Шал мырза

Жоспар:

І. Негізгі бөлім.
«Сыр өңірінің теңдессіз, ақиық, дәулескер күйшісі . Мырза Тоқтаболатұлы»
а)Күйшінің өмірі мен шығармашылығы;
ә)Мырза күйлерінің орындалу ерекшеліктері;
б) «Бұғының күйі» және «Ташауыз» күйлерінің шығу тарихы

ІІ. Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Қазақтың рухани мәдениеті – шытырман тарих қойнауында, ерекше ахуал үстінде туып қалыптасқан мәдениет. Түрік нәсілінің қыпшақ әулетінен тарайтын жауынгер халық өзін – өзі қазақ атап, азаматтық тарихының алғашқы бетін ашқаннан бастап ел үшін, жер үшін, байырғы ұлттық намыс пен ар – ождан үшін, бостандық үшін тынымсыз күрес үстінде болды. Сол себепті қазақтың рухани мәдениетінде ешбір мәдениетке ұқсамайтын ерекше сипат қалыптасты. Ән – күй, жыр – дастандар сияқты көне күндерден жеткен қасиетті жәдігерлер бізге осыны паш етеді.
Міне, осы мыңдаған жылдар бойы сайын сахара төсінде дүбірлі дәурен сүрген бабаларымыздан қалған қисапсыз рухани мұраның үлкен бір саласы – Сыр бойының күйшілік дәстүрі.
Аралдың Қарақұм аймағында Жыланды деген жер бар. Бұйырғын мен жусаны жайқалған боз дала... Мырза күйші осы жерде дүниеге келіпті. Жыландыда алғаш қолына домбыра ұстап, тырнақалды туындыларын қасиетті аралдың жағасында толғапты. Күйші домбырасының қос ішегі өр мінезді тәкаппар теңіздің көк бұйра толқындарының сылдыры мен Сырдың сары қамысының сыбызғы сазын күй тілімен тербеді. Ол, Арал теңізінің бағы таймаған, айдыны шалқыған, шағаласы қалқыған көрікті кезінде дүниеге келген. Бұл 1850 (кейбір деректерде 1844) болса керек. Көнекөздердің куәләндіруі осылай.
Көбік атқан асау толқыны екі жағасына кезек ұрып, жорғадай тайпала ағып жататын килі көк теңіз... Ертеден кешке дейін теңіз жағалап, қамыс ат мініп ойнаудан жалықпайтын кәдуілгі ойын баласының тірлігін Мырза да басынан кешірді. Күйшінің жастық шағы баба – теңіздің қиыршық құмды жағалауында өтті.
Мырза - күй өлкесіндегі ескерусіз келген есім. Ол жөнінде жазылған деректер де таласты пікірлерге толы. «Ленин туы» газетінің» 1978 жылғы басылымында жарық көрген Ж. Жақыповтың «Күйшіден күйші жайлы сыр төгілген» атты және Қ. Сайжановтың «Күйші Мырза Тоқтаболатов» жарық
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Берік Жүсіпов «Жиделі Байсын күйлері» А., 2000.
2. Қарасай Сайжанов «Жетіқарақшы» Астана 2005.
3. Б.Мириманов «Өнердің ықшам тарихы» А., 1989.
4. «Ғасырлар пернесі»
        
        Шал Мырза
Жоспар:
І. Негізгі бөлім.
«Сыр өңірінің теңдессіз, ақиық, дәулескер күйшісі –
Мырза Тоқтаболатұлы»
а)Күйшінің өмірі мен ... ... ... ... ... күйі» және «Ташауыз» күйлерінің шығу тарихы
ІІ. Қорытынды
Пайдаланылған ... ... ...... тарих қойнауында, ерекше ахуал
үстінде туып ... ... ... ... ... әулетінен
тарайтын жауынгер халық өзін – өзі қазақ атап, азаматтық тарихының алғашқы
бетін ... ... ел ... жер ... ... ... намыс пен ар –
ождан ... ... үшін ... күрес үстінде болды. Сол ... ... ... ... мәдениетке ұқсамайтын ерекше сипат
қалыптасты. Ән – күй, жыр – ... ... көне ... жеткен қасиетті
жәдігерлер бізге осыны паш етеді.
Міне, осы мыңдаған жылдар бойы сайын сахара төсінде ... ... ... ... ... ... мұраның үлкен бір саласы – Сыр
бойының күйшілік дәстүрі.
Аралдың ... ... ... ... жер бар. ... мен ... боз ... Мырза күйші осы жерде дүниеге келіпті. Жыландыда
алғаш қолына ... ... ... ... қасиетті аралдың
жағасында ... ... қос ... өр ... ... ... бұйра толқындарының сылдыры мен Сырдың сары қамысының сыбызғы сазын күй
тілімен тербеді. Ол, Арал теңізінің бағы ... ... ... қалқыған көрікті кезінде дүниеге келген. Бұл 1850 ... 1844) ... ... ... ... осылай.
Көбік атқан асау толқыны екі жағасына кезек ұрып, жорғадай тайпала
ағып жататын килі көк теңіз... Ертеден кешке ... ... ... ... ... ойнаудан жалықпайтын кәдуілгі ойын баласының тірлігін Мырза да
басынан ... ... ... шағы баба – ... ... құмды
жағалауында өтті.
Мырза - күй өлкесіндегі ескерусіз келген есім. Ол жөнінде жазылған
деректер де ... ... ... ... туы» ... 1978 ... ... көрген Ж. Жақыповтың «Күйшіден күйші жайлы сыр төгілген»
атты және Қ. ... ... ... Тоқтаболатов» жарық көрген
еңбектерінде күйшіні Қазалы ауданының ... ... ... ... ... келген деп куәлендіреді. Екі еңбекте де Мырзаның туған жері
жаңсақ көрсетілген. Біз ... ... ... ... ... ... ескерсек, бастамалы еңбектің балаң болуы, жаңсақтық
кетуі заңды. Кіші жүз ... ... Шал ... ... ...... ... Құмжиек, Қарақойсойған, Сарытоғай
деген жерлер. Әйткенмен, өткенге көз жіберіп, ой аралаталық. Үстіміздегі
ғасырдың басына ... Әлім ... ... мен Ор ... ... ... ... көреміз.
Шежіреге сүйеніп сөйлесек, Қарамашақ ағайындардың ата қонысы – Ырғыз
бойы, Жем мен Қарабұтақ. Ол ... ... Шал ... ... Тоқтаболат бидің ықпалында болған. 1860 жылдардың ... би ... ... Шал ... ... шаңырағын Қарақұмнан
көшіріп, Қазалының Басығара, Құмжиек деген жеріне қоныстандырған. Бұл көші
... ... ... сол ... ... ... Қырдың Шалы деп
атайды. Шежіренің берген куәлігі осылай сыр шертеді. Ел ішінде бүл аталықты
ерекше құрмет тұтқан.
...Мен өзім ... ... ... ... ... жарамдысын.
Қаратай, Әбдірахман, Молда Жәдік,
Олар да көрсетіп ет адам ісін.
«Бар ел бар мына жақта Шал, - деп айтты, -
Егер де ... ... бар, - деп ... - ... құсы ұя ... Біз – ... олар – асқар
жал», - деп айтты, -
деп, Базар жырау жырына қосқандай, Шал ... ... да ... құсы ... ... ... ... аты – жөнінде де жаңсақ ... бар. ... ... мен ... екі ... адам деп те ... Біреулер халықтың
еркелеткенінен «Шал Мырза атанған екен дейді. ... ... ... ... кейін Шал Мырза атанған. Сыр бойынан өткен Мырза есімді ... ... Бұл – басы ашық ... атына туған жерін, шыққан руын қосып айту – шығыста қалып қалған
дәстүр. Әл – ... Әл – ... Әл – ... Әл – ... Әл – Дулати
болып келетін есімдер – сөзіміздің ... Бұл ... ... ... ... ... ... өмір салтына айналған. ... өнер ... Тек қана руы мен жер ... ғана ... кісінің
түрлі нышандары да атына қоса айтылатын болған. Рәсім көбіне көне ұғым ... ... ... ... ... Мысалы: Қарасақал
Ерімбет, Жалды Құрманғазы, Сары Жырау (Жансүгір), Соқыр Есжан, Нышан – Әз,
Таз бала (Есбай), Нақып қожа, ... Шал ... да – ... ... ... ... ағым ... күй өнерін Арқа, Қаратау, Батыс,
Шығыс, Жетісу өлкелеріне тән күйшілік мектептер деп жіктеп жүр. Бірақ қазақ
музыка ... арғы – ... ... Сыр ... ... ... сөз қозғағандары санаулы. Сырдың күй мұралары мен ... ... ... ... ... тыс келіпті. Сырдың күйшілік өнері
арнайы зерттеу ... ... ... ... бірі – ... ... ... ғалым Тарақты Ақселеу: «...Бұл ... ... ... де із түспеген, зерттелмеген күйінде жатыр. Арал ... саз – ... ... ... – қайырымы бөлек, көркем үлгісі оқшау
күйшілік ... тым ерте ... ... осы Мырза сияқты
дәулескер күйшілер шығармашылығын меңзеп айтса керек.
Сыр бойының музыкалық мұраларына ерекше ынта ... ән мен ... ... түре білген бірегей ғалым Ә. Қоңыратбаев Сырдың ән –
күйлерінің жүйелену, ... ... ... ... ... ... ... иқырлы домбырасын қандай қадірлесек, Сыр елі жыршыларының ән ... де ... ... ... ... - деп, ... ... ерекше міән берген болатын.
Дегенмен, Ә.Қоңыратбаевтың өзі де көптеген әнші, ... ... ... өз ... ашып ... ... ... өкіметке
деген наразылығынан білгенін бүгіп қалды. Өйткені, кеңестік жүйеде әсіресе
халық өнерінің өкілдеріне ... ... ... ... ... бір ... облысқа барып бір өлең айтасың, сосын үйіңе қайтасың» дегеннен әрі
асырмады.
Егер қазақ өнерінің бар болуы, өсіп – ... ... ... ... ... байланысты екенін ескерсек, қазақ өнері –
шығынның небір сорақы түрлерін көріп келе жатқан өнер. ... ... ... ... ... ... «Ұлы Отан ... деп
аталған қанды қасап... Отыз жетінші жылдың сергелдеңі... Айта берсек, көп –
ақ.
Міне, қазақ тарихының тайғақ кешулі тарихы ... қшы – ... ... ... ... ... ... бірі – тілге тиек етіп отырған
Сырдың ... ... ... тұсында бұл өлкеде ұлт мәдениеті ең
алдымен тындыруға тиіс жинау жұмысының өзі жөнді іске ... ... ... ... ... ... ... орындаушылар
жетпісінші жылдарға дейін ортамызда ... ... ... ... ... ... ... дейін көзі тірі болатын. Бірақ
бұл кез қазақтың ... қара ... ... ... алмастырған
алмағайып кезең еді...
Сонымен Сыр бойының ән – күйі ... ... ... ... ... ... Оның ішінде Мырза Тоқтаболатұлының шығармалары көп ... ... ... мол мұра ... ... деген атқа зорлықпен таңылды.
Көптеген ... ... ... ...... ... Бұл мәселе
әлі күнге дейін сол жабулы қазан қалпында келе жатыр. ... ...... ... күйі» деген бүркеншік аттан, содан соң ... ... бас ... ... ... дүниелер.
«Серпін» атты еңбегінде Е.Көшербаев ... ... ... ... ... келе кітаптың «Бұлбұлды мекен» деген бөлімінде:
«Кешегі өткен Жаппарберді, Кәрібоз, Жәмет жыраулар, сөз ... ... ... ... ... ... ... – Мырза мен
Жалдыбай, қобызшы Дайрабай қадау – қадау дара туған өнер пірзадалары ... - деп ... ... ... бірі ... ... тиек еткен еді. Бір
өлкедегі күй өнерінің темірқазығына ... ... ... өнер пірзадасы
деуге әбден лайық. Дүйім жұрт күйшіні көзі тірісінде – ақ күй ... ... ... ... бен ... дәрпі тегіс жайылған, Әлім
мен Шөмен елінің таразысын тең ... ... ... биі еді. Ол елге ... беделі басым адам болған. ... ... ол ... ... ... Соның бірінде Тоқтаболат Шал Пана батырға араша түсе
Майдан Жанқожа батырдың алдына барған екен деседі...
...Қаракесек Ақтан ... ... ... қол Хиуаға аттанғанда, Шал
Пана батыр мінерлік ат – көлік таба ... ... ... елінің бір
байының түндігін кесіп, жылқысын айдап әкетіпті - міс деген әңгіме бар.
Қолға түскен ... ... ... ... қандамақшы болғаны. Батырдың
жағдайын, Қарақұмдағы Тоқтаболат ... ... ... ... ... Тоқтаболат Майданға өкіл күйеу екен. Бидің сөзіне әбден ... ... Қой, ... ... өзі келді ғой... Пайғамбар сыйлаған
күйеу еді бұл. ... ... ... сол ... - ... Алдына келген
Панаға Жанқожа ұзақ ... ... ...... ... ... риза болып:
- Көзінде от бар екен. Болса, болар, босатындар шіркінді! – ... ... де, Пана ... дауы ... ... ... елі ... Ақыры Тоқтаболат өз түндігін беріп бітіскен екен. Бұл би өмірінің
бір сәті ғана.
Тоқтаболат би дүние салғаннан ... ... ... ... Бұл, Қазалы ауданы, Құмжиек совхозынан күншығыс бетке ... ... жеті ... ... ... басына белгі қойылған. Тоқтаболаттың мырзалығы
мен қонақжайлығы ерекше болған. Бидің төрі босамапты. ... ... ... бірі ... бірі ... жатады екен. Мырза ес білгеннен
осындай адамдармен дәмдес ... ... ... ... ... ... шаңырақтың тұрақты меймандары – елдің қобыз бен домбыра арқалаған
өнерлілері еді. Олар айлап жатып, сауық – сайран ... ... да ... ән – жырға ерте машықтанады.
Ел арасында Мырза туралы аңыз – әңгімелер көп. Солардың бір тарауы –
күй өнерінің ... бала ... ... ... ... Бұл ... ... мың құбылғанымен, оқиға желісі – біреу. Ол күйдің Мырзаға
«кие» болып жабысуы хақында.
Бұл күйшінің балалық шағы, алты – жеті ... кезі ... ... ... ұсталардың біріне қолқалап, Мырзаға домбыра соқтырып ... ... ... ән – күйлерін домбырасына қосып ойнай бастаған. Бір күні
Сыр бойынан Қарақұмға бір топ би – ... ... ... мен жайсаңдар
бидің шаңырағына бір түнейді. ... күні түс ... ... сыбағаларына қысыр емген тай сойдырып, құрмет жасайды. Мырза
елеусіз ... жүре ... ... ... іс ... ... жайғасқан би ордасының
іргесінен біреудің домбыра ойнағаны естілген. Домбыра кей сәтінде көкірегі
қарсы ... ... ... ... өлген аруанадай боздайды... Содан
– соң сыңарынан айырылған жаралы ... ... ... ... ... ... ... – болыстар аң – таң. Меймандарға тігілген орданы қоршап алған
халық... Бала Мырзаның мына ... ... ... асыр... Ойыннан шаршаған
бала, үйдің іргесінде жатып көзі ілініп кеткен екен. Көкірек аузында жатқан
длмбырасының ішегін жел ... күй ... ... ... ... ... ... – соң үзілген күйлердің тәтті әуенін үсті – үстіне ... ... күні ... ... ... естіп оянады. Осы күннен бастап,
домбырасының әр пернесіне күй арнап тартыпты. Кейін, домбыра шертпесе отыра
алмайтын ... ... ... ... көмейіне адамша тіл бітіпті»,
- деп шуылдасты халық.
Арадағы азғантай уақытта Мырза туралы бұл аңыз ... ... ... ... ... ... ... еді. «Шалдың бір баласына күй
қоныпты», - деген сөздерді ұшқан құс ... іліп ... ... ... санасында аңыз бейнеге айнала берген.
Осы бір оқиғадан кейін Мырза халық аузына тез ... ... ... ... ... ... ... өзінен – өзі ызыңдап, күй аңсайтын
болыпты», - деседі. Әйтеуір тап сол күнгі, сол ... ... ... тыс, ... күштің әсер еткені – ақиқат.
Кие қонды дейтін халық ұғымы да осы болса ... ... ... ...... ерекше қасиет дарыған адамдарға байланысты айтылатын
«арқалы», «өнер қонған», «кие ... ... ... дегн ... ... ... ... Халық Мырзаны да осындай ерекше қасиеті бар
киелі күйш дейді.
Ол күй шерткенде, айналасында халықтың бар – ... ... ... ... ... «Қас – ... ... мың құбылып, жанары от шашып,
тыңдаушысын еріксіз таңырқататын еді», - деп естеріне алады ... ... ... келе ... ... Шал ... атанады. Ұстаз санап,
дәстүрін тұтынған Құрманай Төремұрат, ... ... Үсен ... ... күйшіні биік белдерге шығарды. Өзі тәрбиелеп, батасын берген
шәкірттері – Қазанғап пен Жалдыбай күйшілер ұстаз өнегесін ... ... ... ... ... ... ... сияқты Мырза да, дәстүрлі
күйдің байрағын көкке көтерген қалпында өтті.
Мырза өміртарихының ... ... ... Оның ... ... бар. 1928 жылы жаппай мал – мүлікті тәркілеу мен ... ... ... әулеті Қарақалпақ еліне асып кетеді.
Күйшінің жалғыз баласы – Әлмырза оқыған, сауатты адам болған. ... ... ... ... білетіндер аз. Ол молда болған, мешіт
ұстаған.
Кейбіреулер Мырзаны 1932 жылы кеткен еді дейді. ... ... ... кетуіне себеп – жалғыз баласының үкіметтен қуғын ... ... ... соң алты ... ... яғни 1934 жылы ... ... деген жерде жылдың көктем мезгілінде дүние салады.
Қазір қабірі ... ... ... ... ... ... жетті деу қиын. Оның
әрбір шығармасы ... ... ... ... Қилы ... ... ... ауыр сын – сүзгісінен шықты. Қолымызға тиіп
отырған күй ... ... ... күн ... ,жел тиген, уақыттың
топан суы ... ... ... дені ұмыт болған. Бұл - Мырзаның ғана
емес, бүкіл даналықтар ... ... ... ... ... ... қолымыздағы азғантай бөлігі ат басындай сом алтынның
сынығындай ғана деп білген абзал.
Бүгінгі ... ... ... ... ... ... күйі
белгілі болып отыр. Солардың бір тобы – тартыс күйлері. Қазақ ... күй ... ... ... ... қолтаңбасымен оқшауланады.
Күйшінің «Қос қыз», «Терісқақпай», «Ташауыз», «Алпыс екі Ақжелеңнің бауыр
шешпесі» (Шақыру күйі), «Сыр жаңылтпаш» сияқты ... ... ... ... ... негіз мол.
Мырза күйлері өзі ғұмыр кешкен заманының озық үлгілері мен ауқымды
тарихи мәселелерін өн бойына асыл ... биік ... ... желі ... Оның қайсыбір шығармасын тыңдап көрсеңіз де айдарынан қазақтың
сары даласының самалы есіп тұратындай. ... ... ... ... ... ... ... күрең», «Жұма», «Қайран елім, қайтейін»,
«Бес қыздың бел шешпесі», ... ... ... ... ... Мырзаның өз
өмірімен байланыстырады.
Мырза шығармаларын ... ... ... ... біте
қайнасып, бірге жүресің. Күй образдары апайтөс далада ... ... ... ... ... жәйттердің куәсі боласың.
Осы жерде бір ауыз сөз Мырза күйлерінің орындалу ерекшелігі хақында.
Күйші шығармаларының ... ... ... ... кіші саға ... ... ... тән кіші немесе үлкен ... ... ... ... ... соң, ... астыңғы ішекте (ре) стреотип
ойнау керек. Әйтсе де, ... ... ... ... ағыс күйі»,
«Асанқайғы» сияқты ... кіші ... ... ... стереотипті
жаңғырығы ойналады. Тіпті, Н. Жәлімбетовтың орындауындағы «Мамыр Ақжелең»
мен Қобылаштың ... ... қыз» ... ... ... ерекше. Мұнда күй үлкен сағада шалқып, негізгі әуеннің ... (ре) ... ... ... ... тән қасиеттер күйшінің басқа
шығармаларында кездесе бермейді. Демек, Мырза күйшінің өзі – ... ... ... жаңа ... классикалық дәстүрге толығымен
өтіп болмаған аралық дәстүрдің өкілі деген сөз. Оның ... ... мен ... соны ... тел ... отырады. Қайсыбір күйде
болмасын негізгі әуен бас буын мен орта ... ... ... ... күйлерінде осы шарттардың ылғи да толассыз дамып, шығарманың
ішкі ... ... ... түрі өте ... ... ... буындық арақатынасындағы әуеннің бірдемділігі ерекше ... ... ... ... бір – ... үзіліссіз жалғасып, үдей дамып
отырады. Осындай жәйттерден кейін шығарма өзінен – өзі ... ... ... ... ... оның образ ашу тілінің көркемдігімен
қымбат. ... ... ден ... қыры, оқшау тұстарының бірі –
осы.
Күйші шығармашылығы оның ... ашу ... ... ... ... ... ... сылқым шертіс, шиыршық атқан ұшқыр ой Мырза
күйлерінде бір нысанада тоғысып жатады.
Мырзаның ... ... бірі ... ... ... айтар
болсақ, бұл күйдің аңыз – шежіресін түгел ... ... ... қасы.
Тек, аңыздың күйекке байланысты екені ... ... ... ... ... шығарманың тарихын мына шамада топшылауға болады:
Әр жылдың көктем мезгілінде, күйек кезінде аталық бұғылар аналықтарын
бөлісе алмай, өзара қатты ... Бұл ...... ... бұғының бірі
міндетті түрде мерт болуы ... Ал ... ... ... ... жеңіліс
тапқан аталық бұғы ол өлкеге екінші аяқ баспауға өзіне – өзі серт байлайды
екен. Табиғат аясында осы ... ... ... ... ... ... – жектегі аталық бұғының көңіл – күйін, өз жаратылысына ... ... адам ... осы сияқты ұқсас ахуалдармен шендестіре суреттеген.
Қазақта Бұғы туралы күйлер онша көп емес. Бұғыны культ санағандықтан,
Бұғыға байланысты ән – күй ... гөрі ... ... ... көп ... Бұғы ... ... наным – сенім рәсімдерді бедерлейтін деректер
көне ескі ... ... ... ... ... ... шыңдаулы шығарма –
«Ташауыз». «Ташауыз» - теңдесі жоқ ... де ... ... ... бұл ... үш ... бөліп тартқан және «Қос қыз» күйі
аңызының бір тармағы осы шығармамен байланыстырылады.
Күйдің бірінші бөлімі түркімен ... ... ... ... қыздың
күйі. Үшінші бөлім Мырзаның қорытындысы деп түйінделеді. Күйдің көркем
нұсқасы – Мырзаның «Ташауызы». Күй ... ... ... ... ... ... күйі ... бір тармағы бізге Нәби Жәлімбетов арқылы
жетті. Бұл аңызда жас ... бір ... ... еріп ... жылым тартуға
барады дейді. Ондағ домбырашы қыздар – апалы – сіңілі Адай руының қыздары.
«Қос қыз» күйі осы ... ... ... ... ... ... ... өз білгенін айтады» деген
дүниетанымға саяды. Күйдегі Мырзаның аузымен айтылатын ... ... ... тәңірі қалаған адам тартады, күй көрінгеннің оңтайына
көнбейтін киелі дүние» деген ой ұшық ... ... ... – өмір ... – бірі ... шығаратын қайшы
қағидалардан тұрады деген астарлы ... ... Бұл ... ... өткен ерлердің еңбегіне баға берген, дүниенің қадіріне жеткен ... ... ... Бұл ... ... ... заманы бір болған, ат
құлағын теңестірген үзеңгілестеріне Мырзаның күйден ... ... ... ... ... ... болған Аралдың ақиық домбырашысы ... ... ... ... ...... кезеңді кешіп,
бізге там – тұмдап жетіп отыр. «Ескіше күйді» ... ... ... ... қалдығы деп атқа ерді теріс салған саясаттың кесірінен ... ... ... не ... ... ... Мырзаның да домбырашылық
дәстүрі осындай тар жол, ... ... ... ... де, ... ... ... жатпас құндақты пышақтай бүгінге жаңғырып жетіп жатыр.
Айтылмаса сөз ... ... күй ... тек Арал мен ... қалған Мырзаның әсем иірімді ақжелең ... ... күй ... ... ... ... ... - күй сүйер ұрпақтың Аралы, Көкаралдың желі, оның дарияның
саумалындай күйін түсінгеніміз абзал, әйтпесе ... ... ... ... ... атан түйе ... алмайтын күнә арқалауымыз әбден
мүмкін.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. ... ... ... ... ... А., ... Қарасай Сайжанов «Жетіқарақшы» Астана 2005.
3. Б.Мириманов «Өнердің ықшам тарихы» А., 1989.
4. «Ғасырлар пернесі»

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абайша сүйіп, абайша күйіп жүрміз бе?20 бет
Зат есім6 бет
Спандияр Көбеев өмірі11 бет
"шалғын өсімдіктердің сапасын бағалау"4 бет
XV-XVII ғ.ғ. этнопсихологиялық ой-пікірлер (асанқайғы, қ. жалайри, м.х. дулати, шалкиіз, жиембет жырау т.б.)5 бет
«Нанокеуектікремнийдің тунелді өткелінен құралған шалғай - барьерлік sno2/n-si күн элементін зерттеу»54 бет
Адамдарға зақым алу күю және үсік шалған жағдайда көмек көрсету7 бет
Арал өңірінің тұзды батпақты шалғынды топырағында өсірілген күріш өніміне отандық препараттардың әсері30 бет
Диктиокаулезге шалдыққан қойлардың ветеринарлық – санитарлық жағдайы18 бет
Ислам дінінде аңшылық, мал бауыздау,құрбандық шалу жайлы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь