Қазақстандағы экономикалық өсу: мәні мен ерекшеліктері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ . МЕМЛЕКЕТТІҢ БАСЫМДЫ МІНДЕТІ
1.1 Экономикалық өсу теориясының мәні, маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Экономикалық өсу факторлары және оның сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
1.3 Экономикалық өсудің құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22

2 ҚР ТҰРАҚТЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ЖАҒДАЙЫ
2.1Қазақстанның тұрақты экономикалық өсуінің мәселелері (проблемалары) ... ... ... 28.
2.2 ҚР.ның экономикалық өсуді қамтамасыз ететін индустриялы.инновациялық саясат ... ... ... ... 37
2.3 Жаңа технологиялық өндірістердің дамуы мен өндірілуінің тиімділігі ... ... ... .. 46

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Экономикалық теория кафедрасы
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
Қазақстандағы экономикалық өсу: мәні мен ерекшеліктері
Орындаған
4 курс студені
Құлтай ... ... ... ... ... күні)
Қорғауға жіберілді
кафедра меңгерушісі
э.ғ.д., профессор ... ... ... ... ... ӨСУ – МЕМЛЕКЕТТІҢ БАСЫМДЫ МІНДЕТІ
1.1 ... өсу ... ... ... өсу ... және ... ... ... ... ҚР ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ЖАҒДАЙЫ
2.1Қазақстанның тұрақты ... ... ... ... ... ... ... ететін
индустриялы-инновациялық
саясат...................................................................37
2.3 Жаңа технологиялық өндірістердің дамуы мен
өндірілуінің
тиімділігі..................................................................
...................... 46
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
..................................55
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... ... ... өсімін қамтамасыз ететін халық шаруашылығының әрекет
ету нәтижелері мен тұтынылған ресурстардың өзгерісі ... өсу ... ... өсудің сипаты, нәтижелері және қарқыны тұтыну мен ... ... ... ... ара-қатынасына тәуелді болады.
Экономикалық өсудің экстенсивтік және интенсивтік түрлерін ажыратады.
Энтенсивтік түрде техника мен технологияның бұрынғы ... ... ... арттыру есебінен экономикалық өсуге қол жеткізіледі.
Интенсивтік түрі экономикалық өсуді қолданылушы ресурстардың сапасын
арттыру есебінен ... ... ал бұл ... ... ... Экономикалық өсудің интенситвік түрі басым болатын елдер аса
жоғары экономикалық даму тиімділігіне қол ... ... ... пайыздық өсімі экономикалық өсу қарқынын
анықтайды. Экономикалық өсудің жоғарғы, ... және ... ... ... құлдырау кезеңдеріне тән өндіріс көлемінің қысқаруы
да пайызбен анықталады.
Ұлттық ... ... ... ... осы ... бағыттарының
арақатынаымен анықталады. Бұл бағыттар төмендегілердің қанағаттандырылуын
қамтамасыз етеді:
- халықтың жеке қажеттіліктерінің;
- өндіргіштік емес ... ... ... ... ... ... және ... сипаттамалары өндірістік
ресурстардың немесе факторлардың саны мен ... ... ... ... ... сұраныс, инвестициялар) мен ұсыныс ресурстарын (табиғи
ресурстар, еңбек, негізгі капитал, ғылыми-техникалық прогресс) ажыратады.
Экономикалық өсуді қамтамасыз етуде ғылыми-техникалық ... ... ие. ГТП ... ... нәтижелеріне, жаңа техника мен
технологияға іске ... ... ... ... ... ... артуын қамтамасыз етеді. Нарықтық экономика жағдайында
экономикалық өсу тұрақты болмайды. Экономиканың дамуы ... ... яғни ... деп ... ... көтерілу және құлдырау
кезеңдерінің кезектесіп орын алу. Жекелеген кәсіпорындарды немесе елдегі
шаруашылық салаларын ... ... ... және жалпы барлық
салаларды ... ... ... ... Дағдарыстар ел
экономикасына айтарлықтай зиян келтіреді. Олар өндірістің ... ... ... ... ... ... тұрмыс
деңгейінің төмендеуіне, инвестициялық қызметтің қысқаруына алып келеді.
Ел экономикасын модернизациялау және ұзақ ... ... ... ету ... ... ... институттары деңгейінде
қаралады, ал бұл тиімді әрекет ететін нарықтық шаруашылық ... ... ... қалыптастыру және экономикалық процестердің
әлеуметтік ... ... ... жаңа ... қояды. Онсыз
халықтың тұрмыс деңгейінің өсуіне кепілдік беру, ... ... ... ... ... өз “қуысынды” табу мүмкін емес.
Зерттеу тақырыбының ғылыми-тәжірибелік зерттелу дәрежесі.
Зерттелуші жұмыстың теориялық және ... ... ... ... ... ... М.Адельман, Д.Джонстан секілді
көрнекті шетел оқымыстыларының жұмыстарына, ... ... ... ... ... ... ... Э.И.Крылов,
И.В.Журавков және басқалар секілді Ресей оқымыстылары мен мамандарының
еңбектеріне негізделген.
Экономикалық өсудің әр ... ... ... ... ... ... қатардағы қазақстандық оқымысты-экономистердің арасында
А.А.Абишев, О.И.Егоров, У.Б.Баймұратов, Н.К.Нұрланова, ... ... ... ... және басқалардың
еңбектерін атап өтуге болады.
Дегенмен, экономикалық өсу мәселелеріне арналған көптеген басылымдарға
қарамастан, алдағы уақытта жан-жақты зерттеу мен ... ... ... ... ... аз ... ... да зерттеудің жеткіліксіз
теориялық өңделуі, зерттеу мәселелері мен ... ... ... таңдауға, оның мақсаттарын, міндеттерін және ... ... ... ... ... мен ... ... негізгі мақсаты
экономикалық өсуді арттыру бойынша ұсыныстарды өңдеу болып табылады. Алға
қойылған ... ... ... міндеттер шешілді:
- экономикалық өсудің теориялық аспектілерін қарастыру;
- Қазақстандағы экономикалық өсуге ... ... ... Республикасының экономикалық өсуін қамтамасыз етудің құқықтық
негіздеріне сипаттама беру.
Зерттеу объектісі экономикалық өсу болып табылады.
Зерттеу пәні Қазақстанда экономикалық өсуді ... ... ... ... ... және әдістемелік негізін экономикалық ... үшін ... ... ... ... ... және отандық оқымысты-
экономистердің ғылыми еңбектері құрайды. Сондай-ақ, энергетика ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
жасайтын халықаралық трансұлттық компаниялардың, ҚР ... ... ... ... ... ҚР ресми статистикалық
жинақтарының мәліметтері және кезеңдік басылым материалдары ... ... ... ... және ... ... реттейтін заңдар,
өкімдер, қаулылар мен басқа да нормативтік ... ... ... ... қорыту әдістерін, эксперттік бағалау әдісін және
экономикалық ... ... ... ... ... құрылымы. Жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан және
қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ – ... ... ... ... өсу ... мәні, маңыздылығы
Қазіргі кездегі экономикалық теория бойынша экономикалық өсу ұғымы
өндірістің нақты көлемінің ... ... өсуі мен ... ... ... ... ұзақ ... өндіргіш күштердің дамуымен
байланысты ... ... ... ұзақ ... өзгерістерін
білдіреді. Бұл жағдайда оқу пәні бір ұзақ мерзімді тепе-тең ... ... ... ... ... ... потенциалды өсуі
болып саналады.
Бұл жағдайға өтуде ... ... ... мен ... ... орынға қойылады. Нақты экономикалық өсудің анализі негізінде оқу пәні
экономиканың динамиканы анықтайтын факторлар ғана емес, ... ... ... ... сәйкестік, экономиканың өсудің үдерісіндегі
(процесіндей) ... ... ... ... және өсу
қарқындылығын тоқтату бойынша мемлекеттік саясат, нақты өндіріс көлемінің
потенциалды ... ... ... ... себебі және т.б. ... ... ... ... жаңа деңгейдегі экономикалық
қайшылықтың шешілуі мен қайта жаңғыруынан құралады. Өндіріс ... мен ... ... ... ... ... ... қарама-қайшылық екі түрлі басты тәсілмен шешіледі: біріншіден өндіріс
мүмкіндіктерінің өсуі ... ... ... ... тиімді
пайдалану және қоғамдық қажеттіліктің артуы барысында. Бірақ бұдан ... ... Әр жаңа ... даму ... ... кеңейту
барысында барлық ... ... ... ... тап осы ... ... игерілген немесе импортталып
өніммен қамтамасыз ететін ... ... ... қарамастан, олардың өндіріс ресурстарына деген қатынасы
әрқашанда бастапқы болады. Бұл қажеттілік ... ... ... ... ... яғни ... өндірістің дамуын ... ... ... ... ... түсіндіретін екі
негізгі тәсіл пайда болды. Нақты көлемнің өсу қарқындылығымен немесе халық
ниетінің көрсеткішіне сай өсу ... ... ... ... ... экономикалық өсудің қорытынды сипаттамасы экономикалық
өсу ұғымын ... ең ... ... ... ... ... әр ... жолдары қолдану қажеттілігі зерттеу
міндеттерімен байланысты. Экономикалық өсудің бірінші өлшеу тәсілі елдің
экономикалық потенциалының өсу ... ... ... әр ... мен ... ... ... мен өмір деңгейін салыстыру барысында
қолданылды. Қазіргі уақытта экономикалық өсу ... ... шешу ... ... таза ... кіріс халық өсімінің қарқынынан жоғары болса, ... ... ... өсімі экономикалық өсім болып табылады. Бұл өсім
мәселесін сыртқы бақылаушы емес, сол ... ... ... бағалауға
мүмкіндік береді.
Экономикалық өсімді нақты өндірістің көлемінің тұрғысынан ... ... ... ... және ... ... ... Өндіріс құрылымы және институционалдық орта қалыптасқан және
өзгермейтін болып табылады. Бұндай даму сипаты ... ... ... және ... ... ... қатынас орнатқан экономикалық жүйеге тән
болып келеді. Ұзақ ... ... ... ... капиталдық өмірлік
цикліне тең периодты қарастырады. Бұл ... ... ... экономикалық өсім теориясына тән.
Басқа қатынас өсу, ... ... ... ... теориясында қолданылады. Бұл ... ... ... ұзақ мерзімді перодындағы мәселелерді, билік басқару
институттары, тнфрақұрылым ... ... ... ... және ... ... ... байланысында мәселе туындағанда
сараптама жасайды. Айта кететін жайт ... ... және ... ұзақ”
периодтарды бөлгенде, олар ... ... ... ғана ... бағытталуыменде бір-бірінен өзгеше болып келеді, өйткені,
мәселе экономикалық уақыт төңірегінде болып тұр.
Кейбір жағдайларда “аса ұзақ ... ... ... ... қарамастан “ұзақ мерзімдіден” қысқа ... ... ... бұл ... ... ... таңдағы дамуына тән, өйткені, бізде
құрылымдық, институционалдық, қызметтік ... ... ... таза ... ... тура ... ... өзгерістерге
қарағанда тезірек жүреді.
Аса ұзақ периодтағы экономикалық өсімді сараптаудың 2 ... атап ... ... ... өсім ... ... ... құрамдас бөлігі ретінде
қарастырылды. Ол бір жағынан дамудың циклдік сипаттамасын ... ... өзі ... мен ... ... өзгерістер нәтижесі болып
табылады. Сондықтан да негізгі ... ... өсім ... емес,
экономикадағы жаһандық өзгерістерге, оның жаңа сапаға ауысу заңдылықтары
тенденцияларына бөлінеді.
2. Макроэкономикалық өзгерістер мен қатар ... ... ... ... ... ... мәселелерді,
өндірушілер, тұтынушылар, мемлекеттік билік ... ... ... ... орта ... оның ... экономикалық
қызмет етуінің эффективтілігін арттыратын жаңа экономикалық құрылымдарды
қалыптастыруды зерттейді.
Экономикалық өсудің ... ... ...... ... ... және ұлттық қауіпсіздікті сақтау. Тұрмысты ... ... ... ... ретінде келесідей маңызды құрылымнан
тұрады:
1. Халықтың орташа табыс мөлшерін ... Бұл ... ... ... ... ... ... табады.
2. Бос уақытты көбейту. Уақыт өмірлік игіліктердің бірі болып табылады.
Ол ұлттық ішкі өнім мен ... ... ... ... ... ... де бұл мақсатқа жету үшін, міндетті түрде апталық және жылдық
жұмыстың қысқартылуын, ... ... ... әрекетінің ұзақтығын
негізге алу керек.
3. Түрлі халық топтары арасында ұлттық табысты үлестіруді ... ... ... ... ... ... ... бөлінсе, халықтың
көптеген бөлігі экономикалық өсуге қол жеткізбес еді, ... ... ... бір ... ... ... Шығарылатын өнімдер мен қызметтердің түрлерін көбейту және олардың
сапасын арттыру.
Жоғары сапа және ... ... ... ... ... ... өнімдер мен қызмет түрлеріне
шығын көбейеді. Бұл өндірілген ұлттық табыстың мөлшерін құрайды.
Экономикалық өсудің мақсатарының алға қойылуының ...... ... ... керек.
Экономикалық өсудің мақсаттарына тұтынушылар мен өндірушілердің тәртібі
түрткі бола ... ... ... ... ... ... ... түрткі болатын экономикалық түсімнің ұзақ мерзімге алынуы. Үй
шаруашылығындағы басты мақсат – отбасы ... ... ... жету ... олар ... бір бөлігін сақтап отыруды іске ... ... бір ... ... ... ... ... өндіріс
факторына жұмсайды. Бұл мотив, көбінесе, жұмысшыларға, жолданушыларға және
кәсіпкерлерге, яғни адам капиталына өз инвестициясын салатын кәсіпкерлерге
тән.
Экономикалық ... ... ... сан ... ... ұғымы жатыр. Бұған: – өнімнің және ... ... ... ... ... және әлемдік нарықта бәсекеге ... ... Жаңа ... ... игеру, бұрын қанағаттандырмаған сұранысты
қанағаттандыру ... ... ... үшін ... ... ... ... және қауымдастырудың, ... ... ... отырып, халықаралық жүйелік ... ... ... еңбектің фирманың ішінде өсуі үшін тиімсіздікті жеңу ... ... ... және ... ... қолдану.
- Берілген өндіріс үшін, өндіріс ресурстары үшін ... ... ... игеру.
- “Экономикалық өсудің сапасы” деген түсінік экономика ... ... ... байланысты. Сапалы экономиканың негізін
құраушылар мыналар:
- Халықтың материалдық жағдайын жақсарту;
- ... ... үшін бос ... ... ... ... ... кеңеюі;
- Адамдардың капиталы үшін инвестицияның өсуі;
- Адамдар өмірі мен еңбектің қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
- Жұмыссыздар мен жұмыс жасауға қабілеті жоқ адамдардың ... ... ... ... ... ... өсуі үшін ... жұмыс істеу;
Бір нәрсені ескеру қажет, экономикалық өсу қарқыны, бір ... және сол ... ... мен ... ... ... ... бір
қарама-қайшылықтар болады. Жоғары қарқындылық тауардың сапасының нашарлауы
арқасында дамиды. ... ... ... ... ... ... ... еңбек шығынының көбеюіне ... ... ... көбеюіне, экономикалық өсудің негізінде бос
уақыттың жетіспеуіне әкеліп соғады. Сапалы өнім ... ... ... ... ... ... алып ... Сол себептен көптеген
экономистердің пікірінше экономикалық өсудің қарқындылығы төмен болуы керек
(1 ... – 2-3 %) ... ... ... да тұрақтылықты сақтауы қажет.
У.Ростоу сатылы экономикалық өсудің ... ... ... ... ... ... ... өндірушілер мен тұтынушылардың
әсерінен экономикалық даму бұзылмайды. Жинақтық ... ... ... өзі өнім, басқа қырынан алып қарағанда У.Ростоу біртұтас
экономиканың және ... ... ... ... ... өндіруші
күштер мен өндірістік қатынастардың, меншіктіктің капиталистер мен
жалдамалы ... ... ... ... ... ... үш маңызды мінездеменің айырым белгілері ... ... бөлу ... ... ... ... дамуының
қарқыны, экономикалық өсудің, жиналудың, нормаларының қарқындылығы, тұтыну
баспалдағы жатады.
Халықаралық технологиялық айырбас ХХ ғасырдың бас ... ... ... ... ... ... үлгілендірілуі 50-60
жылдан бері қарай келе жатыр. Дәл осы ... ... ... ... ... ... ... масштабтарына енді.
Халықаралық валюта қорының мәлімдемесі бойынша, төлем санағымен
айналысу және лицензиялар үшін ... және осы ... ... саны 1960 ... 1985 ... арасында 22-ден 71-ге өскен.
Соынмен қатар сатып алушылар мен сатушылардың да ұлттық құрама ... ... және ... ... ... ... ... Елдердің деңгейіне байланысты алғышарттар.
2. Фирма, ұйым деңгейіндегі жергілікті алғышарттар.
Сандық айырмашылық – құралдардыңі көлеміне ... ... және ... импорттаумен айқындалады.
Ал, сапалық айырма – зерттеу әдістеріне, ғылыми-техникалық өнімдердің
экспорттық және импорттық бағдарына ... және ... ... ... ... немесе технологиялық
мінездемесіне және де халықаралық тасымалдау технологиясы НИОКР меншігінің
құрамын ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық іріктемедегі мемлекет дамуына немесе
жеке формалардың дамуына әсер ... ... ... ... ... мен ... техникалық
дәрежеге шетел технологиясымен қатар көтерілуді мақсат етеді.
Ғылыми өндірісті экспорттауда, сонымен ... ... ... жетістікке жеткен елдер – инновациялық ... ... жол ... жұмыс күші мен және меншікті ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... ... жақсартады, орта
және жақсы дамыған елдерде инженерлік-техникалық қажеттіліктерін қамтамасыз
етеді.
Одан әрі қарай, ғылыми зерттеулік және ... ... ... және рыноктық формалар меншігін жүргізуге жол ашады.
Бұндай стратегия Қытайда, ... ... ... ... ... ... ретінде – автомобиль өндірісінің жетілдірудегі бәсеке
қабілеттілігі және есептеу техникалары үшін ... ... ... ... ... ... ... болады.
Дәл осындай үлгімен елдегі шетелдік технологияны игеру деңгейін, өзінің
“компенсаторы” ретінде қарап, НИОКР-дағы шығынның жеткіліксіз ... ... емес ... ... ... ... жергілікті өнім өндірудің және тұтынудың
бөліктері төмендегідей болады:
- ресурстардың көтерілуі, ғылыми-техникалық мәселелерді шынайы түрде шешу;
- ... ... ... ... ... ... жаңа ... шешімдерді дайындықсыз қабылдау;
- ғылыми-техникалық сәйкессіздіктердің қабылдаудың ... ... ... жаңа ... ... ... ортаның құрамындағы
халықаралық технологияларды беру;
Әсіресе мағынаға ие болған ғылыми-техникалық айырбас және әріптестердің
халықаралық мәселелерді ... ... ... ... ... ... жоғарылату және өндірілген өнімдерді ... ... ... ... ... шығаруға шамасы келмейтін,
сондай-ақ арзан әрі сапалы өнім ... ... ... технологияларды жеткізу, яғни анализдің образдануы 2
сұраққа жауап береді: экономикалық жалпы образды экспорттау және ... ... ... ... ... келесідей
бөлімдері бар:
1. Пайда өндірудің әдіс-тәсілдері. Егер жаңа өнім шығаруға ... ... онда ол ... әрі ... ... мүмкін. Сондықтан
өнімдердің технологиялық сапасын тұрақтандыру қажет. Ол ... ... ... ... ... шығаруы және қайта қосуының қатарына
жатқызуға болады. Сонымен ... ... ... ішкі және ... ... ... ... күрес формасы. Ең алдымен өнім ... ... және ... ... ... көптеген қажеттіліктерді талап
етеді. Осы уақытта сатып алушылар базардағы шетел өнімдерімен ... ... оның ... ... ... ... Экспорттық товарларды шешу проблемасы материалдық жағдайда: өнімнің
өтімділігі және ... ... ... ... жеңіп
шығады.
3. Өнімдік экспортты кеңейтудің әдіс-тәсілдері, комплекстік лицензиялық
келісімдер жүргізіледі, материалдарды да және ... ... ... ... ... ... лицензиялаудың әдіс-тәсілдері өнімнің көлеміне
байланысты, техникалық жабдықтауды қамтамасыз ету, сонымен ... ... ... ... ... ... және компоненттердің
лицензиялық сапада қымбат қағаздарды марапаттау және алушыны лицензиялау
болып табылады.
5. ... ... ... жаңа өнім ... ... мүмкіншілік эффектілері. Серіктес ... ... ... ... шынайы лицензиялық объект жиі лицензиялық
келісіммен қаралады.
Импорттық технологияның экономикалық мақсаты оның:
1. Жаңа (технологиялық) ... ... ... ... ... ... ... құралы ретінде болуы;
3. Тауарлы импорттық шығындарын төмендеу құралы және ... ... мен ... ... ... ... ... Шетелдік технолоиялармен шығарылатын экспорттық өнімдердің кеңейтілуіне
жағдай жасау. Мүмкіншіліктер ... ... ... ... ... ... валюталық экспортта халықтық бұйымдардың
бөлігін өсіруде.
Жоғарыда аталғандар ... ... мен ... ... ... ... ... дамуы мен шығуын анықтады.
Ғылыми-техникалық прогрестің біртекті еместігі, ... ... ... ... ... бір ... технологияны жеткізетін каналдар, екінші
жағынан, біртекті емес әлемдік технологиялық ... ... ... ... әр түрлі формаларын қарастырып, мынадай сегменттерге бөлді:
- патенттер мен лицензиялар нарығы;
- үлкен көлемдегі ғылыми технологиялық өнім нарығы;
- жоғары технологиялық капитал ... ... ... ... ... ... К.Югаэль (банк “Париба” Франция)
есептегендей ... ... ... ... ... ... халықаралық технологиялық айытбаста басты рөл атқаратын төрт елді
көрсетті: 1. Жапония 2. ГФР 3. ... 4. ... ... әр ... ... ... ... арасындағы
технологиялық үзілудің екі деңгейі структуралық нарығын анықтады:
а) Жоғары технологиялар тек ... ... ... ғана ... ... және ... технолоиялар дамып келе жатқан нарыққа жаңа
бастама болады және елдер арасында немесе өз елі ... ... заты ... ... тағы да бір түсініктеме бар. Дамыған елдерде технологиялар
еңбек–ресурстандырушы және көлемді капитал ... ... бұл ... келе ... елдерге капиталсақтандырушы, көлемді еңбек ресурс келеді.
80-ші жылдардан бастап ... ... ... ... сызық
тәртібімен фирма аралық серіктестік басталды.
Компаниялар қазіргі таңда зерттеу аймағы мен жаңа ... ... ... ... ... ... аясымен
нарықтағы өндірісті өткізу сферасында бәсекелес болып келеді.
Фирма ... ... өз ... ... ... бірлескен
зерттеулер мен тәжірибелер, технологиялармен ... ... ... ... жайындағы келісім-шарттар, бірбеткей технологияларды
жеткізу кіреді.
Толықтырушы халықаралық өндірістік ... ... ... ... және орта ... ғана емес, ТНК-ны да ... ... Бұл ... ... ... ... жасау жетекші фирмалардың ұштастығы көрсете алады.
Технологияларды ... ... ... ... ретінде
технологиялық әлемдік нарық қызметі бойынша: спецификалық қалыптандырылған
құқықтық ... бар. ... ... 1979) және ... ... ... тапсыру (өткізу) комитеті ЮНКТАД. Технологиялар
мен қауіпсіздік жөніндегі мамандар кеңесі (СТЕМ).
1.2 Экономикалық өсу факторлары және оның ... ... ... деп ... ... ... ... блгілейтін құбылыстар мен процестер белгілейтін өсудің ... ... ... ... ... экономикалық өсуге әсер етуіне байланысты тікелей және
жанама деп ... ... ... экономикалық өсудің физикалық
ммүкіндігін белгілейтіндер жатады. Жанама факторларға осы ... ... ... ... Олар ... ... ... қатар, оларды шектеуге де мүмкіндіктері бар.
Тікелей факторды 5 негізгі факторғабөліп қарайды: олар жиынтық ... ... ... ... ... ... ресурстары санының көбеюі және сапасының жоғарылауы;
- негізгі капитал көлемінің өсуі мен ... ... ... ... ... мен ... ... шаруашылық айналымына тартылған өндіріс ресурстарының саны мен сапасының
өсу;
- қоғамдағы кәсіпкерлік ... ... ... ... ... факторлары жатады: нарықтың
монополиялану дәрежесінің төмендеуі, несие алу мүмкіндіктерінің көбеюі ... Егер де, ... ... ... кері жағдайда жүретін болса, онда
мұндай тең жағдайда ... өсу ... ... ... Осылайша, біздің
елдегі аяқ астынан өндірістік ресурстардың ... ... ... ... мен ... төмендетуге әкеліп соқтырды.
Сұраныс факторының өндірілген өнімнің көлемін анықтау мүмкіндігі бар. Осы
орайда сұраныстың мынандай факторларынан атап ... ... ... ... және инвестициялық шығындар, әлемдік нарық жағдайында өнімдерді
игеруге мүмкіндігі бар бәсекелестер санын ... ... ... ... ... әсер ... бөлу факторына мыналар жатады: –––
сапалық өндірістік қор еліміздің аудандарындағы ... ... ... ... бөлу ... ... әрекет етуші.
Бұл факторлар экономиканың өсім жүйесіне оның тиімділігіне әсер етеді.
Өнімді ... білу ... сол ... ары ... бір ... дамуы үшін
жеткіліксіз болып табылады.
Ресурстарды тиімді пайдалану және жоғары мөлшерде пайдалы өнім алу
мақсатында оларды бөлу ... Бұл ... ... ... көп ... ... өсу ... мен өндіріс факторының өзгеруінің арақатынасы
әртүрлі ... ... ол ... өсімге байланысты ... ... (бар) ... және интенсивті түрі. Экстенсивті
экономикалық өсімде үлкен көлемдегі материалдық игіліктер мен ... ... көп ... ... ... ... ... еңбек құралы, жер, шикізатқа және т.б.
Экстененсивті өсімде өндірістің шынайы өнім көлемінің қарқыны мен
шығындар ... өз ... ... ... интенсивті (толы) түрі керісінше дамуы сапалы
өнімнің кең ауқымда дамуы сапалы өсімнің факторының жүзеге асырылуы ... өсім ... ... ... ... ... жұмыс күшін қолдану және аса жоғары ... ... ... ... ... өсімнің қарқыны көлемі жағынан өндірісте ... ... ... ... ... өсімнің экстенсивті немесе интенсивті
түрлері жоқ НТП ... ... ... ... іске ... факторының саны әрқашанда жұмыс ... ... ... Өз ... ... күші ... сипаытмен ерекшеленеді.
Қазіргі таңда экономикалық өсімінің қатынасына сай өзіне және ... ... ... сол меншікті салмақтың өсімділігі шынай және
интенсивті өсім ... ... ... ... ... ... ... фактордағы өсімнің өлшеміне қабілеттілігі артса ... да, онда ... ... ... ... ... өсіміне
ие. Және керісінше үлес салмақ өсіміндегі шынайы ... ... 50% кем ... ал ... ЖҰӨ ... экономикалық динамикалық-
экстенсивті заттылық типін сипаттайды.
Қазіргі уақытта фактордың үлесін анықтайтын экстенсивті және
интенсивті ... ... ... ... мәні жоқ. ... ... әртүрлі әдістердің есеп-қисапы шамадағыдан, өткізілген,
көрсетілім бойынша ҰТ-ға ... 70-80 ... ... факторға
негізделген, индустриалды дамыған мемлекеттерде 50% жоғарыланған, ... ... ... 20% – 30% ие болған. Бұл нәтижеге ... ... ... ... нарықтық-экономикалық басым факторы.
Ғылыми-техникалық прогресс (ҒТП) дамуының көрініс ... ... ... ... ... ... ... көрсетілімнің өзгеруіне сәйкес әсер етуі, оның
анықтау қатынасы арасындағы өндіріс еңбегі және ... ... ... ... ... ... ... олардың тек шектелген үлкен
дамуы пайда болуы ғана тұжырымдаса, әсіресе ... ... ... ... ... ... негіздемеге гипотеза бере келе оның
пайда болған үлкен циклының ... ... ... Ол ... ... ... үлкен циклдың периодизациясын жалғастыра келе,
мінездемелік құбылысты қарастырып эмперикалық дұрыстылықты атай ... ... ... ... ... ... ... төмен, механикалық үлкен циклдың түсініктемесін қарастырады.
Ең бірінші рет Кондратьев тізбектелген қатардың пайда болуын ескерте
келе, ... ... ... жалғастыруын 7-11 жыл, 80-60ж циклдық
жұмысы.
Дүниежүзілік шаруашылығы және оның «Конъюктурасы, соғыс пен соғыстан
кейінгі ... ... ... ... ... ешқандайда кездей
соқтыққа жатпайды. Ғылым үшін, жаә іскерлік ... ана ... ... атап кеткен мына бір циклдар, тоқтала кетсек,
циклдылығы, 1920-1921ж ... ... бұл ... ... ... ... кеткен көрсетіліміне ие болғандығы заңдылық. Сондай-ақ бұл
жерде осы уақытқа сай идеялардың үлкен циклдық экономика ... ... ... үшін ... болған үлкен цикл, Кондратьев
қозғалмалы индексті тауардың бағасын зерттей келе, кейбір бағалы ... ... ... ... ... өсімнің табыс пен қолданысы
кейбір және өндірістегі қалайы мен ... Бұл ... ... ... ... кең қолданылады. Максималды ұзақ ... ... ... ... алтынмен негізделе келген, сол уақыттағы
1700-1925 бүкіл жерді қамтамасыз етті. Ұзақ мерзімді көрсеткіштерді ... ... ... ... ... ... ... ал сол шешімнен
шыққан өнімнің қайта эмперикалық қатар ретінде ... құру ... ... ... ... ... ... трендтен тазарту (бірінші және екінші қатардың қисықтары
пайдаланылады) және қалдықтарды ... ... ... ... ... әсер ... жою мақсатымен) қарастырды. Осы үрдістің ... 50-60 ... ... ... ... ... көрсетті.
Аталғанг көрсеткіштерді салыстыру ... ... бар ... ... қорытынды жасауына мүмкіндік берді:
- 200 жыл көлемінде жоғарылатқыш толқынның алдында ... ... ... ... ... ... ... енетін жандану
байқалады, сол әлемдік байланыс ... ... және ... мен ... ... ... асады;
- Үлкен циклдардың жоғарылатқыш фазалары қоғам ... ... ... (соғыстар, революция т.б);
- Төмендеткіш фаза ауыл шаруашылығындағы ұзаққа созылған ... ... ... ... циклдарға әсер етеді төмендеткіш фазада соңғысы
ұзақтығымен және құлау ... ... ... ... ... ... үлкен циклдың жоғарылатқыш фазасында
орташа циклдардың жоғарылауы ... және ... ал ...... ... ... ... бәрі Кондратевьті ұзақтығы 50-60 жылдық циклдардың бар
екендігіне сендірді. Бірақ үлкен ... ... ... айту ... ... негінде жататын механизм жайлы түсінік беру қажет ... ... ... ол ... ... ... ... тәуелді
жағдайда осы циклдарды түсіндіру үшін қозғалмалы тепе-теңдік идеясын және
әр түрдегі ... ... ... пайдалана отырып шешуге
тырысты. Кондратьевті ... ... ... ... ... тепе-теңдігі қызмет ету барысы ондаған жылдармен өшенетін өзгеруші
капиталдың байлық қорын бөлгендегі орнатылған теңдік.
Кондратьев ұсынған ... ... ... ... ... ... ... жаңарумен және капиталдық қордың
кеңеюімен байланысты. Оның басына капиталдың ... және ... ... ... ... ... деп ... Жинақтау үрдісінің
жалғасуының ағымдағы инвестициялау үрдісінен озатын ... ... ... ... финанстық және кәсіпкерлік орталықтарда
концентрацияланған және ол арзан. Осы ... ... ... ... кіріп келуіне мүмкіндік ... ... ... ... ... ... кеңеюі және ондағы
бәсекелестің күшеюі болда, бұл мемлекеттер арасындағы келіспецушлікітердің
күшеюіне алып келеді, сондай-ақ ... ... ... ... ... жоғарлауы, дәстүрлі ресурстарды пайдалану, ... өсуі екі ... ... ... өсу мен экономиканың
тиімділікті шешуді көздейді. Экономикалық өсу ... ... ... яғни ... өмір сүру ... ... ... экономикалық өсу қарама-қайшылықтарға толы. Сөйтіп өндірістің
және материалды игіліктердің тұтынуының ұлғаюын олардың ... мен ... ... ... ... ... ... арқасында
жүзеге асыруға болады, ал өндірістің уақытша өсуіне ... ... ... ... ... ... өсу не тұрақсыз, не мүлдем
мәнсіз болып келеді. Сондықтан ... өсу ... ... ... ... ... толы болады. Мұндай өсу ... ... ... ... өмір сүрі ... ... ... мен жарақаттану, мертігуге ұшырауды төмендету, білім беру
менмәдениет деңгейін жоғарлату, ... ... ... ... ... ... тұрақтылық пен өз келешегіне деген
сенімділікті арттыру, кедейшілік пен өмір сүру ... ... ... ... ... қоршаған ортаны
қорғау мен экологиялық қауіпсіздікті жоғарлату, қылиысты ... ... ... ... – бұл ... ... ... тарихи
қалыптасқан бастапқы жолы. Әрине өзінің ... ... ... ... ... қамтитын көптеген мәселелерімен соқтығысты.
Ал бұл мәселелерді атап өту экономикалық қатынастардың кейінгі ... үшін ... ... ... ... алдыңғы қатарлы
елдермен салыстырғанда жан басына шаққандағы табыс ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Бқұл елдер дами алады, бірақ
қазіргі кезде экономикалық дамығандардан ... ... ... Бұл ... ... экстенсивті жолы басым және олардың даму мәселелері
үлкен қызығушылықты тудырады.
Даму кілті басты төрт факторларға негізделген:
1.Халық
2.Табиғи ... ... ... даму ... осы ... ... қарастыру қажет. Олар: табиғи ресурстарды пайдалануды жақсарту
және оны ... ... ... жайлы мәселелер, капитал
салымының техника экономикалық прогресі туралы негізін қамтиды.
Экономикалық өсудің категориясы кез-келген шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... өсу – уақыттың белгілі бір кезеңіндегі қоғамдық өнімді
сандық және ... ... ... ... /1/.
Экономикалық өсу уақыттың әрбір ... ... ... ... шешуді белгілі бір дәрежеде жеңілдетуді және адам
қажеттіліктерінің неғұрлым кең шеңберін қанағатттандыру ... өсу ... ... ... екі ... анықталып,
өлшенеді: белгілі бір уақыт аралығындағы айнымалы, не болмаса потенциалды
ЖҰӨ-нің көбеюі ретінде және ... бір ... ... кезеңнің жан
басына шаққандағы нақты ЖҰӨ-нің көбеюі ... екі ... да ... ... егер ... назар саяси әскери потенциалының мәселелеріне
арналса, онда бірінші анықтама сәйкес келеді. ... жеке ... ... өмір сүру ... салыстыру кезінде екінші анықтама
сәйкес келеді. Сөйтіп Үндістанның ЖҰӨ-і ... ... ... ... де ... ... халықтың өмір сүру деңгейі бойынша 60
есеге артта қалып отыр. ... бұл ... кез ... өсу ... ... жылдық қарқындарымен өлшенетіндігі
шығады.
Ең жалпылама түрдегі экономикалық өһсу өндіріс пен оның факторларының
(өнімділігінің) нәтижелерінің сандық және ... ... ... ... ... ... ... мен олардың үкіметтерімен
жүргізілетін экономикалық ... мен ... ... экономикалық өсу
мәселелері алдыңғы қатарларда тұр. Нақты өндірістің өсіп келе жатқан ... ... жүйе ... ... ... ... ... ресурстар жағдайында қанағаттандыруды белгілі –
бір дәрежеде шешуге мүмкіндік туғызады.
Экономикалық өсудің эксиенсивті және ... ... ... ... жағдайда қоғамдық өнімнің ... ... ... көбеюінің: өндіріске еңбек, капитал (өндіріс құралдарын), жердің
қосымша ресурстарын ... ... ... ... Бұл ... ... базасы өзгермейді. Өйткені дәнді ... ... ... алу ... тың ... ... ... құру мен сатық жинайтын комбайындарды ... ... ... ... ... үлкен көлемін тарта беру – осының бәрі қоғамдық
өнімді көбейтудің экстенсивті жолдарының ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылар санын мен олардың мамандану
құрамының сандық өсуінің және кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... арқасында қол жеткізуге
болады. Нәтижесінде бір ... ... өнім ... ... қала
береді.
Ал экономикалық өсудің интенсивті түрі кезінде ... ... мен ... ... өзгеріссіз қала берсе де бастысы өнімділік
тиімдлігінің жоғарлауы мен өндірістің ... ... ... кері қайтарылымдықтың өсуі болып табылады. Мұнда негізгісі ... ... ... ... негізгі факторларының
сапасының жоғарлауы табылады. ... ... ... ...... ... ... Бұл көрсеткішті бөлшек түрінде
белгілеуге болады: ЕӨ= Е/Ө, ... ЕӨ - ... ... Е- ... ақша ... өрнектелген жасалынған өнім, Ө - ... ... ( ... адам – ... ... интенсивті түрі неғұрлым тиімді және ... ... ... кең ... ... өнім ... ... сипатталады. Өндіріс ... өсуі ... ... ... ... технологияларды, ғылыми
жетістіктерін, аса ... ... ... ... ... арқылы қамтамасыз етіледі. Бұл факторлардың ... ... ... ... ... мен ресурстарды жинақтаудың өсуіне,
т.с.с. қол жеткізіледі.
ХХ ғасырда етек алған ғылыми-техникалық революция жағдайында батыстың
индустриалды елдерінде дамудың ... ... ... ... өсу мойындалды.
Экономикалық өсуді өндіріс пен олардың ... ... ... ... ... ... жүйесінің көмегімен
бағалауға болады. Нарықтық экономика жағдайында тауарлар мен қызметтерді
өндіруді қамтамасыз ету үшін өндірістің 3 ... ... ... ... (табиғи ресурстар). Яғни Ү – жиынтық өнім ... – (L), ...... ... ресурстар – (N) шығындарымен өрнектелетін функция (2):
Ү=f(L,K,N)
Экономикалық өсуді сипаттау үшін ... ... ... көмегімен өн.дірістің жекелеген факторларын қолданудың нәтижелілігі
өлшенеді.
Экономикалық теорияда жиынтық ұсыныс ... ... ... ... ... ресурстардың көлемі мен сапасы
Б) еңбек ресуртарының көлемі мен сапасы
В) ... ... ... ... ... прогрестің деңгейі.
Жиынтық сұраныс факторларынан жоғарланған ... ... ... және ... ... ... ... барлық көбейіп жатқан
ресурстардың толық жұмсалуын қамтамасыз етілуі керек. ... ... ... ... факторларға ресурстарды тиімді бөлу де жатады.
Факторлардың маңыздыларының бірі еңбек шығындары табылады. Бұл фактор
біріншіден ел халқының ... ... ... ... белгілі бір
бөлігі еңбекке жарамдылар санына енгізілмейді және ... ... ... ... ... ... т.б. ... Ал жұмыс істегісі
келетіндер еңбек күшін құрайды. ... ... ... ... ... ... қатар жұмыс істегісі келіп, бірақ оны таба ... ... ... 1999 ж. ... ... ... ... бастылары
52% құраған.
Әйтсе де еңбек шығындарын жұмысбастылар санымен өзгерту нақты жағдайды
толық мөлшерде көрсетпейді. Еңбек шығындарының неғұрлым нақты өлшемі ... ... ... ... ескеруге мүмкіндік беретін ... ... ... ... табылады. Жұмыс уақыты
шығындарының көбеюі бірқатар ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейіне, зейнетақымен
қамсыздану деңгейіне, т.б. Барлық факторлар уақыт аралығында және ... ... ... ... мен деңгейлеріндегі бастапқы
айырмашылықтарды құра отырып өзгереді.
Сандық ... ... ... күшінің сапасы мен сәйкесінше өндіріс
процесіндегі еңбек шығындарының сапасы маңызды рөл атқарады. Білім деңгейі
мен жұмысшылар мамандануының ... ... ... ... Ал бұл ... өсудің деңгейі мен қарқындарының жоғарлауына
себеп болады. ... ... ... ... ... ... ... санының көбеюінсіз-ақ, тек еңбек күші сапасының жоғарлауы
арқылы ғана ұлғая алады.
Экономикалық ... ... ... ... ... капитал табылады. Ол –
құрылғылар, ғимараттар мен тауар қорлары. Негізгі ... ... ... ... Өйткенде үйлерде тұратын адамдар үйлер көрсететін ... ... ... ... мен ... өз жабдықтарымен өндіріс
факторлары болып табылады. ... ... ... ... қаруланған
жұмысшылар тауарларды көбірек шығарады.
Экономикалық өсудің тағы бір маңызды факторы – жер, нақтырақ айтсақ
табиғи ресурстардың саны мен ... ... ... ресурстардың қорлары,
құнарлы жерлердің болуы , жағымды да жайлы ... пен ... ... ... өсуіне айтарлықтай салмақты үлес тигізетіні белгілі.
Әйтсе де, ... ... ... қолда болуы әр уақытта
экономикалық өсудің жеткілікті факторы болып табылмайды. ... ... мен ... кейбір елдері табиғи ресурстардың көлемді қорларын
иемдене отырып, әлі күнге ... ... ... ... ... жүр. ... өсуге ресурстарды үнемді де ... ... ... білдіреді.
Ғылыми – техникалық прогресс экономикалық өсудің басты құрылғысы. Ол
өндіріс процесін жетілдіруді ... ... ... ... жетілдіру, өндірісті ұйымдастыру мен басқарудың жаңа
әдістері мен ... Ол ... ... ... ... өнімді
көбейту мақсатымен жаңадан алмастыруға мүмкіндік береді. Бұл кезде
әдеттегідей ... ... ... ... ... ... болады. Тиімді
өндірістің көбеюі, ... ... ... ... ... ретінде
қалыптасып келе жатыр.
Мемлекет экономикалық өсуді реттеуде маңызды рөл ... және ... ... үшін ... ... ... ... қажет:
1. Кейнсиандықтар экономикалық өсуді ... ... ... ғана қарастырады. Олар әдетте өсу қарқындарының төмендігін ЖҰӨ-нің
қажетті өсімін қамтамасыз етпейтін жиынтық ... ... ... Сондықтан олар капи –тал салымды ... ... ... төмен ставкаларын («арзан ... ... Ал ... ... ... ... салымның жоғарғы деңгейі
инфляцияға әкелмес үшін үкіметтік шығындар мен тұтынуды ... ... ... ... ... Кейнсиандарға қарама-қайшы «ұсыныс экономикасының» ... ... ... ... ... ... ... олар жинақтау мен капитал салымдарға ынталандыратын, еңбек сіңіру
мен кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... Кейнсиандықтар көбінесе қысқа ... атап ... ... ... ... ... ... отыруға,
жиынтық шығындарға әсер етуге ... ... ... ... толық жұмысбастылық пен өндірістік қуаттардың толық қамтылуы
кезінде қоғамдық ... ... ... ... ... ... отырып,
ұзақ мерзімді мәселелерді қарастырады.
3. Әртүрлі теориялық бағыттардың экономистері ... ... ... да ... ... ... ұсынады. Мысалы, кейбір
ғалымдар экономикалық ... ... үшін ... ... үкімет өзіне тікелей белсенді ... ... ... ... ... қатар үкімет жоғары өнімділікті
салалардың дамуын тездететін және ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға жол береді. Білім беруге
бағытталған шығындар да ... күші ... ... мен еңбек
өнімділігінің өсуіне де ықпал ете алады.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... қарамастан экономистердің барлығы экономикалық ... ... оңай ... еместігі мен капитал сыйымдылық ... ... ... ... оңай ... туралы ортақ
ой – пікірді бөліседі.
Жоғарыда айтылғандардың бәрінен келесідей келесідей ... ... ... ... жан ... ... нақты ЖҰӨ-нің өсуі немесе
потенциалды ЖҰӨ-нің өсуі ... ... ... Ол ішкі және ...... мәселелерді шешу үшін қолданылатын өндіріс өсімін
қамтамасыз ... ... өсу ... ... ... ... және ... капитал, технологиялар.
- Экстенсивті өсу кезінде жұмыссыздық жеңгейінің қысқаруына қол жеткізіледі
және өсу қарқындарын жоғарлатуға ... ... ... жұмысбастылыққа
жету. Бірақ ол уақытша құбылыс, өйткені толық жұмысбастылық жағдайы ... ... ... және ... жылы өсу ... ... ... экстенсивті түрінде жұмысшылардың көбісі жоғары маманданбаған.
- Экстенсивті өсу көбінесе тоқыраушылық сипатқа ие. Іс-жүзінде ... жоқ, ... ... ... ... және ... тозады,
жұмысшылардың қор қаруландырылуы төмендейді.
- Дұрыс салықтық және инвестициялық саясат кезінде ... ... ... рөл ... ... ... ... келе дамудың экстенсивті жолы өзін
сарқып бітті. Жаңа, әлі даму ... ... ... жағдайында
экономикалық жаңа өрлеуге жол бермей тек қайшылықтарға әкеледі. Сондықтан
объективті түрде экономикалық өсудің үлгісін ... ... ... даму жолына қою ... ... ... жолдың өзі
экстенсивтіден туындағанын ұмытпау ... Жаңа ... ... ... ... ... өсу жолы бүкіл әлемнің ұлттық
шаруашылықтарының ... ... ... ... Экономикалық дамудың құқық негіздері
Экономикалық дамудың (басты белгісі) адам басына басты белгісі – ұлттық
кірістің өлшемі ...... ... ... ... болуы мүмкін емес. Сол үшін қоғамның мақсаты стабилдің ... ... ... ... үшін ... Сол үшін, осыны іске асыру
үшін белгілі факторларын білуі керек. Маңызды ... ... ... ... ... 1. ... кодекс
3.Еңбек кодекс
Қаржынарығында заңды бәсекелестікке бағытталған қаржы орындарына
арналған теңдік шарттарды құру.
Қаржы тапсырмалары мыналар:
1.Қаржылық қызмет тұтынушыларының ... мен ... ... жол ... жүзеге асыру;
2.Қаржылық ұйымдардың әділетті бәсекелестік принципі бойынша ... ... үшін ... шарт ... ... жұмысын бақылау және бір қалыпқа келтірудің әдістері
мен стандарттарының деңгейін көтеру, қабылданған міндеттемелердің ... ... ... ... ... шарттар қолдану.
4.Қаржылық ұйымдардың жұмысындағы стандарттар қалыптастыру ... ... ... үшін ... ... табу.
5.Қаржылық нарық қаржылық ұйымдардың ... ... ... ... ... жасау.
Қазақстанның қаржылық нарығындағы жағдайды қалыптастырудың Президент
бұйрығымен ҚР-ның басқармасына ... ... ... ... банктерді қолдауға арналған қаржылық құру жөніндегі жарлығы және
208 жылғы Республикалық бюджетті анықтау үрдісінде ... ... ... ... етуі ... ... ... сақтау үшін, мемлекет экономикасына қаржылық ресурстарды
тиімді ... ... ... ... төмендеуін
болдырмау; экономиканың диверсификациясы үшін ... ... ... ... ... ... кіші және орта ... жобаларын
қаржыландыруды жалғастыру; Астана құрылыс қарқынын төмендетпеу; тұрғын
үйлер құрылысын үлескерлер арқылы төлемдерді жоғалтуды ... ... ... ... 155,7 млрд теңге көлеміндегі
қосымша қаржылық ресурстар ... ... ... ... ... өсуін, сыртқы саудалық айналымды (қаржылық
комиссияның ... ... 2007 ... көрсеткіш 851 млрд теңгеге көбейген,
осының нәтижесінде ол 13,3 трл.н теңгені сұрау керек ... ... ... млрд ... ... қайта бөлінген:
Қосымша линвидтілік нарығына әкеп соғатын басты оператор ретінде
«Қазына» халықты даму қорына 122 млрд ... ... ... ... 1 млрд ... ... ... капиталды толықтыру үшін бөлінген
20,5 млрд теңге арқылы ІІ деңгейлі банктердегі ипотекалық ... ... қою ... ... алу ... ... ұсынады.
Сонымен қатар ҚИК1-орында құрылып жатқан тұрғын үйлер үлескерлерінің
құқықтарын қорғауға бағыттау үшін ссудалық ... ... ... ... ... ... ... компания капиталдануының мөлшерін
келер жылда да өсіреді.
Мемлекеттік қаржылау дамыған институттар арқылы жүреді, осы мақсатта
республикалық ... ... ... үстіміздегі жылы 122 млрд теңге
бөлінді. (қайтармалы түрде). Бұл үшін ... Қоры АҚ ... ... ... ... ... Бұл қабылдамаған шешімдер. Екінші
деңгейлі банктер төңірегіндегі несиелеу ... күрт ... ... жылғы Республикалық бюджет проектісіне қалысты не, бұған негізгі
параметрлер ... ... ... бұл қысқартылған шығындар есебінен
бюджет қатарынан ұсынылған қаржының көлемі 230 млрд теңгеден ... ... 27 млрд ... ... ортаға көзделді, 205 млрд теңге қоғамдық
қорға ... Бұл жоба ... ... ... мемлекет банк
клиенттерінің артықшылығын ұстап тұруға талпынады. Несиелік белсенділікті
сақтау және белгілі бір қабылданған бағаны күрт ... ... ... ... сақтап қалады ірі қаражатты қалпына келтірді.
Мемлекеттен қабылданған шаралар банктер үшін пайдалы, ... ... ... ... ... ... Бұл шаралар рынокта
болып жатқан істерді арттырады және ... ... ... ... ... қабылданған шаралар ұлттық Банк секторларына айналымдағы
жағдайды ... ... ... ... ... келесідей дағдарысқа қарсы ұсыныстар жолдайды.
- Жеке қаржы институттар және кризистік системаға арналған ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік қаржылық қолдаудың бағасының айналымы;
- Қаржылық институттар және ... ... мен ... ... ... ... мен ... кешендік шараларды
қабылдайды. Ұлттық банк және ... ... ... Қазақстан
Экономикасының өсіп өркендеуіне үлес қосады.
Нарыққа өтуге байланысты ... ... ... онша ... ... реттелмеген бірталай жаңа қоғамдық қатынастар көрініс тапқан
болатын. Осыған орай ... ... ... ... ұшырап, бұл
жүйеде жаңа салалар туындаған еді. Сол ... ... бірі ... ... ... ... пәні ... қызмет аясындағы қоғамдық
қатынастар және олармен тығыз басланысқан коммерциялық қатынастар, ... ... ... ... ... ... ... болып
есептелінеді. Бұл қатынастар екі топқа бөлінеді: кәсіпкерлік қатынастар
(көлденең қатынастар, яғни ... мен ... ... ... ... емес ... ... қатынастар, яғни кәсіпкер мен
басқару органының арасындағы қатынастар).
Кәсіпкерлік ... ... ... ... кодексіне былайша
берілген, бірінішіден бұл дербес ... ... ... бел байлап
жүзеге асырылатын қызмет, үшіншіден, ... ... ... ... ... ... ... субъектінің шаруашылық қызметінің
қағидаларын белгілейді. Негізінде ... ... ... ... ... ... ... актілерден көрініс табады және тұтас алғанда
(жиынтығы) заңдар (законодательство) саласын құрады.
Кәсіпкерлік құқықтың ... ... және ... ... ... екі ... ... Кәсіпкерлік құқықпен реттелетін қоғамдық
қатынастар өздерінің ... орай ... ... ... ... ... да ... болып келеді.
Алайда бұл жағдай осы нормалардың бөлек топтарға бөліну мүмкіндігін
жоққа ... ... ... даму және ... сондай-ақ өз
нормаларымен тиісті қоғамдық қатынастардың әр ... мен әр ... ... ... құқық саласы ретінде кәсіпкерлік құқықтың ішінде
құқықтық нормалардың жіктелуі, олардың әр ... ... ... ... ... ... құқықтың институттарға топтастыру жоғарыда айтқандай
жіктелулерге септігін тигізеді. ... ... ... ... ... біршама ерекшеленген топтарын реттейтін өзара
байланысқан ... ... ... өнімдердің, тауарлардың және
қызметтердің ... ... ... Әрбір құқытық институттардың
өздері реттейтін қоғамдық қатынастардың өзгешеліктерімен айқындалатын
өздеріне тән ... мен ... ... Сонымен бірге осы
қатынастарға қатысты құқықтық нормалардың біріктірілуі де өте ...... ... ие ... саласының осы институттары қандай да болмасын заңның ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік құқыта, сондай-ақ
басқа да құқық салаларында бір-бірінен бөле тұратын ... ... ... ... әр алуан нысандарына, түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі құқықтық институттар өздерінің арнай ... ... ... ... ... ... Кәсіпкерлік
құқықтың нормаларын жіктеу тек ... ... ... ғана ... бірге олардың басқа бөлімдерге топтастырылуы кезінде де ... ... ... ... ... ... құқық нормаларынан, құқық
институттарынан және құқық салаларынан басқа ... ... ... сай ... ... және ... ... деген
көзқарастары байқалып жүр. Бұл ... ... ... ... ... ... ... құқыққа деген жүйелі құрылымдық
келудің ұлғаюы жағдайында құқықтық ... көп ... ... теориялық пайымдау арқылы мойындауға болады.
Сонымен осы айтқандарымызды тұжырымдасақ, кәсіпкерлік құқықтың жүйесі
кәсіпкерлік қызметаясындағы бірыңғай және жіктелегн ... ... ... ... ... өзара байланысқан институттар мен субинституттар
құрайды. Басқаша айтқанда кәсіпкерлік ... ... деп ... ... ... ... ... институттардың ғылыми
негізделген түрде орналасуы.
Осы айтылған ... ... ... ... онда ... және ... ... туындайтын қатынастарды реттейтін нормалардың
жиынтығы кәсіпкерлік құқықтың дербес құқықтық институтын құрайды. ... және орта ... ... ... ... даму ... ... бойынша, кәсіпкерлік құқықтың алдында тұрған ... ... ... ... ... ... ... деп айтуымызға, қазіргі ... ... ... ... базасын қалыптастырудың қарқынды түрде жүргізілуі де
негіз болып отыр. ... өте зор әрі ... ... бар рөл ... ... ... ... қызметтің әр алуан жақтарын
реттейтін көптеген нормативті актілердің қазіргі кезеңде дамуына және
нарықтық ... ... ... ба ... ... шеше ... сияқты. Ең бастысы, Қазақстандағы кәсіпкерлікті
реттеуге байланысты мемлекеттің ... рөлі мен ... ... ... ... ... ... ойымызша, «мемлекеттік реттеу» термині
нарықтық экономиканы қалыптастыру барысындағы мемлекет ... ... ... жағын көрсете алмайтын сияқты. Бұл мәселе, Қазақстанның
қазіргі даму кезеңіне сай кең ... ... ... яғни ... оның ... шағын және орта бизнесті ... ... ... ... осы ... ... ... концепцияның болмауы
кәсіпкерлікті, оның ішінде шағын және орта кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау
жүйесі ... ... ... әзірлеуге мүмкіндік бермей ... ... ... ... ... алып қарасақ, оның
сандық жағының өте қарқынды дамып жатқанын көреміз. Бірақ кәсіпкерлікті
қолдау ... ... ... тек кәсіпкерлік қызмет процесстерін
реттейтін ... ғана ... деп ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің дамуы мен ынталандырылуына бағытталған
арнайы нормативтік ... бар ... ... ... ... Олардың
ішінен салық саясаты мен салық ... ... ... ... ... ... мақсатындағы заңдарды бөліп көрсетуге
болады.
Кәсіпкерлікті қолдаудың осы және басқа да аспектілері заң жүзінде тек
әр бөлек ... ... ... олар еліміздің экономикалық
өмірінде іс жүзінде жүзеге асырыла ... ... ... ... ... және құқықтық мәселелерін әзірлеу ... ... ... жүйесін нақты ұйымдастыру шараларымен қамтамасыз
еткенде ғана өзінің шынайы нәтижесін (жемісін) әкеле ... Осы ... ... ... ... қолдауды жүзеге асыру облыстардағы зор
көлемдегі ұйымдастыру ... ... ... ... күрделі процесс,
б.а. осы мәселенің өте бір күрделі аспектісі ... ... ... да ... нормативтік актілерде өмірде жүзеге асыру
болып табылады.
Ал егер де ... ... осы ... мына келесідей негізгі
ұйымдастырушы жақтарын бөліп шығаруға болады.: ... ... ... және ... ... ... және
қабылдау; кәсіпкерлікті қолдау бағдарламаларын жүзеге асыру жөніндегі
мемлекеттік және ... ... ... ... және ... құрылымға қажетті кадрлерді оқыту , даярлау және қайта даярлау
жүйесін ... ... ... ... мен ұсыныстар тек қойылған
мақсаттар, міндеттер ретінде көрініс табады және кәсіпкерлікті, оның ... және орта ... ... ... жүйесінің өмірден өз
орынын тапқан нысандары мен ... әрі ... ... ... және ... ... ... Бұл жерде кейде күтпеген жағдайда
кейбір аса күрделі емес ұйымдастырушы шаралардың ... оң ... ... Яғни, Республикадағы кәсіпкерлік құрылымдарына, шағын және
орта бизнес аясында тексеруші ... ... ... мәліметтер
жазылатын тиісті нысандағы журналдарды енгізуге байланысты тексерушілер
саны күрт кемиді, ал ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті, оның ішінде шағын және орта бизнесті мемлекеттік
қолдау проблемалары мен ... ... ... ... ... өте күрделі болатынын байқадық. Кейде кәсіпкерлікті қолдауды ... ... ... ... және т.б. деп түсінеді ... ... ... көп ... соғұрлым қолдаудың маңызы арта
түседі және күшейеді деген өте кең ... ... да бар. ... ... ... ... бар екенін атап өтуіміз ... ... ... ... ... ... құру,
оның ішінде құқықтық негіздің құлдырауына ... ... ... шығындарын
азайту, салықтарды төмендету, бюджет тапшылықтарын жою және т.б. ... деп ... ... Демек, мемлекеттік қолдауды
мемлекеттің экономикаға араласуымен теңеуге, салыстыруға болмайды.
Мемлекеттік ... ... ... мен ойдағыдай өсуіне
мақсатталып, бағытталған және есептелген. Осы есептелген мақсат – бағыттағы
мәселелерді ұтымды шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру қажет. Ксәіпкерлікті
мемлекеттік қолдауды осылай түсіну еліміздегі шағын және орта ... ... ... және ... ... ... ... қағида – бұл қоғамдық өмірдегі бекітілген заңдылық пен ... ... ... ... нәтижелі түрде көрсетілген нормативтік-
атқарушының бастауы [1, 102-112б]. Қағидалардың өздеріне тән ... бар, ... ... жүйелі факторлармен бір қатарға қояды, яғни
қоғамдық қатынастардың ... ... ... және ... ... ... деңгейінде көрініс табады.
Құқық қағидасына О.А.Красавчиков былай деп сипаттама береді: ... ... ... – это ... “идеи”, которые пронизывают права.
Одноко указанные начала не представляют собой что-то абстрактное. Напротив,
они являются не чем ... как ... ... ... ... ... Вних ... выражение не только
основы права, но и закономерности социально-экономической жизни общества”
[2, 30б]. Бұл ... ... ... ... ... өте ... бірі болып табылады.
Құқық қағидасы құқықтың өзінен, не болмаса заң ... ... ... ... ... ... объективті
түрде тән. Олардың түп негізі құқық түсінігінің аясынан да кең. ... ... ... ... ... өнеге және мәдениет нормаларымен
байланыста болса, бір жағынан қоғамдық өмірдегі әлеуметтік-экономикалық
заңдылықтармен ... ... ... ... ... ... да
қарастыруға болады. Мәселен, А.М.Васильев былай дейді: “принципы ... ... ... ... ... ... о сути предметов, явлений, процессоры, в связи с ... но (что ... ... ... о ... ... ҚР ТҰРҚТЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Қазақстанның тұрақты экономикалық өсуінің ... ... ... және ішік ... ... ... ... төмендеуінде өзінің айқын көрінісін
тапты. Ішкі сұраныспен қолданысын ... ... ... ... ... жоғары дәрежеде бағыныштылығы финанстық
тұрақтылыққа қауіп төндіруден көрінетін финанстық жүйенің қашып болмас
тәуелділігіне әкеліп ... ... өсуі ... ... ... тұрақты
дамуымен өлгшенеді. Егер адынғы кезде экономикалық өсу ... ... ... ... ... ... ... қызмет және мемлекеттің ВВП 10% шамасында өсуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... ретінде осы жылда ерекше байқалған ... ... ... негізінен өткен жылдары қаттыөсіп, ... ең ... ... ... ... 2009 жылы 9 ... ... өсу нәтижесі өткен жылғы осы уақыт аралығындағы ... ... 2,5 ... ... ... 9 айында).
Экономикалық өсудің төмендеуі тек қана құрылыс және ... ... де ... - 1
Қазақстандағы 2005-2008 жылдар ІЖӨ
| |2005 |2006 |2007 |2007 ... |
| | | | |9 ... ... ... ... ... |10,7 |8,9 |9,6 |3,9 ... шкала) | | | | | ... |4,8 |7,3 |5 |4,8 |2,9 ... |7,1 |6 |8,9 |8,1 |4,3 ... |39,5 |36,4 |16,9 |30,4 |3,9 ... ... |10,4 |10,9 |13,2 |12 |5,9 ... | | | | | ... |9,3 |9,8 |12,8 |10 |2,5 ... ... |34,9 |42,1 |52,1 |47,1 |1,3 ... ... |9,1 |8,7 |5,9 |7,9 |4,9 ... | | | | | ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі мәліметтерімен құрастырды.
Жақсы өсімнің ... ... ... ... ... (5%)
қамтамасыз етіледі. ВВП-да оның салмағы сәйкесінше өткен жылдық ... ... 14,9% -дан ... дейін өсті. Осымен қатар
өндірістегі өткен жылғы белгіленген диспропорциялар сақталып қалуда.
Сурет 1 ІЖӨ-ның өсу ... ... ... және ... ... 2006 2007 2007-9 2008-9 2008 ... шаруашылық
құрылыс
қызмет секторы
сауда
қаржы қызметі
жылжымайтын мүлік операциясы ІЖӨ ... ... ... өсуі соңғы жылдарда үй шарушылығындағы тұтынудың
жоғарғы дәрежеде ... ... ... ... көп мөлшерде
жинақталуы есебінен қамтамсаыз етілді. Оның өсуі өз кезегінде кредиттік
белсенділік дәрежесінің ... ... де ... ... ... қатар
экономиканы кредиттеу факторының енгізілуі ВВП-ның нақты өсуіне әсерін
жеткілікті дәрежеде жоғары бағаланады.
Іскерлік белсенділігінің біртіндеп төмендеуінің ... ... ... ... ... анық ... Осылайша, 2008 жылдың 1
жартысында балдық қордың жағдайы номиналдық көрсеткіште 13,6 % ... оның ... ... 9,9% қысқарды
100%
80%
60%
40%
20%
0%
2004 2005 2006 2007 2007-1 ... ... ... ... ... ... жалпы қоры Таза ... 2. ІЖӨ ... ... ... ... ... ... – өндірістік сала бір қалыпты өсу
жылдамдығы байқалмайдды, қордың ... ... және ... қарқындылығын айқындандырады. Қордың ең үлкен көлемі мұнай
өндірісінде сақталған, өз секторында ең ... ... ... ал ... ... оның өсу ... ... көрсеткіште тұр. Басқа
салалардың төмендігіне ... ... ... ... ... қарағанда көбірек, бұның бәрі олардың жалпы
экономикалық ... ... ... және экономиканың диверсификациясын
мүмкін қөылады.
Ортажедеделдік первпективтегі ... ... ... төндіретін –
Қазақстанның әр секторының өсуі. Біркелкі экономикалық түсу, дәстүрлік
секторлар ... ... ... ... шикізаттық кері
әсері болсын, я ішкі сұраныстың ... ... аз ... ... ... үлесі болсын осының бәрі экономиканың баяу
болуына байланысты.
Қауптің барлық факторларын ... ... ... өсуі 2009 жылы ... баяу ... ... жылдың басынан бері экономиканың баяу даму мәселесі, мемлекеттен
экономикалық белсенділікті талап етті, яғни орай , ... баяу ... ... ... ... ... ... яғни бағаның
тиімді экспорттың конъюктурасына бюджетке түсуіне орай, экономиканың
өсуінің бейімдеуі.
400000
15000
300000
10000
200000
5000
100000
0
4кв.2004 3кв.05 2кв.06 1кв.07 ... ... ... 3. ... шығындар және нақты ІЖӨ.
Осы жылда мемлекеттің қаржысын байқау саясаты қаржылық кризистің
нәтижесіне қарай ... ... ішкі ... ... ... ... көрсету қаржының дисбалансын шешу мәселесінде үлкен қадам
болды. Сонымен қоса, ... ... және ... социалдық міндеті
салмақтың көбеюін және мемлекеттің қаржысын бірқалыпты ... ... ... ... ... ... бойынша бюджетке түсім көбінесе
корпоративтік кіріс салығынан жұмсалған және ... ... ... ... ... аналогиялық кезеңімен салыстырғанда (ЖІӨ 16,6 %
құраған), осы жылы 23%-ға ... ... қоса ... ... ... құрады.
Шығындар құрылымында бюджеттік несиелер көбейді, өткен жылдың аналогиялық
кезеңінен осы жылғы кезең 9 рет көбейді. Нәтижесінде, 9 ... ... ... ... балансы 2% кем түсті. 2007 жылы 9 айда ЖІӨ 1,3%
кем түскен (4 ... 2005 2006 2007 ... ... ... түсімдер
Мұнайемес бюджет баланс
Капитал шығыстары Бюджет балансы
Ұлттық қор ... ... ... 4. ... бюджет орындау.
Осы жылдың мемлекеттік шығыны бойынша, көп қаржы ауыл шаруашылығы мен
энергияға жұмсалған. Капиталдың шығынды алсақ, білімге, қоғамдық ... ауыл ... ... шығындар көбейе түскен. Мемлекет жағдайы
нашар қоғамға ... ... ... ... ... және
мемлекеттік бюджетке түсетін салық мөлшерін де қысқартуы мүмкін.
Сыртқы және ішкі факторларының ... ... ... осы ... тоқсанның аяғына қарай біртіндеп барады. Осылайша 3-тоқсанның ... ... ... ... ... ... төмендеген.
Бұл түсім көбінесе, (ауыл шаруашылық, ... ... ... ... бағасының түсуі – 2008ж 15%-ға түскен өнеркәсіп
тауарларын өндірушілердің бағаны түсіруі, 2008 ... аяғы мен 2009 ... ... әсер етуі мүмкін. Қ.Р.Ұ.Б-ң болжамына сәйкес, ... 1 ... ... ... 10%-ға ... төмендейді.
Экономикаға кешенді моноторинг жасау мақсатында ... ... ... Бұл жүйе ... ... ... сыртқы
секторларды қамтиды. Мемлекеттік бюджеттің балансының нашарлауын ЖІӨ-ң көп
мөлшерінің кризиске ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік жеткіліксіздік маңызды емес және ... ... ... ... ... ... салытық бақылаудың әрекеттегі тәсілінің ... ... ... ...... ... заң, 2009 жылы ... өз күшіне енді.
Оның негізіг баптарындағы инновациялар әртүрлі деңгейдегі талқылауға
түскен болатын: ... ... ... ... ... қатысуымен
жаңа құжаттардың жағдайын қарастыруға, сонымен қоса, ... ... ... ... ... ... ... басшысының қалауымен
концептуалдық мағынасы бар негізгі ... ...... ... ... ... ... әртүрлі формаларының эффективті және
жүйелі үйлесуі кезінде салық жүйесіне қоғамның сенімділіг тууы мүмкін.
2008 жылдың ... ... ... ... ... кодексінде заңды
тұлғалардың реорганизациясы және ликвидациясы ... ... ... ... ... ... бөлінуі жеке
кәсіпкерлердің іс-әрекетінің тоқталуы, заңды ... ... ... ... және жеке нотариустардың іс-әрекеті жөнінде жоғарғы сұрақтар
көрсетілмеген.
Бұл жаңа құжат осындай тар ... ... ... тұлғалардың
реорганизациясы және ликвидациясы кезіндегі салық міндеттілігінің орындалу
тәртібі нақты ... ... ... ... ... ... ... заңды мецанерезидентінің тұрақты
қатысуы. Бұдан басқа осыған қоса реорганизацияланған заңды тұлға тек ... ... ... ... тексеруге ұшырайтындығы басты
инновация болып табылады.
Ал реорганизацияның басқа түрлері кезінде салықтық бақылаулар жойылады.
Біздің елімізде банк әрекетін консалидация ... ... ... ... ... ... НБ ҚР және ... және банк іс-әрекеті ҚР-
да» атты заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізілген ... ... РК ... ... ... ... ... заңдар
актінде жасалынған болатын.
2001 жылы 14 қараша №427 нөміріне сәйкес 2-деңгейдегі банктің капиталы
негізгі заңды тұлғалардың ... ... ... және ... ... құзырындағы ұйым алуына келісім беру.
Салық кодексі ... ... ... ... ... ... ... – нақты әрекеттегі заң, 2009 жылы 1 ... өз ... ... ... ... әр түрлі деңгейдегі талқылауға
түскен болатын: Салық кодексінің джасалуында, бизнес өкілдерінің қатысуымен
жаңа құжаттардың ... ... ... ... мәжіліс отырысында
жұмысшы тобының құжатын өңдеу кезінде мемлекет ... ... ... бар енгізгі тапсырмасының шешілуі – ... ... ... ... ... ... ... эфективті және
жүйелі үйлесуі кезінде салық жүйесіне қоғамның сенімділігі тууы мүмкін.
2008 жылдың соңына дейін ... ... ... кодексінде заңды
тұлғалардың реоргаизациясы және ... ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлердің іс-
әрекетінің тоқталуы, заңды ... ... ... ... ... және жеке нотариустардың іс-әрекеті жөнінде жоғарғы
сұрақтар көрсетілмеген.
Бұл жалпы құжат осында айтар жағдайларды ... ... ... және ... ... ... ... орындалу
тәртібі нақты регламенттелінген олардың құрылымыдық бөліуі жеке кәсіпкердің
іс-әректіің тоталуы, заңды ... ... ... ... ... оса ... ... тұлға тек бөліну жолы арқылы
реорганизацияланса, салытық ... ... ... ... ... ... түрлері кезіде салықтық бақылаулар жойылады.
Біздің елімізде банк әрекеті консалидация негізінде бақылау мақсатыда
2001 жылдың өзінде инициааланған НБ ҚР және «Банк жән банк ... ... ... ... мен ... ... болатын. Бұдан басқа НБ
РК консалидациялық ... ... ... нормативтік заңдар актінде
жасалынған болатын.
2001 жылы 14 араша №427 нөміріне сәйкес «2-ші ... ... ... ... ... ... қатысушылардың ережелері және
2-ші деңгейдегі банктің құзырыдағыұйым алуына келісім беру.
2. Қазастан ... ... 2003 жылы 31 ... ... ... ... мен ... ұйымының агенттік жағдайын реттеу және
қадағалау»
3. аржы арығы ме аржы ұйымдарын ... және ... ... ... 2005 жылы №358 Нормативтті маңызыме ... ... ... ... ... ... методикасының қолданылуы
бекітілгендігі туралы ҚР Басқарма Агенттігінің қаулысы.
4. ... ... ... мен ... ұйымдарын реттеу және
қадағалау жөнінде» ... жылы ҚР ... ... ... ... ... ... реттеу жөніде
Республиканың Ұлтты Банкі ең ... орын ... ... мұдай жағдай тек
ақытша болды. 2004 ж аңтарда осы қызметті дербес реттеуші мүше, есеп ... ...... ... мен ... ... реттеу
Агенттігіне тапсырылды. Сонымен қатар сапаның жасаруы мен қаржы қызметінің
төмендеуі қаржы конвергенциясы мен адал ... құру ... ... орын ... ... тәжірбие көрсеткендей, қаржы инститттарыа
шапшаң жәе кешенді бақылау ... мен ... ... және ... ... ... үшін ... тиімді.
2004ж 1 қаңтардағы ҚР Президетінің Қаулысы бойыша 2003 ж ... ... №1270 «ҚР ... ... ... ода ... дербес ведомствасы ҚР Ұлтты Банкі құрылымынан бөлу ... ... ... мен аржы ұйымының реттеу жән адағалау Агенттігі арылы жүзеге
асты.
Жоғарыда айтылғандай ... ... ... мен оның ... ... ... ... бойыша ол мемлекеттік құнды нарық
қағаздары реттеу мен ... ... ... ... ... өкілеттіліг
зейетаы жиақтаушы қорының қызметі, қаржы салу қоры, ... ... ҚР ... ... қарастырылатын консалидарлы негіз бен жағдай сияқты
маңызды функцияларды жүзеге ... ... ... ... тұрғысынан, қаржы нарығын реттеу
саласында Агенттіктің заңдылытарын нұсқа арты етпейді.
Агенттіктің мақсаттары:
1) аржы ... ме аржы ... ... қамтамасыз ет және аржы
жүйесіне деген сенімді сақта.
2) Қаржы қызметтеріме тұтыншылардың ... ... ... ... ... сәйкестендірмей шығындарды көбейту мемлекет
секторының әлсіздігін тудыруы ... ... ... ... қаржы
тақырыбында экономикас өсуінің баяулауын, ... ... ... ... секторларынан бюджетке түсетін қаржыны алмауды және
мемлекеттік қорларды ... ... ... ... ... маңызды.
Қаржы секторында көбірек байқалатын сыртқы факторлардың теріс ... ... азаю ... ... 2008 жылдың 3-ші ... ... ... ... бес ... ... қаупі артқаны байқалады. 2007жылдың 4 маусымынан бастап қаржы
мультипликатор көрсеткішінің өсуі ... ... ... нашарлауы
банк секторларының ішкі белсенділігінің артуынан кейінгі ... ... ... ... мен ішкі ... ... алып ... Сонымен
қатар, 2008 жылдың 3 маусымындағы қаржының өсуі 2007 жылдың 3 маусымымен
салыстырғандағы айырмашылығы 31%, оның 27%-ы ... Оның ... ... ... өсуіне қаржы базасының өсуінің НБРК-ның
өтімділігін сақтауға ... ... ... ... да ... ... ... іргетасы, өнеркәсіп салаларының аз өнім
өндіруі, жекелеген тауарлар мен қызметтердегі төмен бәсеке ... ... ... ... кей ... және 2008жылдың 3
маусымындағы инфляция қысымының төмендеуіне қарамастан ... ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің даму деңгецін, сонымен қатар
экономиканың құлдырауынан өсу қарқынының ... ... ... 2008 жылдың маусымынан бастап ішкі қорландырудың төмендеуіне орай ішкі
қор базасының шектелуіне байланысты экономиканың кредиттеуінің төмендеуімен
жүзеге асатын ... ... ... жағымды тенденция сыртқы экономика
секторының құлдырау дәрежесін ... ... ... ... сыртқы
қарыздардың көлемі және оларды төлеу қажеттілігі баға коньюнктурасының
өзгерген жағдайында ... легі ... ... ... ... ұзақ мерзімді құрылымдық фактор болып табылады.
Импорт қарқынының өсу қарқыныныңы ... 2007 ... ... ... ... ... және түсті металладрдың импорттарын қысқартсақ қандай болжау
болады, сонымен қоса ... ... сәл ... ... ... ВВН-ың 3%-ке өсуіне пропорционал. Тауар балансының профині 3 есе
кемиді. Нәтижесінде 2009 ... ... ... шоттың дефициті ВВН-ның 6%-на
жетуі мүмкін. Осы дефицит арқылы көтеріліп жатқан тікелей инвестицияларымен
қаржыландырады (сол арқылы ... ... ... ... ... жобалар капиталмен қамтамасыз етіледі. Резиденттердің
сыртық қарыздары 17 миллиард доллар. Осы ... ... қоса ... болып кетеді.
2010жыл 1 баррель долларға көтерілумен қара және түсті металладрды
қайтадан ... осы ... ... 2-3 % ВВП. ... қоса осы ... ... НБРК-мен қаржыландырады. Сонымен қоса капиталдың
кемуін, факторларын назарға алу керек.
Мысалы:
1). Ішкі ... ... ... және сауда партнерларының
әсерінің күшеюі.
2). Бағаны жөндейтін макималдық амплитуданың нақты болмауы және оның ... ... ... ... ... ... ... төмедеуі. Сол кезде мұнайдың 1
баррелі 40 ... ... және қара және ... ... ... 2009 ж 8-9% ВВП ... Осы ... көтерілуі
ұлттық фондтан қосымша қаржыландыруын қажет етеді. Осы жағдай халықаралық
резервтің НБРк белгілі деңгейде ұстап ... ... ... дәл қазіргі
дәрежеде сақтап қалса, 2010 жылға дейін қалыпты жағдайда қалады.
2.2 ҚР-ның экономикалық өсуді қамтамасыз ететін индустриялы-инновациялы
саясат
Дамыған ... ... ... тек қана нарықтық принциптер
негізінде ... ... ... мүмкін емес. Елдегі
инновациялық даму мемлекеттің араласуынсыз оң ... ... ... мен ... ... реттеудің оьбектісі болып табылады.
Көптеген дамушы елдер табиғи ресурстарға бай бола тұра, тұрақты
дамуға қол ... ... ... ... ... экспорты бұл елдердің
мемлекттік қазынасына табыс әкеліп, тұрғындардың ... ... ... өте келе жоғары табыс экономиканы ... ... ... экспортынан және оның рыноктағы жағдайынан тәуелді етіп,
шикізатты аз қажет ететін жаңа ... ... ... ... ... күнінде таусылатынын еске ... бұл ... ... ... ... Дәл осы ... шығудың бірақ жолы
бар, ол – жоғары технологиялық өндірісті дамыту.
Қазіргі таңда ел ... ... ... ...... инновациялық технологиялар екеніне күннен-күнге көз жеткізіп келеміз.
Бүкіл әлемде озық ... мен ... ... 1951 ... ... дүние жүзіндегі ең алғашқы ...... ... ... болуына негіз болды. Өткен ғасырдың 80-ші жылдары
технопарктер тек АҚШ, ... ғана ... ... ... ... ... ... Жапонияда да құрыла бастады.
Жапондықтар жаңа өнімді ойлап табу және оны ... ... ... мен ... да басып озады. Жаңа
автокөлік ... 1 ... ... ... АҚШ-та 4, Еуропада 2 айдан кейін
шығады. Жапондықтар үшін ... ... ... ... жеткізу үшін 4 ай
жетікілікті, АҚШ-та бұл көрсеткіш – 11 ай .
Ал Қытайда жаңа техника мен ... ... ... 1950ж. құрылған ҒТИП /ғылыми-техникалық ... ... Онда ... ... ... және өндірістік
жағынан қарқынды жылдамдықпен игеріледі. ҒТИП қарамағына әр түрлі ... ... мен ... ... ҒТИП ... ... ... ғылыми зерттеулерін жүргізуге көмектеседі, ақпарат және қаржымен
қамтамасыз етілуін қадағалайды, бір сөзбен ... ... ... жасайды. Қытай экономикасына үлкен үлес қосып, инновацияны дамытып
отырғанын ҒТИП құрамына ... ... ... өсуінен байқаймыз. 1991
ж. – 2587, 1992 ж. – 9678, 1996 ж. 13722, 2000 ж. – ... ... ... ... ... ... мен ... 50 жылда өте қарқынды дамытты. Екінші ... ... ... ең ... ... бірі ... ... соғыстан кейінгі зерттеулердің
басым бөлігін қорғаныс, ядролық және космостық салаларға бағыттады. Корея
Республикасы ... ... ... ... 60-жылдардың
ортасында қолға алды. 1967 ж. ... ... ... және жүзеге асыру болып табылатын Ғылым және технология ... және ... мен ... ... туралы Заң қабылдады. Осыдан
кейінгі дамуы 5 ... ... ... 1991 ... ... ... ... КСРО-ға
жіберетін. КСРО тарап кеткеннен кейін және 90-шы ... ... ... ... да ... әсер ... ... деңгейі 1991 ж. 3,5 % -дан 1993 ж. 20 %-ға дейін өсіп кетті.
Осы келеңсіз ... шығу үшін ... ... 1991 ж. ... ... қабылдады. Оның міндеті – ... ... ... ... Осы ... жүзеге асыру мақсатымен Үкімет
ұлттық ... ... ... Оның ... ... ... ... ж. бүкіл КСРО елдерінің экономикасында жағымсыз жағдай
қалыптасты. Қазақстанда барлық салалар ... ... ... ... көптеген кәсіпорындар жұмысын тоқтату, бөлшектену, тіпті қайта
құрылу сияқты құрылымдық өзгерістерге ... ... ... себебі –
нарықтың қатал талабы болды. Тозған ... ... көп ... ... басқару, сын көтермес қаржылық жағдай және осы сынды
мәселелер аяғына шырмауық ... ... көшу ... ... кейінгі жылдарда экономиканың
жанданып дамуышикізат (газ, ... ... ... ... ... ... ... болды. 2000-2002 жылдарда ... өсу ... ... бұл өсім ... ... түскен пайда
есебінен, яғни «көз бояушылық» ... ... ҚР ... қырағылық
танытып, елдің индустриялық-инновациялық саясатын қолға алды. 2002 ж. шілде
айында ҚР Президентінің Жарлығымен «Инновациялық қызмет» туралы заң ... ел ... ... өз ... ... ... ... Бұл тікелей инновацияларға қатысты екендігі мәлім. ХХ ғасырдың 50-
60-шы ж.ж. ... ... ... ... ... де осы ... Алайда,
мемлекет құқықтық-нормативтік негізін ... ... ... ... ... ... ... жұмылдырып, бағыт бермесе, бұл
саланың қарқынды дамуы да екіталай.
Іс жүзінде ғылыми зерттеулер мен ... ... ... негізгі кең тараған 3 әдісі бар.
1. Ғылыми зерттеулерге мемлекеттің ... ... ... ... ірі лабораториялар қалыптастыру, нәтижесін
ақысыз түрде көпшілікке ұсыну. Әдетте, бұл ... ... ... сақтау, ауыл шаруашылығы мәселелерін шешумен
айналысады;
2. Қайтарымсыз негізде субсидиялар бөлуде мемлектетті емес лабораторияларда
іске ... ... ... ... ... негізде мемлекттік
бюджеттен қаржы бөлінеді. Негізгі қойылатын шарт – зерттеулер барысы
бойынша толық есеп беру, алынған нәтижені ашық ... ... ... ... мен ... инвестиция бөлінген жеке
бизнеске салық ... ... ... қолдау және инновациялық құрылымдарды құру ... көп ... ... ... Осы ... ... ... күрделі
мәселелердің бірі болып отыр, сондықтан қаржыландыру, сырттан инвестиция
тартуға негізделген инвестициялық, ... ... даму ... ... мен ... ... ... сияқты даму
институттары құрылды.
Бұл мәселелердің шет елдерде қалай шешілетініне назар аударып көрелік.
Жапонияда инновацияларға ІІ ... ... ... көп ... ... Елде шағын және орта кәсіпорындар бүкіл экономиканың
негізін құрайды.
Инновациялар саласындағы ... 2 ... ... ... ... ... ... басқа
қаматамасыз етеді ... ... ... инновациялық саясатты солар арқылы жүргізеді. ... ... ... 99 %-ын ... ... ... үлесі
52%-ды құрайды. Мемлекет саясатының шағын және орта ... ... мәні ... ... ... мен ... ... сәйкестендіру болып табылады.
Мемлекттік деңгейде кәсіпорындарға мынадай қолдау көрсетеді:
1.Мамандандырылған мемлекеттік мекемелер (шағын инновациялық кәсіпорындарға
кеңес беретін комиссиялар, ... ... бас ... ... ... даму ... ... инновациялық
кәсіпорындар академиясы, шағын инновациялық кәсіпорындардың бүкіл ... ... ... ... құрылған шағын кәсіпорындарға көмек
көрсетеді.
2.Қаржылық кепіл беру мен ... ... ... 59 ... бар ... ... ... 102 филиалы бар
ұлттық қаржылық корпорация, 117 ... бар ... және ... Орталық банкі, шағын инновациялық ... ... ... ... жүзеге асырады.
Шағын және орта бизнесті қолдаудың жапондық жүйесінің негізгі элементі
ол құқықтық-нормативтік қамтамасыз ету ... ... Оған ... ... ... ... ... туралы Заңнан бастап «Жаңа қызмет түрін
енгізуде ... ... ... туралы Заңға дейін т.б. заңдар
кешенін қамтиды.
Жапонияда орталық банктер кредиттің 47%-ын, ал жергілікті ... 100% ... ... және орта кәсіпорындарға береді. Шағын
инновациялық ... ... ... ... ... Олар
«жеңіл қарыздар» деп аталады. Егер жай қарызды 4-8%-бен алса, шағын
инновациялық кәсіпорындар қарызды ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің рөлінің өте
маңызды екендігіне көз жеткіздік, енді еліміздег инновациялық үрдістерді
дамытуға қандай мемлекеттік қолдау көрсетілетінін және ... ... ... ... ... және ... даму ... көрсеткендей
инновациялық дамуда жаңа технологиялар экономиканы тиімді модернизациялауды
қамтамасыз етеді. Бұл әсіресе ҚР үшін өте ... ... 1990 ж. ... ... ... ... дағдарыс қалыптасты. Өндірістің
техникалық деңгейі құлдырады, ғылыми ... ... ... ... потенциалымыз қысқарып кетті, сондай-ақ бұрынғы экономикалық
жүйе түгелімен жойылды, еліміз өзінің ішкі ... ... ете ... ... ... да ЖІӨ ... де 1990 ж. салыстырғанда 1995 ж. 40%-
ға дейін азайды.
Ал ЖІӨ-нің 0,5%-ға өсуімен ... ... кері ... ... кезеңіне өттік. Осы жылдардағы ЖІӨ ... ... қана 2003 жылы 1993 ... ... жеткен екенбіз. Сонымен
қатар елімізде ғылым мен ғылыми-техникалық қызметтерге қаржы бөлу өте аз,
оның ... ... ... ... Ал ... ... жүзеге
асырмасақ, онда 2015 жылы болжам бойынша оның үлесі 0,6%-ға дейін кемиді
екен. Бұл стратегияны жүзеге ... ... 2015 жылы ... ... және ғылыми-инновациялық қызметке ЖІӨ-нен бөлінетін қаржы 1,7%-ға
дейін өсуді жоспарлап отыр. Егер бұны ... ... ... ... ... ... – 45 %, АҚШ пен Германияда – 36%, Жапонияда – 20%
құрап отыр.
Еліміздегі ... ... ... және ... ЖІӨ-нің
құрылымының болжамы стратегияны жүзеге асырғанда және оны ... ... ... инновациялық саланы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... болады. Оның негізгі
бағыттары келесідей:
1.Инновацияның басым бағыттарын анықтап, инновациялық ... ... ... ... ... қажетті инвестицияны
жұмылдыруды ұйымдастыру және жағдай жасау.
3.Инновациялық инфрақұрылымды құру.
4.Мемлекеттік бюджеттен инновациялық бағдарламалар мен жобаларды мақсатты
қаржыландыру.
5.Бәсекеге жарамды ... ... ... ... ... ... инновацияларды міндетті түрде рынокпен
қамтамасыз ету.
7.Отандық инновацияларды шетелге шығару.
Елімізде ғылыми-техникалық инновациялық ... ... ... даму институттары құрылған. Оның ішінде 3 қаржылық және 2 қызмет
көрсету институттары бар.
Алдыңғы уақыттарда ... өсу ... ... ... ... ... ... жоспар болып келді. Бірақ әлемдегі
дамыған елдер тәжірибесі және ... ... ... ... ... қол ... ... қызметсіз жүзеге аспайтындығына көз жетті.
Міне осы себептен соңғы 3-4 ... ... ... ... өзгерді.
Елбасымыз Н. Ә. Назарбаев Ұлттық академия ғалымдарымен кездесуінде атап
өткендей, «елімізде ... ... жүйе ... ... ... ... ... көрсетті.
ҚР-ның бүгінгі таңдағы ұлттық инновациялық жүйесі негізінен үш
құрылымдық ... және іске ... ... құралады. Олар:
-.ҒЗТКЖ ұйымдары, яғни бұған ғылыми зерттеу институттары, инкубаторлар,
инновациялық орталықтар, технопарктер, кәсіпорындар, жоғарғы оқу ... ... ... ... ... ... ... реттеудің тікелей және жанама құралдары: заңдар, жарлықтар,
стратегиялар, салық және несие жеңілдіктері, ... ... және ... ... ... ... ... және зейнетақы
компаниялары, инновациялық қорлар, инновациялық банктер, венчурлық қорлар,
даму институттары, экспортты сақтандыру жөніндегі ... және ... ... ... ... өтпелі кезеңінде
экономикада кәсіпкерлік қызмет даму ... ... ... ... рыноктық жүйеде толыққанды қызмет ету үшін кәсіпорын жаңа
технологиялар мен ... ашып ... ... Сонда ғана олардың шығарған
тауарлары мен қызметтері бәсеке қабілетіне ие ... ... ... ... ... ... ... болып, соның салдарынан
отанды тауарлардың бәсекеге қабілеттілігі әлсіз екендігі белігілі.
Әйтсе де бұл инновациялық жобаларға көптеген қаржы ... ... ол ... ... ... көп мөлшерде ала алмаймыз, өйткені
елімізде бұдан басқа салаларға ... ... ... ... ... ... ... қаржы тартудың бірден-бір көзі ... ... ... табылады.
Ал Ұлттық инновациялық қор геостационарлық спутникті құру және іске
қосуды қаржыландырудан бастады. Осы ... ... «ҚР ... ... ... жылдардағы дамуы» деген мемлекттік бағдарлама ... ... ... ядролық орталық аясында бірқатар ... ... оның ... ... 70 Мвт ... ... атом ... құру
және радияциялық техниканы пайдалана отырып, шуды изоляциялайтын материал
өндіру қолға алынды.
Индустриялық саясат ... ... ... ... ... ... ұлттық өнеркәсіпті қалыптастыру үшін кәсіпкерлікке қолайлы
жағдайлар жасауға және ... ... ... ... ... еліміз осы мәселелерді шешіп жоғары бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... ... экономикалық өсуді және
экологиялық тиімді ... ... ету ... ... ... ... 2003-2015 жылдарға
арналған ұзақ мерзімді стратегиясын» ... және ол ... ... оң ... бере бастады. Сондай-ақ Елбасымыз биылғы жылы «Бәсекеге
қабілетті ... ... ... экономика» және ... ... ... Қазақстан халқына Жолдауында, еліміз үшін өзекті
мәселелердің бірі Индустриялы-инновациялық стратегияның негізгі бағыттарын
атап көрсетті.
Стратегияның ... ...... шыдайтын, импорт
алмастырушы және экспортқа бағытталған тауар шығаратын ... ... ... ... мығымдау.
Индустриялы-инновациялық даму бағдарламасына сәйкес біз экономиканың
шикізаттық бағытынан арылып, Қазақстанның индустриялануын тездетуге, ... мен ... ... жолға қоюға тиіспіз. Яғни инновация –
негізгі қозғаушы күш болмақ.
Енді осы ... ... ... ... ... ең негізгі
қозғаушы факторы болып отырған Индустриялы-инновациялық даму стратегиясының
мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... шикізат бағытынан қол үзуге ықпал ететін
экономика салаларын әр тараптандыру ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді жоспарда сервистік-технологиялық экономикаға өту
үшін жағдай жасау ... ... ... және ... ... саласында бәсекеге түсуге
қабілетті және ... ... ... ... және қызмет
көрсетулер өндірісі мемлекеттік индустриялы-инновациялық саясаттың басты
нысанасы ... ... ... ... ... ... қазіргі
таңдағы экономикасының дамуында мынадай мәселелер орын ... ... бір ... ... ... әлемдік экономикаға ықпалдасудың әлсіздігі;
- ел ішіндегі салааралық және өңіраралық ... ... ішкі ... ... мен ... ... сұранысының мардымсыздығы
(шағын экономика);
- өндірістік және әлеуметттік инфрақұрылымның жеткілікті дәрежеде дамымауы;
- ... ... ... яғни ... бір ... ... және ... кешенге жатпайтын экономика салаларында
қорлардың тез тозуы;
- кәсіпорындардың жалпы техникалық және технологиялық артта ... ... ... және ... ... ... аз
бөлінуі;
- ғылым мен өндіріс арасында ұтымды байланыстың болмауы;
- ... және ... ... ... мен ... ... ... жүйесінің болмауы;
- экономиканың өңдешуі секторына инвестициялар ... ... ... үшін ... ... ... ... 1 долларына электр энергиясының жұмсалу деңгейі бойынша, сондай-
ақ экономика салаларындағы ... ... ... ... ... елдерден 7-10 еседен астам артта қалып отырмыз.
- ... ... ... ... ... ... 2001 жылдың
басында негізгі құралдардың тозу ... орта ... 29,7% ... Ал бұл
ел экономикасының бәсекеге түсу қабілетінің ... ... ... Егер
Қазақстанда ЖІӨ-нің 1 долларын өндіруге 2,8 киловатт ... ... ... ... ... және ... елдерде бұл көрсеткіш –
0,22 - 0,3; АҚШ, ... ... ... – 0,4 -0,6; ... мен ... ... - 1,2 киловатт сағатты құрайды.
Осы мәселелерді шешу қызметі барысында стратегияның келесі міндеттерін
атап өтсе болады. Стратегияның міндеттері:
- өңдешуі өнеркәсіпте орташа ... өсу ... 8 – 8 ,4 % ... ету, 2000 ... салыстырғанда 2015 жылы еңбек өнімділігін
кемінде 3 есе арттыру және ЖІӨ энергия ... 2 есе ... ... ... негізгі қорларының өнімділігін арттыру;
- кәсіпкерлік құрылымды қалыптастыру, бәсекелестік артықшылықты
жетілдіретін қоғамдық институттарды қамту, қосылған құнға барынша қол
жеткізе отырып, ... ... ... құн ... элементтерді
игеру;
- ғылымды көп қажет ететін жәнежоғары технологиялық экспортқа негізделген
өндірістер құруды ынталандыру;
- сапаның әлемдік ... ... ... ...... және инновациялық процестерге қосыла
отырып, өңірлік және дүниежүзілік экономикамен ықпалдасуды күшейту.
Осы стратегияны іске асыру мерзімі 2003-2015 ... ... және ... ... ... кезеңдерден тұрады:
І кезең. 2003-2015 жылдар аралығын қамтиды;
ІІ кезең. ... ... ... қамтиды;
ІІІ кезең. 2010-2015 жылдар аралығын қамтиды.
Күтілетін нәтижелер: Индустриялық саясатты ... ... өсу ... ... 8,8 – 9,2 % ... ... Бұл 2000
жылмен салыстырғанда 2015 жылы ЖІӨ-нің көлемін 3,5 – 3,8 % еседей ұлғайтуға
мүмкіндік береді. Бұдан ... ... ... ... ... өсу
қарқынын 8 – 8,4 %-ға дейін жеткізуге, 2000 жылмен салыстырғанда 2015 ... ... ... 3 есе арттыруға және ЖІӨ-нің энергия сыйымдылығын
2 есе ... ... ... ЖІӨ ... ... және ғылыми-
инновациялық қызметтің үлестік салмағын 2000 жылғы 0,9 %-дан 2015 жылы ... 1,7 %-ға ... ... ... ... тәжірибе көрсеткеніндей, нарықтық экономикалы ... ... ... ... ... жеке сектормен
ынтымақтастық орната алады. Осындай ынтымақтастықтардың көрнекі мысалдары
Жапонияда, Оңтүстік Кореяда, Малайзияда және ... отыз ... ... даму ... ірі ... ... басқа да елдерде бар.
Проблемаларды шешу және Стратегия ... алға ... ... ... қол ... үшін Даму Банкінің қызметін жандандырумен қатар
Қазақстанның инвестициялық қоры, Экспортты сақтандыру жөніндегі ... қор ... ... даму институттарын құру көзделіп отыр.
Стратегия елде ғылымды және ... ... ... ... мемлекеттік ғылыми және инновациялық саясат ... ... ... іске ... экономиканың адам капиталын, өндірілген
және табиғи капиталды тиімді пайдалануға негізделген тұрақты ... ... оның ... ... ... ... Қазақстанның
әлеуметтік дамуының құрылысының сапалық жаңа деңгейіне шығуына ... ... ... реттеу әдістері мен саясатын ... ... ... ... үшін ... ... импортты алмастыратын және экспортқа бағытталған саясатты ... ... шет ... ... оның ... ... ... қилы түрлері мен кезеңдері, сондай-ақ ... ... ... қол ... мүмкіншілік беретін факторлар келтірілген.
Қорытындылай келе, индустриялы шараларды атқаруымыз керек:
- елдегі инновациялық -инновациялық ... ... ... ... ... және ... ... мекемелердің қызметін индустриялы-инновациялық дамудың
мақсаттарына сәйкес қайта құру. Бұл – ... ... ... фискалдьық және
тарифтік саясатты жетілдіруді қажет етеді;
- индустриялы – инновациялы дамуды халық арасында насихаттау;
- ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін арттыру
үшін әлемдік стандарттар мен сертификаттарға көшу;
- инновациялық қызметке ... ... ... шағын инновациялық
бизнесті ынталандыру.
Проблемаларды шешу және Стратегия аясында алға ... мен ... қол ... үшін Даму ... ... қатар Қазақстанның инвестициялық қоры, Экспортты сақтандыру
жөніндегі корпорация, Инновациялық қор сияқты арнайы даму ... ... ... ... елде ... және ... қызметті
ынталандыруға бағытталған белсенді мемлекеттік ... және ... ... көздейді. Стратегияны ойдағыдай іске асыру экономиканың
адам капиталын, ... және ... ... ... ... тұрақты өркендеуіне алып ... оның ... ... ... ... ... дамуының құрылысының сапалық
жаңа деңгейіне шығуына ықпал етуі керек.
2.3 Жаңа ... ... ... мен ... ... әлемде және отандық экономикада терең әлеуметтік-
экономикалық өзгерістер орын алуда. ... ... ... ... ... тарихи алғышарттарды қалыптастырды. Ұзақ
уақыт бойы ... ... ... ... ... ... тұрғысында қарастыылады, ал ... даму ... ... ... арттыру қарқындарымен анықталады.
Экономикалық ғылымдар және ... ... ... ... жаңа ... ... ... модернизациялауды
қамтамасыз етеді. Бұл әсіресе ҚР үшін өте ... ... 1990 ... елімізде технологиялық дағдарыс қалыптасты. Өндірістің техникалық
деңгейі құлдырады, ... ... ... азайды, ғылыми-техникалық
потенциалымыз қысқарып кетті, ... ... ... жүйе түгелімен
жойылды, еліміз өзінің ішкі сұранысын қамтамасыз ете алмай қалды. Осының
салдарынан ЖІӨ көлемі де 1990 ... ... 1995 жылы 40%-ға ... ... шаққа көз салатын ... ... Одақ ... қамсыздандыру, соғыстан кейінгі жылдар қарқынмен
дамып, жүйелі іске аса бастады. Айталық машина ... ... ... ... ... ... 40-50-ші жылдар сандық
бағдарламалық басқару (СББ) жүйелерінің пайда болуымен және ... ... ... орнатумен байланысты.
70-80-ші жылдары СББ бар ... ... ... ... ... ... өндірістік жүйелер (ИӨЖ) түрінде
алғашқы салыстырмалы кішігірім өндірістер құрыла бастады.
Қазақстанның станок-құралдық өнеркәсібі ... қор ... ... ... ... ... мен өнімнің бәсеке
қабілеттілігіне жетудің ... ... ... ... жасау дамуының
деңгейінен мемлекеттің технологиялық және де ... ... ... тәуелді. Осы саланың даму ... оның ... ... және мәшіне құрылысында1, өнім ішкі және шетел нарықтарында
бәсеке ... ... ... ... ... үшін тиімді
пайдалану шарттарынан анықталады.
Станок жасау саласының қор құраушы рөлі өнім ... ... ... ... өндіріспен салыстырғанда өсуінің жоғары қарқындарын
анықтайды, оның сапасына жоғары талаптар қояды.
Экономиканың ... ... ... ... ... ... приоритетті дамиды: ғарыштық және авиациялық техника, автомобиль
құрылысы,тұрмыстық және шаруашылық техникасын өндіру, энергетикалық ... және т.б. Бұл өнім ... ... негізгі талаптар: жоғары
сенімділік, сапа мен дизайн, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... шығындары, жасап шығарудың салыстырмалы қысқа
циклі, қолайлы, экономикалық негізделген баға.
Осыған сәйкес ... ... ... ... ... ... етуге тиіс станок жасау өнеркәсібінің ... ... ... берушіге жабдықтарды жеткізуде өндіріс
проблемаларны ... шешу ... ... ... немесе «ноу-хау»,
жиынтық жеткізу, ақпаратты қамсыздандыру), оптималды өнімділік, ... ... ... ... ... ... ... минималды қолданушылық шығындар, төмен материалды және еңбек
шығындары, бәсекеге қабілетті баға, сервистік қызмет етудің жөнге ... ... ... ... ... зерттеу металл өңдеу
технологияларында үлкен өзгерістер күтілуде, алдымызда ... ... ... келе ... Қазіргі кезеңде технологиялардың
дамуына тән ... ... ... ... құрылуы мен
интеграциясы болып табылады. Олар өз кезегімен әр салада тым күрделі, кең
және тым ... ... адам ... ... басқара алмау
жағдайының тәуекелі бар.
Осыған сүйеніп техникалық дамудың келесідей бағыттары болжамданады:
1. Ақпараттық-коммуникациялық ... ... ... ... ... ... ... өндірістік
модульдердің, икемді өндірістік жүйелердің және т.б.) ... ... ... ... ірі ... ... бар ... үшін шығындарды төмендетіп, өндірісті
елеулі арттыруда өңдеу талаптарына бейімделудің ... ... ... ... арнайы жабдықтарды қолданудың елеулі дәрежесі
тоқтатылады;
3. өңдеуші мәшінелердің құрылымындағы тиімді ... орын ... ... ... ... ... жиілігінде, шапшаңдату мен тежеу
уақытынан, құрал мен өңделетің бөлшектің орын ауыстыру ... ... ... тез ... ... сызықтық жетектерді, жаңа
материалдарды, сызықтық ... ... ... ... ... үшін ... датчиктерін қолданудың арқасында қол жеткізуге
болады;
4. келешектің станоктары өндірістьің қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... ... сай болады. Құралдарды
матеиралдародың жаңа түрлерінен (синтетикалық алмаздар, керамиканың жаңа
түрлерін, ... ... бар ... өндіу дамиды. Бөлшектреді жасаукдың
дәстүрлі емес технологоиялары ... ... ... дамы маңызды болады;
5. келешектіңғ станоктарына ашық конфигурациялы ... ... ... ... мен графикалық интерфейсті үш өлшемді бавғдарламаларды
қолдану анықтаушы әсер ... ... ... ... ... жәнек жоғарғы тиянақтылықты ... ... ... және ... қамсыздандырудың жоғары икемділігіне ие болады;
6. болашақтағы күрделі жабдықтарджа жұмыс істеу үшін жоғары мамандалған
қызметкерлер ... ал ол ... ... ... ... ... ... бойынша өзіндік станок құрылыс дамуы мемлекеттің
маңызды приоитетінің бірі. Қазіргі даму кезеңінде ... ... ... ... ... ... ... ғылыми
өнімдеерді құру болып табылады. Икемді өндірістік жүйеленржді өндіруме
байцланысты маңызды ұйымдастырушылық ... ... 2000 ... сынақты компьютерлі интеграцияланған өндірістерді (КИӨ) көзделді.
Олар бұйымның өмір сүру циклінің: маркетинг, бұйымды ... ... ... ... ... мен өндірісін дайындау,
өнімді жасап шығару, ноны ... ... ... ... ... ... ... ету мен пайдаланудан шыққаннан кейін жоюдың
барлық ... ... ... ойымызша КИӨ құрумен кешіктіру
Қазақстанның технологиялық және ... ... ... ... ... өндірістер бпарлық КИӨ-ге ортақ ... ... ... бұл ... Яғни,
жабдықтардың минималды ттоқтап тұруымен, өнімнің тұрақиты сапасы мен оның
нарық жағдайында ... ... ... ете ... бұйымның
бір түрінен екіншішісін өндіруге көшудің мүмкіндігі. Екәінші ... ... ... ... интеллекуалды есептерді шешетін,
функционалдаудың оптималы режимін таңдайтын, кемшіліктерді тауып, ... және т.б. ... бар ... ... жаңа ... - ... ... және ндірісті дайындауды (конструкторлық
және технологиялық) ... ... ... процестерді
автоматтандырылыған түрде жүргізу.
Ғылыми және техникалық тұрғыдан күрделі өнімдерді ... ... ... мен автоматтандыроылуы бар КИӨ мәшіне ... ... (АЗ) ... ие ... құрылысы саласы АЗ-да қажеттігін анықтайтын басты факторлар:
1. өнімнің әр ... ... ... дербесмтігінің артуы.
Оларды уақытында қанағаттандыру тек өндіріс жоғары икемді болғанда мүмкін,
ал оған тек ... өмір сүру ... ... барлық функцияларын
автоматтандыру арқылы қол жектізуге бюолады.
2. сапаға талаптардың қатаң болуы (өнімді ... ... және ... ... ... ... Бұл сауалдарды
қанағаттандыру тек өндірістің барлық фазаларында технологиялық процесті
автоматтандырылған бақылауы бар ... ... ... ... мүмкін;
3. технологиялық процестің автоматтандырылуы тек жоғары деңгейде болғанда
ғылыми өнімге деген қажеттіліктің өсуі.
Автоматтандырылған ... ... ... әр ... ... бар ... ... жүйелер болып табылады. Осы
жабдықтардың барлығы материалды және ... ... ... АЗ ... ... ... ... және ақпараттандырудеңгейінің
жоғары болуы АЗ қызмет ... ... да – ... ... ғылыми жұмысшыларға және т.б. ... ... ... қарағанда аз физикалық күш жұмсаумен ... ... ... мен ... ... ... ... артықшылықтары оларды әр түрлі бұйымдарда жасау үшін: мәшіне
құрылысы мен өнеркәсіптік ... ... және ... ... кең ... ... анықтады. Экономиканың көптеген салаларында
КИӨ құрудың ... ... ... ... бойынша,
ақпараттық ағымдарда құру қағидалары мен материалды ағымдарды ұйымдастыру
бойынша бұл өндірістердің көп ұқсастықтары бар.
Кең технологиялық номенклатуралық ... ... ... ... ... ... тәжірибесіне сүйеніп, Қазақстан өнеркәсібіндегі
актуалдық мәселелерді шешуде қазіргі автоматтандырылған ... ... ... жөн.
Оларды Қзазақстанда құрудың мақсаттары:
1. Осындай жүйелерді құрудың тәжірибесін алу, қазақстандық мәшіне құрылысы
саласының техникалық деңгейін елеуле түрде арттыру үшін ... ... ... ... да, ... басқа салаларында да пайдалануға
жарамды жаңа бәсекеге ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық-
техникалық құрылымдарды, білім базаларын құру.
3. Еңбектің ... Жаңа ... СББ бар ... мен ... қолдануға негізделген автоматтандырылған зауыттарда қоғамдалған
процестерді пайдалану. Мұндай СББ ... ... ... және ... профессионалды білімдерді талап етеді және өз кезегімен
бұл ... ... ... ... құру ... ... ... шарттардан
тәуелді. Ал бұл шарттар зауыт өніміне қойылдатын талаптармен, өндіріс
көлемімен, басқа өндірістер мен ... ... ... ... немесе басқа территорияда орналасуымен және т.б.
факторлармен анықталады.
АЗ ... ... ... ... қағидалар жатыр:
1. өндірістің толық жете мамандануы және кең кооперация;
2. технологиялардың операциялардың интеграциясы мен өңдеу және ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз етілуі;
4. өндіріс объектілерін рационалдау.
Сонымен қатар, АЗ құрудың жаңа қағидаларына ұйымдастыру мен ... ... ... тән. ... түрде автоматтандырылған зауыт бұл
жабдықтаушы бұйымдар, буындар мен агрегаттарды өндірісі бар ... ... ... желісімен қосылған автономды басқарылатын
икемді компьютерлі-интеграцияланған кәсіпорын.
Әрине, КИӨ пайдаланудан белгілі бір ... ... құру ... ... ... ең ... стратегиялық
тиімділіктермен байланысты, бірақ бірқатар жағдайларда оларды сәйкесінше
есептермен дәлелдеуге ... ... ... ... ... ... қызметінде инновациялық ... ... ... ... зор. Бұл жаңа ... ... негізгі қорлардың шығу мен сериялық бұйымдардың өркендеп
жаңаруымен ... ... ... ... ... маңызы зор. Бұл жаңа ... ... ... ... ... ... мен сериялық бұйымдардың өркендеп
жаңаруымен байланысты. Кәсіпорындардың инновациялық қызметі ... ... ... ... ие ... Өйткені бәсекелестердің
әрекеттері тауарлардың сапасын арттыруға, олардың ассортиментін кеңейтуге,
өзіндік құнын төмендетуге ... ... ... міндетті түрде
шығындарды қажет етеді, ал олардың өз кезегімен орны басылуы тиіс. Осыған
байланысты әрбір ... ... ... негізделген болуы тиіс, яғни
инвестор салынған қаражаттар қайтарылады деп сенуі қажет. ... ... ... қызметтің табысы тек пайда, ... ... ... ... көмегімен бағалана
алмайды. АЗ үшін тиімділікті ... ... ... ... ... ... таза экономикалық тиімділікпен қатар басқа да эффекттер де
(саяси, әлеуметтік, экологиялық және т.б.) болады.
Бүкіл ... ... ... инновацияларды табыс өсуінің немесе
шығындар төмендетуінің ... ... бір ... ... ... ... процестің рационалдауы жарамсыздық көлемін төмендетуде,
өндірістік процестің уақытының ... өнім ... ... икемділігі мен тұрақтылығының өсуінде, сонымен қатар қоршаған
ортаға зиян әсерінің ... ... ... ... – АЗ құру – ... ивестияларды қажет
етеді. Ал, оларда, өз кезегімен, өндірісті құру кезеңінде және ... ... бір ... байланысты экономикалық тәуекел болады.
Осы себептен Қазақстанда АЗ құруда тәуекелді ... ... ... ... ... негізгі өгерістер «адам-мәшіне» жүйесінде өтеді: адам ой
генерациясы, варианттарды бағалау, ... ... ... ... ... ... ... ал варианттардың айқындалуы
аналитикалық дайындалуы, оптимизация мен шешімдерді ... ... беру ... ... ... ... тек ... және
сапалық өзгерістер болып қоймай, адам еңбегінің мазмұнының өзі өзгереді. Ал
бұдан кейін жеке тұлғаның да, бүкіл ... да ... ... болады.
Ең алдымен бұл – ... ... ... ... ... ... ... еңбегі инженер еңбегіне
теңеледі. Ғылыми жабдықтарда қызмет ... ... ... ... ... (ИӨК және т.б.) ... қызмет етуші
жабдыққтарда бұйымдарды өңдеу үшін басқару бағдарламаларын өздері құрады,
ол тек бір мәшінені ғана емес, мәшінелер ... ... ... ... өндірістерге өтудің маңызды ... ... ... жұмыс уақытын қысқартып, бос уақытын арттыру. Бұл ... ... ... ... ... ... ... тұру,
төлемді демалыстардың ұзақтығын арттыру үшін мүмкіндік береді.
КИӨ өндірістік қызметте физикалық және ой ... ... ... КИӨ ... ақпараттық және жаңа өндірістік
технологияларды, сонымен қатар ... ... жаңа ... тек өндіріс өнімділігі мен тиімділігінің артуына ғана алып ... ... ... бастау рөлінің өсуіне көмектеседі.
Бірақ, КИӨ кезеңінің басталуы адамдарға тек тиімділікті әкеп ... ... ... ... ... АЗ өмір ... барлық элементтері бойы автоматизация деңгейінің артуы
қызмет етуші жұмысшылардың квалификациясына жаңа талаптар қояды. АЗ құруда
кадрларды дайындауға ... ... ... ... 10 %-ын құрайды, жоғары
білімі бар жұмысшылар үлесі 50 %-ға ... ... АЗ ... ... ... ... және қайта даярлау үшін ... және ... ... ... ... ... АЗ ... үйлестіруге және квалификациясын қайта-қайта жоғарылатуға тура
келеді.
3. Квалификация ... ... ... ... ... ... еңбек
коллективті болады. Еңбекті бағалаудың жаңа критериийлері ... ... ... ... ... ... ... Онда әр қызметкер бпасқаның орнын алмастыра
алады. Осы ... ... ... ... ... талаптарды анықтайды.
4. АЗ профессионалды-квалификациялық құрылымды қайта құру ... ... Оның ... ... мен ... бар: ... жағдайларда
еңбектің интеллекуалдылығы жүзеге ... ... ... рөлі ... ... ... оқытудың, оны өндірістік жағдайларға бейімдету
проблемаларынан басқа, АЗ ... ... ... бар:
компьютерлендірумен байланыстыжаңа өндірістік операциялардың пайда болуы.
Олар жұмысшы әрекеттерінен қатаң ... ... ... ... ... зорлануы сезім органдарына, жүйке жүйесіне ықпал етумен
алмасады. Нәтижесінде АЗ қызметкерлерінің ... ... ... ... жаңа нысандарының алғышарттары пайда ... ... ... ... ... ... барынша
кемітуге тырысып, мамандар эргогмика құралдарына сүйенеді, «адам-мәшіне»
жүйесінде адамның өзінде туындайтын ... ... ... КИӨ дамуы өзінен-өзі еңбек нарығындағы жағдайдың тұрақтандыруына алып
келмейді. Бүгінгі автоматизация деңгейі үшін ... ... ... ... ... ... еңбек күшіне
қанағаттандырылмаған сұраныспен қатар тұруы. АЗ ... ... бірі ЭЕМ ... білімдермен қатар, өндірістік процесте үнемі
болып жататын өзгерістерге бейімделу қабілеттілігі.
АЗ құруда автоматтандырылған мәшіне жүйесінде адам ... ... ... ... ие ... Әсіресе, адамның анатомиялық,
физикалық, экологиялық және психологиялық мінездемесіне ... ... ... ... ... ... ақпараттың көлемі
кеңейтіледі, ал бұл технологиялық және ұйымдастырушылық процестерді және
т.б. ... ... ... ... береді.
Тәжірибенің көрсетуі ... ... ... және адамның өзара әрекеттесуінің нәтижесінде ғана жаңа
технологияларды ендіру табысты деп есептеледі. ... ... ... ... жою, ... ... ... ғана емес, сонымен қатар
жұмыстың жетілдіруін, әр қайсысының еңбегін жеке ұйымдастыруды, яғни ... ... етіп ... ... ... қоғамдануы – АЗ құру жолында шешілуге тиісті негізгі
мәселелердің ... ... ... ... жағымсыз әсер ететін көздер –
психологиялық және ой ауыртпалығы: шу, бірқалыптылық, операцияларды ... ... ... ... ... ... ... сменадағы
жұмыс және т.б. Сонымен қатар жаңа ... ... ... – адамның басқа
жұмысшылардан әлеуметтік бөлінуі. Бұл кезде оператор ... ... да, ол ... ... ... ... ... алмайды.
Сонымен қатар, техникалық кемшіліктер де болуы мүмкін, мысалы видеотерминал
құрылысы адамның визуальды тітіркенуін туғызады да, ... ... ... жоғалтуға алып келеді.
Жоғарыда айтылғандай, еңбектің қоғамдануы ... да, ... ... ... ... де ... Ол
үшін мәліметтер банкісін ұйымдастыруға және еңбекпен денсаулыққа жасалатын
жағдайлардың, еңбек ... ... ... бекітуге,
профессионалды аурулар, олардың техникалдық шешімдер мен ... ... ... ... зерттеулер жүргізуге назар аудару
қажет.
АЗ маңызды проблемалардың бірі қоршаған орта мен ... ... ... ... ... ... табылады. Соңғы жылдары экология
мәселелері бойынша қатты көңіл аударуы ... ... ... ... ... ЕО елдерінде және АҚШ-та адам денсаулығына
технологиялық ... ... ... ... ... көптген нормативтік актілер қабылдаған.
АЗ құруда ауа бассейнін қорғауға ... ... ... АЗ ... ... ... ... технологиялық жабдықтардың жұмыс
істеуінде шығатын зиянды заттар: түрпілі және металды шаң, ... ... ... ... сұйықтық (МСС) булары болып
табылады. Осы себептен де АЗ жобасын құруда зауытты ... ... ... ... ... көзделеді. Сонымен қатар
зауытта қоршаған табиғи және ... ... ... ... қолданбайды. Ал егер мұндай процестер қажет болса, онда
қосымша экологиялық қорғанысты қамтамасыз етеді.
Өндірістік мекемелерде ... ... ... ... үшін отандық АЗ жобаларда келесідефй қағидалар болды:
1. материалдардың ... ... ... ... ... қалған қалдықтарды қайта өңдеу;
2. технологиялық жабдықтарды істейтін жұмысшыларды ММС кесуден, булар мен
аэрозольдерден кабинеттерді ... ... ... (су және т.б.) ... ... ... ... ауа мен қызметкерлерді қорғау шаралары.
Қорытындылай келе, Қазақстанның АЗ пен ИӨЖ құру бойынша ... ... Егер оған ... назар аудармаса, осы саланың орны
толытырылмай, мемлекеттің болашағы тек импортқа ... ... ... ... ... алдында тұр. Бұл таңдау оның
онжылдықтарағ тағдырын шешеді. Мұндай таңдаудың ... ішкі ... ... ... ... ... экономика қайта қалпына келу
фазасына келді. Бірақ жоғары макроэкономикалық берген даму импульстері
салыстырмалы ... ... ... ... ішкі көздерін іздеу
қажет. Олардың арасынан бәсекеге ... ... ... ... және ішкі және сыртқы нарықтарда ... ... Ал ... ... ... ... Ал бқұл ... күрделеніп келе
жатқан мәселелерді шешудің амалы. Егер Қазақстан бұл процеске қосылудан бас
тартса, ол әлемдік ғылыми-техникалық ... ... ... ... жоғары
технологиялы шетелдік трансұлттық компаниялар үшін табиғи шикізат пен
өткізу ... көзі ... ... тәуелді болуы ықтимал.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дамыған елдер тәжірибесі бойынша тек қана нарықтық принциптер
негізінде материалдық-техникалық базаның ... ... ... ... даму ... араласуынсыз оң нәтиже бермейді, сондықтан
инновация мен инвестиция мемлекеттік реттеудің оьбектісі болып табылады.
Көптеген дамушы елдер ... ... бай бола ... ... қол жеткізе алмады. Қысқа мерзімде шикізат экспорты бұл елдердің
мемлекттік ... ... ... ... әл-ауқатын көтереді.
Алайда, уақыт өте келе жоғары ... ... ... ... ... экспортынан және оның рыноктағы жағдайынан тәуелді етіп,
шикізатты аз қажет ететін жаңа ... ... ... және
шикізатты күндердің күнінде таусылатынын еске алсақ, бұл ... ... ... ... Дәл осы ... ... бірақ жолы
бар, ол – жоғары технологиялық өндірісті дамыту.
Қазіргі таңда ел экономикасы дамудың шешуші факторлары – ғылым ... ... ... күннен-күнге көз жеткізіп келеміз.
Дүниежүзілік экономиканың ғаламдануы аясында Қазақстанның қазіргі
таңдағы экономикасының дамуында мынадай мәселелер орын алуда:
- ... бір ... ... ... ... экономикаға ықпалдасудың әлсіздігі;
- ел ішіндегі салааралық және өңіраралық ықпалдасудың босаңдығы;
- ішкі ... ... мен ... ... ... ... ... өндірістік және әлеуметттік инфрақұрылымның жеткілікті ... ... ... ... яғни кәсіпорындардың бір орталыққа
шоғырланбауы;
Осы мәселелерді шешу ... ... ... ... атап өтсе ... ... ... өңдешуі өнеркәсіпте орташа жылдық өсу қарқынының 8 – 8 ,4 % мөлшерінде
қамтамасыз ету, 2000 ... ... 2015 жылы ... ... 3 есе ... және ЖІӨ энергия сыйымдылығын 2 есе төмендету;
- өңдеуші өнеркәсіптің негізгі қорларының өнімділігін арттыру;
- ... ... ... ... артықшылықты
жетілдіретін қоғамдық институттарды қамту, қосылған құнға барынша қол
жеткізе отырып, нақты ... ... құн ... ... ... көп ... ... жәнежоғары технологиялық экспортқа
негізделген өндірістер құруды ынталандыру;
- сапаның әлемдік стандартына көшу;
- дүниежүзілік ғылым – ... және ... ... қосыла
отырып, өңірлік және дүниежүзілік экономикамен ықпалдасуды күшейту.
Осы стратегияны іске ... ... ... жылдарды қамтиды және ол
даму барысында келесідей кезеңдерден тұрады:
І кезең. ... ... ... ... кезең. 2005-2010 жылдар аралығын қамтиды;
ІІІ кезең. 2010-2015 жылдар аралығын қамтиды.
Қорытындылай келе, Қазақстанның АЗ пен ИӨЖ құру ... ... ... Егер оған қазір назар аудармаса, осы ... ... ... ... тек ... ... болады.
Қазір Қазақстан стратегиялық таңдау алдында тұр. Бұл ... ... ... шешеді. Мұндай таңдаудың қажеттігі ішкі және сыртқы
факторлармен шартталған. ... ... ... ... ... ... келді. Бірақ жоғары макроэкономикалық берген даму импульстері
салыстырмалы ... ... ... ... ішкі ... іздеу
қажет. Олардың арасынан бәсекеге қабілеттілікті ... ... ... және ішкі және ... ... ... кеңейту. Ал бұл
технологиялық өзгерістерсіз мүмкін емес. Ал бқұл ... ... ... ... шешудің амалы. Егер Қазақстан бұл процеске қосылудан бас
тартса, ол әлемдік ғылыми-техникалық прогрестен ... ... ... жоғары
технологиялы шетелдік трансұлттық компаниялар үшін табиғи ... ... ... көзі ... ... тәуелді болуы ықтимал.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. М. Тодоро . Экономическое развитие - М: Макс. 1995 г.,475 ... ... В.К ... ... ... М: ... 1997 г. 315 ... Х. Худокормов В. История экономических учений. М: Инфро. 1994г., 237 бет
4. А.Смит. Исследования о ... и ... ... ... М: Соц.
315.
5. Курс предпринимательства В. Я. Горфинкель, В.А. Швандер – М: Экономика.
1997 г.
6. ... ... XXΙ ... ... ... кіреміз. – Алматы:
Қазақстан, 1997. – 192 ... ... О. ... ... ...... Атамұра,
2001. –С.192
8. Ахметгалиев Б. 10 лет: Казахстан и интеграция. – Алматы: Атамұра, 2001.
... ... Я.А. ... ... ... ... А: КазҰУ.
1999. – 178г.
10. Алиев О.Ж. Общая теория и структура ... ... ... ... ... Алматы, 2002. – 111б.
11. Рикардо Д. М: Госполитиздат, 1955, с. 89
12. Человеческое развитие в Казахстане. – учебник / под общ. Ред. ... и ...... ... 2003. – ... Фишер С., Дорнбуш Р., Шмалензи Р. Экономика. Пер. С ... М., Дело ... 1992г. ... ... П. ... как ... в ... Практика и принципы. М: СПб. – ГМП
«Форматика», 1992. -164с.
15. Гэлбрейт Дж. Экономические ... и цели ... – М.: ... ... Марцинкевич В.И. США:человеческий фактор и эффективность в экономике.
М, Наука, 1991. стр 117.
17. Л. Эрхард. Благосостояние для всех. – М.: ... 2001. ... ... Р.Е. ... ... ... ... и теории. –
Алматы: Қазақ университеті, 1998. - с166
19. Мамыров Н.К. ... Ж. ... ... в ...... Экономика, 1998. – С. 221
20. Худяков А.И. Финансовое право Республики Казахстан. –А: ... ... ... А.Т. ... экономики: закономерности формирования,
тенденции и проритеты развития.-А: Дайк-Пресс, 2000-239с.
22. Стиглец Дж. Экономика ... ... ... ... А. Путь ... к ... был долгим и тернистым, но не
напрасным (к десятилетию экономических реформ) / ... и ... 2001. №2. – ... ... С.С. ... ... и экономика Казахстана / Материалы
Международной конференции, посвященной 10 – летию независимости РК. ... 2001. ...... ... Д.К. Рост ... регулирования в условиях к
переходу к рынку / ... ... ... ... ... ... РК. – Алматы, 2001. – Часть1. – С.49
26. Қазақстан Республикасының идустриалдық – ... ... 2003 ... жылдарға арналған стратегиясы. – Алматы. – 2003. б52
24. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев. Қазақстан халқына жолдауы. Бәсекеге
қабілетті Қазақстан үшін, қабілетті экономика ... ... ... ... ... ... ... 19/03/04
25. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев. Жаңа кезең - жаңа экономика. ... ... ... ҚР ... ... ... ... жолдауы. Қазақстан
экономикалық-әлеуметтік және жедел жаңару жолында. «Егемен ... ... ҚР ... ... ... халқына жолдауы. Қазақстанның
әлемдегі 50 елдің қатарына кіру стратегиясы, «Егемен Қазақстан»
01.03.2006.
28. ҚР Президенті ... ... ... жолдау. Қазақстан
халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясатың басты мақсаты. «Егемен
Қазақстан» 2008ж.
29. ҚР ... ... ... ... ... ... жолын жалғастырудың басым бағыттарын белгілеп берді.
30. Кулкеев Ж.А. Бесять лет рыночных реформ во имя будущего процветания
Казахстан. Банки ... 2001. с ... ... ... ... №2. 2007.
32. Весник КазНУ экономическая №1. 2008.
33.Конституция РК-Алматы-1995г.
34.Закон РК «О Республиканском бюджете на 2007г от 1512.2001г.»
(Казахстанская ... 30 ... 2006г ... РК «О ... в ... Казахстан»- Юридическая газета,1999
36.Закон РК «О недобросовестной конкуренции». – Вести Парламента РК.
1998г.№9-10
37. Закон РК «О ... ... ... ... 1997г., 1 ... РК «О банкротстве».- Казахстанская правда. 1997г., 25 января.
39. Закон РК « О ... ... и ... ... и ... организаций» от 12.07.2003года.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы экономикалық өсудің негізін қалаған экономикалық реформалардың талдауы94 бет
Қазақстандағы электронды сауданың дамуы мен өсуін талдау53 бет
Аймақтағы петроглифтерді зерттеу ісінің қалыптасуы мен дамуы16 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Рекреациялық туризмді жоспарлау және ұйымдастыру30 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь