Акциздің экономикалық мәні. Салық жүйесіндегі акциздің рөлі және алатын орны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 Тарау Акциздің экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1Акциз жанама салық ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2Салық жүйесінің элементі ретіндегі акциздің ерекшеліктері ... ... ...11
1.3Акциздің шығу тарихы және оны пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15

2 Тарау Салық жүйесіндегі акциздің рөлі және алатын орны ... ... ... ... ... ... .19
2.1Акцизді есептеу механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.2Жетісу ауданы бойынша Салық комитетінің мәліметтері бойынша акциздің түсуін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33

3 Тарау Акциздік салықтың жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41
3.1Қазақстандағы акциздік салықты оптимизациялау жолдары ... ... ..41
3.2Акциз салығын салудың әлемдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...51
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...............................…….…....3
1 Тарау ... ... ... ... ... ... жүйесінің элементі ... ... шығу ... және ... Тарау Салық жүйесіндегі ... рөлі және ... ... ... бойынша Салық комитетінің мәліметтері
бойынша ... ... ... ... ... ... акциздік салықты оптимизациялау жолдары..……..41
3.2Акциз салығын салудың әлемдік
тәжірибесі......................................48
Қорытынды...................................................................
..........................…….....…51
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
..........………53
Кіріспе
Меншік қатынастары радикалды ... ... ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру және
құру мәселелерінің ғылымдық қызығушылығын жоғарлатуды ... ... ... табысының өзгертуін ... ... ... ... ... түрде реформалауда ең алдымен,
тиеселі салық ... құру ... ... ... ... құрумен анықталады. Сонымен қатар ... ... ... жүйенің материалды және қаржылық сүйеніші болып
келетін, ... ... ... ... ... ... орындалады, ал салықтың потенциалы салық салу ... ... ... ... ... салық әдістері арқылы капиталды барлық жаңғырту процессіндегі
кезеңдерін жанап өтеді: салық ... ... ... прогрессивті саласына ықпал ету мақсатымен мемлекет бюджеттің
кіріс және шығыс бөлімдерін жүзеге асырады.
Салық салу сұрақтарына ... ... ... ... ... себебі,
салық және салық салу арқылы ұлттық табыс ... ... және олар ... ... ... ... асырылатын салық
төлеушілермен мемлекет арасындағы қызығушылық ... ... ... алымдар процессі ретінде де, әлеуметтік құбылысы ретінде де,
экономикалық категория ретінде де ... ... Бұл ... ... ... ... процессінде қандай мақсатты көздейтініне байланысты.
Салықтың және ... ... ... ... ... көп
мағыналы болуы, тура және жанама салықтардың арасындағы ... ... ... ... ... ... ... алып келеді.
Қазақстанда салық салу мәселесіне үлкен мән ... ... ... ... жиі ... отырады, ал кейбір мәселелер іске асырылмаған ... ... ... салықтар, көбінше акциздер табылады. Бюджеттің
барлық деңгейлері үшін бұл ... ... ... ... ... ... өте қиын. Келесі жағынан бұл салықтың спецификасы келесі
тұжырымда ... ... – кең ... ... қолдануды және
өндіруді мемлекеттік реттеуге бейімделген. ... ... ... ... болып қалған, ... ... ... та ... ғылыми журналдарда және жарияларда бұл
мәселенің ... өте ... ... ... ... да, ... дәлелденген және ғылыми салық салу үшін теориялық негіздер ұсынатын
бірде-бір нақты еңбек әлі күнге дейін жоқ.
Егер де ... ... алып ... ... онда акциз – бұл
қолданыс бұйымдарына және ... ... ... ... түрі ... ... бағасына және қызмет тарифтеріне ... ... ... ... ... ... ... тәжірибеде қатты немесе
спецификалық, пайыздық немесе адвалорлы қойылымдар қолданылады. Акцизді
төлеушілер ... ... ... ... ... мемлекет
территориясына импортталынатын заңды және жеке ... ... ... ... түрі ... ... ... қолданылады және де ол
осы елдердің бюджетінің ... ... ... ... ... екінші
туынды рөльді атқарады, бірақ оны бір мәнсіз деуге болмайды, себебі оның
түсімдері тұрақты және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық әдебиеттерінде акциз салу мәселесіне
недәуір көңіл бөлінеді. Ол өз кезегінде бұл ... ... қиын ... ... ... ... бұл аймақтағы зерттеулер қоғамның үлкен
бөлігімен ізденіп алынған.
Зерттеу бұйымы болып акциз ... оның ... ... ... орны мен
рөлі табылады.
Зерттеу әдістемесі. Салық жүйесінде акцизді зерттеу негізіне талдау
әдісі салынған. Дипломдық жұмысты ... ... ... және ... ... ... ... Жарлықтары, сонымен қатар
салық салу аймағындағы ... ... ... ... ... ... Бұл жұмыста айтылып кеткендермен
қатар қаржы және салық салу ... ... ... қолданылады: Карагусова Д.Г., Сейдахметова Ф.С., Ынтықбаева С.Ж.,
Ильясов К.К., Өмірбаев С.М., Оспанов М.Т., ... Э.К., ... ... жұмыстың мақсаты болып жанама салықтың теориялық және әдістемелік
дәлелденуі табылады. Қойылған мақсат келесі ... ... ... дипломдық жұмысымның мазмұнын анықтайды:
-салық жүйесіндегі акцизді бағалау және талдау;
-акциздің басқа жанама салықтардан ерекшеліктері;
-акцизді есептеу;
-алу мәселелері және оның даму ... ... ... ... ... ... ойымша, мазмұндама
баяндалған құрылым табылады.
Бірінші тарауда акциздің теориялық ... ... ... сонымен
қатар акциздің басқа жанама салықтардан айырмашылығын анықтауға әрекет
жасадым және оның ерекшеліктерін айқындадым.
Екінші тарауда ... ... ... ... статистикалық
мәліметтер келтірілген. Есептеу механизмінде көрініс ... ең ... ... атап ... ... ... мен акциздерді кім
төлейтінін және олар ... ... ... ... ... ... тарауда Қазақстандағы акциздік салықты жетілдіру жолдары
көрсетілген және де ... ... ... әлемдік акциз салу
тәжірибесі көрсетілген.
1. ... ... ... ... ... салық ретінде.
Кез-келген мемлекет өзінің қаржылық базасы болған кезде ғана тіршілік
ете алады, яғни дәлірек айтатын болсақ, шығындардың функцияларын іске ... ... ... жабу үшін және ... аппаратын
қамтамасыз ету үшін қаржысы болған жағдайда ғана өмір сүре ... ақша ... әр ... ... ... Кейбір
жағдайларда ол меншік мемлекеттке ақшаны еркін түрде беру әдісін қолданады.
Бұндай әдістің классикалық ... ішкі және ... ... зайымдар
болып бөлінеді. Басқа да жағдайларда мемлекет ақша қаражаттарын күштеп алу
арқылы ... Оған ... үлгі ... ... табылады.
Салықтар – қаржы ғылымының негізгі бір түсінігі ... ... Бұл ... ... ... ... тек ... ғана емес, сонымен қатар,
құқықтық, әлеуметтік, философиялық ұғымды ескертеді. ... салу ... ... элементі ретінде шаруашылықтың нарықтық және нарықтық
емес түрдегі барлық мемлекеттік жүйеге ... алу ... ... ... ... және де ол оның
функциясы болып табылады. “Салық” ... ...... ... тығыз байланысты. Ол осы ұғымды ашып көрсететін ... ғана ... ... ... ... мемлекеттің даму
деңгейінен, оның экономикалық жағдайына және әлеуметтік-саяси қатынастарына
бағынышты болады. Сол елдің ... ... ... ... мемлекет қандай
даму сатысында екендігін білуге болады. Қоғамның әрбір даму сатысында ...... ... ... ... жаңа мінездемелерімен
толықтырылады. Нәтижесінде біз “ салық ” түсінігін анықтау ... ... – бұл ... ... ... ету негізінде жүзеге асатын ақша
қаражаттарының жеке тұлғадан мемлекетке дербес ... ... ... ... ... ... бойынша әділеттілік принципі және
салықтарды алу тиімділігінің жетістіктері сақталуы қажет.
Салық мемлекеттің ... ... ... ... ... етеді,
бірақ халық шаруашылығына салық салудың жағымды беделі ... ... ел ... ... ... ... оптималды деңгейін орнату қажет. Салықтың
экономикалық мағынасын және ерекшелік ... ... ... ... ... ... салықтың функцияларын қысқаша қарастырайық.
Салықтар салық ауыртпалығын көтерушілерге байланысты ... ... ... ... ... ... – бұл салық салу ... ... оның ... төлеушісі болып табылады, яғни салық ауыртпалығын салық
субъектісінің өзі ... және ... ... ... ... ... асырылады. Тікелей салықтарға келесілер жатады: табыс
салығы, ... ... ... және жер ... ... – бұл салық салу субъектісі салық ауыртпалығын ... ... ... ... ... ... та ... тұлғасы болып тауарды
сатушы болғанымен нәтижесінде тауарды тұтынушы ... ... ... ... ... ... Бұндай салықтарға келесілер ... және ... ... ... ... ... салық, нарықта
тауарды өткізу құқығы алымдары. Салық түрлеріне ... ... ... ... ... ...... рөлін
атқарады, ал жанама салықтар – қоғамның ... ... ... және ... жағдайларға сәйкес реттеу рөлін атқарады.
Салық салудың жалпы қолданыстағы тәжірибесінде жанама салықтарға ... ... ... салынатын салық
• Акциздер – бұл ... ішкі ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының территориясына импортталатын, салық ... ... ... және тізімдері.
• Кедендік баждар – бұл ел шекарасына кіргізілетін және шығарылатын
тауарлардан ақша жиналымдары.
• Фискалды монополиялы ... – бұл ... ... ... ... ... ... салықтарының бір түрі. Мемлекет өнімді
немесе таурды сатуды монополизациялаи отырып оларды өнімнің өз құнынан
жоғары бағамен сатады. Осы ... ... ... ... ... ... ... салықтар мемлекеттің фискалды қызығушылығын көрсетеді.
Оларды дұрыс пайдалану процессіне позитивті ... әсер етуі ... ... ... әсер ... ... ... салық төлеушілерге салық
салудың шығындарының өскендерін жоғары бағалайды. Кеңес одағының қаржыгері
Соболев М.Н. жанама салықтардың фискалды пайдасының үш ... ... ... ... ... ... ... келеді.Олардың табыстары үлкен
көлемді қолданысына сүйенеді. Егер де ... ... ... салатын
болса онда елдің әрбір тұрғынына 20-50 тиын ... ... бұл ... ... көптеген миллион рубльдерді
құрайды.”
Жанама салықтардың артықшылығы болып біріншіден салық ... ... ... ... ... ... ... және қарапайымдылығы, үшіншіден салық базасының кеңейтілуі.Жанама
салықтардың бұндай артықшылықтары көбінесе ... кең ... алып ... ... ол ... зардаптарына әкеліп
соғады,сондықтан тікелей және жанама салыктардың арасындағы ұтымды қарым-
қатынасын табу ... ... ... ... жанама салықтар алымдар үшін өте үлкен шығымдарды
талап етеді,дәлірек айтатын ... ... ... ... ... персоналды қамтамасыз ету қажет.
Жанама салықтардың жақтаушысы Бисмарк болды.Ол онда ... ... ... көрді. Бұл салықтар мемлекетке тікелей
салық салу жолымен алмайтын ... ... ... А.Н. төменгі кластарға
салық салуды қабылдамау мүмкін емес. Жалғыз құрал болып жанама салықтар
табылады, ... олар өз ... осы ... ... ... және ... көлемді сомаларды алады./14/ Ходский В. ... ... ... ... ... ... ауыртпалығын тікелей салықтарға көшіру өте
ауыр тиетінін атап кеткен. Осы себеп ... ... салу ... ... кедей
халықтан салықтар алу бойынша негізгі себебі болып ... ... ... ... ... ... ... кету қажет: бұл
салықтар жеңіл және белгісіз төленеді, себебі олар тауардың ... ... ... ... ... ... төлеушілерге психология
жағынан тиімді.
Халық тауар құнындағы салықтар қандай ... ... біле ... салықтардың үлкен бір жетіспеушілігі болып оның теңсіздігі ... Олар ... ... ... ... ескермейді.
Сонымен, жанама салықтар кері пропорционалды регрессивті салық болып
табылады. Бұл салықтар регрессивтігіне байланысты ылғи да салық ... ... ... ... Бірақта билік көзқарасы бойынша ... ең ... ... бар ...... ... қарапайымдылығы
шынында да тауарды сатып алушы бұл салықтардан шетке шыға алмайды, әйтпесе
оған тауарды сатпайды./25/ Олар ... ... ... аз, ... ... ... төлеушінің табысы неғұрлым аз, соғұрлым оның үлкен бөлігі өз
қажеттіліктерін ырза етеді. Сондықтан салықтар, бұндай ... ... ... ... қарағанда кедейлердің табысының үлкен пайызын
қамтиды.
Бүгінгі күнде жанама ... өте ... рөль ... ... ... ... бар: ... қазіргі кезде қоғамның кедей ... ... олар ... ... ... ... бірақ ТМД-да жалпы
салық түсімдеріндегі жанама салықтар ... 40-45% ... ... ... жалпы заңнамалар бар екенін ескеру қажет, мысалы: жағдайдың
стагнациясы, сауданың дағдарысы кезінде тұтынуға ... ... ... бір
бағытталуы іске асады. Бұл ... ... ... өнім ... байланысты болатын салық салу базасының ... ... ... ... көп ... ... аудару
қажеттілігі туындайды. Бұл жерде жанама салықтардың өзіндік әлеуметтік
бағыты көрінеді.
Кейбір елдерде бұндай әдістеме тәжірибе ... ... ... ... ... ... сияқты жанама салықтардың әсер етуі ерекше
көңілді талап етеді.Бірақ та жанама салықтарды орнату ... ... ... ... ... бірге салық салу мөлшерлерімен және
формаларымен жанама салықтармен тығыз байланыстағы ... ... ... ... ... ... ... өндірісіндегі ұсталымдардың недәуір бөлігін
құрайды. Сондықтан тауарға белгіленген, анықталған ... ... ... салынатын берілген тауардың өндірісін тиімді емес жерден тиімді
етіп жасауға болады және де ... салу ... ... ... ... келе жатқан көптеген
кішігірім кәсіпорындарды жойып жіберуі мүмкін. Жаңа ... ... ... оның ... ... әсер ... білуімізше жанама салықтар тауар ... ... ... және оның ... ... ... ... осы салық
топтарының негізгі белгісі болып табылады. Осы салыұтардың фискалды рөлі
бюджетке жалпы ... ... ... ... ... ... қолдану салық салушылардың шығындарын мақсат етпейді. ... ғана ... ... ... ... ... ол барлық тауарға
емес, ал оның анықталған құнына салынады.
Сонымен ... ... ... ... және ... сұранысты
иемденетін тауарлар және қызметтер анықталған тізіміне салынады.Жанама
салықтардың ішінде негізгі ... ... ... ... салу атқарады, ал
акциз екінші дәрежелі рөльге жатады. Бұл ... ... Ең ... ... салыстырайық, біріншіден акциз тауарлардың жеке түрлеріне және
топтарына жекеше ... ... ... ал ... құнға салынатын салық -
әмбебеп салық, яғни ол ... ... ... өткізуден және өндіруден
алынады; екіншіден салық салу объектісі ... ... ... ... ... ... ... өндірістік сомадан алынады, ал
қосылған құнға салынатын салық айналым және өндіріс айналысынан алынады.
Акцизді енгізудің ... ... ... ... және арнайы сұраныстағы
тауарларды қолданудан ... алу. ... ... және ... салықтар
өндіріске және экономикаға әр түрлі әсер етеді. Олар салық ... ... және ... аз ... халыққа салық
ауыртпалығын жоғарлатады. Өз кезегінде бұндай салықтар ... ... ... ... ... ... ... салығын еңгізу
төлем балансының жағдайын жақсартады, барлық қаржылық жүйенің иілімділігін
жоғарлатады.
Жанама салықтардың мән мағынасын анықтайық. Олар ... ... ... ... ... ... ... ауытқуын құнның соммасын
білдіреді,себебі: көп мөлшерлі бағалардың құнынан ауытқуы ... ... қай ... болмасын капиталға қай жағдайда келіп
түсуін болжайды және ... орта ... ... Қазіргі
уақыттағы монополиялық бағалар табыстың орта ... өз ... Яғни ... ... болсақ, тауарлардың біркелкі бағасы құнның
біркелкілігіне тең, яғни С+V+M.
Бұл ... ... өз ... ... шектеулі сондықтан,
мемлекет табыс көздерін іздей отырып ... ... ... ... ... ... яғни ... құнға салынатын салық арнайы төлемді
қосу ... яғни ... ... ... салықтар мемлекет
еңбеккерлерінің табысын алу формасы ретінде қолданылады. Себебі, ... ... ... ... арқылы табысын жоғарлата алмайды.
Тауардың баға сомасы оның құн сомасынан жоғары болады , яғни ... ... Бұл факт ... ... ... бір ... тіршілік етуіне базасын құрылғандығын дәлелдейді, ... ... ... ... ... ... ... бір
класстың бөлімдеріне бөлінеді. Сонымен қатар акциз “ байларға арналған”
деген тұжырым дәлелсіз, ... олар ... ... ... ... темекіні, спиртті, сусындарды және де ... ... ғана ... ... ... болып тауарлар ғана емес сонымен ... де ... және ... кездегі таурларда акцизді категорияға
жатады.
Жанама салықтардың фискалды функцйясы жақсы ... ... ... ... ... ... тиімді қайнар көзі болып табылады. Жанама
салықтардың күрделі ең қиыны болып ынталандырушы функцйяның механизмі болып
табылады.
Қазіргі кезде кәсіпорындарда ... ... ... ... құнына
қосылатын салықтардан құралады. Өнімнің өзіндік құнына ... ... ... ... әсер ... ... та ... салықтар
жоғарылауы табыс бөлімдерінің төмендеуіне әкеп ... ... ... ... ... ... ... құнын төмендететін салықтар
бөлігінің жоғарлауы табыс бөлігінің төмендеуіне және ұсыныстың бағаларының
жоғарлауына әкеп ... ... ... ... ... көлемі қысқарса табыс
массасы төмендейді; егерде ұсыныс көлемі сол қалпы қалса онда табыс массасы
өзгермей сол күйі ... ... ... ... құнына қалай қосылатындығын қарастырып
өттік, енді жанама салықты салудың механизмі әлемдік тәжірибеде қалай іске
асатынын қарастырайық. Көптеген мамандардың ... ... ... ... ... және тікелей және жанама салықтардың арасындағы қатынастар
екі түрлі ... ... ... ... ... халық массасын
құрайтын өмір деңгейінен және ... ... ... ... ... ... ... Халықтың ЖІӨ ... Жеке және ... ... табыстарынан тікелей салықты алуды
шектейді. Қажетті мемлекеттік шығындар мөлшерін ереже бойынша ... ғана ... ... экономиканың төменгі деңгейінін
тікелей салықтар есебінен бюджеттің қажетті табыстарының бүкіл мөлшерін
қалыптастыруға ... ... ... ... 1 кесте мысалында
қарастырайық.
1 кесте
Халыққа ЖІӨ ... ... ... ... ... ... ... (%)
|Халық жанына ЖІӨ | | ... |Ел саны ... ... ... ... |
| | ... салықтар |Кедендік баждар |
|100 және төмен |20 |68 |35 ... |11 |64 |32 ... |19 |64 |33 ... |9 |50 |18 ... ... 850|15 |32 |4 ... | | | ... көзі: “Қаржылық бизнес”.2003.-№8.-с.29
Бірінші кестеде көріп отырғанымыздайдамуы өте төмен деңгейлі елдерде
барлық салықтың 68 %, деңгейіндегі ... ... ... ... ... бөлігіне 32% бөлігі ... ... ... ... 61% ... 2003 ж Қазақстан Республикасының
статистикасы Агенттігі мәліметтері бойынша халық жанына ЖІӨкөлемі 121,5 %
құрады, ... біз бұны ... ... ... 2 ... ... яғни
бұл жылы жанама салықтар бөлігі тікелей салықтардан асып ... ... ... әр ... ... ... ... әсер етеді, яғни пайдалар,жалақылар, пайыздар. Ауыры болып ... ... ... ... ... ... есептелінетін
салықтық төлемдер табылады.Салықты ақырғы тұтынушыға ... ... ... қиялдану керек емес. Бұл берілу сәйкес өнімнің сұранысының
иімділігіне байланысты болады.
Бағалардың тұрақталған деңгейінде және ... ... ... ары ... ... ... ... әкеп соғады.
Мысалы: батыс елдерінде салықтық төлемдер түсімінің иілімділік принциптері
жүзеге асырылуда. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... ... ... ... бюджетке түсетін түсімдер арасындағы
оптималды ... ... ... ... ... ... еңгізу табылады.
Қазіргі кезде оптималды мөлшері ... ... ... ... ... ... Осы ... кәсіпорындарды
өндірісті модернизациялау бойынша және ... ... ... ... кешенді шаралар қолданылды. ... осы ... ... нәтиже берді. Осы жыл ішіндегі тауарды ұсыну коэфициенті
1-ге тең болды, яғни иілімді. Берілген факторлар салықтың түсімдерде ... ... ... ... біз акциздің қоиылымының ... ... ... ... ... ... ... түсімдерінің
жоғарлауын және сонымен қатар өнімнің сапасы ... ... ... ... осы ... өткізу қажет пе?
Сонымен біз жанама салықтардың және акциздердің экономикалық мәнін ашып
қарастырдық.Ендігі уақытта акциздерді және олар басқа жанама ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі акциздің ерекшеліктері.
Көбінесе акциз жанама салық ретінде анықталады. Мұны анықтаудың ... ... ... сөзі ... ... – бұл ... бір ... заң жүзінде белгіленген белгілі бір мөлшерде ... және ... ... ... ... төленетін міндетті
ақшалай төлемдер.Бұндай анықтаманы акцизге қолдану тұрақтылықты, нақтылықты
талап етеді. Бірақ осы анықтамадан салық ... ... 2 ... ... Бұл ... және дара төлемсіз.
-Акциздің міндеттілігі мемлекет алдында салық төлеушілердің заңнамалық
міндеттемесін білдіреді. Акциз біржақты тәртіпте белгіленеді және ешқандай
келісім шарт ... ... ... алу және ... ... оның ... ... құрайды. Бұл белгі міндетті
салықтарды алуды заңды безендіруді ескертеді. ... ... ... ... алу ... қарым-қатынаста болады (пеня,
айыпаұл).Олардың арасындағы ерекшелік ең ... ... ... ал оның өзгешелігі алу мақсаты болып ... ... ... ... ... ... ... шұғыл мінезде жүреді. Салықтық
алымдарды заңнамалық түрде бейнелеу ... ... ... ... ... ... Бұл мемлекеттің және қоғамның
қажеттілігіне қызмет ... дара ... ... ... жоқ болуын
қарастырады. Бұндай салықтың белгісі акцизді алымдардан ерекшелейді. ... ... ... ... және мемлекеттік кеден шекарасынан
тауарларды ... ... ... ... салықтардың бір түрі болып
табылады. Сол себептен бірінші жағдайда оларды ішкі деп, екінші ... деп ... ... ... ... ... баждармен және қосылған құнға
салынатын салықпен тең болып ... ... ... мен ... ... құны ... Ал оны ... болып тауар
номенклатурасындағы сауда саясаттың құрамдарды қолдана алмауы негізіндегі
дифференциацияның жоқ болуы ... ... ... және ҚҚС-ті
қосарлайды. Акциздің ҚҚС-пен және кедендік баждар араларындағы нақты ... Ішкі ... ... ... ... реттейтін құқықтық
жүйесін талдау кезінде салықтың элементтері айқын көрінеді.
Акциз бен ҚҚС-тің арасындағы нақты бір ерекшелік, бір ... ... ... ... баждар. Олар ішкі сауда әкелімдардің салық
салынғанын реттейтін қайнар көз құқығы ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың бөлек шығындар
түріндегі салық формалары табылады. Акциздің ҚҚС-тан ерекшелігі ... ... ... ... ... салық салынатын
қызметтердің тізіміне кіретіндер акциздің және ҚҚС-тің арасындағы шекті
өшіруге алып келеді.Осыдан айтылғандар типі. ... ... ... ... тарағаны, қазіргі кезде көптеген елдерде ҚҚС түрінде жүретін әмбебеп
акциз болып табылады./36/
Жекеше акциз – бұл ... ... ... ... ... ҚҚС-ті және кедендік бажды қосарлайтын шарт болып бюджеттің салық
табысының категориясы ... ... ... ... ... функциясының бірін дәлелдейді.
Салықтардың реттеуші функциясы көптеген әдістерде қолданыс табады.
Акциздің экономикалық әсер ... ... ... бір ... ... ... ... бұл функцйя өндірістің тиімділігін жоғарлатуға
мүмкіндік ... ... ... ... функциясы мемлекеттің ішкі
нарығында импортты және ... ... ... ... көрінеді.Бұл жағдай
акцизді шекарашы теңестіруші салық деп аталады.Шекарашы деп,яғни ... орын ... ... ... органдарымен алынады,ал
теңестіруші импорттан алынатын салық отандық өндіріс ... ... ... ... ... ... сөзбен айтқанда, әкелінетін тауарлар
отандық тәріздестермен салық салынатын мөлшерлерібойынша ... ... ... елге ... Акциздер тауардың импорты кезінде
алынады,сонымен шет ел және ... ... ... ... жағдайын
теңестіре алады.
Егер де акциздер осы айырмашылықтан төмен белгіленетін болса,онда олар
шекрадан ... ... ... ... және керісінше.Мысалға
автомобильдердің двигательдерінің көлеміне байланысты ... ... ... ... ... ... ... автомобильдерді шығаруға
маманданған.Сонымен ... ... ... ... ... ... ... ретінде
қолданылады,халықаралық құқықтық реттеу объектісі бола алады./18/
Келесі жағынан акциздер теңестіру ... ... ... және ... кіреді.Қазіргі уақытты акциздер барлақ нарық экономикалық
елдерде ... Олар ... ... ... белгіленеді және екі
түрлі роль атқарады:біріншіден бұл ... ... ... көзі ... ... бұл ... ... қолдануды шектейтін құрал,
көбінесе адам денсаулығына зиян келтіретіндер.Акциз салығына ... ... Б.М. ... ... алу ... ... өте ... және де
ол өз кезегінде акциздің төрт ... ... ... ... ... ... ... жабдық күші бойынша
- дайын өнім бойынша
Шикізат бойынша акциз тек бір ғана шикізат түрінен өндірілген ... ... ... ... өнім ... шикізаттан
өндіріле алады,сондықтан шикізат емес шала фабрикаттар акцизделеді.Егер
бірінші жағдайда акцизді тауар қант өндірген ... қант ... ... ... жағдайда сироп екі жүйеде де ... ... ... ... ... ... салу ... қатар нақты
өнімге салынбайды,оның есеп алуына салынады.Бұл жүйе ... ... ... белгіленеді және жекеше деп аталады.Отандық номенклатура
спецификалы және өте жиі ... ... ... салық салу
бұйымдары акцизді тауар болып қарастырылмайды,яғни келесі ... ... ... және ... ... ... ... акцизделетін тауарларды қолданыс бұйымы деп атауға
болады.Қолданысқа әшекейлер және жалпы ... ... ... жағдайларда екеуінің арасынан шек өткізу өте қиын ... ... сән ... ал ... ... ... ... бұйымдарының ішінен пайда әкелетінін бөліп қарастыру қажет.
Акцизделетін тауарларды 2 түрлі категорияға шектеу ең алдымен теориялық
мәнін ... Ол ... ... ... ... ... салу принциптеріне сәйкес акциз салынуын түсіндіреді. А.Смит өзінің
“Исследование о природе и ... ... ... ... ... ... салық әрбір салық төлеушінің табысына байланысты алынуы ... ... ... және мерзімі алдын-ала анықталған болуы керек;
- әрбір салық төлеушіге тиімді жағдайда алынуы тиіс./45/
Тауардан, өнімнен және ... ... алу ... және ... ... ... Бірінші жағдайға сәйкес салықтарды ... ... ... ... ... ... алынатынакциз іс жүзінде
төлеушінің табыстарына сай келмейді. Сондықтан акциз бен қосылған ... ... ... ... ... табылады./52/
Акциздер тауарларға жіберілген табыс пайызы ... ... ең ... тобы ... ... ... азық-түліктен,ал
үшіншісіне салық төлеушінің қолайлы уақытында алу болып ... ... ... ... осы ... келіседі, оның себебі,әр біреуден
акцизделген тауарларды сату және ... ... ... ... бойынша барлық жағдайлар және өмірге қажетті заттар бірдей
шартта болуды талап ... ... бұл ... себептердің тізімінен
байланысты болуы мүмкін емес, себебі бұл заттарды барлығы тұтынады және
мемлекет аз емес ... ... түбі неде ... ... Н. ... сән ... ... салық үкіметке жоғары табыс әкелмейді ... ... ... ... ... ... алмайды. Жалғыз әшкерелеу болып
қазіргі акцизделетін тауарлардың ішінде өмір сүру үшін ... жоқ. ... біз ең ... ... келе жатырмыз, яғни акциз
салығының жіктелуі:
1. егер оларды субъектілермен ұштастыратын болсақ, онда олар ... ... ... ... ... ... жалпы қолданылатын төлемдер бюджетке қалай
түсетінін анықтауға болады.
3. акциздер салық ауыртпалығын салу формасы ... ... ... салық сияқты жанама салықтарға жатады.
4. акциз сапасы төлеушінің өзімен анықталады.
5. акциздер территория деңгейі бойынша ... ... ... ... айтылып кеткендерден келесідей нәтиже шығаруға болады.
Бұл міндетті, жекеше өтемсіз салықтың төлемі, ол ... және ... ... әлем елдерінің салық жүйесінің элементі болып табылады. Акциздік
салуды тарату ең ... осы ... ... потенциалымен түсіндіріледі.
Француз экономисті Дэмэзон Ф акциз ... ... ... ... ең көп ... ... деп ... кеткен./30/ Сонымен қатар,
акциздің фискалдық функциясы ... ... ... ... ... тізімі және ставка болып табылады.
Мемлекет өзінің табысын тез жоғарлату мақсатымен күндегі сұраныстағы
негізгі тауар массасына ... ... ... ... ... ... заңнамада, толығымен акциз салудың классикалық принциптеріне сай.
Акциздік салудың тағы бір ... ... ... ... ... ... ... көшпелі экономикалы елдерде
көрінеді.
Қазіргі күнде акциз есебіне Чехия, ... ... ... ... ... 1/5 ... ... функциялар бірнеше бағыттарда көрінеді:
- акцизді тауарларды өндіру және қолдану көлеміне әсер ету, бірақ ... ... ... ... ... ... ... қалай
бақылайтынына байланысты болады.
- өнімнің құрылымына, тиімділікті ынталандыруға, өнімнің тұтынушылық
мінездемесін көтеруге әсерету, бұл бағыт тәжірибеде тауар топтарының
ішінде акциз ... ... ... ... ... ... бензиннен жоғарлатылған акциз
алынады, және де төмен сапалы темекіден. ... ... ... өндірістің құрылымына ғана емес, сонымен қатар тауардың
жоғары сапалы ... ... ... ... ... рентабелділігін реттеу, бұл бағыт
бизнес өрісіне кіруге өндірушілердің қызығушылығын төмендетеді.Бұл
өндірістер ... ... және ... ... баға
рентабелділігіне бойланысты. Акциз бюджетке нормадан жоғары табысты
алады және келесі жағынан қызудың ... ... ... ішінде алкогольді өнімдерге акциз салу жатады. Бұндай
реттеуші бағыт ең алдымен ставка мағынасын береді.
Сонымен, акцизді дұрыс түрде салу ... ... ... әкеп соғады. Акциз туралы айта отырып оның шығу тарихын ... ... ... тарауымның тақырыбы дәл осы бағытта.
1.3 Акциздің шығу тарихы және оны қолдану.
Салық түсінігі адамдардың ... ... ... ... болады.
Оның бастапқы формасы жергілікті көсем екі ... ... ... ... осы өзенді кесіп өткені үшін төлем ... ... ... өмір сүре ... Ұзақ жылдар бойы салықтар қазынаның
табысының қайнар көзі болып табылды.
Қазіргі қоғамдағы салық ... ... ... ... Салық салу теориясы негізгі бөлігі болып келеді. ... ... ... бөлігі болар алдында ұзақ ... бойы ... ... Салық салудың дамуын 3 кезеңге бөлу қажет:
1. Бастапқы даму кезінде Ежелгі елден Орта ... ... ... ... ... ... ... ақпараты болған емес.
Ол тек қаражаттардың жалпы соммасын анықтайды.
2. 16 ғасырдың басынан 19ғасырларда елде мемлекеттің мекемелер ... ... Ол ... ... квотасын белгілейді. Осы кезеңде
салық ... ... ... сатып алушылардың рөлі өте
үлкен.Себебі дәл осы кезеңде ... ... ... еуропа елдерінің бюджетін толықтыратын,көбіне
жанама,жаңа салықтар.Мысалы Голландияда жанама салықтар түрлерінің
болғандығынан,қонақ үйде ... ... бір ... ... түрі сай ... ... ... кезең – мемлекет салықтарды орнатуды және салуды өз
қолына алады. Аумақтық биліктер мемлекеттің көмекшісі болды.
Салық салудың ... ... ... ... ... ... ... мәжбүрлік алым деп санауға болады.Русьті крестить еткеннен кейін князь
Владимир Святая Богородица шіркеуін ... ... ... алынған
табыстардың қойылымы 10% мөлшерінде анықталды және оған барлық ... ... ... ... ... және ... түрі ... орта ғасырларда пайда болды және көптеген салық салулардың
ішінен ... ... ... ... олар алым ... жай ғана салық деп
аталды. Акциздер Голландияда өте кең ... Онда ол 14 ... ... ... ал 16 ... мемлекеттік табыстың көзі болып табылды.
14 ғасырда Кельннің ... ... ... тікелей салықтарды алып
тастаумен бағытталды. Жанама салықтар ... ... ... ... ж олар 40% ... “О духе ... жұмысын айтайық.
Смиттің сөзін еске ала отырып Монтескье осы сөзді ... ... ... ойынша жанға салық құлдыққа жақын деген, ал тауарға салық – еркіндік.
Сонымен бұл әйгілі емес ... ... ... ... ... ... ... өндірісті дұрыс бағытта және қоғамның қолдануына ... ... ... ... түрі ... ... ... алулар болып
саналды. “Мемлекеттік табыс туралы” ... ... есеп ... ... ең ... ішімдік алулар-180,8 млн руб құрады. 1810
ж Сперанский “Қаржылық ... ... ... ... айтқан. Уақыт өте акциз сатып алудың орнына губернияларға
акцизді еңгізуге тырысу қажет. Дәл осы мемлекеттің табыс баптарының ... ... ... ... ... принциптері болып күрделі
фискалды нәтиже берертін акциздерді орнату ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы кезеңіне сәйкес келіп қалды.
“Алтын рубльді” ... ... ... ... ... және төлем котировальді комиссияның бағамы бойынша жүргізіледі.
Нақты ... ... ... ғана ... ... табысты бее
бастады.
1917 ж кейінгі еңгізілген беренші акциз болып 14% мықтылықты жүзімді
винолар болатын, ал ... ... оның ... ... ... ... акциз бюджеттің табыс бөлігін оны толықтыру үшін ғана ... ... ... ... ... ету үшін қолданылды. Осы жылы темекі
өнімдеріне, папироса қағазына,сіріңкеге акциз белгіленді. Ары ... ... ... ... ... ... ... балға, салқындататын сусындар,
мұнай өнімдеріне, ... ... ... шай, ... ... цикорий
қосылды.
Осы еңгізілген акциздерді жүзеге асыру жанама салық ... ... әсер ... ... және ... ... ... ассортиментінің
кеңеюі акциз салудың құрылымына және оның кеңеюіне мүмкіндік берді. 1923-
1924 жж жүн иіру жолымен ... ... салу ... ... ... өсуі ... заттарына салық ауыртпалығын төмендетті. ... ... 45-22 ... дейн 1 ... және ... 80-60 ... дейін
1 пұдқа.Темекі өнімдеріне акциз жаңа салық салу жүйесіне ауыстырылды.
Бұл ... ұзақ ... бойы өмір ... ... қатар оынң ставкасы
біресе өсті, біресе төмендеді. Осы ... ... өнім ... ... салыұқ
салу жүйесі өзгерді. Бұл жүйе онша жағымды болған жоқ, сол ... ... ... оның түсу ... ... ... Қол ... қаржылық
нәтижелер жанама салық салудың дамуына жақсы жағынан әсерін тигізді.
1925-1926 жж жанама салық салу жүйесінің ... әсер ... 1925 ... ЦИК және СНК ... арақ сатуға рұқсат беру қабылданды. Сонымен
мемлекеттік вино және арақ ... ... ... ... жж жанама салықтардың аумағына көптеген өзгерістер еңгізілді.
Акцизделген ... ... ... Қала және ауыл арсындағы тауар
айналымының дамуымен тұзға салық салу ... ... Бұл ... осы жылдарда
шаруалардың моинына ілінді.
1927ж тұз бойынша ... ... ... өтеу үшін ... ... ... салық салынды. Акциз этикеткалық баға бойынша
пайыз қатынасында белгіленді.
Осы жылда ... ... ... ... ... ... ... сомасы 1922-1923жж – 108,5 млн руб, 1923-1924жж – 241 ... ... – 507,8 млн руб, ... – 823,5 млн руб, ... 1,788 млн руб, ... – 2,688 млн руб ... 8 жыл ... акциз түсімдері 25 есе өсті. Совет Рессеиінде
1929ж акциздердің қайта құрылуы болды, ал 1930ж ... 12 ... ... түрі ... ... барлық тауарлардан алынып отырды. Жалпы табыс
сомасында ... ... 20% ... жанама салықтар, көбінесе акциздер екінші деңгейлі рөлде
еместігін айта кетуге ... ... 20 ... ... ... ішінде арақ пен спирт бірінші орында ... ... ... 1900ж акциз мөлшері бір шелек сусындағы спирттің қанша
пайызына байланысты болды,ол бір градусқа 11 тиын құрады. ... ... ... анықталған ақша соммасында белгіленді, мысалы,қантқа акциз
бір пұдқа 1,75 тиын, сортына ... ... ... бір пұд үшін – ... дейін./42/
Акциз бюджетке үлкен көлемді соммалар әкелді. Бірақ табыстармен қатар
оларды ... ... ... ... ... тауалар қатарына ұн, нан, ет, ... ... ... ... ... ... шалафабрикаттардан акциз алынды.
Ол кәсіпорын басшысымен ... одан ... ... ... ... ... тұтынушыға аударылады. Акциз жұмысшылардың мойынына жататын
ауыртпашылық. ... ... ... бір ... ... ... мемлекеттік аппараттың негізгі көзінің бірі ретінде қолданады.
Акциз салу сұрақтары ылғида шетелдік және отандық ғалымдардың ... ... ... ... ... ... ... М.П “
Возврат акциза” 1913ж, Нюрнберг А.Н “Уставы об акцизных сборах”1912ж
Біз осы ... ... ... негізін қарастырдық. Шетел
тәжірибесінде жанама салық салу механизмі қалай жүзеге ... ... ... салыстырғанда акциздің қандай ерекшеліктері барын көрдік
және де соннымен қатар оның фукцйясын қарастардық, оның даму ... ... ... Енді ... ... ... бөлігіне тереңірек
тоқталайық.
2.САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНДЕГІ АКЦИЗДІҢ ОРНЫ ЖӘНЕ РӨЛІ
2.1. Акцизді есептеу механизмі.
Республикалық бюджеттердің ... ... ... түсімдеріне
байланысты болады. Себебі салық жүйесі құндық ... ... ... ақы, ... пайда, капитал, яғни ... ... ... ... Осы ... жету үшін салық рөлін
бағалау қажет. Бюджеттің табысын қалыптастыруда салық ... ... ... ... ... түсімдерінің сомасымен салықтың өзінің
сомасының арасындағы қарым- қатынастарын көрсетуді болжайды.
Бұндай әдіспен ... ... өз ... ... рензилятордың фискалді рөлі қай салық тобына жататынын
анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... салық рөлін
анықтау мақсатымен бюджет табыстарын қалыптастыру мәліметтерін болжамдайық.
Салық табыстарының құрылымы келесі ... ... ... ... бюджеттегі акциздің және басқа да салықтардың рөлі және
орны (%)
|№ |Көрсеткіштер ... |
| | |2002 |2003 |2004 |
| | | | | |
|1 ... ... |73 |72 |69 |
| ... | | | |
|2 ... ... |111 |127 |134 |
| ... | | | |
|3 ... түсімдердің | | | |
| ... | | | |
| | | | | ... ... ... |23 |19 |17 |
| ... салығы | | | ... |ҚҚС |30 |28 |37 ... ... |6,1 |8,1 |8,7 ... |Жер салығы |1,9 |2,4 |2,3 |
|4 ... |-2,6 |-3,7 |-3,9 ...... бойынша: Қазақстанның статистикалық жылнама. ... ... ... көріп отырғандай бюджетке салық түсімдерінің
бөлігі жоғарлауда. ... ... ... ... ... келеді. 2003ж -73%,
2003ж-72%, яғни салық бөлімдерін 1% ... 2004ж ... ... 3-4% ... Бұл ... өте тез және мемлекеттегі
өзгерістермен байланысты, және де алық салудан бастарту немесе ... ... ... ... ... дәрежеде бюджеттің кіріс
бөлігіне әсер етті. 2002-2004жж кезеңдер ... ... ... ... оның ... ... мемлекеттің экономикасына өте
үлкен әсерін тигізді. Жыл сайын жетіспеушілік ... ... ... деп егер оның ЖІӨ 2-3% құраған жағдайды ... Бұны ... біз өз ... ... ... Егер ... ... аударатын болсақ, онда біз салық пен жетіспеушіліктің
қарым-қатынасын көреміз. Сонымен 2004ж ... – 3,9% ... ... ... ... ... ... қарағанда төмендеді.
Бөлек салықтардың талдауына жекеше тоқталып кетейік. Ең алдымен табыс
салығынан бастайық. 2 ... ... бұл ... ... түсімдер
2002ж – 23%, 2003ж – 19%, 2004ж - 17% төмендеген. Жалпы осы кезеңдердегі
түсімдерді ... ... ... ... ... ... ҚҚС
бойынша түсімдер жоғарлауда. Ең жоғарғысы 2004ж- 37% ... 81007 мың ... ... ... ... түсімдерімен салыстыра қарағанда ең жоғарғысы.
Түсімнің ең төмеңгі деңгейі 2003ж болған. Бұл ең алдымен ҚҚС-тың 16% дейін
төмендеуімен ... ... ... 2003ж ... Ең ... 2004ж-8,7%
немесе 18853 млн тг басқа кезеңдермен салыстырғанда құраған. Бұның себебі
осы кезеңде акцизді ... ... ... ... ... ... 8,1% ... 16773 млн тг құрды, яғни 2% 2002ж салыстырғанда
өсіп отыр. Ең ... ... ... ... ... бөлек өнім
түрлерінің ставкаларының төмендеуімен байланысты.
Акциздің бюджетте алатын рөлін айтатын болсақ, ол ... ... ... ... көруге болады. Жер салығы бойынша ... ... ол ... бір кезеңге дейін жоғарлайды, яғни ... ... ал ... ... 2,3% ... ... салық құрылымын талдағаннан кейін, біз барлық салықтар бойынша
түсімдер бірдей еместігін көріп отырмыз, яғни бір салықтан ... ... ал ... аз түседі. Жалпы осы кезең аралығында салық бойынша
түсімдер оншалықты жоғары емес.
2 кестенің ... ҚҚС ... ... ... рөль ... ... ... екінші туынды рөль атқарады, бірақ оның
түсімдері көп болмағанымен де ол ... ... ... ... 3 ... ... қандай орын алатынын көреміз
3 кесте
Акциздердің Қазақстан Республикасы бюджетінің табысында алатын орны.
|Атаулары ... |
| |2002 |2003 |2004 ... ... ... |270,0 |303,5 |242,9 ... | | | ... |16737 |18853 |18956 ... | | | ... ... ... |6,24 |6,21 |7,81 ... ... | | | ... ... есептелген: Қазақстанның статистикалық
жылнама. – Алматы.-2004ж.
3 кестеде ... ... ... ... ... ... қарқынын көреміз. Акциз бойынша түсімдердің шоғарлауда.
2002ж. Олар 16737 млн.тг., ал 2003ж. 18853 млн. тг. ... 2002 ... ... ол 2116 млн. тг. өсіп отыр. Осы ... ... ... 18956 млн.тг. құрады, ал үлес салмағы барлық салық ... ... ... ... ... ... үлес салмағы жыл сайын өсіп
отыр. Сонымен ... ... ... ... ... жасай аламыз.
Мәліметтерді салыстыра отырып, олардың түсімдерінің әр түрлі екендігін
көріуімізге болады. Сонымен біз бюджетке ... ... ... ... ... бәрі-бір салық түсімдерінде ... роль ... Оның ... жыл сайын өсіп отырады.
Монтескье айтқан, тауарға салықтар халық үшін онша ... ... ... ... ... байланысты.Олар өте ойластырылған түрде болуы
мүмкін,сондықтан халық оны ... ... ... де ... үшін ... тауар сатушыға салынуы қажет.Әрбір адам өте жақсы ... ... ... тауарды сатып алғанда акцизді төлейтіні бәріне мәлім./29/
Сонымен акцизді кім ... ... ... кім табылады?Қазақстан Республикасының “Салық және
бюджетке төленетін бақа да міндетті ... ... ... ... ... жеке және ... ... табылады. Олар:
- Қазақстан Республикасының аумағында акцизделетін таурлар шығаратын;
- Акцизделген таурларды Қазақстан Республикасының кедендік аумағына
импорттайтын;
- ... ... ... ... (авиациялық бензинді
қоспағанда) және дизель отынын көтерме, ... ... ... ... Егер Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес бұрын Қазақстан
Республикасының аумағында ... ... ... акциз төленбесе,
конурстық массаны, тәркіленген, иесі жоқ акцизделетін тауарларды,
сондай-ақ ... ... ... ... ... және ... аумағында мемлекет меншігіне өтеусіз берілген
акцизделетін тауарларды өткізуді жүзеге асыратын;
- Қазақстан ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалар ... ... ... ... ... ...... емес тұлғалар және олардың
құрылымдық бөлімшелері де акциз төлеушілер болып табылады.
Ойын бизнесі бойынша төлеушілер болып ойын үйлері,казино және ... ... ... бар ойын ... ... ... салу ... төлеушінің өзі жасап шығарған және өндірген және ыдысқа
құйылған ... ... ... ... ... ... ... тауарларды алыс-беріс негізінде ұқсатуға беруі;
алыс-беріс, оның ішінде акцизделетін шикізат пен материалдарды
ұқсату ... ... ... ... ... ... капиталға жарнасы;
заттай ақы төленген кезде акцизделетін тауарларды пайдалануы;
тауар өдірушінің акцизделетін ... ... ... тиеп жөнелту:
тауар өндірушілердің жасап шығарған және ... және ... ... ... өндірістік мұқтаждарына пайдалануы;
2. бензинді және дизель отынын көтерме ... ... ... және ... ... бөлшек саудада өткізу;
4.тәркіленген және иесі жоқ, мұрагерлік құқығы бойынша мемлекетке
өткен және ... ... ... ... тауарларды
өткізуі;
5.ойын бизнесі саласындағы қызметті жүзеге асыру;
6. лотереяларды ұйымдастыру және ... ... ... акциз маркаларының бүлінуі, жоғалуы
акциз алынатын объект болып табылады.
Салық салу ... ... ... ... ... және оның ... ... жөніндегі
уәкілетті мемлекеттік орган белгілейтін квоталар шегіндегі ... ... ... өнімді өндіру Қазақстан Республикасының
лицензиясы бар болған жағдайда емдік және фармацевтік дәрі-дәрмек
әзірлеу үшін;
- Акцизделетін тауарлардың экспорты;
- ... ... бар ... ... өнім, ҚР
заңнамасында дәрігерлік ... ... ... және ... бір ... ... құйылған. Енді оның төлеушісін анықтайық. ... ... ... ... ... тұтынушылар төлейді. Бірақта
акциздерді көбінесе “тығылған” ... деп ... ... олар ... ... ... көшеді. Бұл жағдайға бензин, темекі,
алкогольді өнімдер жатады.Бұнда орын ауыстыратын тауарлар өте аз.
Көптеген жағдайларда ... салу ... ... ... ... ... ауыртпалығын минимизациялауға қарағанда. Оған мысал болып ... ... ... ... ... бұл ... ставкалардың жоғары
болуы осы тауарлардың түрлерін заңсыз өндіруге әкеп ... ... ... салу ... ... кіріс бөлігінің жоғарлауына
әкеледі және заңсыз айналымды қысқартады.
Акциз ... – бұл ... ... ... ... ... мөлшері.Қойылымдар жекеше және көпше түрде белгілене алады.
Акциз ставкаларының көбісі нарықтағы ... ... ... Оның бірі ... ... ... сұраныста, ал қалғандары кеден
территориясы арқылы еңгізіледі. Акциздің қойылым ... ... ... ... ... және әлемдік ұсталымдар арасындағы
айырмашылық және оның бағасының айырмашылығы ... ... ... ... ... ... ... ставкалар бірнеше топтарға бөлінуі
мүмкін:
- бір түрлі, сапасы бойынша және бағасының ... ... ... ... ... Бұл тұз, ... ... Салмағы, сапасы және т.б. белгілернімен
еркшеленетін тауарлар. Бұған маталар, винолар, ... ... орта ... ... ... бар тауар сұрыптары. Бұған
темекі, шай, кофе ... ... ... 2 ... ставка қолданылады: нақты және
адволорлық. Нақты салық ставкасы ... ... ... ... ... ... өткізілген заттай нысандағы акцизделетін тауарлар
көлемі ретінде белгіленеді. Нақты салық ставкалары келесідей тауарларға
белгіленеді: ... ... ... вино, мықты сусындар, бензин және
т.б.Адвалорлы акциз ... ... ... ... бойынша
салық базасы болып, өндіруші осы тауарды акциздермен қосылған құнға салық
ты қоспағандағы ... ... ... өндірілген , өткізілген
акцизделетін тауарлар құны ретінде белгіленеді. ... ... ... ... және ... тұқымдас балық, зергерлік бұйымдар.
Салық ставкаларын белгілеу экономиканы мемлекеттік реттеудегі ... ... ... ... ... ... ... тұрып,
алдымен берілген тауарлардың тізімін қарастыру қажет. ... ... және ... ... ... да ... ... заңына сәйкес акцизделетін тауарлар болып келесілер табылады.
1. спирттің барлық түрлері;
2. алкогольді өнімдер;
3. темекі өнімдері;
4. құрамында темекі бар басқа бұйымдар;
5. ... және ... ... уылдырығы;
6. бензин (авиациялық бензинді қоспағанда), дизель отыны;
7. жеңіл автомобильдер;
8. отты және ... қару ... ... ... ... ... ... бұйымдар;
10. шикі мұнай, газ конденсаты.
Қызметтің акцизделетін түрлері мыналар болып табылады:
1 ойын бизнесі;
2 лотереяны ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... ... ... Тауардың құнына пайыз бойынша. ... ... ... ... ... ... ... соммасы салық салынатын базада белгіленген ... ... ... ... ... ... тауарлар бойынша
салық базасы өндірілген, ... ... ... ... ... ... белгіленген акциздік тауарлар бойынша
салық базасы ... және ... ... ... ... Ұйым қызметі бойынша және лотерея жүргізу бойынша салық базасы
пайда соммасы ретінде анықталады. Акциздің төлеу мерзімі және ... ... ... ... ... және ... төленетін басқа да
міндетті төлемдер туралы” заңына сәйкес операциялар жасалған күн болып:
- егер осы бапта ... ... ... ... акцизделетін
тауарларды алушыға тиеп жөнелту күні операция жасалған күн болып
табылады.
- Тауар өндіруші өзі ... ... ... ... бөлімшелер желісі арқылы өткізген жағдайда тауарларды
құрылымдық бөлімшелерге тиеп жөнелткен күн болып табылады.
- Акцизделетін алыс-беріс ... беру ... ... тауарларды
мердігерге берген күн операция жасалған күн болып табылады.
- Акцизделетін тауарларды өздерінің өндірістік қажеттеріне пайдаланған
кезде аталған тауарларды ... ... ... күн ... күн ... табылады.
- Лотерея ұйымдастырған және өткізген жағдайда салық органдарына
лотерея билеттерін сатуға ... ... күн ... ... ... табылады.
- Акцизделетін өнім, акциз маркалары бүлінген жағдайда бүлінген
акцизделетін өнімді ... ... ... акт жасалған күн немесе
оны өндірістік процесте одан әрі пайдалану туралы шешім ... ... ... күн болып табылады.
4 кесте
Салықтардың ставкалары және мерзімі.
|Салық салу объектісі |Ставкалары ... ... ... ... ... |Операция біткеннен |
| ... ... ... 10 ... |
| ... немесе құнына |кешіктірмей ... ... ... ... 100% ... ... ... түрлері ... ... ... 10 ... |
| | ... ... ... түрлері |Ары қарайғы қолдануына |Опреация біткеннен |
| ... ... 10 ... |
| ... ... ... акцизделетін |Тауар құнына байланысты |Салық кезеңінің бірінші |
|тауарлар ... |он күн ... |
| | ... ... |
| | ... ... 13-де. |
| | ... ... ... |
| | |он күн ... ... | ... ... |
| | ... 23-да. ... |
| | ... ... күндері|
| | ... ... ... 3-де ... шикізаттан |Тауар құнына байланысты |Тапсырыс ... ... ... |пайызбен , жеке және ... күні ... ... ... | ... ... обектілері |Бір жылға есептелген |Әр айдың 20-нан ... ... ... ... |
| ... минималды | |
| ... ... шегі | ... ... ... ... күні |
|Республикасының ... | ... ... | | ... ... беру | | ... ... ... спиртке ... ... ... үшін ... ... ... |кейінгі 10-нан |
|спирт ... ... ... ... ... заңнама |ҚР кеден заңнамасымен |
| ... ... күні ... ... ... ... ... анықтамасын айта кеткен жөн. Бұл айналым акцизделетін
тауарларды өндіру және өткізу бойынша айналым. Қазақстан Республикасның
территориясында акциз ... ... ... және шикізат өндіретін
салық төлеушіде төленетін салық сомасынан акциз сомасын шегеріп тастауына
мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... өндірілген дайын өнімге
қолданылған шикізат көлемінен анықталады. Акциздік алым маркаларының құны
өндірілген өнім мөлшері ... ... ... ... ... және ... алым ... бойынша мердігермен төленетін акциз
сомасы төлеушінің шығындарына кіргізілмейді.
Натуралды ... ... ... ... ... ... беру ... салынатын айналым болып тауардың құны табылады. ... ... ... ... төленегн акциз өнімді
өткізу бойынша акциз сомасының төмендеуі ескерілмейді.
Акциз төлеу бойынша арнайы ережелер бар:
- ... ... ... бүлінуі кезінде толық мөлшерде:
- ішкі өндіріске алынған акциз алым ... ... ... ... ассортимент мөлшерінде;
- өндірілген өнім бойынша акциз сомасына бірқалыпты мөлшерде.
Акциздерді есептеу механизмі мен тәртібін айта кету ... ... ... тиіс ... анықтау бойынше төлеушінің жиынтық
жұмыстарын көрсетеді.Бюджетке төленуге тиіс ... ... ... ... ... өнімдердің түрлеріне байланысты болады.
Тауарлар бойынша акциздерді есептеу, өздерінде тауардың ... ... ... ... ... ... кейін,
шыққан сомадан өнімдісі таңданылады.
Қазақстан Республикасының салықтар және басқа да міндетті ... ... ... ... бар ... ... орналасқан жері
бойынша салық органдарындағы тіркелімге өзінің ... ... ... ... үшін ... ... ... бөлшектермен құрылған құрылымды бөлшектер бойынша акциз есебі
негізінде есептеледі.
-құрылымдық бөлшектер ... ... ... құру ... ... ... алынады.
-құрымдылық бөлшектер үшін төленетін төлемдерге жататын ... ... ... төлеушілер есептемелерді көрсетуге тиіс.
-ағымдағы төлемдерді қщса алғанда акциздерді төлеу,заңды тұлғалармен
жасалады.
-қарастырылған тәртіп, ... ... ... ... ... ... ... асырушы жеке кәсіпкер акциздерді төлеу кезінде де
қолданылады.
Акциз төленетін жер болып,акциз төлеушінің тіркелген ... ... ... ... ... жағдайда саналады. Ол акцизді
құрылымдық бөлімшелері орналасқан жеріне ... ... ... ... ... тауарларды өндіру жинақтаушы
ведомствосының ... ... іс ... ... өндірілетін тауарлар көлемі, олардың бағалары бойынша құны
туралы ... ... бір ... ... ... ... мерзімінде ведомство есептемесі жүргізіледі.
Олар белгіленген ставкалар көлемінде тауарлар ... мен ... ... ... жүргізіледі.Акциздер сомасы келесі ... ... мен ... ұсталымының қосындысы - 10000
2.акциз ... ... ... ... ... ... сұраным мен ұсынымның
тұрақтылығы,экономиканың ... және ... ... мағлұматтар,акциз ставкаларын есептеу әдісіне көшуге мүмкіндік
береді.Ерікті көтерме баға бойынша акцизді есептеуді анықтайық:
1.жіберу бағасы мен ... ... ... ... ... ... ... бойынша салық төлеу мерзімі күнтізбелік жаңа ... ... есеп беру ... ...... өзінен 400.00 және оған ... 400.01 ... ... тұрады.Ол акцизденген
тауарлардың акциз төлемдері ... ... ... ... де, ... турде де болуы мүмкін.Декларацияда түзетулер,
шимақтар, белгілер болмауы керек.
Акциз бойынша декларация,лотереяларды ... және ... ... ... асырудан,акциздерді уақытылы дұрыс төлеуге
арналған.
400.00 формасы бюджетке төленуге ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізілетін операциялар
ақпараттарды көрсету үшін бағытталған және ол ... ... ... ... үшін иемденген спиртті мақсатқа
пайдалануды іске асырушылар және т.б.
400.00 ... өзі ... ... бұйымдары бойынша ақпаратттарды
көрсету үшін арналған. Ал 400.02 форма өзі ... ... ... ... ... ... операциялар бойынша ақпаратттарды
көрсету үшін арналған.
400.04 формасы шикі мұнай, газ конденсаты ... ... ... ... ... туралы ақпараттарды көрсету ... иесі жоқ ... ... мемлекетке тапсырылуын қайта
құру бойынша.Ал 400.05 формасы бензин және дизель ... ... ... ... ... ... бойынша ақпараттарды
көрсету үшін арналған.
400.06 формасы бекере икрасы және бұлан балығы ... ... ... ақпараттарды көрсету үшін арналған.Берілген форманың
салық базасы берілген құнында көрсетіледі, яғни
400.07 формасы күмістен,алтыннан ... ... ... ... ... бойынша ақпараттарды көрсету үшін арналған.400.08
формасы қару-жарақ бойынша жүргізілетін айналымдар туралы ... үшін ... ... акциз жиындарының маркісінің бүлінуі және жоғалуы
бойынша операциялар ... ... ... көрсету үшін
арналған,және ол салық төлеушімен толтырылады.
400.10 формасы ... үшін ... ... ... есептеу үшін
арналған.Ал 400.11 формасы акцизделетін тауарларды көрсету үшін арналған.(3-
12 қосымша)
Акцизделетін тауарладың негізгі бір ... ... ... ... ... ... бар; жүктік,тауарлы,арнайы,көліктік
Акцизделетін тауарлардың таңбасы ерекше дәрежеге жатқызылады.Акциз
жиынының таубасының тарихы 19-20ғғ-да басталады.Ол ... ... ... ... ... ... ... маркасы саналатын.
Осы белгілердің жасанды түрін қолданғандарды тіпті 2 жылға дейін
түрмеге отырғызылған.Ал одан бері көп ... ... ... ... ... және ... түрін шығарғандары үшін ... ... ... ... ... тауарлар арасынан көптеген төменгі сапалы бұйымдар бар және
кей кезде тіпті сақтау мерзімі өтіп ... ... ... төменгі сапалы тауарларды жоғары сапалы тауарлардың ... ... де ... ... жасалынған магнитафонды басқа жердікі деп
сатып жіберуі мүмкін.Осындай жағдайларды азайту мақсатында ... ... ... таңбасы енгізілген.
Тауарларды таңбалау бойынша талаптарды бекіту,яғни,тұтынушылардың
құқықтарын қорғау бойынша ең ... ... ... ... әкелінетін
тауарларды міндетті таңбалау жөнінде 1996ж қаулы қабылдады.Біздің елде де
өзінше шешімдер қарастыруы ... ... ... Қазақстан
Республикасының өкіметімен « мемлекет аумағына саласыз тауарларды әкелуге
бөгет жасалатын шаралар ... ... ... Бұл құжат сәйкес
ақпараттарынсыз тауарларды сатуға және әкелуге тыйым салғанын көрсетеді.
Ал бұл ... ... кері ... ... ... көп
қарастырылғаннан кейін Қазақстан Республикасы өкіметінің ... орыс және ... ... ақпараттарды салу талаптары туралы»
жаңа қаулысы шықты.Таңбалауға талаптар ... ... ... ... ... ... талаптар болып 3 «Д»
принципі табылады.
Бұл ... яғни ... ... қанғандық,ол өзгерілген
ақпараттарды сияқты толық емес ... ... ... ... ... ... ... тиіс,әрбір тұтынушы
үшін қолайлы;анықтылық,яғни тауар туралы шын және объективтімәліметер.
2001ж. Акциз жиынының ... жаңа ... ... ... 1997ж. ... жиынының таңбасы сақталынды.Акциз жиынының
таңбалары Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жиынының таңбасының құны және оның шығарылу кәсіпорнын шығындар
қатынасына ... ... ... ... ... ... тауарлардың бөлек түрлері
туралы» қаулысында,жаңа үлгінің акциз жиынының таңбасын таңбалауға келесі
тауар түрлері ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Өндірілген акцизделетін тауарлардың жоғалу кезінде акциз толык көлемде
төленеді.Алкогольді ... ... ... ... ... бүлінуі бойынша акциздердің есептелінуі, таңбада
көрсетілген сыйымдылық көлеміне қолданылатын белгіленген ставкалардан ... ... ... ... болмаған жағдайда,бүлінген немесе
жоғалған таңбалар бойынша акцизді шығару ең көп сыйымдылық көлемінен алынып
жүргізіледі,оған ... ... ... ... болатын алдынғы кезеңде,
салық кезеңі аралығында өнімдерді ... қүю ... ... ... акциз келесі жағдайларда төленбейді: ... ... ... ... төтенше жағдайлар салдарынан
болса,жоюға есептен шығаруға ... ... ... ... ... жиынының бұзылған таңбалары.
Акцизді салудың ерекшелігінің бірі болып сыртқы сауда айналымдағы
акциздерді ... ... ... ... ... ... болуында.Бұл жерде кедендік толтырулар өз кезегінде тауарлар
қоймаларымен көліктік қаражаттарды белгілі салықтық тәртіпке қою ... ... ... ... толтырулар кеден органдарының
кедендік қызметтері аймағындағы белгіленген жерлерде жүргізіледі.Бұл ... ... ... ... ... акцизделетін тауарлардың
заңды түрде өткізілуін растауға мүмкіндік береді.Қазақстан Республикасы
аумағына әкелінетін ... екі ... ... ... ... - ... болған ел.
Бірінші принцип бойынша акциздерді алудың ... ... ... ... табылады яғни ... ... және т.б. ... ... экспортталатын тауарларға акциз салынбайды.
Сондай-ақ бұл принцип бойынша акциздерді алу ... ... ... ... ... протоколмен анықталады.Қазақстан
Республикасының «салық және басқа да ... ... ... ... ... импортталатын акцизделетін тауарларға келесі
жағдайларда акциз ... ... ... ... ... ... ... акцизден босатылытындығы заңмен бекітілген;
-Сыра,ішімдік сусындары,винолар,спирттің барлық түрлерінен басқа
акцизденген ... ... ... түрде кедендік жүктің диклорациясының көшірмесін
көрсету тиіс.Келесі акцизделген тауарлар импорт бойынша салынуға жатады:
шикі,мұнай,дизельді жанармай,таза былғарыдан ... ... ... ... ... ... ... және ҚР-ң ҰБ бағыты бойынша
шетел бағамымен, сондай-ақ теңгедей төленеді.Шетел бағамымен қайта есептеп
шығарылған салық ... ... ... ... ... ҰБ-к бағыты
бойынша теңгедей төленеді, тек ҚР-ң кедендік ... ... ... ... ... есепті кезеңдегі келесі айдың 25-не ... ... үшін ... ... салық комитеттеріне
көрсетеді.Кедендік бақылау мен тауарлардың кедендік толтыруларын ... ... ... ол ... ... ... ... мақсатты
қолданылғандығымен байланысты салықтарды төлеу бойынша және ... зона ... ... ... ... ... және ай сайын есепті айдан ... ... 15 ... ... көрсетілген жүк кедендік декларациясының
көшірмесі салық төлеушілердің құжатына салық органдарымен тігіледі.
Төменде көрсетілген акцизделетін ... ... ... ... ... ... ... норма
бойынша заңды тұлғалармен импортталады;
2. Жолаушыларды,жүктерді халықаралық ... ... ... ... ... үшін қажеттілер.
3. Қазақстан Республикасының кедендік шекарасы арқылы оларды
өткізуге ... ... ... ... ... және ... ... жарамсыз болып қалулары.
4. Құжатты көрсету кезіндегі Қазақстан ... ... ... ... ... көрсету түрінде
әкелінетіндер.
5. Халықтық ... ... ... ... ... және ... ... ресми пайдалануы үшін, ... осы ... және ...... қызметкерлердің, олармен бірге
тұратын отбасы мүшелерін қоса алғанда, жеке пайдалануы үшін әкелінген ... ... ... болып табылатын халықаралық шарттарға
сәйкес акцизден босатылатын тауарлар
7.Қазақстан Республикасының ... ... ... “Еркін айналыс үшін тауарлар шығару” режимін қоспағанда,
Қазақстан Республикасының кеден ... ... ... режимі
шеңберінде акцизден босатылатын тауарлар
Ерікті айналым үшін ... ... ... ... ... тәртіппен
төленеді.Салық төлеу бойынша мақсатты жеңілдіктер көрсетумен пайдаланады.
Қарыздарды алу кезінде акциздер ... пеня ... ... ... ... ... төленеді,ал жауапкершілік шаралары – Қазақстан
Респуликасының кедендік заңнамасына сәйкес.
Акцизделетін тауарлардың импорты бойынша салық салу объектісі ... ... ... ... ... құны табылады. Таңбалауға жататын
тауарлар бойынша, төленуге тиіс ... ... ... ... ... ... жиынының таңбасының құны азаяды.
Қазақстан Республикасының аумағына әкелінетін тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген бағаммен жүргізіледі.
Таңбалауға жататын акцизделетін тауарларды топтастыру кезінде кеденді
жүктік ... ... ... Республикасының заңнамасына сай
жүргізіледі. Кедендік органдар үшін акциздердің төленуін растайтын: төлем
құжатын ... ... ... 1 ... деклорантшы көрсетеді және де
тауарының төленгені туралы банктің жазбаша құжаты болуы керек. ... ... ... ... ... сапасы кедендік
органдарының депозиттік шотына ... және ... ... ... де ... ... төленген сомалар төленуге тиіс сомадан асып
кетсе, онда төлеушінің рұқсатымен бұл сала ... ... ... ... ... ... үшін келесі құжаттар қажет:
-төленген акциздердің қайтарымы туралы төлеушінің өтініші;
-кеден органдарымен толтырылған кедендік ... ... ... ... тиіс ... сомасы туралы төлем құжаттарының көшірмесі;
-кедендік құны бойынша декларация.
Құжаттарды көрсеткеннен кейінгі қайтарымды Қазақстан Республыкасының
салық туралы заңымен ... ... ... іске ... ... ... ... акциздерді қолдану ерекшеліктері.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... акциз алынбайды. Қазақстан
территориясы бойынша спирт, алкогольді өнімдер транзиті, кеден органдарының
депозитіне ... ... ... ... іске ... ... ... акциздер алынбайды. ТМД ... ... ... ... ... айналымдағы тауарларды шығару
сияқты кеден органдарының депозиттік шотына акциздер аударылады.Арнайы
экономикалық зона ... ... ... ... зона ... ... ... тыс жерлерден тауарларды
экономикалық зона ... ... ... акциз алынбайды.
Егерде осы тауарлармен коммерциялық операциялар жүргізілсе, акцизде
кедендік заңға сәйкес алынады. ... зона ... ... ТМД
елдерінде жасалған тауарлардан акцизді жалпы ... ... ... ... ... тауарлар бойынша акциз қойылымдары өнімнің бір ... ... (5 ... ... ... тауарлар бойынша акциз қойылымдары.
|Атаулары ... ... ... |
| ... ... ... ... литр ... және ... |0,4 ... литр ... және арқан балықтары |100% ... ... |4 евро /1000 дана ... |31 ... ... ... ... май ... ... ... ... |10%, ... 0,5 евро/куб.см кем |
| ... ... ... ... ... №137 ... Республикасының территориясынан акцизделетін тауарларды нақты
реэксперттеу акциз бойынша ... ... ... ... ... ... шарты арқылы іске асады. 6 ай ішінде тауарлардың
нақты реэкспорты іске аспаған жағдайда ... ... ... жатады. Реэксперттенетін тауарларды шығарған кезде ... ... ... ... ... ... егерде;
-реэксперттелетін тауарлар алып келген кездегі қалпында болса;
-әкелінген уақыттан бастап, 2 жыл ... ғана ... ... ... ... табу ... ... акциздер сомасын қайтарып алу үшін кеден органдарына берілген
құжаттар негіз болады. Мысалы: соманың ... ... ... ... жүктік декларацияның көшірмесі және т.б. тауарларды
жойған жағдайда ... ... ... ... ... ... Қазақсатан Республикасының
заңымен анықталған көлемінде әкелінетін тауарлардың акциз соммалары:
1-5 күнге дейін – айдың 8-де бюджетке ... ... – 13 күні ... аударылады;
11-15 дейін – 18 күні бюджетке аударылады;
16-20 ... – 23 күні ... ... ...... ... ақырғы күнінде бюджетке аударылады;
29-31 дейін – есепті айдан кейінгі 3 күні бюджетке ... біз ... ... ... ... ... зерттедік,
сондай-ақ тауарлар импорты кезінде акциз қойылымдарын қарастырдық және
акциздердің шығарылуы қалай жүргізіледі екенін көрсеттік. Енді біз, мысал
ретінде Жетісу аудандық салық ... ... ... ... ... ... ... салық комитетінің мәліметтері бойынша акциз
түсімдерін талдау.
Берілген ауданның акциз бойынша болжамы – 479179 мың тг. ... ... – 536879 мың тг ... ... ... ішінде алкогольді
өнімдерге акциздер бойынша болжам 116,7%-ға ... ... ... ... 125236 мың тг ... ... ... 11 алкогольді өнімдерді өндіруші тіркелген, оның 7
жұмыс істейді.
1. арақтар, винолар,коньякті өндіруші ЖШС “КДД”
2. шампан өндіруші ЖШС ... сыра ... ЖШС ... сыра ... ЖШС ... сыра ... ЖШС “СП Ирбис”
6. сыра өндіруші ЖШС “Алтын Орда”
7. сыра өндіруші ЖШС “Дербес”
Сонымен, ауданда арақ өндіруші – 1 ... ... – 1 ... – 2 ... ... – 1 ... сыра – 5 кәсіпорын, мықты 6
кестенің жалғасы
сусындар 1 кәсіпорын.
6-кесте
31.12.2004 ж жағдайы бойынша және 2003ж ұқсас кезеңінде жалпы ... ... ... түрі ... ... |31.12.2003ж түсім |Ауытқуы ... |46053,8 |48743,8 |-2690 ... |8445,9 |47946 ... ... |22292,2 |5071,6 |17220,6 ... |15506,1 |9892,2 |5613,9 ... |75067,2 |72329,4 |2737,8 |
| |6 ... ... ... сусындар |148721,4 |31086,1 |17635,3 ... ... |1244,5 |4158,9 |-2914,4 ... ... |13881,3 |8967,7 |4913,6 |
| | | | ... ... |68379,8 |94251,5 ... ... май |14793,4 |2475,9 |12317,5 ... |38304 |10963 |17341 ... |536941,1 ... ... ... ... ... ... Салық Комитетінің мәліметтері.
Айтып өткендей, алкогольді өнімдерге акциздер бойынша болжам 106,7%
орындалған немесе 209690 мың тг жоспар ... ... ... 223736 мың ... ... ... ... түсімдерді талдау түсімдердің 17771,2 мың
тг қысқарғанын көрсетеді.
7 кесте
Алкогольді өнімдерге акциз бойынша түсімдері*
|Өнім түрі ... ... ... көлемі мың|Өткізу көлемі мың|
| | |тг |тг |
| |2003 |2004 |2003 |2004 |2003 |2004 ... |53153 |72465 |89166 |213367 |85736 |151373 ... |139980 |86458 |231733 |159573 |268620 |169858 ... |61175 |83900 |327503 |591531 |319533 |541074 ... |119958 |106512 |257335 |267816 |234984 |256944 ... сусын |115356 |158420 |246631 |449369 |228748 |474556 ... ... ... ... 7 кестеден, ауданның ірі ЖШС “КДД” өндірісі бойынша
алкогольді өнімдерді ... ... ... ... орындалмағанын
көреміз. Алкогольді өнімдерді шығару көлемінің төмендеуі қажетті негізгі
ректификатының ... ... ... бұл ... ... ... көруде және шикізат иемденуге еркін қаражаттары жоқ. Сатып
алу қабілетінің төмен болуына байланысты ... ... ...... ... 74268 мың тг, ал ... ... 46053,8 немесе 62%
мың тг құрды. 2003ж қарағанда 2690 мың тг ... 5,5 % ... ... ... қарамастан, түсімдердің қысқаруымен
болжамның орындалмауы байқалады. Бұл арақ өнімдеріне салынатын акциздер
қойылымдарының ... ... ... ставкасының төмендеуі
арақ өнімінің 60%-дан 40тг төмендеуіне байланысты.
Коньяк - болжам бойынша 15710 мың тг. сомада ... ...... тг. ... ... 141,9% ... орындалуы сияқты түсімдерінің өсуі де ең ... КДД ... ... ... ... ... Егерде 2003ж. Импорт
коньяк өнімдерін 73,3% шығарса,қазіргі уақытта-100,5%. Натуралды ... ... 2003ж. 327503 ... ... 61175 далл ... ал 2004ж.
591531мың.тг. сомасына 83900 далл құрған.Егер де 2003ж. ... ... ... ... 319533мың.тг. болған,ал ағымдағы жылда –
541074мың.тг.,бұл сұранымның жоғарылауын және ... ... ... ... ... ... ЖШС негізінен осы коньяк өнімдерін
өндіруге бағытталған.Себебі, қалада ол жалғыз коньяк өндірумен айналысады.
Вино – болжам кезінде ... ал ... ... ...... 72,9%. 2003ж. Түсім деңгейі 47946мың.тг. құрады.Өткен жылға қарағанда
едәуір қысқарулар байқалуда: ... ...... ... ... сұранысының азаюына байланысты.
Шомпан - шампан бойынша екі акциз төлеуші тіркеуде тұр: «КДД»ЖШС және
«Ралко». 2004жылға болжам бойынша 13000м.тг.сомасында,ал ... ... ... ... ... ... 2003жылға түсім – 9892,2мың.тг.
құрған.Болжамның орындалуына және түсімнің 5613,5м.тг.-ге өсуіне бірден бір
себеп, «КДД»ТОО ... ... ... ... 2003ж.
акцизделетін өнімдердің берілген түрі ... ... ... және 234984мың.тг өткізілсе,онда 2004ж.ұқсас кезеңінде
267816мың.тг.немесе 106512далл өнім ... ... ... ... ... ... ... түрінде кейбір төмендеулер
байқалуда,бірақ құндылық ... өсім ... ... ... ...... кезде Жетісу ауданында бес кәсіпорын сыра өндірумен
айналысады: «Акнар» ЖШС, «Динал»ЖШС, «СП Ирбис»ЖШС, «Алтын ... ... ... ... ... табылады. 2004ж.кәсіпорындармен
1292668,4 далл сыра шығарылған, 1289099,9 далл өткізілген, болжам бойынша
61649 м.тң. ал нақты түскені ... ... ... ... ... ... кезеңінде ондіріс көлемі ... ... ... 1263453,5 далл өткізілген.
Ойын бизнесі – болжам бойынша 10942м.тг. ... ...... ж әне 126,9% 2003ж. ... ... ... және 54,8%-ке
өскен.Түсімнің өнуі ең біріншіден төлеушілер соманың көптілігімен
түсіндіріледі.Егерде 2003ж. Берілген ... ... ... 13 ... 16 болды. Жаңа ойын мекемелері қалыптаса бастады: «Әділет»ЖШС,
Group LTD, Asia ЖШС, Рио казиносы.
Сәйкесінше, акциз салу объектісі де ... ... ... АЕК ... ... өскен.
Бензин және дизель отыны – 01.01.2004ж ... ... және ... ... ... өндірумен айналысатын кәсіпорындар бензинге акциз
төлеушілер болып табылады. Жетісу ... ... ... ... 24 АЗС бар: ... ... ... “Эврика-2”Концерн
“Сонар”, “Конда”, “Мунай Интернейшнл”, ЖШС“Икар”, АЗС“Баян ... АЗС ... ЖШС ... ... АЗС“Алга”,АЗС “Эллада”,ЧП
Степаненко, ЧП ... ... ... АЗС ... ... Сонар Нефтепродукты, АЗС Саяхат, Просистем Петролиум.
Бензиннің және дизель оты бойынша көтерме ... ... ... ... ... ... ... 25 заңды және жеке
тұлғалар тіркелген: Дра ЖШС, ... ЖШС, ... ЖШС және т.б. ... кезінде
бензинге салынатын акциз сомасы – 27868 мың тг, бюджетке ...... тг, ... орындалуы – 101,6%.Дизель отыны бойынша бекітілген болжам
– 9380 мың тг ... ... – 14793,4 мың тг, ... ... ... ... ... және де бензин, дизель отындары
бойынша түсімдердің көбеюі ... ... яғни ... ... ... ... тәртіппен бензинге салынған акциздерді – 6806,8 мың тг сомасында,
және дизель ... – 3167,8 мың тг ... ...... ... 158,896 мың тг, ал нақты түсімі ... мың тг ... ... 1024 % орындалды. Негізгі акциз ... АПК ... ... 2004ж ... 162583,1 мың тг ... өткен жылдың
ұқсас кезеңінде түсім 137,9% өскен.
АПК-дан бөлек, электроэнергияға акциздерді төлеушілер ... ГЭС ... ... салу ... ... ... ... жолымен өз электроэнергиясымен сыналатынкезіндегі, өндірілген
электроэнегия саналады. 2004ж үшін ... ... 53,3 мың тг ... Оған АПК кассалық әдісімен есептеу әдісіне көшуі себеп болды. Соның
нәтижесінде, акцизді шығаруға дейін 118017,2 мың тг ... ... 2003 ... мың тг ... өндірілді, сонда ағымды жылда 6468670,1 мың
тг құрды.
Сонымен, Жетісу ауданы бойынша салық ... ... ... төленетін акциз жоспары 112% орындалды, нақты түскені 536,8 мың тг
құрды, ... ... 479,1 мың тг, ол57,7 мың тг көп. ... 2003ж және
2004ж мәліметтерді салыстырсақ онда түсу айырмашылықтарын 2004ж ең ... ... ... мен ... ... яғни олар ... тг және 162631,9 мың тг ... Ал 2003ж ең көп ... ... мен ... ... яғни 723239,4 мың тг және 131086,1 мың ... бұл айырмашылық жыл сайын сату көлемінің жоғарлауымен және салық
төлеушілердің санының көбеюімен түсіндіріледі.
бюджетке ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Осындай жағымды нәтижелерге қарамастан, әлі де ұнамсыз мәселелер бар.
Акциздер бойынша жағдай келесі ... ... ... ... ... болжанатын табыстар бойынша акциздердің өсім қарқыны көрінеді,
әрине ол өсіп отыр, себебі: ... ... ... ... ... ... акциз өте жақсы үйлесіп тұр, ол үшін
жаңа акцизделетін тауарлар еңгізу ... және ... салу ... ... жж ... республикалық бюджет үзілісіндегі акциздер
бойынша болжамның орындалуы* (млн.тг)
|Респуб.бойынша акциз ... |2002ж |2003ж |2004ж ... |7804,3 |10502,5 |22110,9 ... |7189,2 |10921,7 |16841,3 ... ... (%) |92,1 |104,0 |76,2 ... мемлекеттік табыстар Министрлігінің салық комитетінің есеп ... ... ... ... бойынша акциздің түсу диаграммасы
Сурет 1
2004ж акциз салығының жоспарланған түсімінің едәуір өскені байқалады.
Бұл 1999ж Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... ... ... туралы” Жарлығының енгізілуімен
байланысты.Ол салық базасын кеңейтті. Егерде акциз ставкалары 14-75%
аралығында болса және акцизделген ... 17 ... ... онда ... 22 ... ... және акциз ставкалары үлкен шекара
аралығында: 10%-дан - 100%-ға дейін.
2004ж ... ... жаңа ... ... ... ... тауарлардың тізімінен былғарыдан жасалған бұйымдарды алып
тастаған және қайтадан салық салу базасы ... – оған ... газ ... ... және ... жылдағы акциздердің түсімі ... ... ... ... өндіру көлемнің төмендеуімен
түсіндіріледі, ол дайын өнімнің бағасының жоғары ... ... ... ... себептердің бірі – алкогольді өнімдердің импорты
және өндірісінен ... ... ... ... ... Мысалы,
статистика бойынша Комитеттің ресми мәліметтерімен Қаржы Министрлігінің
есебі, мемлекеттік бюджеттің ... тек ... ... ... ... ... 3 млрд. сомасын құрғанын көрсетеді. Пайдаланылған
спирт ресурстары, ликерлі-арақ және арақ өнімдерінің ... ... үшін ... көлемнен 1,5 есе асады.
9 кесте
2002-2004жж Алматы қаласының акциз болжамының орындалуы
|Алматы қ. ... ... |2002ж |2003ж |2004ж ... |1945,0 |2282,4 |2826,6 ... |1338,2 |1648,3 |2319,2 ... орындалу пайызы |68,8 |72,2 |82,1 ... ... ... ... ... ... ... бойынша бюджетке түскен акциздер түсімін талдау болжамның
орындалуы 2002ж – 68,8 %, 2003жж – 72,2%, ал ... ... ... ... ... ... ... акцизделетін
тауарлардың әкелінуі мен өндіріс көлеміне тікелей бағынышты. Өкімет акциз
ставкаларын да, акциз салынатын таурлар тізімін де ... ... ... ... ... ... жыл сайын акциздердің рөлі
өсіп отыр. Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетінің жалпы ... ... ... көбі акциздерден құралады.
Республика табысын қалыптастырады және ... ... ... ... ... еңгізеді.
2002-2004ж Алматы қаласы бойынша акциз түсудің диаграммасы
Сурет 2
Болжамның ... ... ... ... сапасының жақсаруына
әсер етпейді. Болжамның орындалуында меншік кәсіпорындарының және кішігірім
бизнестің ретсіз рейдтік тексерілуі жүргізіледі.
10 кесте
2002-2004 ж ж ... ... ... ... ... ... ауд бойынша барлық |2002ж |2003ж |2004ж |
|акциздер | | | ... |317136 |311928 |479179 ... |321799 |348480 |536879 ... ... ... |101,4 |111,7 |112 ... ... ... ... ... ... ... бойынша акциз түсуінің диаграммасы
ЖОСПАР
НАКТЫ
Сурет 3
Жетісу ауданының акцизден түсетін түсімдерін қорыта айтқанда, ол жылдан
жылға өсуде.2002ж-101,41%,2003ж-111,7%,2004ж-112%.
Болжамның жоғарлауы ... ... ... ... ... фискалды органдардың жұмыс сапасының жақсаруына әсер етпейді.
Болжамның орындалуында меншік кәсіпорындарының және ... ... ... ... ... САЛЫҚТЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстандағы акциздік салықты оптимизациялау жолдары
Кенелді Қазақстанның болашақта ... ... ... ... ... ... ... айтсақ Қазақстандағы акциздік
салықтың жетілдіруімен тығыз байланысты екені ешкімге ... ... ... ... ... ... ... өткен: салық әкімшілігін жаңартуға бағыттылғандардың бірі,акциздер
бойынша қосымша резервтерді ... табу ... ... ... ... болып табылады және кәсіптің қаржылық
нәтижесіне әсер ... ... ... ... ... болып табылады.Акцизделетін өнімдердің тізіміне бірінші
қажетті заттар болып табылатын тауарлар ... ... ... және ... ... ... төлеушілерге міндеттеледі.
Қазіргі акциз сомасы акцизделетін өнімдердің салық салу саласында
олардың іске ... ... мен ... ... қағидаларын,ерекшеліктерін анықтайды.Акциз ... ... ... елде келесі міндеттер қойылған:
-темекі және алкогольді өнімдердің импорты мен ... ... ... және ... төлеу үшін күресті күшейту.
2002ж. Салық полициясы жүргізген іс шаралар ... ... 6514 ... іс қаралды,және акцизделетін өнімдердің заңсыз
айналысының жалпы сомасы 893,3 млн.тг.
Жасырын емес өндірілген алкогольді ... өз ... ... ... ... ... жоғалуы ықтимал.Сонымен,2002ж.салық
органдары спирт және алкогольді өнімдерді шығарумен айналысатын 213 ... ... ... қандай шараларды қолдану керек?
Біріншіден,салық қызметімен ескерілмеген алкогольді өнімнің көлемін
қысқарту арқылы салық жиналымын ... ... ... ... ... ... ... мәселесін шешу қажет.
Салық жиналымын жоғарлатуға бағытталған іс шаралардан басқа ... іс ... ... қажет.
Алкогольді өнімдердің өндірілін және айналымын бақылауды жақсарту
бойынша бүгінгі күнде іс шаралар жеткіліксіз.Сондықтан ... ... және ... үшін ... монополияны енгізу қажет.
Қарастырылған мәселені шешу үшін 2003ж. Алкогольді өнімнің айналымымен
өндірілуін мемлекеттік бақылау ... ... ... болатын.Оның
мақсаты Қазақстан Республикасының аумағында алкогольді өндіруді өткізу
және өндірумен айналысатын кәсіпорындарды ... көз ... ... мына ... шешу ... ... қозғалысын бақылау,спиртті ұрлап сату және ... ... ... күресу,акциз қызметімен жұмыс жасау,бірігіп тексерулер
жүргізу және тағы басқа.
Комитеттің қызмет ету кезінде жүргізілетін жұмыстардың негізгі ... ... ... ... ... болған себебі,көп
ұйымдар бұрынғы лицензиаттармен берілген лицензиялар ... ... ... барлық өндірушілер ... ... ... және ... ... ... актілерінің орындалуын қамтамасыз ету,жерлердегі жұмыстардың
жағдайын бағалау ... ... ... ... қызметін ақпараттар бойынша аналитикалық жұмысқа
бағыттау қажеттілігі туындады.Бұл жердегі ақпараттар ... ... ... актілермен заңдарын бұзған заңды және жеке тұлғалар қатынасына
әртүрлі шаралар қолдану тиіс және де бақылау ... ... ... ... ... және ... қамсыздандыру
бойынша технологиялық бақылауды іске асыру керек.
«Сондай-ақ, жасандылар мен өндірушілердің өзі және ... ... ... өз жерінде: зауыт-сапасымен,билік-заңмен»
Мысалы,»Ралко» ... ... ... ... ... кезінде пластикалық
қалпақшалар,арнайы акциздік ... ... ... ... осы ... ... ... «Рлко»
шығармаған.Сонымен қатар олардың құмыраларында бірнеше құпиялар бар,оларды
тек АҚ президенті және ... ... ... ... жүргізілсе арақтармен шампандарды шығарғандарын анықтайды.Тек
2002жылдағы тексерулер ... ... 40 ... ... ... ... ... өнімдерге химиялық талдау кезінде жасанды
екенін анықтаған.Бұл кезде үкімет араласу қажет.
Қазіргі кезде ... ... ... шешімі бойынша құрамында 12
градустан көп этиль спирті бар алкогольді ... ... ... ... тиым ... оқу орындарында жұмыс уақыты
кезінде тамақтанатын жерлерде алкогольді ішімдіктерді сатуға тиім ... ... ... спирттік ... ... ... ... неге 11 ... ... 13 градус емес ал 12 градус деген
әділ ... ... ... ... ... бастығы Виктор
Меркердің ойы бойынша «12%- бұл ең жоғары ... ... ... 12% ... этил ... бар ... ішімдіктерден
болады.Жасанды арақтардың көп болуына байланысты олардың барлығын бақылау
мүмкін емес,сондықтан спирттік ішімдіктерді сату ... ... ... ... бойы бойы жұмыс істейтін дүкендер ашылуда
онда спирттік ішімдіктерді ... ... ... ... ... ... ... керек.»
Нарықтағы жағдайды жақсарту үшін 1996ж. Соңында құрылған алкогольді
өнімдерді өндірушілердің ... ... ... ... экономикалык және өндірістік мәселелерді шешу үшін 160 ... ... ... ... ... нарықта
жақсарту бойынша бір қатар қажетті ұсыныстарды құрылған ... ... ... ... кодекспен
қылмыстық кодекстегі ерекшеліктер заң ... ... ... қана ... ... ... жауапкершілікке тартуды көздеді.
Салықтардан бас тарту мүмкіншіліктері тек заңнама деңгейінде ... ... ... жүргізіледі.Бұл заң шығарушылардың ойланбаған
жұмысының нәтижесі деуге болады.
Мысал ретінде,сыртқы сауда операциясына жанама салық салу ... ... ... ... тәжірибеге
қарамастан,көп елдерде қосымша құнға салынатын салық ... ... ... ... ... ... ... болады.
Ұқсас жағдай жанама салықтың басқа түрі бойынша қалыптасты – акциз ТМД
құрамына ... ... ел ... қарасы бойынша олардың ставкаларын
бекітеді.Кейбір акцизделетін тауарлар,әсіресе бензин және ... да ... ... вино ... екі рет ... ... тұтынушы елде.Бұндай тәжірибе мемлекеттік салық ... ... ... ... ... та ... ... өндіруші үшін ол тиімсіз,себебі ол ... ... ... бәрі ... ... заңнамаларына жаңылыс еңгізеді,олардың
қолданылуын қиындатады және ... ... ... ... ... ... қалыптасқан жері ұстанымдарын пайдалану,мемлекет аралық
деңгейде келісілген салық саясатын жүргізуді қарастырады.Кез ... ... ... ... ауытқуы болмауы үшін,импорт кезінде және ішкі ... ... ... ... ... ... бұны іс ... асыру
қиынға соқты,себебі әр елдің экономикалық бағыты мен құрылымы әр түрлі.
2000ж ҚР ... ... ... ... ... ... қызметін жетілдіру бағдарламасының маңызды
бір ... ... ... ... айналымы мен акциздердің түсімін
толықтыруды қамтамасыз етуді бөліп ... ... ... ... барысында келесі іс шараларды
жүргізу қарастырылған:
-алкогольді өнімдердің айналымы мен ... ... ... бағдарламасын өткізу;
-алкогольді өнімдердің айналымы мен өндірісін мемлекеттік реттеу туралы
заңын қабылдау;
-акцизделетін ... ... ... мен ... ... ... ... қабылдау және өңдеу;
-акцизделетін өнімдер айналымы мен өндіріс баланстарының жүйесін енгізу
және ұйымдастыру.
Алкогольді ... және этил ... ... мен ... ... ... бойынша бағдарлама, нашар сапалы өнімдерден
тұтынушыларды қорғауға негізделген.
Берілген ... ... ... ... ... отандық алкогольді өнімдердің бәсекелік қабілеттілігін
жоғарылату болып табылады.
Келесі міндеттерді шешу ... бұл ... іске ... ... ... және ... ... ұйымдастыру;
-заңды өндірушілер үшін экономикалық тиімді шарттардың құрылуы;
-алкогольді өнімдер мен спирттің барлық түрлерін өндіру легализациясы;
-заңсыз айналым мен күресу;
... ... ... және ... саясатын жетілдіру;
-нормативтік құқықтық базасын жетілдіру;
-бақылау қызметін ақпараттық технологиялық ... ... ... ... орындалуы келесі нәтижелерге
әкеледі;
.Алкогольді нормативті реализациялау;
2.Шығарылатын өнімдердің ... мен ... ... бекіту.
3.Бюджеттің кіріс жағын толтыруды қамсыздандыру.
«Ғылыми-методологиялық жүйелілікті талап ететін және ... ... ... ... ... ... анықтайтын,негізгі
бағытталған іс шаралардың бірі болып,мұнай өнімдер нарығындағы акциздік
салық табылады.»
Толық ... ... ... ... ... ... бар және
бірінші кезекте салық жүйесінің баланстанбағаны.Ішкі нарыққа бағдарланған
мұнай өндіретін өнеркәсіп ұйымдары салық жүктемесін 25-30% ... ... ... ... ... айналысатын ұйымдар 15-20% көлемі
жүктемесіне ие.
Берілген жағдайдың дамуына себеп болатын факторлар: ... ... ... және ... ойының қозғалысының реттелмеуі, нормативтік
құқықтық актілердің келел еместігі мұнай өнімдерін өндіру және ... ... ... біртұтас автоматтандырылған жүйесінің болмауы.
Мұнай өнімдерін шығарушы ұйымдар мен өндірушілердің арасындағы ... ... ... ... ... және де ... ... салықтардың түсуі үшін Қазақстан Республикасының мемлекеттік
кірістер министрлігімен жасалған және 2000ж. 2наурызынан ... ... ... ... ... өз алдына келесі мақсаттарды қойған:
-мұнай өнімдерін өткізу және ... ... ... ... ... өнімінің импортына бақылауды күшейту;
-мұнай өнімдерімен көтерме және ... ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру
инфраструктурасын дамыту.
Көрсетілген міндеттердің орындалуына байланысты келесі экономикалық
нәтижені аламыз;
-бензин нарығын легализациялау;
2.мұнай өндірілген ... ... және ... ... ... ... салаларында айналым мен өндірудегі тусетін түсім арқылы
бюджеттің кіріс жағының орындалуы максимилизациясы.
Қойылған мақсаттарға жету үшін бағдарламада іс ... ... және ... ... ... ... салу субъектілерінің
ерекшелігі және тағы басқалары.
Республикадағы мұнай ... ... ... ... ... ... экспорттық-импорттық баждардың ставкалары;
-шикі мұнай экспортқа және мұнай өнімінің импортына жеңілдіктер;
-акциз ставкалары.
Республикада мұнай өнімдері ... ... ... ... ... ... сауда кәсіпорындары.
Бензин және дизель отынына акциздерді төлеу жауапкершілігі бұрын
жүргізілетін акциз ... ... ... АЗС ... ... ұрлап сатылған өнімдер акциз төлеуден кеткен.
Акцизді төлеу тәртібіне және есептеленуіне жаңа ... ... ... ... ... ... және ... процестеріне барлық
қатысушылар арасында акцизді төлеу жауапкершілік тарту және бюджеттің ... ... ... ... беруі керек.
Бензин және дизель отынын өткізумен ... ... мен ... ... ставкаларын бөлу жолымен мұнай өнімдеріне акциздерді
кезеңдік бағдарламада қарастырылады.Бұл қолданылатын ... ... ... ... ... және жаңа бақылау әдісін
жүргізген.Сонымен бірге,мұнай ... ... емес ... ... ... ... түседі,ол салық салу базасын кеңейтеді.
Көтерме саудамен айналысатын ... мен МОЗ қуыс ... ... ... ... етеді.
Сонымен , ағымдағы жылдың ақпан-наурыз айларында ... ... ... ... ... ... ... белгіленді және
бірінші кезеңде МОЗ мен бөлшек сауда арасында 90 және 10 ... ... ... ... ... ... саласының
,20%-на дейін ауыстыруы қарастырылған.
Бөлшек секторындағы мемлекеттік реттеуді күшейту үшін мұнай ... ... ... ... ... ... ... іс-шараларды
жүргізу керек.Ол Қазақстан Республикасының бюджетке ... ... ... да ... ... ... заңының 139-2 мақаласында бекітілген.
Онда келесі анықталған дизель және бензин отындарын ... және ... іске ... ... ... ... жеріне байланысты
аумақтық салық органдарында тіркелуі керек.Сонымен бірге сол заңның ... ... ... ... ... ... үшін салық төлеуші 25 АЕК шамасында айып төленуі қарастырылған.
Біздің көз қарасымызша,мұнай өнімдерін өткізіді ... ... ... көтермелеп,сондай-ақ бөлшектеп өткізушілерді міндетті
лицензияландыруды енгізу дұрысболар еді.
Мұнай өнімдерін ... ... ... ... саясаттың
жетілдірілуі келесіні қамсыздандыруға мүмкіндік береді.
1.Мұнай өнімдерін өткізумен айналысатын кәсіпорындар мен дизель және
бензин отындарын өндірушілерден ... ... ... ... ... ... және ... отындарының көлеңкесі ... ... ... ... ... бақылау орнату;
4.мұнай өнімдерін отандық өндірушілер қызметінің тиімділігін балағаттау
үшін ... баға ... ... есептен шығару механизмінің кейбір жағдайын анықтау талап
етіледі.Заңнаманы бірігіп пайымдау мақсатында,арқан балық және бекере балық
жануарларына ... ... ... анық ... ... қажеттілігі
туындайды.
Бұл мақсатта алкогольді өнімдердің импорты мен өндірілу Акциздік
саясаттың ... ... ... теке ... ... ... ... толық жиынын қамтамасыз көлемін есепке
алу бойынша түбегейлі шараларды қабылдау керек.
Біздің ойымызша салық формалары заңнама ... ... ... ... ... ... ... нарық бір
орында тұрмайды екенін білуіміз керек.Ол үнемі қозғалыста болады.Көлеңкелі
нарықтың туу себебі болған – ол ... және ... ... ... ... өнімдерді өткізу және өндіру
саласында жаңа шарттарды қалыптастырады Сол ... ... ... ... ... үшін жалпы көлеңкелі бизнес-
бюджеттің нашар толтырылуы, ... ... және тағы ... ақша ... ... бөлігі осы көлеңкелі нарықта
айналуда.Көлеңкелі бизнесті бағындырып,еліміздің салық салу ... ... ... ғана бюджет толығымен толтырылады.Ол өз кезегінде
зейнетақы,стипендия,әртүрлі әлеуметтік бағдарламаларды ... ... ... ... ... бұзу ... іс болып қарастырылады.Салық бұзушылардың
қиылысуы бойынша салық комитеті ... ... ... ... ... ... базасын біріктіріп
компьютерлерді құру қажеттілігі туындайды.Салық төлеушілерді ... ... ... ... ... ... ... шұғыл өңдеуге мүмкіндік туғызар еді.Салық органдарының
қызметкерлерімен жүргізілген тексерістер кәсіпкерледің салық төлеуден бас
тартуларын қысқартады деген ойдамыз.
Акцизделетін өнімдердің ... мен ... ... ... ... құру ... бюджетке түсуін ұлғайтуға
мүмкіндік береді.Соның салдарынан бізбен болжанады.
-алкогольді өнімдерді өткізу және өндіру ... ... ... ... ... келісімін қарастырады.;
1.өткізілген және өндірілген өнімдер көлемін мідетті мәнерлендірілуі;
2.өндірушілер зауыттарында ... ... ... ... ... жүйе ... ... мәліметтерді автоматты түрде өңдеуге
мүмкіндік береді.
Дисбаланс жағдайында,яғни әртүрлі көздерден алынған мәліметтердің бір-
біріне сай ... ... ... жағынан қаржалық жағынан
шаруашылық қызметті тексерулерді жүргізуді қарастырады.
-акцизделетін өнімдер қозғалысын есептеуді жетілдірі;
Акцизделетін өнімдерді ... ... ... ... ... көтерме өткізу үшін және өндірушілер үшін
міндетті есеп беру формасыненгізу қажет.Көбінесе бұл ... сыра ... ... ... ... ... ... бақылау жүйесін жетілдіру мемлекеттік
есепке алуды іске асыруды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
-алкогольді өнімдер мен ... ... ... маркасының жаңа үлгісін
еңгізу.
Жасанды акциздер таңбасының заңсіз ... ... ... ... таңбаларының жиынын қорғау деңгейін өзгертіп
және кезеңмен толтырып отыру қажет.Алкогольді және темекі өнімдеріне акциз
таңбасының жаңа ... ... ... ... ... шығаруға және шаралардың ... ... ... ... құрамының көлеміне бағынышты алкольді өнімдерге акциз
ставкаларын ... ... ... ... көрсетеді:соңғы 2 он ... ... ... ... ... ... ... халқы сыраға ұйғарым ... ... ... жалпы үлесі-44,8% және 31,7% құраған 2000 жылдары ішімдік
сусындары көп тұтыныла ... ... ... құрылымының жалпы
үлесінің-94,9% құрады.
Сонымен,әлсіз алкогольді өнімдерді отандық өндірушілерді ... ... ... ... ... таңда,отандық өндірушіні нақты ... ... ... ... болашағы осыған тәуелді,себебі ауқымды
ішкізаты бар меншік өндіруші базасыз елдің болашағы жоқ.
3.2 ... ... ... ... ... мемлекеттер үшін күшейтілген және кеңейтілген араласуы тән.
Айырмашылығы тек араласу ... ... ... ... ... ... ... табылады.Бұл араласуды іске асыру үшін
мемлекет келеі мақсаттарды көздейді:
-тауарлардың тұрақты баға ... ... ... ... ... ... табысының минималды деңгейін қамтамасыз ету.
Бұл мақсаттарға бірден жету ... ... ... ... немесе шарттардың бірі болып ... ... ету ... ... ... ықпал ету.Одан басқа эконоықпал ... ... ... ... ... ... реттеп отыруға
болады.
Салықтар бюджет кірісінің негізі болып саналады,олар шығындар бөлігі
арқылы ... ... ... ету ... ... етеді.Дамыған
елдердің салық жүйесі әр түрлі ... ... ... ... ... ... де бар.Көп елдерде тікелей артықшылықты салық салу
қолданады.Акцизге салынатын салық ... біз ... ... ... еткенін көреміз,сондай-ақ осы елдерде салық жүйесіндегі акциз үлесін
қарастырамыз.
Шет елдерде акциз кең түрде ... оның ролі мен ... ... ... ... ... жанама салықтар арасында
фискалді мағынасының көлемі ... ... орын ... және ... салынатын акциз түсімнің едәуір бөлігін қамтамасыз етеді.Сол
кезде фидералды акциздер жиыны бюджет кірісінде ... орын ... ... ... белгіленген:алкогольді және темекі
өнімдеріне.Акциздер жиыны арасында әуе және жол ... ... ... ... 10 жыл ... алкогольді өнімдерден алған жиын мүлдем
өспеген.Фидералді бюджет ... ... ... жиыны жалпы салық
түсімінің 3 пайызын ... ... ... акциздер жиыны 14 млрд
доллорға өскен, ол жалпы салық түсімінің 41,2% ... ... өсім ... ... ... өнімдеріне салынған акциздер
көрсетеді.Оларға,яғни қымбат автокөліктер былғары бұйымдарына 10% ставкасы
бойынша акциздер енгізілген.
Ал Жапонияның салық ... ... ... ... негізгі тұтынылатын ... ... ... үйде тұру ... ... ... өнімдеріне,автокөлік иелеріне салынатын
салық бюджеттің жоғарылауына әкеледі.Кей кезде акциздер қызмет көрсетілетін
белгілі бір сомадан асып кеткен ... ... ... Т.М.Д. елдерінде,мысалы Қырғызстанды жанама салықтағы акциздер
үлесі 32% -ке ... – 34%-ке ... ... ... ... акциздердің едәуір ... ... ... ... ... ... табыс фидерация бюджетіне бағытталған.Мысылы,Германияда жерлер
табысына сыраға салынған акциздерден түсетін түсімдер ... ... ... ... ... ... етті ... темекі акциздері 15,5млрд.
Жалпы басқа да айналыстағы салықтармен қатар акциздерде, яғни қосылған
құнға салынатын салық Латын ... ... кең ... ... ... ... салық тусімдерінің 25%
құрайды.
Барлық елдер үшін ... ... ... ... ... ... ... молшылық белгісі: Австриядағы акциз салудан
түскен ... 90% ... 3 ... ... келеді: автокөліктер,
отындар,темекі өнімдері, алкогольді ішімдіктер./21/ ... ... ... ... 5-тен 4 ... ... иелеріне салудан
келеді және алкогольді ішімдіктеріне, темекі өнімдеріне. Олар тек ... ... ... ... әр ... ... мақсаттарға
бағытталады.
Әлемдік тәжірибеде нарықтық экономикасы ... ... ... жанама салықтары болып,тауарлырға қызметтерге салық салу түрінде
бюджет кірістерін қалыптастырудағы артықшылық ... ... ... ... ... қатар инновациялық процестердің
дамуына,динамикасына,құрылымына экономикалық ықпал ету ... ... ... ... тікелей және жанама салықтар бойынша
бөлек бөлімщелері бар,олар 3 топқа бөлінеді:
-Бұл бөлімшелер 1 ... ... ... ... АҚШ ... және ... салықтардың бөлімшелері әр түрлі ұйымдарға қатысты
елдер.Ол Ұлыбритания.
-Иерархиялық басқарудың әрбір ... ... ... ... принципі өткізілетін елдер.Ол Германия.
Шетелдердегі акциздермен байжағдайларды олардың Ұлыбританияда
қолданылатын мысалында қарастырамыз.
Бұл ел ... салу ... ... ... ... ... ... нұсқаулары қазіргі фискалды саясат пен ... ... ... ... ... ... ... енгізді және темекі қаптары “ біріккен билік
жиыны төленді” деген қолтаңбамен таңбаланған.
Акциздер ... бойы ... ... кіріс көзі
болған.В.М.Пушкареваның ойынша,20 ғасырдың басындағы белгілеген жанама
салудың ... ... ... ... ... көрсетеді
деген. 2-ші дүние жүзі соғыстан ... ... ... салық түсімінің
50% келді,ал жанама салықтарға-31,4%.Акциздермен ... ... ... ... салықтарға жатады.
Бизнес үшін бұл ең басты мағына,себебі егерде ағылшын тауарларын шетел
сатып ... ішкі ... ... ... ... ... экспорттық
сауда дамымайды./33/
Ұлыбританияда акцизделетін тауарларға ставканың 2-түрін қолданады:
адвалорды және қатан.Ставкалардың түрі ... ... ... үшін ... баж ... ... роль ... тауарға бір
уақытта акциз де кедендік баж салыса,базалық баж болып,импорттық ... ... ... сол ... ... Ұлыбритания бюджетіне едәуір кіріс әкеледі.Олардың
негізгілері ... ... ... ... ... ... өнімдеріне акциз.Акциз ставкасы 10%-дан
50% дейінгі аралықта ... ... жылы ... 100 ... Фунт ... ... 56% ... салықтардан және 43% ... ... ... негізгісі болып қосылған құнға
салынатын салық -39%, ... ... ... өнімдеріне акциз-13%,
темекіге акциз-6,6%, алкогольге акциз-5,1%, ойын бизнесіне-1,1%./17/
Акциздер кедендік баж Департаментінің басқаруында болады.
Сонымен біз ... ... салу ... қарастырдық.
Қарастырылған елдердегі жанама салықтарды қолдану тәжірибесінде
көбінесе экономиканың тұрақсыз ... ... ... ... ... түрі көрінеді.Сондықтан әрбір елде тікелей және ... ... ... ... ... ... ... салықтарды салу жүйесін
жетілдіру барысында оларды дұрыс талдау және терең ... ... ... ... ... ... салу ... бір
регрессивті мінезге не екенін тұжырымдауға байланысты.
Жанама ... ... ... айта ... ол ... үшін ол ... ол ... бағасының құрамына
енгізіледі.Ал халық тауар құрамындағы акциз ... ... ... ... ... ірі ... ... олардың бір қалыпсыздығы
табылады.Яғни,ол әрбір төлеушінің табысын есепке алмайды.
Тарихи тәжірибе бізге көне ... бері ... ... ... ... тәжірибеге сүйене отырып,біз экономикада болуы
мүмкін зардаптарды ... ... әлем ... ... ... ... элементі болып
табылады.Акциз салығының кең түрде таралуы,ең біріншіден берілген ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады: денсаулыққа қауіпті салтанатты бұйымдар мен
тауарлар,сондай-ақ минералды ресурстар.Қазақстан ... ... ... классикалық анықтау ұстанымдарға сәйкес
келеді.
Салық жүесінде акциз маңызды роль ... ... ... ... өсіп отыр,сонымен қатар акциз бойынша түсімдер саласы
өскен.Бірақ кездерде бұл ... ... ... акциздер бойынша
сомалардың кішкене азайғандығы байқалады.Түсімді ... ... мен ... ... ... ... бойынша
салық комитетінің мәліметтері арқылы бюджетке түскен акциздер сомасын ... ... ... ... ... жоспары көп жағдайда
орындалған,ал кей кезде тіпті артығымен орындалған.
Акизді ... ... ... ... ... жүргізіледі.Акциздер саласын есептеу салық базасына
сәйкес ... ... ... ... іске ... ставкалары
Қазақстан Респуликасының өкіметімен бекітіледі.Импорттық тауарлар бойынша
ставкалар ... бір ... ... ... ... ... есепке алу Қазақстан республикасының Ұлттық банкінің
бағасы бойынша іске асырылады
Негізгі акциз ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тілде және орыс ... ... ... ережелер бар.Қазақстанда 2001ж.акциз жиыны таңбасы айналымына жаңа
үлгі енгізілді.Таңбаға қойылатын негізгі талаптар болып үш “Д” саналады. ... ... және ... Жаңа ... ... ... арақ, ликерлі-арақ өнімдері, коньяктар, темекі өнімдері.
Акцизделетін өнімдер түрлерін өндіру табысты болғандықтан, сәйкесінше
ставкамен салынады. Неғұрлым ... ... ... ... акциз
төлеуден бас тартуы ықтимал. Ал бұндай жағдайлар бюджеттің кіріс бөлігіне
кері әсер етеді. ... ... ... ... ... ... да ... біршама қаражаттарды жоғалтуда. Бұл жағдайлардан басқа,
өкімет жағынан тез арада шешілуге ... ... бар. ... ... ... ... орындары құрылған. Сонымен қатар
үйлестірілген кеңестің қызметі істеуі еңгізілді. Оның ... ... ... салу салаларымен байланысты сұрақтарды шешу болып табылады.
Жаңа салық ... ... ... ... ... ... жаңа формасы тәжірибеге еңгізілді. Ол ... ... мен ... ... ... ... ... Және өндіру
кезінде сапалы шикізатты пайдалануды бақылауға ... ... ... алкогольді өнімдердің импорты қысқарды.
Қазақстан Республикасы енді ғана дамып келе ... ... ... енді ... келе ... және қиын ... шешу ... соғады. Кейбір мәселелерді шешу үшін дамыған мемлекеттің тәжірибесін
қолдануға болады.
Біздің ... ... ... өндіру механизмін және оның уақытылы
бюджетке төленуін жетілдіру керек. ... ... ... ... ... ... төмендетілген ставкалармен тауарлар тізімін
жоғарлатуға болады.
Болашақта біздің қаржылық саясатымызға ... үлес ... ... тарихын еске ала отырып, ұлы ... ... өз ... ... ... ... Закон Республики Казахстан от 26 июня 2001г. «О налогах и других
обязательных платежах в бюджет».
2. Нормативные акты по ... ... ... ...... 2001г. -№ 7, № 12; 2002г. - № ... Постановление Республики Казахстан от 21 июля 2001г. № 846 «О ... ... ... ... ... ... ... Республики Казахстан.-
2002г.
5. Внешнеэкономическая деятельность Республики Казахстан «Порядок
применения НДС и ... в ... ... ... на ... ... ... Республики Казахстан «О ставках на подакцизные товары» от
2июня 2001г.- № ... ... ... ... «О ... ... на ... производимые на территории Республики Казахстан, а также
реализуемые на территории Республики Казахстан и ... ... от ... 2000г. - ... ... Республики Казахстан «О республиканском бюджете на 2001г.»
9. Об акцизах: письмо Городского Налогового Комитета от 7 янв. 1999г. -№ ... ... и ... ... Архипкин И. Акциз в период НЭПа // Финансовый бизнес. – 2001. - № 4-5.-
с.55
12. Абдукадыр М. Новейшие экономические исследования. – ... ... ... М.Б. ... США и Англии в период общего кризиса. – ...... ... А.И. ... ... – М, 1931. – 11с.
15. Гензель П. ... по ... ... –М, 1913. ... Далберг Р.Л. Международное налогообложение: Краткий курс / Пер. с англ.
– М, 1997. – 274с.
17. Дробозина Л.А. ... и ...... ... ... ...... Данильцев А.В. Международная торговля: инструкция регулирования. – М,
1999. – 166с.
19. Жуватханов. Необходимость ... ... за ... и ... ... продукции в Казахстане.// Налоги и
инвестиции. – 1999. № 1-2. –с.43
20. Жумабаев. Налоги и налогообложение: Учебное пособие. – Алматы: Ун – ... и ... 2000. – ... Зенгер Е.А., Лябулгайнов А.А. Основы налогового законодательства
Австрии.// ... – 1998. - № 5. – ... ... К.К., ... В. ... ... Учебное пособие. –
Алматы, 1994. – 32с.
23. Ильясов К.К., ... Э.К. ... ... ... – Алматы: Каржы –
Каражат, 1997. – 9 – 16 – 20 ... ... А.А. ... и ... ... ... 1887. – 164с.
25. Карагусова Д.Г. Сущность налогов. – Алмата, 1994. – 20с.
26. Леснова Н.Е. Акцизное обложение: ратроспектиный ... // ... ... - № 4. – с.67
27. Мухитденова Б. Изъятие подакцизной продукции у хозяйствующнго субъекта,
нарушивших права ее реализации.// Вестнник М – во. гос. ... РК. ... - № 1. – ... ... Т. ... ... – М, 1997. – 4т. – ... Монтескье Ш.Л. О духе законов. – М, 1999. – 193с.
30. Мелехова Е.С. Косвенное обложение в начале 20 – го ... ... ... – 2001. - № 5. – с. ... Нусупова А. Проблемы регулирования внутреннего рынка нефтепродуктов в
Республики Казахстан.// Экономика и статистика. – 2000. - № 1. – с.30
32. ... ... ... Финансовая газета. – 2000ю - № 1
33. Налоговая система зарубежных стран /Под. ред. В.Г.Князева, Д.Г ... 1997. – ... ... ... ... ... ... М - во гос. Доходов
РК. – 2001. -№ 5
35. О маркировке //Вестник предпринимателя. – 2001. - № 9. – ... ... С.М. ... и налогообложения: Учебное пособие. – Караганда,
1998.
37. Оспанов М.Т. Налоговая реформа и гармонизация налоговых отношений. –
Алматы, 1997. – 200с.
38. Оспанов М.Т. ... ... и ... ... системы
Республики Казахстан.// Вестник по налогам и инвестициям. – 1998. -№ 11-
12. ... ... В.М. ... ... мысли и политика налогов. - М, 1996.
– 157с.
40. Петти В. Трактат о ... и ... – М,1997. – ... ... Н. Опыт работы налоговых органов и таможенных служб РК по
ввзиманию косвенных налогов во взаимной торговле по принципу « страна
назначение».// ... М – во . гос. ... – 2001. - № 6. – ... ... К.И. ... инспекция в России. –СПб, 1910. –164с.
43. Седова Н.В. Акцизное обложение.// Финансы. – 2001. - № 12. – ... ... ... ... // Агенства по статистике / Под
ред. А.А.Смоиловой
45. Смит А. Исследование о ... и ... ... Петразаводск, 1993.
–583с.
46. Сейдахметова Ф.С. Налоги в Казахстане. – Алматы, 2002. – 117с.
47. Сейдахметова Ф.С. О косвенных налогах.// Файл ... – 2001. - ... окт. – ... ... М. Экономическая целесообразность косвенных налогов. //
Финасы Казахстана. – 1995. - № 11. – с. ... ... М. О ... ... ... ... Деловая неделя. –
1996. –29 нояб. – с.5
50. Сарсенбев М. Акциз работает на бюджет.// Каз. Правда. – 1996. –26дек. –
с.4
51. ... М.М. План ... –М. – ... ... Б.М. ... ... –М. – ... Семеков И.П. Экономическая сущность налога с оборота. – Куйбышев, 1990.
... ... Н. Опыт ... налогов. –М, 1937. – 48с.
55. Табанов К. Проблемы, связанные с оборотом подакцизной продукции.//
Налоговый эксперт. – 2001. - № 9. – ... ... А.И. , ... Н.Е. ... ... ... ... 1998.
57. Ходской Л.В. Политическая экономика в связи с финансами. – М, 1837. ... ... Р.А. ... в ... –1999. – № 10. – с.55
59. Шепенко Р.А. ... ... 2003 ... ... 2003 ... ...

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық жүйесіндегі акциздің рөлі және алатын орны70 бет
Салық жүйесіндегі жанама салықтар65 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жанама салықтар29 бет
Қазақстанды дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялау36 бет
Қазақстанның халықаралық экономикада қатысуы28 бет
Акциздің экономикалық мәні16 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
Ірі қара шаруашылығының халық шараушылығында алатын орыны7 бет
Іс қағаздарының қоғамда алатын орны9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь