Қылмыстың құрамының белгілеріне қарай жеңілдететін мән жайлар

КІРІСПЕ

І ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚТАҒЫ ЖАЗА ТАҒАЙЫНДАУ
1.1 Жаза тағайындаудың жалпы негіздері
1.2 Жаза тағайындаудың түрлері

II ҚЫЛМЫСТЫҢ ҚҰРАМЫНЫҢ БЕЛГІЛЕРІНЕ ҚАРАЙ ЖЕҢІЛДЕТЕТІН МӘН ЖАЙЛАР
2.1 Субьективті белгілеріне қарай жеңілдететін мән.жайлар
2.2 Обьективті белгілеріне қарай жеңілдететін мән.жайлар

III ЖАСАҒАН ІС.ӘРЕКЕТТЕ ЖЕҢІЛДЕТЕТІН МӘН.ЖАЙЛАРДЫҢ БОЛУЫНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ САЛДАРЫ
3.1 Белгілі бір қылмыс үшін көзделген жазадан гөрі неғұрлым жеңіл жаза тағайындау

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        КІРІСПЕ
Менің курстық жұмысымның тақырыбы "Қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жайлар және оның маңызы" . Жұмысымды жазардағы алдыма қойған мақсатым - ... ... мен ... ... ... ... Республикасындағы жаза тағайындаудың негіздерін айқындау, жаза жүйесі мен түрлеріне жалпы сипаттама беру.
Осы тақырыпты таңдауымның бірнеше себептері бар. ... жаза - ... ... ... бірі болып табылады және ол мемлекеттік қылмыспен қарсы күрес жүргізу құралдары бірі ретінде қолданылады. ... ... ... ... ... әр ... ... тәрбиелік, экономикалық рухани шаралардың барлық түрін кеңінен қолдана отырып, ... ... ... ... ... ... ... да біздің жас тәуелсіз мемлекетіміз қылмысқа қарсы күрес қылмыстық жазаны ... ең ... ... күрес деп санамайды.
Тақырыптың өзектілігі гуманизм және әділеттілік принциптеріне сүйеніп ҚР Қылмыстық заңы кінәлі адамдарды жазадан ғана емес ... ... толы ... реттейтін нормаларды да бекіткен. Сондай-ақ қылмыстық жауаптылықтан босату институтының қылмыстық құқықтық маңыздылығымен түсіндіріледі, ең бастысы ол қылмыстылықтың алдын алу ... ... ... құқықтағы қылмыс субъектісі - қоғамдық қауіпті әрекет жасаған және сол үшін заңға сәйкес қылмыстық жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... субъектінің белгілі бір белгілерінің болуына негізделген.
Жазаның мақсаты ҚК-тің 38 бабында былай көрсетілген: .
Яғни жазаның мақсаты:
а) әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру;
б) ... ... ... ... жаңа ... ... ... (арнайы, жеке сақтандырудың мақсаты);
г) басқа адамдар тарапынан қылмысты болдырмау (жалпы сақтандырудың ... ... ... ... осы ... ... ... тиіс.
Айыпкерге жаза тағайындағанда сот тек жәбір шеккен адамға ғана ... ... ... ... ... ... ... болса да қалпына келтіруге әрект жасауға тиіс.
Жаза - мемлекет қолындағы ... ... ол ... ... ... оның ... бостандығын, заңды мүддесін, меншікті ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін, қоғамдық тәртіпті және қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, ... ... ... ... ... ... мен ... заңмен қорғалатын мүдделерін, адамзаттың бейбіт өмірі мен қауіпсіздігін ... ... ... Ол ... жауаптылықтыжүзеге асырудың басты формасы және қылмыскерліктің алдын алу шараларының бірі болып табылады. ... ... ... ... ... ... қалыптасу кезеңдерінде көптеген заңнамаларымыз жарық көрді. Осы курстық жұмыста заңдар негізінде қылымыстың қоғамға қауіптілігіне, қауіптілік сипаты мен ... ... жаза ... барысында қолданылатын заң нормаларына, жаза тағайындаудың түрлеріне, қылмыстық жауаптылық пен ... ... ... ... ... ... мен ... Курстық жұмысымның мақсаты қылмыстық жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлардың негіздерінің, мәнін, ... ... ... ... ашып, толық мәліметтер беру.
Зерттеу жұмысымның құрылымы: кіріспеден, негізгі бөлімнен, қорытынды, ... ... ... ... ... ... ... ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚТАҒЫ ЖАЗА ТАҒАЙЫНДАУ
+ Жаза тағайындаудың жалпы негіздері
Жаза тағайындау -- ... ... ... деп ... ... айыптау үкімін шығарарда қылмыстық ықпал жасаудың нақты шарасын соттың ... ... ... қылмыстық заңды қолдану барысындағы ең жауапты және маңызды саты болып табылады. Өйткені, жаза ... оны ... ... сотталған адамды түзеуге, әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіруге, қылмыстың ... ... ... етеді. Жазаның осы мақсаттарына қол жеткізу көбіне қылмыстық жазаны әділ әрі ... ... ... ... ... ... ... жаза тағайындағанда кінәлінің жеке-дара жауапкершілік принципін негізгі басшылыққа алады. Осы мәселеге байланысты Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумьшың 1999 ... 30 ... № 1 ... ... ... ... ... барлық адам заң мен сот алдында тең, ешкім де сот үкімінсіз қылмыс жасауда кінәлі деп танылуға жатпайды және ... ... ... алмайды деген қағидаларын басшылыққа ала отырып, соттар қылмыстың түрі мен ауырлығына, ... ... және ... орнына қарамастан, әрбір қылмыстық істі заңға сәйкес бұлжытпай шешуі қажет екендігіне жете назар аударуға тиіс. Заңның бұзылуын ... де ... ... ... жаза ... ... ... ҚК-тің 52-бабында көрсетілген жаза тағайындаудың жалпы кағидаларын бұлжытпай сақтауы, сондай-ақ ... ... ... ... бойынша қай санатқа жататындығын; рецидивтің болуын және оның түрін; сотталушының кылмыстық әрекеті қай сатыда тоқтатылғанын; қылмысты топ, ... топ ... ... ... ... ... сотталушының қатысу дәрежесін; қылмыстық мақсатқа жету үшін оның ... ... және ... ... ... мүмкін зиянның сипаты мен көлеміне ықпалын; қылмыстар жиынтығын; жазаны жеңілдететін немесе ауырлататын жағдайларды; сол қылмыс үшін көзделген жазаға қарағанда ... ... жаза ... ... шартты соттау негіздерін ескеруі тиіс. Сондай-ақ, қылмыстық заңда қылмыс жасаған адамдардың жасы кәмелетке толмағандарына, жасы 65-тен асқан ер ... ... ... ... жаза ... ... ... ескере отырып, соттар сотталушылардың жынысын және жасын ескеруі қажет. Сотталушының нақты қылмыс ... ... ... ... сот оған ... ... қылмысы үшін жауаптылық қаралған заңның тиісті баптарында көрсетілген шектен шықпай тағайындайды. Мұндай ретте, сөз жоқ, ... ... ... және кінәлінің жеке тұлғасы жан-жақты еске алынады. Тек қана осы мәселелерді есепке ... жаза ғана әділ әрі ... сай деп ... ... ... адамға белгілі бір жазаны жеке дара тағайындау деп аталатын арнайы ... ... ... Қылмыстық кодекстің 52-бабында жаза тағайындаудың жалпы негіздері көрсетілген.
Жаза тағайындаудың жалпы негіздері дегеніміз -- ... ... іс ... жаза ... ... сот ... алуы тиіс заңмен бекітілген белгілер. Қылмыстық заңда жаза тағайындаудың жалпы негіздері ретінде жазаның әділеттілігі, мақсатқа лайықтылығы, тиімділігі айтылады. Қылмыстық ... ... ... ... ... егер ол ... ... ауырлығына, қоғамға қауіптілік сипаты мен дәрежесіне, кінәлінің жеке тұлғасына және қылмысты ... ... ... ... ... ... деп ... Мұнда термині бір ғана ұқсастық емес, тепе-теңдік деген мағынада қолданылады, яғни жаза қылмысқа сыртқы формальды ... ... ... ... және ... жағынан емес, заңдық жағынан тең болуы керек ... ... ... ... жаза және ... ... ... Егер оны барлығы, сотталғаннан бастап қоғамның барлық мүшелері заңды, негізді және көз жетерлік жаза ретінде қабылдаса ғана ол ... деп ... ... ... заңға сәйкестік талаптары ерекше маңызды. Жасалған қылмыстың қауіптілігін ... ... сот ең ... аталған қылмыстың түріне ҚК-нің Ерекше бөліміндегі заң шығарушының берген бағасын ескеруі керек. Сондықтан, ... жаза ... ... ... ... ... нақты заңдық саралануы саналады. Қылмысты саралаудағы қате әділетсіз жаза тағайындауға әкеп соғады. [9. 78 ... ... ... ... - ... ... мәжбүрлеу шарасының сотталған адамға оң ықпал етуге сәйкес келу талабын білдіреді. Соттың таңдаған ... оның ... ... қол ... ... құралы болуы керек. Осыған байланысты ҚК-нің 52-бабы 2-бөлігінде деп ... ... заң ... жаза ... ... жаза ... біреуіне қол жеткізу болып саналатын - жазаның сотталған адамның түзелуіне әсер ететіндігін көре ... және ... ... пен ... сипаттайтын барлық мән-жайларды ескере отырып, жазаның мүмкіндігінше ең ... емес ... ... ... білуді, оның мөлшерін анықтауды міндеттейді. Сот жазаны ҚК-нің Жалпы бөлімінің ережелерін ескере отырып ... ... ... сот мына ... міндетті түрде ескеруі тиіс:
1). Жасалған қылмыстың қоғамға қауіптілік сипаты мен ... ... жеке ... ... қылмыс жасағанға дейінгі және одан кейінгі мінез-қ+-;
4). ... пен ... ... ... Жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-жайлар;
6). Тағайындалған жазаның сотталған адамның түзелуіне және оның отбасының немесе оның ... ... ... ... ықпалы.
Қылмыстың қоғамға қауіптілігі - бұл ҚК-нен қарастырылған іс-әрекеттің қылмыстық заңмен қорғалатын объектілерге нақты зиян келтіру немесе нақты зиян келтіру қаупін ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық құқық теориясында екі категория: қоғамға қауіптілік сипаты ... ... және ... ... дәрежесі (сандық белгі) арқылы ашылады.
Қылмыстың қоғамға қауіптілік сипаты -- қылмыстың сапалық категориясы, ол ең алдымен, қол ... ... ... яғни ... қоғам мен мемлекет үшін құндылығымен, қылмыс нәтижесінде келтірілген зиянның мөлшерімен және т.б. жағдайлармен анықталады. Барлық қылмыстар бір-бірінен осы қоғамға қауіптілік ... ... ... ... ... дәрежесі -- қылмыстың сандық категориясы. Бұл жасалған қылмыстың ауырлығына байланысты шешіледі. Ол ең ... ... ... ... ... ... ... мөлшері мен сипаты; кінәнің нысаны, мақсат пен ниет; қылмыстың жасалу ... ... ... және т.б. ... ... Қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесі көбінесе қылмыстың объективтік жағымен, ал қоғамға ... ... -- ... ... және субъективтік жағымен сипатталады. ҚР Жоғарғы соты Пленумының 1999 жылғы 30 сәуірдегі қаулысының 2-тармағына сәйкес . Жасалған қылмыстың қоғамға ... ... мен ... ... кезінде нақты іс бойынша жинақталған барлық объективтік және субъективтік ... ... алу ... ... түрі мен мөлшерін белгілеу үшін елеулі мәні бар сотталушының жеке басының мәліметтерін жан-жақты, толық және объективті түрде тексеруі ... Атап ... ... ... ... ... ... білімін, сотталғандығы туралы мәліметтерді, сонымен бірге сотталушының отбасы анықталғаннан кейін тағайындалған жаза оның отбасы немесе оның асырауындағы адамдардың жағдайына қандай әсер ... ... ... ... яғни ... үкімін шығарарда жаза таңдау сот қызметіндегі маңызды, жауапты сәт.
Жазаның тағайындалуы әлеуметтік әділеттіліктің қалпына келуіне, сотталған ... ... ... да, ... ... да жаңа ... жасауын болдырмауға көмегін тигізеді.
Бұл мақсатқа қол жету үшін жаза ... де әділ ... ... ... жасаған адамға, делінген ҚК-тің 52-бабында, оның түзелуі және жаңа қылмыстың алдын алу үшін қажетті және жеткілікті жаза ... ... жаза ... осы ... ... ҚР ҚК-нің 52-бабында келтірілген жаза тағайындаудың жалпы негіздерін (ережесін) қамтамасыз етеді. Бұл бап сот үшін жаза ... ... ... ... ережесін белгілейді, ол бір жағынан соттың заңды қатаң бағдарға ... ... ... ... жаза ... оның ... ынта көрсетуіне мүмкіндік береді.
Жаза тағайындау белгілі бір принциптерге негізделеді, олар қылмыстық заңның жалпы құқықтық және ... ... ... ... ... ... ... Жаза тағайындаудың негізінде жатқан принциптер мыналар: заңдылық, адамгершілік, жазаның әділеттілігі, жазаның дәлелділігі және үкімде оның себебінің міндетті түрде ... ... жеке ... ... ... шараларын үнемдеу. Бұл принциптер ҚК нормаларында өз көрінісін табады [7. 65 б.]. ... ... ... ... - ... белгіленген критерийлер, сүйенетін ережелер, әрбір нақты іс бойынша жаза ... сот ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс қаралмасын, айыпкерге кандай жаза қолданылмасын, сот осы жалпы критерийлерге сүйенуі ... ... ... жаза ... жалпы негіздері мынадай үш критерийден тұрады. Сот жазаны:
1) ҚК-тің Ерекше бөліміндегі сол ... үшін ... ... баптар шегінде;
2) ҚК-тің Жалпы бөлімінде қарастырылған жағдайларды ескеріп;
3) қылмыстың сипаты мен қоғамға қауіптілік дәрежесін, ... жеке ... ... дейінгі және оны жасағаннан кейінгі оның мінез-құлқын, ... пен ... ... және ... мән-жайларды, сондай-ақ тағайындалған жазаның сотталған адамның ... және оның ... ... оның ... ... тіршілік жағдайына ықпалын ескеріп белгілейді.
Осы критерийлерді қарастырайық:
1. Сот жазаны ҚК-тің тиісті баптарында белгіленген шекте тағайындайды. Бұл -- сот ... ... ... ... ... ... ... сараланатын баптың санкциясы шегінде ғана тағайындай алады деген ұғым. Мысалы, ҚК-тің 264-бабының 2 бөлігінің ... екі ... жеті ... ... ... бас ... ... көздейді. ҚК-тің осы нормасы бойынша соттағанда сот бұл баптың санкциясы бойынша белгіленген ең көп және ең аз ... ... жаза ... ... ... ... жаза тағайындауда санкция түрінің маңыздылығы бар. Өзінің түріне қарай қылмыстық ... ... көбі ... яғни жазаның түрі, оның жоғарғы және төменгі шектері көрсетілген. Мұндай санкциялар жазаны жеке даралау үшін ... ... ... ... екі және одан көп ... ... ... сот оның кез-келгенін таңдай алады. ҚК-тегі санкциялардың көпшілігі балама. Олар жазаны жеке даралауға, оның мерзімі мен түрін анықтауға көп ... ... ... болса да, сот Ерекше бөлімнің бабындағы санкцияда белгіленген ең жоғарғыдан (жоғарғы шектен) ... жаза ... ... (мысалы, ҚК-тің 264-бабының 2 бөлігі бойынша жеті жыл).
Егер сот оған жол ... онда жаза ... ... ... Бірақ, ҚК-тің 55-бабында көзделген мән-жайлар болса, сот ҚК-тің Ерекше бөлімінің ... ... ... ең ... ... ... төмен жаза тағайындай алады. Бұл жаза тағайындаудағы адамгершілік принципінің өзінше көрінісі.
2. Сот жазаны ... ... ... ... ... ... ... Бұл жазаның кейбір түрлерін қолданудың мақсатына, түрлеріне, ... ... жаза ... ... ... бар ... жалпы бөлімінде қарастырылған жағдайларды соттың басшылыққа алуы тиіс екендігін көрсетеді. Мысалы, ҚК-тің 359-бабындағы санкцияда екі ... ... ... бас ... ... түріндегі жаза көзделген.
Бұл бап бойынша бас бостандығынан айырудың ең аз ... ... ... ... ... алты ай деп белгіленген. ҚК-тің осы нормасы бойынша соттағанда сот алты айдан екі жылға дейінгі ... ... ... ... ... сот ... іс ... толық тұжырым жасайды, жазалаудағы мақсатқа жету үшін жазаның қандай түрі және мерзімі жеткілікті екендігін анықтайды.
Мысалы, аяқталмаған ... ... үшін ... адамға жаза тағайындағанда сот қылмыстың ақырына дейін жетпеуіне себеп болған мән-жайларды есепке алу ... ... ... 1 ... ... ... жасалған қылмыс үшін жаза тағайындау кезінде, оны ... ... іс ... қатысу сипаты мен дәрежесі, оның келтірген немесе келтіруі мүмкін зиянының сипаты мен мөлшері жөніндегі ... 1 ... ... ... ... ... адам бұлтартпау шарасы ретінде қамауда ұсталса, онда үкім ... ... ... ... ... уақытты бас бостандығынан айыру түріндегі жазаның мерзіміне жатқызу жөніндегі ... 3 ... ... ... ... қажет.
Жаза тағайындай отырып, сот ҚК-тің 38-бабында белгіленген мақсаттарды көздейді. Егер қылмыстардың жиынтығы немесе үкімдердің жиынтығы орын алса, онда сот ... 58, 60, ... ... тәртіп бойынша, ал кайталанған қылмыс болса - ҚК-тің 59-бабында белгіленген тәртіп бойынша жаза тағайындайды. ... ... ... ... ... ... ... да ескеруі қажет. Атап айтқанда, шартты түрде соттау немесе жаза өтеуді кейінге қалдыру мүмкіндіктерін қарастырады [ҚК-тің 63, 72,74-баптары].
Жаза ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды соттың елемеуі әділқазылық жасағанда заңдылықтың өрескел бұзылуы болып табылады, ол дәлелсіз үкім ... әкеп ... Жаза ... ... ... ... мен ... қауіптілік дәрежесін, айыпкердің жеке басын, сондай-ақ жауаптылық пен жазаны ауырлататын және жеңілдететін мән-жайларды соттың ескеруі қажет. Жаңа қылмыстық заң, осы ... ... ... ... жасағанға дейінгі және одан кейінгі мінез-құлқын, сондай-ақ тағайындалған жазаның сотталған ... ... және оның ... ... оның ... адамдардың тіршілік жағдайына ықпалын ескеруді міндеттейді.
Жаза тағайындаудың және қылмыстың қайталануының алдын алудың тиімділігі ... ... ... ... тікелей байланысты.
Жасаған қылмысы қоғамға онша қауіп төндірмейтін адамдарға бас ... ... ... емес жаза ... дұрыс, және керісінше, ауыр қылмыс жасаған адамға сот қатаң жаза тағайындау керек, себебі ондай әрекет жасаған ... ... ... жат ... жайлап алған, одан арылту үшін оны ұзақ уақыт көзден таса қылмай тәрбиелеу қажет.
Қылмыстың қоғамға ... ... ... ... ... ... ... бойынша анықталады жасалған қылмыстан қандай қоғамдық қатынастар бұзылады немесе бұзылу қаупі туады, яғни бұл қоғамға ... ... ... .Осы ... алғанда қандай да болсын адам өлтірудің ар-ұждан мен қадір-қасиетке қастандық жасаудан айырмашылығы бар, денсаулыққа қарсы қылмыстың мүліктік қылмыстан айырмашылығы ... ... ... ... жасаудың себептері де, тәсілдері де, басқа мән-жайлар да маңызды рөл атқарады. Мысалы, аса қатыгездікпен, бұзақылық ниетпен немесе ... ... ... ... ... мақсатында қасақана адам өлтіру (ҚК-тің 96-бабының , , тармақтары) қажетті ... ... шығу ... ... кісі ... қарағанда (ҚК-тің 99-бабы) ауыр қылмыс болып табылады [5, 158 б.].
Қоғамға қауіптілік сипатына қарай ... ... ... ... бар. ... ұрлыққа қарағанда тонау қауіптірек, өзін-өзі өлтіруге дейін жеткізуден адам өлтіру қауіптірек. Әрине, бұл қылмыстар үшін жазалар да ... ... ... ... ауыр ... сайын жаза да қатаң болуы тиіс, және ... ... ... ... ... қылмыстарды жасағаны үшін, басқа мән-жайларды да ескеріп, жазаның жеңілірек ... ... ... ... ... ... ... тек коғамға қауіптілік сипатын ғана емес, оның қоғамға қауіптілік дәрежесін де ескеруге ... егер ... ... ... - ... көрсеткіш болса, қоғамға қауіптілік дәрежесі -- сандық көрсеткіш.
Жаза тағайындаған кезде сот ескеруге тиісті қоғамдық қауіптілік ... ... ... ... анықтайды, ол сол қылмыстық әрекеттің жеке ерекшеліктеріне байланысты.
Мысалы, ҚК-тің 175-бабының 1 бөлігі бойынша жауаптылық көзделген ұрлықтың ірі ... ... ... ... ... 3 ... қауіптілігі аз. Қару қолданған теңіз қарақшылығы (КҚ-тің 240-бабының 2 бөлігі) ҚК-тің 240-бабының 1 ... ... ... ... теңіз қарақшылығынан қауіптірек.
Қылмыстың бір түрінің өзіндегі қоғамға қауіптілік дәреже келген зиянның мөлшеріне, сондай-ақ ... ... ... басқа мән-жайлардың жиынтығына байланысты (әрбір қатысушының қатысу сипаты мен дәрежесіне, айыптың формасына, ... ... ... және ... ... да жаза ... кезде, тек жасалған қылмыстың сипатын ғана емес, оның қоғамға қауіптілік дәрежесін де есепке алу ... заң ... әділ жаза ... ... бір алғы ... ... ... сот қылмысты кімнің жасағанын, жазаны кімге қолданатынын дұрыс анықтап білсе, жазалаудағы мақсатқа да қол ... ... ... ... ... ... деген ұғым болмайды, өзіне тән қасиеттері бар белгілі бір адам болады. Сол ... жаза ... ... оң не ... ... ... мүмкін. Сондықтан да сот жаза тағайындау кезінде айыпкердің жеке басына қатысты мәліметтерді жан-жақты, ... ... ... ... ұғымға адамды әлеуметтік тұлға ретінде көрсететін, оның өзіндік қасиеттері мен ... ... ... ... ... ... ... түсініктеме берілген [8, 6-36 б].
Адамның жеке басы деген ұғым - оның қоғамдық мәнін, адамның ... және дара ... ... ... алдын алу, қылмыскерді түзеу сияқты жазаның мақсаттарына қылмыстың ... ... ... мен ... анықтағанда ғана қол жеткізуге болады.
Кімнің жазаланатынын, сотталушының қоғамға қаншалықты қауіпті екендігін, оны түзеудің және ... ... ... ... бар ... білу өте ... ... тергеу органдары, сот қылмыскердің мына жақтарын мұқият зерттеп білуге тиіс: әлеуметтік бейнесін, тұрмыс салтын, үйде, ... оны ... ... ... принциптерін, рухани байлығын, идеалын, немен айналысатынын, психологиялық ерекшеліктерін, жауаптылық қабілетінен айырмайтын психикалық өзгешеліктерін, жасаған ұнамды немесе ... ... ... ... ... ... және ... заң теориясы қылмыс жасаған адамға тән белгілер жиынтығын екі топқа бөледі: бірінші топты қылмыс субъектісінің белгілері құрайды, ... топ ... жеке ... ... ... ... есі дұрыстығы, ең төменгі жасы, арнаулы субъекті туралы мәліметтер ... ... ... түрдегі белгілері болып табылады, олар әрекеттің қоғамдық қауіптілігін сипаттайтын көрсеткіштер.
ҚР Жоғарғы сотының практикасында заңның бұл талабына баса ... ... ... жеке басы ... ... ... ... алу қажеттігіне соттар әрқашан да мән береді. Атап ... ... ... ... жағдайын, оның еңбекке қабілеттігін, еңбекке, оқуға көзқарасын, соттылығы туралы деректерді анықтау керек (9, 3 б).
Жоғарыда ... ... жеке басы ... ұғым ... жағынан әртүрлі белгілерді қамтиды. Олардың кейбірінде психологиялық, ал кейбірінде әлеуметтік түбір бар.
Сыртқы жағдай айыпкердің мінез-құлқына ықпал жасай отырып оның сана-сезімін, ... ... ... ... мазмұн береді. Әркімнің ой-түсінігі өзінше. Әрбір адамның өз көзқарасы, сенімі, дағдысы, жұмысқа, отбасына, ... ... және ... басқа құндылықтарға деген өз түсінігі болады. Әр адам өмір ... ... ... бір жүйеге келтіреді, оны А.И.Чучаев деп дұрыс атаған, ол сатыда әр құндылықтың өз орыны бар, ал түзеу ... ... -- сол ... ... ... ... ... орынына қою (10, 409 б).
Адамның сана-түсінігінің бұзылу сипаты жасалатын қылмыстың түрін анықтайды, ал оның қаншалықты бұзылғандығы - ... ... ... ... Жаза ... ... сот сол ... өмір құндылықтарына көзқарасын, оның ой-түсінігінің бұзылу сипатын және қаншалықты бұзылғандығын қалайда ескеруі тиіс.
Сонымен ... ... ... ... ... да бағалау керек. Сот айыпкерді тек қылмыстық жауапкершілікті көтере алатын жәй субекті ретінде ғана емес, ... ... бір ... ... ... адам ... ... керек. , - деген К. Маркс (11, 3 б.).
Сот айыпкердің қоғамға қауіптілік дәрежесінің жоғары немесе төмен ... ... оның ... ... ашуға тиіс. Жаза тағайындаған кезде сот сотталушының ... ... ... ... ... еңбек міндеттемелерін орындауға көзқарасын, нормативтік міндеттеулер мен этикалық ережелерді ... ... ... ... жеке ... ... ... жаза тағайындау кезінде ескермеу жазаның немқұрайды тағайындалуына жол береді.
Жаза тағайындаудың басты негіздеріне істің жауаптылық пен жазаны ауырлататын және жеңілдететін ... ... алу ... заң ... жатады.
ҚР ҚК-нің 53, 54-баптарында көзделген бұл мән-жайларды ... ... ... ... да, оның өз жеке ... ... да ... болады, олар сот тағайындайтын жазаның түрі мен мөлшеріне ықпал жасай алады.
Жеңілдететін мән-жайлардың ... ... ... не ... жеке басының қауіптілігін азайтады, басқадай барлық тең ... ... жаза ... ... ... ... ондайлар болмаған жағдайларға қарағанда, ауырырақ жаза тағайындауға себеп болады.
Заңда көрсетілген ... және ... ... ... алу ... құқығы емес, міндеті. Сондықтан да, жаза тағайындаған кезде істегі ауырлататын және жеңілдететін мән-жайларға назар ... ... ... ... ... бұзады. Егер сот ауырлататын және жеңілдететін мән-жайларды жаза тағайындаған кезде ескеріп, оны үкімде көрсетсе, сотталған адам үшін де, сот ... ... үшін де үкім ... ... көрінеді, үкімнің жаза тағайындауға қатысты бөлігі бойынша заңдылықтың сақталғанын тексеруде жоғары тұрған сот ... ... ... ... сот сотталған адамға, сол жазаның оны түзейтіндей ықпалы болатынын, жазалаудағы мақсаттың ... ... ... ... соң барлық мән-жайларды ескеріп, жазаның түрін және оның мөлшерін анықтауы тиіс. Сонымен қатар адамгершілік принципін басшылыққа алып, ... ... ... оның ... немесе асырауындағы адамдардың тұрмыс жағдайына қандай әсер ететіндігін де сот ескеруге тиіс.
Жаза тағайындағанда сот бұл талаптың материалдық және психологиялық ... бар ... ... ... ... ... ... мүлкін тәркілеу және т.б., яғни айыпкерді қандай да бір ... ... ... жаза ... ал оның ... адамдар болып, оларды өзі ғана асырап отырса, әрине жаза оның отбасының тұрмыс жағдайына әсер етеді, бұл жағдай да ескерілуге ... ... ... сот жазаны жеңілдететін мән-жайға жатқызса, ал айыпкердің өзінің отбасы алдындағы жауапкершілігі байқалса және оның қартайған, ... ... ... ... көп ... ... ал ... әйелдің артында жалғыз өзі асырап, тәрбиелеп отырған баласы қалса, ... ... ... ... Егер ... өз ... ... жәбірлеп ұрып-соғатын болса, өз балаларына немесе асырауындағы адамдарға қатыгез мінез көрсететін болса, онда жоғарыда ... ... сот ... тиіс.
Бірақ, тағайындалған жазаның айыпкердің отбасының немесе оның асырауындағы адамдардың тұрмыс жағдайына тигізетін ... ғана ... ... ... егер бұл ... ... ауыр ... жасаған немесе қоғамға аса қауіпті адамға өте жеңіл жаза тағайындалған болса, сол адамның қылмысынан жәбір шеккен ... ... да, ... ... ... да әділдік үміті ақталмайды.
Кәмелетке толмаған адамға жаза ... сот, осы ... ... басқа, оның өмір кешу және тәрбиелену жағдайларын, психикалық даму деңгейін, жеке басының өзге де ерекшеліктерін, сондай-ақ оған жасы ... ... ... ... ... ... Бұл өте ... себебі кәмелетке толмаған айыпкердің есейіп қалыптасуында маңызды рөл атқаратын бұл мән-жайлар оған жаза тағайындағанда ескерілуі тиіс.
Жазаны жеке ... ... бір ... міндетті түрде жүзеге асырылуы, әрбір нақты жағдайда істің барлық ... ... ... ... мен ... дәрежесі, қылмыскердің жеке басын сипаттайтын мән-жайлар ескерілсе ғана мүмкін ... Жаза ... ... адам ... әртүрлі баптарында немесе бір бабының әртүрлі бөліктерінде ... екі ... одан көп ... ... үшін ... деп ... олардың ешқайсысы бойынша сотталмаған болса, сот әр қылмыс үшін негізгі, ал керек жағдайда қосымша жаза ... ... ... ... ... жазаны жеңілірек қатаң жазаны ауырырақ қатаң жазаға сіңіру жолымен немесе тағайындалған жазаларды толық ... ... қосу ... ... ... ... 1 ... Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза тағайындау процесі екі кезеңнен тұрады:
1) жиынтыққа кіретін қылмыстардың әрқайсына бөлек жаза тағайындау;
2) сол ... ... ... ... жаза ... ... ... әрқайсына бөлек жаза тағайындау ҚК-тің 58-бабының маңызды талабы, одан ауытқуға жол берілмейді. Жаза тағайындаудың мұндай тәртібі сотталғаннан кейін ... ... ... ... түрі ... рахымшылық немесе кешірім жасауды қолдануға мүмкіндік береді. Қылмыстық істі кассациялық немесе ... ... ... ... ... бөлек қылмыс үшін тағайындалған жазаны, егер негіз болса, жеңілдетуге немесе үкімнен тіптен алып тастауға мүмкіндік болады. Сонымен қатар ... ... үшін жаза ... ... заң оның ... салдарын қарастырған. Мысалы, қылмыстың қайталанғандығының орын алғандығын анықтау (ҚК-тің 13-бабы), бас ... ... ... ... ... (ҚК-тің 48-бабы), т.б.
Қылмыстардың жиынтығы бойынша түпкілікті жаза тағайындау әрбір қылмыс бойынша тағайындалған ... ... ... ... ... ... ... сіңіру немесе тағайындалған жазаларды толық немесе ішінара қосу ... ... ... ... 2 ... белгіленген жағдайларда ғана соттың сіңіру немесе қосу принциптерін тандауға кұқы бар, яғни ... ... ... жасағаны үшін жаза тағайындағанда ғана. Басқа жағдайларда ... ... тек ... шағын ғана емес, басқа санаттағы да қылмыстар ... сот тек ... қосу ... ғана колдануға міндетті.
Сіңіру принципін қолданғанда сот ҚК-тің ... ... ... ... ... ... ... алмайды, жасалған әрбір қылмыс үшін осы санкциялар шегінде тағайындалған нақты жазаларды назарға алады. Жеңілірек қатаң жаза ауырырақ ... ... ... Егер сот ... ... ... 2 бөлігі бойынша үш жыл бас бостандығынан ... ... ал ... ... 1 ... ... екі жыл бас бостандығынан айыруды белгілесе, қатаңырақ жаза - үш жыл, ... жаза екі ... ... ... ал жиынтық бойынша түпкілікті жаза -- үш жыл бас ... ... ... ... ... ... үшін ... жаза тағайындағанда да осы принцип сақталады.Мысалы, бірінші қылмыс үшін сот айыпкерге бір жыл ... ... ... ... 20%-ін ... ... ал екінші қылмыс үшін -- үш жыл бас бостандығынан ... ... ... Қосу принципін қолданып, сот, бұл жағдайда, айыпкердің ... ... ... үш жыл бас ... ... ... ... қатаңдығын салыстырғанда сот ҚК-тің 39-бабындағы, яғни жазалар жүйесіндегі көрсетілген жазалардың ретін басшылыққа алады.
Жекелеген қылмыстар үшін тағайындалған жазаларда қосу толық немесе ... ... ... бірак барлық жағдайда қосқаннан кейінгі түпкілікті жаза жекелеген ... ... ... ... ... ... тиіс. Жазаларды толық қосқанда олардың жиынтығы жеке жазалардың қосындысына тең болуға тиіс. Жазаларды ішінара қосқанда басқа ... үшін ... ... бір ... ... жазаға қосылады.
Жазаларды қосуға белгілі бір шектеу қойылған (ҚК-тің ... Егер ... ... тек ... ... ... қамтитын болса, онда қосқаннан кейінгі түпкілікті жаза жасалған қылмыстардың ең ... үшін ... ... ... бөлімнің тиісті бабының санкциясында ... ... ең көп ... ... ... ... тиіс. Мысалы, адам ҚК-тің 182-бабының бірінші бөлігі және ҚК-тің 253-бабы бойынша сотталады. Бұл қылмыстың екі түрінің біріншісі ... ... ... ол үшін ең ... жаза - екі ... бас ... ... ҚК-тің осы көрсетілген баптары бойынша бөлек тағайындалған жазаларды қосу ... ... сот тек 2 ... бас ... ... ... тағайындай алады. Егер қылмыстар жиынтығы орта ауырлықтағы қылмысты, ауыр және ерекше ауыр ... ... онда ... жаза тек ... косу ... қолдану жолымен тағайындалады. Бұл жағдайда бас бостандығынан айыру түріндегі түпкілікті жаза қолданылған қылмыстық заң нормаларының ... ... ... 20 жыл ... ... ... Егер ... жиынтығы жиырма жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру немесе өлім жазасы не бас бостандығынан өмір бойы ... ... жаза ... ... бір ... ауыр ... қамтыса, бұл жағдайда да түпкілікті жаза тек ... қосу ... ... ғана ... Бұл ... бас ... айыру түріндегі жаза 25 жылға дейінгі мерзімге тағайындалуы мүмкін.Сонымен соттың қылмыстар жиынтығы болғанда жаза тағайындау ... ... ... қосу ... ... бас бостандығынан айырудың ең көп шегін таңдау мүмкіндігін заң реттейді (ҚК-тің 58-бабы) және ол жиынтық құрайтын қылмыстардың қай санатқа ... және ... ... 20 жылға дейін мерзімге бас бостандығынан айыру немесе өлім ... не бас ... өмір бойы ... ... жаза ... ... ... байланысты. Мысалы, егер сот айыпкерге ҚК-тің 288-бабының 1 бөлігі бойынша алты ай мерзімге ... алу, ал ... 1 ... ... екі жыл ... бас ... ... түрінде жаза тағайындаса, ол толық қосу принципіне сәйкес 2 жыл 6 ай бас бостандығынан айыру түрінде ... ... ... жаза ... ... Егер сот ... ... 1 бөлігі бойынша 2 жыл 9 айға бас бостандығынан айыру жазасын тағайындаса, онда тек ішінара қосуды ғана ... ... яғни 2 жыл 9 айға бас ... ... ... ... ... 6 ай қамауға алудың 3 айын ғана қоса алады, себебі ҚК-тің 101-бабының 1 бөлігінде көзделген мерзімнің ең көп ... 3 жыл, ... ... жаза одан ... ... ... ... қосқанда жазаның ең көп мөлшерін түпкілікті анықтау, егер осы ... ... ... ... ... екі ... да ... шағын қылмыстар санатына жатқандығына байланысты.
Осы келтірілген мысалда орын алып отырған әртекті жазаларды косу тәртібі ҚК-тің 61-бабымен реттеледі, онда қылмыстардың жиынтығы және ... ... ... жазаларды ішінара немесе толық қосу кезінде бас бостандығынан айырудың бір күніне қамаудың немесе тәртіптік ... ... ... бір ... бас ... ... екі күні, түзеу жұмыстарының немесе әскери қызмет бойынша шектеудің үш күні, қоғамдық жұмыстарға тартудың ... ... ... келеді делінген.
Кейде сот жиынтық құрайтын қылмыстар үшін әртүрлі, пара-пар емес жазалар ... бір ... үшін - ... ... ... үшін - бас ... айыру, үшінші үшін -- белгілі бір лауазым атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыру жазасын қолданады. Әрине, бұл ... ... ... катаңдау жазаға -- бас бостандығынан айыруға сіңіру принципін қолдануға болады ... ... ... ... бұл ... ... ықпалы, әсіресе сіңірілген жазаның жеке сақтандыру ... ... ... да ... ... белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір ... ... ... ... ... әскери немесе құрметті атақтан, сыныптық шеннен, дипломатиялық дәрежеден, біліктілік сыныбынан және мемлекеттік наградаларынан айыру, сондай-ақ ... ... ... ... бас ... ... түзеу жұмыстары, қамау, тәртіптік әскери бөлімде ұстау, бас бостандығынан айыру түріндегі жазалармен ... ... ... ... тобы ... орындалады (ҚК-тің 61-бабы). Егер жиынтыққа кіретін қылмыс үшін қосымша жазалар тағайындалса, онда олар да, негізгі жазалар сияқты, ... бірі ... ... ... біріне бірі қосыла алады. Әртекті қосымша жазаларды ... ... де ... ... салу мен ... ... олар дербес орындалады. Қылмыстар жиынтығы бойынша қосымша жазаларды түпкілікті тағайындау тәртібін ҚК-тің 58-бабының 5 бөлімі реттейді, онда қылмыстар ... ... ... ... ... ... құрайтын қылмыстар үшін тағайындалған қосымша жазалар қосылуы мүмкін делінген. Қосқаннан кейінгі түпкілікті ... жаза ... осы түрі үшін ... ең көп ... немесе мөлшерден асуға тиіс емес (ҚК-тің 40,41, ... ... ... ... іс бойынша сот үкімі шыққаннан кейін сол сотталған адамның бірінші іс бойынша үкім шыққанша ... ... ... ... ... да таралады. Бұл жағдайда түпкілікті жаза мерзіміне бірінші үкім бойынша толық немесе ішінара өтелген мерзім кіреді. Бұл норма жиынтық ... ... әр ... уақытта ашылып, осы әр бөлек қылмыстар үшін айыпкерді ... әр ... ... екі ... одан көп ... ... ... асырылған жағдайға да қатысты. Мысалы, адам екі қылмыс жасайды -- бұзақылық және ... ... үшін ол ... оның ... әлі ... ... үшін үкім ... кейін 6 ай өткен соң, ол ұрлық үшін жауапқа тартылып сотталады. Бұл жағдай да ... ... ... ұғымға сай келеді, себебі адам бір қылмыс бойынша сотталғанға дейін екі қылмыс жасаған. Сондықтан да бұл ретте де жаза ... ... ... ... тәртібі қолданылады.
ҚК-тің 58-бабының 6 бөлігінде көрсетілген жағдайларда қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза тағайындау мынадай үш ... ... сот жаңа үкім ... яғни кейін ашылған қылмыс үшін жаза тағайындайды;2) екі үкім бойынша тағайындалған ... ... ... ... жолымен немесе жазаларды толық немесе ішінара қосу жолымен, бұрынғы шығарылған үкімдерді ескере отырып, түпкілікті жаза тағайындайды.
3) ... ... ... ... ... үкім ... ... нақты өтелген мерзіміне есептеу жасалады. Жаза мерзімін есептеу дегеніміз - егер адам үкім ... бас ... ... алты айын ... ал сот оған үкім бойынша 3 жыл бас бостандығынан айыру ... ... ... онда қылмыстар жиынтығы бойынша екінші үкім шығарылған кезге дейін оған 2 жыл 6 ай бас ... ... ... өтеу ... ҚЫЛМЫСТЫҢ ҚҰРАМЫНЫҢ БЕЛГІЛЕРІНЕ ҚАРАЙ ЖЕҢІЛДЕТЕТІН МӘН ЖАЙЛАР
2.1 Субьективті белгілеріне қарай жеңілдететін мән-жайлар
Қылмыстың субъективтік жағына оның ... ... ... ... ... ... ... ниеті және мақсаты кіреді. Егер Қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі нақты қыл-мыс құрамында ниет пен ... оның ... ... ... онда ол осы құрамның субъективтік жағының міндетті, қажетгі белгісі болып, ал баска жағдайларда құрамның факультативті белгісі ... ... Кез ... ... оның ... ... құқықтық мінез-құлыкка да дұрыс баға беру үшін кылмыстық ниетпен мақсатты да анықтау қажет. ... ... ... ... іс ... ... тиісті мән-жайлардың қатарына қылмыстық ниет пен мақсатты да бекерден-бекер қоспайды. Ол туралы Жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... мақсат пен ниетті аныктап алудың қылмыстық құқылық маңызы ерекше. Қылмыстық ниет деп-белгілі бір қажеттіліктер мен мүдделердің іштей ... ... ... ... ... ... ала ... саналы түрде қылмыс істеуге бел бууын айтамыз. Қылмыстық мақсат деп-адамның қылмыс істеу арқылы болашақта белгілі бір ... ... ... ... ... мақсаты кылмыстық ниетке негізделіп пайда болады екен, ал қылмыстық ниет мақсатпен бірге белгілі бір іс-әрекетті жүзеге асыру арқылы түпкілікті нәтижеге ... ... ... ниет пен ... ... тығыз байланысты үғым. Адамның мақсатының қалыптасуы ниетке байланысты болса, ал мақсат пайда болған ниеттің қандай әдіспен, ниетпен жүзеге ... ... ... ... ... ... өзі қалайтын, тілейтін болашақ нәтижесін елестетуі қылмыстың мақсаты болады. ... ... ... қоғамдық қауіпсіздікке қарсы ниет болса, ал оның мақсаты ... ... бұзу ... табылады.
Қылмыстың субьективтік жағының белгілері- кінәні, ниет пен мақсатты дұрыс анықтаудың маңызы ... ... ... негізінің құрамдас бөлігі ретінде ол кылмысты қылмыс болып табылмайтын іс-әрекеттен ажыратуға мүмкіндік береді. Екіншіден, қылмыстың субъективтік жағы объективтік жағынан ... ... ... бір-бірінен ажыратуға мүмкіндік туғызады. Үшіншіден, қыл-мыстың субъективтік жағының мазмұны ... ... ... оны ... адамның қоғамға қауіптілік дәрежесінің деңгейін анықтауға себеп болады. Мұның өзі жауаптылықтың негізділігін және мөлшерін анықтауға мүмкіндік береді.
Қылмыстық құқықтың ең маңызды ... бірі ... және ... ... тек қана ... ... кінәлі адам ғана тартылатындығы болып табылады.Бұл қағида қылмыстық ... ... ... атап ... Онда адам ... қатысты кінәсі анықталған қоғамдық қауіпті әрекет және пайда болған ... ... ... үшін ғана ... ... ... ... ала тергеу органдары мен сот органдары қылмыстық істі тергеу мен сот төрелігін жүзеге асыру кезінде обьективтік ... ... ... ... ... ... кез ... қылмысты іс-әрекеттің мәнін ашу үшін қылмыстың субьективтік жағын анықтаудың ... ... ... ... ... ... ұқсас қылмыстарды бір - бірінен, қылмысты қылмыс емес әрекеттерден ажыратуға жәрдемдеседі.
Ниет пен мақсат өзара тығыз байланысты ұғым ... олар ... ... ... әр ... жағын сипаттайды. Ниет адам неғе-қылмыс жасады деген сұраққа жауап берсе, ал мақсат сол ... ... ... Қылмыстык ниет пен мақсат әр уақытта да Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің нормаларының диспозицияларында нақты атап көрсетілетін ұғым ... ... ... баю ... басқа қылмысты жасыру мақсаты, соғысты арандату, т. б. пайдакүнемдік ниет, бұзақылық ... ... ... қан үшін кекшілдік ниет және т. б. Кейбір реттерде заң шығарушы қылмыстық ниеттің жалпылама сипаттамасын ғана береді. ... ... ниет ... басқадай жеке мүдделілік. Мұндай жағдайларда зұлымдық немесе басқадай жеке мүдделілік ниеттің нақты ... ... ол ... ... сот ... ... аталып көрсетілуі керек. Ниет пен максатқа дұрыс ... ... баға беру үшін ... ... ... өте зор. ... ... қалыптасқан дәстүр бойынша ниет пен мақсат моральдық және ... ... ... екі ... бөлінеді. Теріс (зұлымдық) және он (зұлымдық емес) ниеттер мен мақ-саттар. Зұлымдық ниеттер мен мақсатгарға кылмыстық ... ... ... нақты кылмыс құрамы сараланған (жетілдірілген) кылмыс құрамына жатқызуға, сондай-ақ қыл-мыстық жауаптылыққа тарту мәселесін шешуге қажетті тікелей әсер ... ... ... ... (96-бап, 2-белігі, тармағы), бұзакылық (96-бап, 2-бөлігі, ... қан үшін ... ... ... тармағы) және ұлттык, нәсілдік алауыздық (96-бап, 2-бөлігі, ... тағы ... ... ... ... кылмыстың ізін жасыру максатымен немесе сол қылмысты жасауды ... ... кісі ... (96-бап, 2-бөлігі, тармағы) мемлекеттің эконо-микалық және қорғаныс қабілетін әлсірету, ауыстырып салу немесе өзгедей пайдалану үшін адам органдарын ... ... алу ... ... ... ... ... немесе оны күшейтуге әсері жоқ ниеттер мен мақсаттар зұлымдық емес ниеттер болып ... Ниет пен ... әр ... ... ... ... бар. Біріншіден, егер заң шығарушы оны нақты қылмыс кұрамының қажетті белгісі етіп көрсетсе, онда ол ниет пен ... сол ... ... ... ... болып табылады.
Мысалы, қызмет жөніндегі жалғандықтың субъективтік жағының белгісі пайдақорлық ... өзге де ... ... ниет болса, осы қылмыстың мақсаты жалған қүжаттар жасау болып табылады ... ... ниет және ... ... ... да ... ... атқарады, кейде ол жауаптылықты ауырлататын қылмыс құрамын түзуі де ... ... ... ... пен ниет ... ... ... аталмайды. Егер ол аталған жағдайда қылмысты саралау өзгеріп, қатаң жауаптылық белгіленуі мүмкін. Мысалы, пайдақорлықпен, бұзакылықпен кісі ... ... ... , ... ... іс ... ... пайдақорлық мақсатпен қылмыс істелді деп көрінеу жалған сөз жеткізу қылмыстың күшейтілген түрі ... ... ... емес, қылмыстық іс қозғау мақсатымен ғана қылмыс істелді деп көрінеу жалған сез жеткізу қылмысты ауырлатпайтын, жай түріне жатады ... ... ... ниет пен ... жаза ... ... ... жеңілдететін немесе ауырлататын мән-жайлар ретінде қарастырылады. Мысалы, пайдақорлық немесе өзге де ұлтгык, ... ... ... ... ... ... қылмыс істеу жауаптылыкты ауырлататын мән-жайға жатады (54-бап, тармағы). Бұған керісінше кылмысты қажетгі қорғану үстінде істеу кез келген кылмыс үшін ... ... ... ... ... ... ... жекелеген реттерде жеңілдетудің дәлелдері үкімде керсетіле отырып, Қылмыстық кодекстің ... ... ... санкциясында көрсетілгеннен гөрі жеңілірек жаза тағайындауға немесе қылмыстық жауаптылықтан немесе жазадан босатуға негіз болатын ... ... ... басшылыққа алынады. Егер кылмыстық ниет пен мақсат қылмыс құралының қажетті белгісі ретінде көрсетілсе, онда ол ... ... ... ... ... ... қосылмайды.
2.2 Обьективті белгілеріне қарай жеңілдететін мән-жайлар
Қылмыс құрамының объективтік жағы дегеніміз-қылмыстық заңда көрсетілген қылмыстық іс-әрекеттік сыртқы көрінісінің жиынтығы.
Олардың ... ... ... ... қауіпті іс-әрекет (әрекет немесе әрекетсіздік), қоғамға ... ... ... ... ... ... ... пен қоғамға қауіпті салдар арасындағы себепті байланыс, қылмысты жасаудың әдісі, орны, уақыты,жағдайы, қаруы және құралы. Қылмыстың объективтік жағы-қылмыстық ... ... алғы ... ... ... ... ... қылмыс деп адамның жүзеге асырылған күнде жеке басқа, қоғамға және мемлекетке қауіп төндіретін ойын немесе пікірін ... оның тек ... ... ... қоғамдық қауіпті іс-әрекетті ғана мойындайды (Қылмыстық Кодекстің 3,9-баптары).
Қылмыстың объективтік ... ... ... қалаушы болып саналады, онсыз жауаптылықтың болуы мүлдем мүмкін емес. Адамның жауаптылығы үшін іс-әрекеттің ... ... ... мағынасын өткен ғасырдың 40-шы дылдарында К.Маркм өзінің жас кезінде былап деп тұжырымдаған: ... ... ... жағы ... ойы мен мақсатын бағалауға негізгі белгі болыпп табылады.
Осыған байланысты, қылмысты істі алдын-ала тергеу немесе ... ... ... ең алдымен қылмыстың қылмыстың объективтік жағы анықталып алып, оның негізінде ... жағы ... ... ... заң ... ... ... қарамастан қоғамдық қауіпті әрекет жасаушының мақсаты, себебі және ниеті туралы шешім шығарылады.
Объективтік жақтың белгілерінсіз субъективтік ... ... ... да, ... ... алғашқымен байланыссыз іске аса алмайды.
Қылмыстың объективті жағының маңыздығын, қылмыс құрамының дәл осы буыны қылмыстық жауаптылық пен ... ... ... құралымының іргетасы екендігін, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі Ерекше бөлімі баптарының диспозицияларында заң шығарушы қылмыстың объективті ... ... жиі ... да ... ... Кез ... ... қауіпті іс - әрекет белгілі бір тәсілмен, кейбір реттерде нақты құралдар мен ... ... ... ... асырылуы мүмкін. Осы айтылғандарға байланысты қылмыс істеудің тәсілі, құрал және қару-жарақ деген ұғымдар да қылмыстың объективтік ... ... ... ... қатарына жатады. Сонымен, жоғарыда белгілердің барлығы да қылмыстың объективтік жағының белгілері болып табылады және осы ... ... ... ... ... айқындалады.
Қылмыстың объективтік жағының маңызы ... оның ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті іс-әрекетті дұрыс саралаудың негізі болып табылады.
Екіншіден , ... ... ... арқылы өзара жақын, ұқсас қылмыстарды бір - бірінен ажыратуға мүмкіндік туады (мысалы,ұрлықты тонаудан, алаяқты ұрлықтан тағы ... ... ... объективтік жағы қылмыс құрамының ішіндегі ең маңызды элеменнтері қатарына ... ... ... ... жағы ... заңда көрсетілген қылмыстық іс-әрекеттік сыртқы көрінісінің жиынтығы.
Олардың қатарына мыналар жатады: қоғамға ... ... ... ... ... ... қауіпті салдар (қылмысты нәтиже), қоғамға қауіпті іс-әрекет пен қоғамға қауіпті салдар арасындағы себепті байланыс, қылмысты жасаудың әдісі, орны, ... ... және ... ... ... ... маңызы алғы шарты.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі қылмыс деп адамның жүзеге асырылған кнде жеке басқа, қоғамға және мемлекетке ... ... ойын ... ... емес, оның тек қылмыстық-құқықтық нормаларды бұзушы қоғамдық қауіпті іс-әрекетті ғана ... ... ... ... ... ... жауаптылықтың негізін қалаушы болып саналады, онсыз ... ... ... мүмкін емес.
Адамның жауаптылығы үшін іс-әрекеттің объективті жағының айырықша мағынасын өткен ғасырдың 40-шы ... ... ... жас ... былап деп тұжырымдаған: >.
Сондықтан, қылмыстың объективтік жағы қылмыскердің ойы мен мақсатын бағалауға негізгі белгі болыпп табылады.
Осыған ... ... істі ... ... ... ... ... кезінде, ең алдымен қылмыстың қылмыстың объективтік жағы анықталып ... оның ... ... жағы белгілі болады, қылмыстық заң жүзінде тыйым салуына қарамастан қоғамдық қауіпті әрекет жасаушының мақсаты, себебі және ... ... ... ...
Объективтік жақтың белгілерінсіз субъективтік жақтың мәселелері қозғалмайды да, себебі соңғысы алғашқымен байланыссыз іске аса ... ... ... ... ... ... дәл осы ... қылмыстық жауаптылық пен қылмыс құрамының түгел құралымының ... ... ... ... ... ... ... бөлімі баптарының диспозицияларында заң шығарушы қылмыстың объективті жағының белгілерін жиі атайтығындығынан да көруге болады. ... ... ... ылғи ... ... ... белгілері аталады, оларсыз Ерекше бөлім баптарының бірде-бір диспозициясы мүмкін болмай ... ... ... ... ... ... да ... жиі көрсетіліп отырады.
Атап өтетін бір жай-олардың барлығы да қылмыстық-құқықтың маңызға бірдей дәрежеде ие бола ... ... ... ... ... нәрсе - қоғамдық қауіпті іс-әрекет (әрекет ... ... ... ... ... ... факультативті, атап айтқанда, олар кейбір қылмыстардың құрамы үшін олардың объективтік жағының белгілері болып саналса, басқа біреулері үшін - олай ... адам ... ... ... 96,120- ... ... құрамдарыүшін қылмыстың істелген орны еш рөл атқармайды және қылмыстық жауаптылық бұл қылмыстардың қай жерде істелгеніне қарамастан тағайындалады.
Алайда, дәл осы ... ... ... су ... мен өсімдіктерін заңсыз алу (Қылмыстық Кодекстің 287-б) қылмысының құрамын анықтау үшін міндетті болып табылады.
Қазақстан ... ... ... Ерекше бөлімінің быр тарауы көлемінде текті (арнайы) объект бойынша топтастырылған қылмыстар көбінесе ... ... ... ... ...
Себебі, қылмысқа сәйкес қоғамдық қауіптілікке тән дәл осы белгілерді ажырату кезінде байқалады. ... және ... ... құқықтары мен бостандығына қарсы жасалған қылмыстардың көпшілігі бір - бірінен қылмыстың объективті ... ... ... яғни ... ... ... ... ажыратылады.
Конституцияның 1-бабында , -деп жарияланған.
Мысалы, сайлау құқығын жүзеге асыруға немесе сайлау комиссиясының ... ... ... ... ... 146-б), ... тең құқылығын бұзу (Қылмыстық кодекстің 141-б), сайлау құжаттарын, референдум құжаттарын ... ... ... қате есептеу (Қылмыстық кодекстің 147-б), тұрғын үйге қол сұғылмаушылықты бұзу ... ... 144-б) және ... ... жағының белгілері тек қылмыстық істерді бір -- бірінен ажыратудың негізі болып ... ... ... қылмыстарды жіктеуге де негіз болады-бір жағынан әкімшілік,тәртіптік, екінші жағынан-басқа құқық бұзушылық.
Мысалы, ағаштар мен бұталарды заңсыз кесу (Қылмыстық ... ... ... дәл ... ... құқық бұзушылықтан объективті жақтың белгісімен ажыратылады,ол - ... ... ... тартылған залалдың мөлшері.
Қызмет өкілеттілігін теріс пйдалану (Қылмыстық Кодекстің 307-б) осыған ұқсас тәртіптік теріс ... ... зиян ... ... ... ... ... теріс пайдалану кезінде азаматтар мен ұйымдардың құқықтарына немесе заңды мүдделеріне немесе қоғамның не ... ... ... ... ... зиян ... ... ондай теріс пайдаланушылық-қылмысты деп танылады.
Егер келтірілген зиянн мөлшері онша көр ... бұл іс ... ... ... керек.
Қылмыстық іс-әрекетті саралауда қылмыстың объективті жағының маңызы зор.
Мысалы, ... ... күші бар ... ... бөтеннің мүлкін талан-таражға салуға байланысты қылмыстық ... ... ... нысанында қарай анықтайды (Қылмыстық Кодекстің 175-179 баптар).
Бұл қылмыстардың барлығы ұрлық, сеніп тапсырылған бөтеннің мүлкін ысырап ету ... ... алу, ... ... жасап тонау, тонау) тікелей қасақаналықпенжасалынып, бірдей объектіге қол ... ... ... ... тек қана ... ... байланысты дұрыс - саралай аламыз, яғни мүлікті алу тәсіліне қарап (ұрлық - ... алу, ... ... - ашық алу және ... ... ... ішінде, далаға шығуын күтіп жатады.Сәлден соң Б.малын қарауға далаға шыққан кезде С. ... ... ... Б-ның бас сүйегінен 3 рет ұрады.
Осы алған зақымнан Б.табан астында мерт болады. Сот ... ... ... ... ... 1-бөлігімен саралаған.
Өйткені,С-ның әрекеті Б-ның өлуіне тікелей себеп ... ... ... ... ... ... нақтылы жағдай жасалған.
Істелген іс - әрекетті орын ... ... ... ... ... деп тану ... ... осы зардабы тек қана осы іс-әрекеттің (басқаны емес) тікелей нәтижесі болуы қажет.
Өйткені, кез келген іс-әрекет зардаптың орын алу ... ... оның ... ... танылмауы мүмкін. Осыдан кейін іс-әрекетті зиянды қауіпті зардаптың тікелей себепшісі деп табу үшін ... ... ... тағы бір ... белгісін - яғни,орын алған зардап істелген іс-әрекеттің қажетті, сөзсіз нәтижесі болуы керек деген тұжырымға келеміз.
III ... ... ... ... ... ... ... Белгілі бір қылмыс үшін көзделген жазадан гөрі неғұрлым жеңіл жаза ... жаза ... жаза ... ... ... басшылыққа ала отырып, ҚК Ерекше бөлімінің бабы бойынша сараланған нақты қылмыс көлемінде көрсетілген жазаның түрі мен шегінен шықпай жаза ... ... ... заңда көрсетілгеннен гөрі жеңілірек жаза тағайындауға мүмкіндік береді. Қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесін кемітетін жағдайлар да оның ішінде заңда көрсетілген жауаптылықты ... ... ... ... мен себептері, айыпкердің қылмыс жасудағы және одан кейінгі рөлі ... ... ... ... ауыр қылмыс жасағандығы айыпкерге, жазаның ең төменгі шегінен де төмен жаза ... ... бола ... ... ... жазадан гөрі әлдеқайда жеңілірек жазаны бірнеше қылмыс істеген қылмыскерлрге қолданғанда, сот ... ... ... ... я ... ... ... тағайындап алады. Сот тәжірбиесі ерекше жағдайларға заңда көрсетілген жауаптылықты жеңілдететін мән жайлармен бірге, заңда көрсетілмеген, мысалы қылмысты ... рет ... ... басқа біреудің қорқытып, зорлауы нәтижесінде істеуі.
Ерекше жағдайларға істелген қылмыстың қауіптілік ... ... ... төмендететін бір ғана жағдай жатуы мүмкін. Егер адам кінәлі деп таныған заңда жазаның әр түрі көрсетілген болса, онда ... ҚК - нің 52 - ... 2 - ... ... ... ... ... көрсетілген жазаның неғұрлым ауыр түрі, тек оның жеңіл түрі жазалау мақсатын қамтамасыз ете ... ... ... ең ауыр ... ... заңда арнайы көзделсе ғана, тағайындалатынын ескере отырып, соттар олардың арасындағы неғұрлым жеңілірек жазаны тағайындау туралы мәселені талқылауын және ... ... ... ... ... ... ... ерекше жағдайлар деп жасалған қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесін ... ... да, оның ... ... ... ... ... жағдайлар да, әрекеттің мақсаттары мен себептері, айыпкердің қылмыс жасаудағы және одан кейінгі рөлі, қылмыскерлердің топ ... ... ... ... ... ... т.б. танылуы мүмкін. Қандай жағдайларда ерекше деп таныйтын және мұндай жеңіл жазаны айыпкердің жеке ... ... ... байланыстыруға болатынын сот үкімінің баяндайтын бөлімінде көрсетуге міндетті. ... ... ауыр ... жасағандығы айыпкерге жазаны ең төменгі шегіненде төмен жаза тағайындауға кедергі бола алмайды. Заңда көрсетілген жазадан гөрі әлде қайда жеңілірек ... ... ... ... қылмыскерге қолданғанда, сот ондай жазаны солардың біреуіне, я болмаса әрқайсысына жеке-жеке тағайындап алады, содан кейін оны қылмыстың жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... Сот тәжірибесі ерекше жағдайларға заңда көрсетілген жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлармен бірге, заңда көрсетілмеген, мысалы қылмысты бірнші рет істеуі, қылмысты басқа ... ... ... нәтижесінде істеуі, тұрмыста және жұмыстағы мінсіз мінез-құлқы, қарауында жас ... мен кәрі ата ... ... ... ... да жатады. Ерекше жағдайларға кейбір реттерде істелген қылмыстың қауіптілік дәрежесін шұғыл ... ... бір ғана ... ... ... ... жаза ауыр ... жасауға қатысқандардың кейбіреуіне, егер олардың негізгі қылмыскер еместігі анықталса, сонымен қатароның жеке басына ... ... мен ... ... ... ... жаза ... қолдануға негіз бола алған жағдайда ғана қолданылады.
1. Егер түзеу жұмыстары әскери қызмет бойынша шектеу, бас ... ... ... тәртіптік әскери бөлімде ұстау жазасын тағайындағанда сот сотталған адамның жазаны ... ... ... ... ... келсе, ол тағайындалған жазаны шартты деп санауға қаулы шығарады.
2. ... ... ... ... ... сот жасаған қылмыстың сипаты мен қоғамдық қауіптілік дәрежесін, ... жеке ... ... ... ... пен ... ... және ауырлататын мән-жайларды ескереді.
3. Шартты түрде соттау тағайындалған кезде сот сотталған адам мінез-құлқымен өзінің түзелгенін ... тиіс ... ... ... ... ... бір ... үш жылға дейінгі ұзақтықта тағайындалады.
Шартты түрде сотталған адамның мінез құлқын бақылауды оған ... ... ... ... орган, ал әскери қызметшілер жөнінде әскери бөлімдер мен мекемелердің командованиесі жүзеге асырады. Шартты жазаға сотталған кезде мүлікті тәркілеуден басқа ... ... ... ... Шартты жазаға сотталғанда тағайындалған қосымша жаза нақты түрде өтелуі тиіс. Шартты сотталуы туралы қаулы шығарған кеде сот ... оның ... ... ... адамның міндеттерін орындамаған немесе әкімшілік құқық бұзушылық, жаңа қылмыстар жасаған жағдайда көзделген шараларды қолдану мүмкіншілігі туралы түсіндіруге міндетті. Қылмыстық заңда ... ... ... ... ... ... ... мерзімін ұзартудың түрлі негіздерді белгіленген.
Жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар қылмыс құрамының қажетті, жетілген немесе жеңілдетілгенм ... ... ... ... ... ... мүлкін қорқытып алушылықта ұйымдасқан топ жасаған қылмыс осы ... ... ... белгісін көрсетеді. Сонымен бірге ұйымдасқан топ болып ... ... ... ... мән-жайларға жатады.
Егер ҚК - нің 53 ... 54 - ... ... ... ... бір ... ... Ерекше бөлімінің бабында көрсетілген болса, онда ол қылмыс үшін жаза тағайындаған кезде жауаптылықты ... және ... ... ретінде ескерілмейді. Мысалы, жан күйзелісі үстінде ашумен кісі өлтіруде жан күйзелу осы қылмыс үшін жаза тағайындағанда жауаптылықты ... және ... ... ... ... алыньайды.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 53-бабында қылмыстық жауаптылық пен жазаны ... ... ... мына ... ... ... ... тоғысуы салдарынан алғаш рет кішігірім ауырлықтағы қылмыс жасау айыпкердің кәмелетке толмауы.
Жүктілік ... жас ... ... ... ... ... ... шегушіге тікелей медициналық және өзге де көмек көрсету жеке, отбасылық немесе өзге де ауыр мән-жайлар ... ... ... ... немесе психикалық мәжбүрлеу салдарынан қылмыс жасау, қажетті қорғанудың құқықтық дұрыстығының шартын ... аса ... ... ... ... шын ... ... айыбын мойындап келк, қылмысты ашуға, қылмысқа басқа қатысушыларды әшкерелеуге және қылмысжасау нәтижесінде алынған ... ... ... ... ... осы жеңілдетілетін мән-жайлардың ішкі мазмұнына тоқталайық
Мән-жайлардың кездейсоқ тоғысуы салдарынан алғаш рет онша ауыр емес қылмыс істеу. Бұл жерде біріншіден, қылмыс ... рет ... ... ол ... онша ауыр емес ... ... жатқызылуы, үшіншіден, қылмыс кездейсоқ жағдайға байланысты істелуі керек.
Айыпкердің кәмелетке толмауы, жасы он сегізге толмай қылмыс істегенге көп жағдайда ... ... ... ересектердің теріс ықпал етуінен, өзінің тентектігін көрсету арқылы істеледі.
Жүкті әйелдің қылмыс істеуі. Қылмыстық заң адамгершілік ... ... ала ... ана мен баланың мүддесін қорғайды. Жүкті әйелдің істеген қылмысын жауаптылықты жеңілдететін мән-жайларға жатқызу- осының айғағы.
Айыпкердің жас балалары болуы.
Егер ... жасы 14-ке ... бір ... ... өзі оған жеңілдік көрсетуге негіз болады.
Мұнда кінәлі істеген қылмысының зардабын қылмысты істегеннен кейін өз ... ... ... зиянның есесін өз еркімен толтыру деп кінәлінің жәбірленушіге ерікті түрде келтірілген мүліктік немесе моралъдық зиянның ... ... жеке ... отбасына және басқа да себептермен қылмыс істеу әр түрлі жағдайларда жүзеге асырылады. Олар ... ... ... ауыр науқаспен ауыруы, материал дық жетіспеушілікке байланысты болуы ... ... ... ... жалақысының азаюы, жұмыстан шығарылуы сияқты мәселелер жатады.
Күштеп немесе психикалық мәжбүрлеу салдарынан материалдық, қызметтік, өзге де тәуелділігі себепті ... ... Бұл ... ... ... еріксіз көндіру кінәлі адам тәуелді болып табылатын басқа ... ... ... ... Яғни бұл жерде қылмыс жасаудың бастаушысы болып қорқыту, еріксіз көндіру, басқа да тәуелділікті пайдаланып ... ... ... ... ... адам.
Қажетті қорғанудың дұрыстығының шартын бұзу, қажеттілік, қылмыс жасаған ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасау.
Мұндай жағдайда қылмыс істеу жауаптылықты жоймайды, бірақ жеңілдететін жағдайға жатады. Себебі кінәлі қоғамға, заң қорғайтын ... ... қол ... ... ... қылмысты істемеген болар еді. Мысалы, аса қажеттілік жағдайында істелген іс -әрекеттің нәтижесінде келтірілген зиян тойтарылған зияннан көп болса, ... ... ... ... ... ... жұмсау арқылы тойтару мүмкіндігі бола тұрып, оны пайдаланбауы.
Жан күйзелу ... ... ... жату үшін ол ... ... ... заңсыз әрекеті салдарынан, екіншіден, жан күйзелу, физиологиялық аффект жағдайында істеуі керек.
Физиологиялық аффект дегеніміз осы жоғарыда айтылған жағдайларға ... ... ашу ... жағдайды дұрыс бағалау және өзінің мінез-құлқына саналы түрде бақылау жасау қабілетінің кемуі болып табылады. ... ... ... үшін ... ... Шын жүректен өкіну, айыбын мойындап келу, қылмысты ашуға, ... ... және ... ... ... ... ... іздеуге белсенді жәрдемдесу.
Шын жүректен өкінуге қылмыс істегени адамның ағынан жарылып өз істеген қылмысын мойындауы, өзінің іс ... шын ... ... ... ... ... әшкерелеп, келтірілген зиянды жою әрекеттері.
Қылмыстық кодекстің 54-бабына сәйкес мыналар қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән жайларға жатады
а). қылмыстарды әлденеше рет ... ... ... қылмыс арқылы ауыр зардаптар келтіру;
в). адамдар тобының, алдын ала сөз ... ... ... ... қылмыс жасау;
г). қылмыс жасағанда айрықша белсенді рөл атқару;
д). айыпкер үшінпсихикасының бұзылуының ауыр ... ... ... ... ала ... ... қылмыс жасауға тарту;
е). ұлттық, нәсілдік және діни өшпенділік немесе араздық себебі бойынша, сондай ақ ... ... ... ... оны ... ... мақсатында қылмыс жасау;
ж). белгілі бір адамның өзінің қызметтік, кәсіби немесе қоғамдық борышын өтеуіне байланысты оған немесе оның туыстарына ... ... ... аса ... ... ... ақ ... қинап өылмыс жасау;
и). төтенше жағдайды, табиғи немесе қоғамдық нәубет жағдайларын пайдаланып, сондай ақ жаппай тіртіп ... ... ... ... ... ... ... жағдайында қылмыс жасау
к). адамның өзі қабылдаған антын немесе кәсіби антын бұза отырып, қылмыс жасау;
л). өкімет өкілінің нысанды киімін немесе ... ... ... жасау;
Ерекше жағдайларға істелген қылмыстың қауіптілік дәрежесін шұғыл түрде төмендететін бір ғана жағдай жатуы мүмкін. Егер адам ... деп ... ... ... әр түрі көрсетілген болса, онда соттар ҚК - нің 52 - ... 2 - ... ... ... ... ... ... жазаның неғұрлым ауыр түрі, тек оның жеңіл түрі жазалау мақсатын қамтамасыз ете алмаса, немесе жазаның ең ауыр түрін ... ... ... ... ғана, тағайындалатынын ескере отырып, соттар олардың арасындағы неғұрлым жеңілірек жазаны тағайындау ... ... ... және үкімде қабылданған шешімді дәлелдеуі тиіс.
Ауыр немесе аса ауыр қылмыстың жасалуын өздігінен ерекше мән - жайлар болған ... ... ... ... ... ... жаза ... кедергі болып табылмайды. Соттың ҚК - нің 55- бабын қолданып, белгіленген жазасының мөлшері қандай жағдайда да заңмен ... осы жаза ... ең ... ... ... бола алмайды, - дер түсіндірілген. Осы қаулыға сәйкес ... бір ... үшін ... ... ... ... ... де төмен жаза немесе заңда көрсетілгендей жеңіліректеу жаза тағайындау ерекше іс жағдайында және кінәлі адамның жеке басын сипаттайтын деректер ... ғана ... ... ... ... бөлімінде көрсетілген ең аз мөлшерден төмен жаза ҚК-тің 55-бабы бойынша тағайындалуы мүмкін емес. Мысалы, 25 айлық есептік көрсеткіштен аз мөлшердегі ... ... 6 ... аз ... бас бостандығынан айыру. ҚК-тің сотталған адамның әрекеті сараланатын бабының санкциясында көзделгеннен жеңілірек жаза ... ... сол ... ... ... одан ... түрін тағайындайды. Жазаның заңда көрсетілгенінен жеңілірек түрін ... сот ... ... ... ... ... ... алады. Мысалы, ҚК-тің бұл бабы бойынша санкция бас бостандығынан айыру мен қамауға алуды балама ... ... ... мән-жайы, сондай-ақ топтық қылмысқа қатысушының топ жасаған қылмыстарды ашуға белсене жәрдемдесуі ҚК-тің 55-бабын қолдана алады.Істің ерекше жағдайы дегеніміз қылмыс жасау ... оң ... мен игі ... ... ... ... ... оның қылмыс жасау кезіндегі немесе одан кейінгі мінез-құлқы, күшпен немесе ... ... ... ... ... т.б. Бұл ... ескеріліп отырғаны қылмыс зардабын болдырмауға бағытталған мінез-құлық, залалдың ... өз ... ... шын ... өкіну, кінәсін мойындап келу, т.б. Жекелеген жеңілдетуші мән-жайлар да, ... ... ... да ерекше мән-жайлар бола алады.
Қорытынды
Қорытындылай келе, мына мән-жайларға тоқталуға болады. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексiнiң ... ... ... мақсаты - әлеуметтiк адiлеттiлiктi қалпы - на келтiру, сондай-ақ сотталған адамдарды түзеу, сондай-ақ, сот - талғандарды да, басқа адамдарды да жаңа ... ... ... ала ... екендiгi айтылған. Әлеуметтiк әдiлеттiлiктi қалпына келтiру, соттаған адамға жаза тағайындау және жазаны орындау арқылы оны түзеу, cөйтіп жаңа қылмыс icтеуден оны ... ... ... ... ... ... Сол сияқты жаза - қылмыстының жанын қинау немесе адамгершiлiк намысына тиiп, қорлау мақсатын көздемейдi. Бұл тарихи қалыптасқан ... ... ... принципi болып табылады.
Жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлар дегеніміз - айыпкердің жеке басына және ол жасаған қылмысқа қатысты әртүрлі факторлар, олар ... ... пен оны ... ... ... ... ... азайтады нәтижесінде жауаптылық деңгейі де өзгереді, ол факторлар жаза белгілеуге де ықпалын тигізеді.
Жеңілдететін мән-жайларды есепке алу сотқа мынадай құқық ... ... ... ... ... жеңілірек түрін қолдануға;
б) ҚК-тің сол қылмыс сараланатын бабындағы санкция белгілеген ең аз ... ... ... ... ... ... 55-бабын пайдаланып, сол қылмыс үшін көзделгеннен жеңілдеу жаза қолдануға;
г) шартты түрде соттауды ... жаза ... ... ... қолдануға.
Ал, ауырлататын мән-жайлардың болуы, керісінше, сотқа мынадай мүмкіндік береді:
а) ... ... ... жазалардың ауырын тағайындауға;
б) ҚК-тің сол қылмыс сараланатын бабындағы санкция ... ең көп ... ... ... ... ... ҚК-тің 55-бабын қолдану мүмкіндігін болдырмауға;
г) шартты түрде соттау немесе жаза өтеу ... ... ... ... болдырмауға. ҚК-тің 54-бабы 1 бөлігінің тармағында ... ... ... ... сот ... ... ең аз шегі ... 59-бабының 2 бөлігіне сәйкес анықталады.
Жеңілдедетін мән-жайлардың болуы тек жаза тағайындау процесінде ғана емес, айыпкерді ... ... ... ... ... мүлде босату жөніндегі мәселені қарастырғанда да ескерілуі тиіс. Мысалы, ... ... ... ... 375-379 және 381-баптарында көзделген түрлерін қолдану жауаптылық пен жазаны жеңілдететін ... ... ... және ... мән-жайлардың болуы тек жаза тағайындау процесінде ғана емес, айыпкерді ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі мәселені қарастырғанда да ескерілуі тиіс
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы - 2007 ... ... А. Н. ... ... ... бөлім/ Алматы - 2001 ж.
3. Звечаровский И. Э. // Уголовная ответственность. Москва - 1995 г.
4. Даубасов Ш. ... ... беру ... көп ... халықаралық құқықтық механизмдерге Қазақстан Республикасының қатысуы/ Хабаршы №2, 2003 ж.
5. Қазақстан Республикасының қылмыстық ... ... - ... ... Республикасының қылмыстық - атқару құқығы /Алматы-2002
7. Қазақстан ... ... ... түсінік /Алматы-2001
8. Лейкина Н. С. // Личность преступника и уголоная ответственность
М. 1995 г
9. Наумов А. В. //Осы ... ... ... ... ... ... - 1999 ж.
10. Наумов А. В. // ... ... ... - 2001 ж.
11. ... ... ... - 2007 ... Адам және қоғам 2006 ж
13. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Іс Жүргізу кодексі
14. Астана ақшам газеті
15. Ақ жол ... - 2008 ... Заң ... - 2007 ... ... ... - 2008 ... Бородин С. В. Преступление против жизни - 2003 ж
19. Қазақстан Республикасының ... ... - 2007 ... Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты Пленумының 1994 жылы 23 - ші ... № 7 ... ... ... ... Соты Пленумының қаулылыр жинағы Алматы - 1997 ж
22. Сақшы газеті
23. Ағыбаев А. Н. / Қылмыстық ... ... ... / ... - 2001 ж
24. Наумов А. В. //Осы ... ... ... ... ... Алматы - 1999 ж.
25. Приложение № 5. Сведения о ... ... г. ... по ... ... дел (по ... лиц) по г. ... за 12 месяцев 2006 года в сравнении с аналогичным ... 2005 ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Белдемше тігу технологиясы6 бет
Депозиттік операциялар9 бет
Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылық өнімдерінің нарықтық жағдайы7 бет
Былғары және тондық- мех тері шикізатының түрлері3 бет
Былғары шикі затының стандарты3 бет
Мал терісінің түрлері3 бет
Статистикалық мәліметтерді топтау6 бет
Статистикалық эліметтерді топтаудың маңызы мен мақсаты6 бет
Терінің тауарлық қасиетінің қалыптасуына әсер ететін факторлар. Былғары және тондық – мех тері шикізатының түрлері7 бет
Қалыпты және патологиялық жағдайда ешкілермен саулықтарға акушерлік көмек көрсету.Шошқалардың желінсауын анықтау және емдеу4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь