адам мен оны ... ... сұлулығы
шебер бейнеленді. 15 ғасырдың аяғы мен 16 ғасырда бүкіл Еуропаға қанат
жайған Қайта өркендеу ... ... ... ... паш ... ... ... Бұл дәуірдің әйгілі өкілдері:
Леонардо да Винчи, Микеланджело, Рафаэль, Джорджоне, ... ... – 1588), ... 15 – 16 ғасырларда бейнелеу өнері, гравюра,
сән және қолданбалы өнер (үй жабдықтары, майолика, шыны), медаль соғу,
театр декорациясы көркемдіктің жоғары дәрежесіне ... 16 ... мен 18 ... ... өнерінде бояуы бай, сәндіктің жоғары дәрежесіне
көтерілген барокко өнері [мүсінші Л.Бернини, суретші Пьетро да Кортона
(1596 – 1669)] басым бағыт ... 16 ... ... ... ... Г.Рени, 1575 – 1642) академизм ағымындағы кескіндеме
қалыптасты. 18 ғасырда гравюра мен театр декорациясы өнерінде классицизм
бой ... 19 ... ... ... (1757 – 1822) ... ... ... классицизм азаматтық пафостан қол үзді. Арнайы
академизмге қарсы күрес Италия романтизмін, кейінірек реалистік ... ... мен ... ... суреттерін өмірге әкелді. Ол 20
ғасырда футуризмге, кейін жаңа классицизмге ұласты. Қазіргі Италия өнерінде
формалистік ағымдардың сюрреализм, абстракты өнер секілді ... ... ... ... жаңа ... ... пайда болды. Қазақ
мемлекеттік көркемсурет музейінде Моретто да Брешианың (Алессандро
Бонвинчино болуы мүмкін, 1498 – 1554 ж.) ... ... ... (1527 – 1585) ... ғасыры”, Франческо Моланың (1612 – 66)
“Аласталған Агариі”, ... ... 1809 – 1876) ... Перінің
Римдегі қамалы”, Антон Домениконың (Габбиани, т.-ө.жылы белгісіз) ... ... ... ... 1742 – 18 ... ... ... Франческоның (Паннини, 18 ғасырдың 2-жартысында
өмір сүрген) “Римдегі Соглассия ғибадатханасының қираған ... ... ... Марильяның (1811 – 1847) “Ніл жағалауы”, т.б. суретшілердің әр
кезде, әр түрлі әдіспен орындаған шығармалары сақтаулы.
Музыка өнері
Италияның музыкалық фольклорының алғашқы ... ... 13 – 14 ... Италия халық музыкасының ерекшелігі әуенінің саздылығы мен би
ырғақтарының ... ... ...... ... кантата, дербес
оркестрлік музыканың, орган үшін жазылған пьесалардың, увертюралар ... ... ... ... т.б. ... ... Алғашқы
невмадан бастап, осы күнгі нота жазу үлгісі (Гвидо д’Ареццо, 992 – 1050) де
Италияда пайда болды. О.Петруччи (1466 – 1539) нотаны ... ... ... (1655 – 1731) ... ... ... Дж.Царлино (1517 –
1590) гармония ғылымының негізін қалыптастырды. 16 – 18 ғасырларда дүние
жүзіндегі ең ... ... ... ... ... ... ... жасалды. Алғашқы консерваториялар мен музыкалық академиялар Италияда
пайда болды. 7 ғасырда Римде шіркеу әуендері бір жүйеге салынып, ... ... ... ол ... Батыс Еуропа діни музыкасының
негізіне айналды. Фольклор негізінде тұрмыс-салт әндері (баркарола,
гондольера, т.б.), Қайта өркендеу дәуірінде вокальдік ансамбльдер
(вилланелла, фроттола), билер (гальярда, ... ... өріс ... ... ... ... 14 ... Арс Нова (жаңа өнер) деген атпен
прогресшіл музыкалық бағыт ... ... ... качча сияқты
вокальдік жанрлар және аспаптық музыка дамыды. К.Монтеверди (1567 – 1643) –
операның тұңғыш классигі, әрі 17 ғасырдағы Венеция ... ... ... 17 ... ... ... музыкасын жаңа белеске көтерді,
камералық музыка жанрын, скрипкалық музыка мен ансамбльдік оркестр
музыкасын дамытты. 18 ... ... ... ... ... ... өнері гүлденді. 18 ғасырдағы Италия А.Вивальди, Д.Скарлатти (1685
– 1757), Л.Боккерини (1743 – 1805), Дж.Саммартини (1701 – 1775), т.б.
композиторлардың, ұлы ... ... және ... ... мен
этюдтардың авторы М.Клементидің (1752 – 1832) шығармашылығы әлемге танылды.
19 ... ... ... (1801 – 1835), ... (1797 – ... ... ... опералық шығарманың атақты шеберлері атанды.
19 ғасырдың аяғында Италия операсында веризм ағымы пайда болды.
Музыкалық орындаушылар
Италия аса жоғары музыкалық ... ... ... ... ... ... аян. Милан (Ла Скала), Рим, Неаполь, Болонья,
т.б. қалаларда опера театры бар. 20 ғасырда дүниежүзілік музыка
мәдениетінде пианист ... (1866 – 1924), ... ... (1867 ... ерекше рөл атқарды. 20 ғасырдағы Италияның атақты әншілері: Э.Карузо
(1873 – 1921), Т.Скипа (1889 – 1965), Б.Джильи (1890 – 1957), ... ... 1984), ... ... (1915 – 1982), ... (1922 жылыт.), Р.Скотто
(1934 жылыт.), т.б.; белгілі дирижерлері: Т.Серафин (1878 – 1968), К.Цекки
(1903 – 84), т.б.
Театр өнері
Италия театр ... ... ... ... ... ... мен ... кездеседі. Орта ғасырларда пайда болған
литургиялық драма мен мистерияда комедия-сатиралық бағыт басым ... ... ... тың театрлық мәдениет дамыды, драма теориясы дами
бастады. 16 ... ... ... ... Дель арте комедиясы (маска
комедиясы) пайда болды. 17 ғасырдың аяғында Италия театры өзінің ұлттық
ерекшелігін жоғалтып, ... ... ... ... ... ... ... 18 ғасырда Венеция мен Рим театр мәдениетінің ірі
орталығына айналды. Әдеби театрмен ... ... ... ... ... бишілері мен жәрмеңке думаншыларының өнері өріс алды. 18 ғасырдың
аяғындағы саяси қозғалыс драматург В.Альфьери (1749 – 1803), ... ... т.б. ... ... ... ... ... өнер мектебінің негізін 1830 – 40 жылы актер Г.Медена салды.
Оның артистік және қоғамдық ... ... ... (1822 – ... (1827 – 96), ... (1820 – 1915) ... дамытты. 1870 жылдан
кейін мелодрама, тұрмыс-салт тақырыбындағы жеңіл комедиялар театр
репертуарынан кең орын алды. Үздік сахна шебері Э.Дузе (1858 – ... ... ... ілгері дамытты. Фашистік диктатура кезінде
(1922 – 43) Италия театры мен драматургиясы ауыр ... ... ... ... ... ... пьесалар енді, модернистік
ағымдар кең етек алды. Тек Римдегі Көркем театр (жетекшісі Л.Пиранделло,
1867 – 1936), ... ... мен Дель арте ... ... ... А.Дж. ... ... өнері назар аударды. Режиссер әрі актер
Э.Де Филиппо (1900 – 84) ұйымдастырған Неапольдің Диалектілі театры ерекше
орынға ие болды. 1947 жылы ... ... ... ... ... ... ... 20 ғасырдың 60-жылдарының орта шенінен
тұрақты театрлар нығая бастады.
Кино өнері
Италияда алғашқы фильм 1896 жылы түсірілді. 1905 – 06 жылы ... ... ... ... ... кішігірім кинофирмалар ұйымдастырылды. 1-
дүниежүзілік соғыстың алдында Италия кинематографиясы әлемде жетекші орын
алды. 1913 жылы жасалған “Помпейдің ақырғы күні” (режиссер Л.Маджи) ... ... ... ... ... ... ... мәлім
болды. 20 ғасырдың 30-жылдары белгілі әншілердің қатысуымен музыкалық
фильмдер қойылып, кино өнері біршама жандана түсті. 1937 жылы Римде
киностудия кешені ... ... ... ... ... құрылды. Фашизмнен азат етілгеннен кейін Италия кино өнерінде
прогресшіл бағыт айқын байқалды. Бұл бағыттың көрнекті өкілдері: ... (1906 – 1977), ... (1906 – 1976), В.Де Сика (1901 ... Дж. Де ... (1917 ... ... (1914 – 1974). ... қарсы
күрестегі Италия халқының бірлігін бейнелеген Росселлинидің “Рим – ашық
қала” (1945) ... жаңа ... ... ... ... кейін
(1946 – 52) “Шуша”, “Велосипед ұрлаушылар”, “Умберто Д” (режиссер Де Сика),
“Қайғылы аңшылық”, “Ащы ... ... ... ... ... Де ... ... (режиссер Джерми), “Неаполь – миллионерлер қаласы” (режиссер Де
Филиппо) сияқты фильмдер экранға шықты. 20 ғасырдың 60-жылдары ... ... ... ... ... және оның ... ... “Тәтті өмір”, “Сегіз жарым” (режиссер Ф.Феллини, 1920 – 1993),
т.б. қойылды. Дүние ... ... ... режиссер Феллини мен М.Антонионидың
(1912 жылы түсірілген) фильмдері қоғамның рухани қайыршылығын өткір сынға
алды. 20 ... 70 – ... “ХХ ... (режиссер Б.Бертолуччи, 1941
жылы түсірілген), “Әке – қожайын”, “Әулие Лоренцо түні” (режиссер ағайынды
Тавини), ... ... ... ... ... ... ... “Эчче Бомбо”, “Тәтті түстер”, “Бьянка” (режиссер
Н.Моретти), т.б. фильмдер түсірілді. Белгілі ... ... (1908 ... ... (1921 – 1994), ... (1934 жылы ... (1927 жылы түсірілген), М.Мастроянни (1923 ж.), А.Сорди
(1919 ж.), М.Плачидо(1947 ж.), т.б.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
11-15ғғ. франция, англия, германия, италия23 бет
IX-X ғасырларда Батыс Еуропа елдеріндегі феодалдық құрылымның нығаюы. IX-XI ғасырлардағы Франция, Германия,Италия X-XIғасырдың ортасына дейінгі Англия. Испания мен Византия дамуының тарихи ерекшеліктері9 бет
Германиядағы мен Италиядағы фашистік режим және оның ерекшеліктері61 бет
Италия11 бет
Италия мен Қазақстан салық жүйелері6 бет
Италия телеарналары16 бет
Италия фашизмінің туындауы және оның саясатының негіздері24 бет
Италия экономикасының «Ғажайып даму» кезеңі58 бет
Италия экономикасының құрылымы51 бет
Италия әдебиетінің басу ісінің шығу тарихы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь