Христиан діні


Біздің дәуірімізге дейінгі VІ.ІІ ғғ Вавилон, парсы, македон басқыншылығынан және жателдік Птолемей мен Селекви әулеттерінің билігін бастан кешірген палестиналық яхудилер (еврейлер) аз уақытқа саяси тәуелсіздікке қол жеткізген болатын. Б.д.д. 140 жылдан бастап, тәуелсіз Иудеяны маккавей (хасмоней) әулетінің алғашқы священник.патшалары билейді. Олар ел аумағын ұлғайтумен қатар, тұрғындарға яхудей дінін қабылдатуға белсенді атсалысады. Ал б.д.д. 36 жылы Рим қолбасшысы Гней Помпей әскер­лері Иудеяны жаулап алғанда, Палестина да Рим империясының бір бөлігіне айналады. Иудея мен Самария өзін өзі басқарудың соңғы белгілерінен айрылады. Енді билік толығымен Рим тағайын­даған билеушінің қолына шоғырланады. Бас абыз басқарған абыздар мен ақсүйек өкілдерінен тұрған кеңес . Синдрионның құқы шектеліп, ол римдіктердің толық бақылауына өтеді. Саяси тәуелсіздіктен айрылуды Палестина тұрғында­ры­ның бір бөлігі қасірет ретінде қабылдайды. Ха­лық арасында әкелер өсиетін, діни рәсімдер мен тыйым салуларды бұзғаны үшін құдай қаһарына ұшырағандық туралы пікірлер кең таралады. Бұл яхудилердің діни.ұлттық топтары . хасидейлер (ізгі яхудилер) мен фарисейлер (жіктелгендер) ұстанымдарының нығаюына көп ықпал етеді. Фарисейлер иудаизмнің тазалығы үшін жат.жерліктердің ықпалына қарсы күресіп, дәстүрлі тіршілік нормаларын сақтауға шақырады. Жергілікті дәстүрлермен, киелі діни орындармен санас­паған жатжерліктер билігіне деген наразы­лық, Римге қарсы көтерілістердің аяусыз басып.жаншылуынан туындаған енжарлық, әлеуметтік және мүліктік теңсіздіктің тереңдеуі біздің дәуі­ріміздің І ғасырында Палестинада көп кешік­пей құтқарушының, мессияның (машиах) “құдай белгісі бардың” келетінін және оның яхуди хал­қын құтқарып, “яхуди патшасы” болатын­дығын уағыздаушылар қаптап кетеді. Шығыстың әртүрлі діни ілімдері сияқты Рим діні де аш.жалаңаш халыққа ешбір үміт бере алмайды, Рим дінінің ұлттық сипаты ұлттық әділеттілік, аман қалу теңдігі идеяларын нығайтуға мүмкіндік бермей­ді. Міне, дәл осы тұста тарих сахнасына христиан діні шығады

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге


Жоспар
Кіріспе:
# Қысқаша христиан дінінің шығу тарихы
# Христиан діні
# Православие, Католицизм, Протестанттық
# Қазақ даласындағы христиандық тарихы
# Қазақстандағы христиан діні
Біздің дәуірімізге дейінгі VІ-ІІ ғғ Вавилон, парсы, македон басқыншылығынан және жателдік Птолемей мен Селекви әулеттерінің билігін бастан кешірген палестиналық яхудилер (еврейлер) аз уақытқа саяси тәуелсіздікке қол жеткізген болатын. Б.д.д. 140 жылдан бастап, тәуелсіз Иудеяны маккавей (хасмоней) әулетінің алғашқы священник-патшалары билейді. Олар ел аумағын ұлғайтумен қатар, тұрғындарға яхудей дінін қабылдатуға белсенді атсалысады. Ал б.д.д. 36 жылы Рим қолбасшысы Гней Помпей әскер­лері Иудеяны жаулап алғанда, Палестина да Рим империясының бір бөлігіне айналады. Иудея мен Самария өзін өзі басқарудың соңғы белгілерінен айрылады. Енді билік толығымен Рим тағайын­даған билеушінің қолына шоғырланады. Бас абыз басқарған абыздар мен ақсүйек өкілдерінен тұрған кеңес - Синдрионның құқы шектеліп, ол римдіктердің толық бақылауына өтеді. Саяси тәуелсіздіктен айрылуды Палестина тұрғында­ры­ның бір бөлігі қасірет ретінде қабылдайды. Ха­лық арасында әкелер өсиетін, діни рәсімдер мен тыйым салуларды бұзғаны үшін құдай қаһарына ұшырағандық туралы пікірлер кең таралады. Бұл яхудилердің діни-ұлттық топтары - хасидейлер (ізгі яхудилер) мен фарисейлер (жіктелгендер) ұстанымдарының нығаюына көп ықпал етеді. Фарисейлер иудаизмнің тазалығы үшін жат-жерліктердің ықпалына қарсы күресіп, дәстүрлі тіршілік нормаларын сақтауға шақырады. Жергілікті дәстүрлермен, киелі діни орындармен санас­паған жатжерліктер билігіне деген наразы­лық, Римге қарсы көтерілістердің аяусыз басып-жаншылуынан туындаған енжарлық, әлеуметтік және мүліктік теңсіздіктің тереңдеуі біздің дәуі­ріміздің І ғасырында Палестинада көп кешік­пей құтқарушының, мессияның (машиах) "құдай белгісі бардың" келетінін және оның яхуди хал­қын құтқарып, "яхуди патшасы" болатын­дығын уағыздаушылар қаптап кетеді. Шығыстың әртүрлі діни ілімдері сияқты Рим діні де аш-жалаңаш халыққа ешбір үміт бере алмайды, Рим дінінің ұлттық сипаты ұлттық әділеттілік, аман қалу теңдігі идеяларын нығайтуға мүмкіндік бермей­ді. Міне, дәл осы тұста тарих сахнасына христиан діні шығады.
Христиан діні жан біткеннің барлығының Құдай алдындағы тең екендігін айтып, адам­дар­дың көкейінде әділетсіздік пен қанаушылықтан құтылудың үмітін оятады. Құдай алдында бар­лық адамдар тең деген идея жергілікті билеуші­лер тарапынан үлкен қарсылыққа тап болып, христиан дінін қабылдаушылар жаппай қудала­нады. Олар жергілікті билік өкілдерінен қашып жүруге мәжбүр болады. Жер асты шіркеулері салынады. Дегенмен, көп ұзамай Христиан дінін уағыздаушылар көбейіп, оның қатарына тұрғын­дардың көп бөлігі, соның ішінде билік иелері де тартыла бастайды. Христиан діні догматикасы 4- 6 ғасырларда қалыптасса, онда каппадокиялық діни ғұламалар Григорий Назианзин (330 - 390), Григорий Нисский (335 - 394), Василий Кессарийский (330 - 397) маңызды рөл атқарады. Христиан догматтары үлкен тартыс-таластар арқылы жүйеленеді. Бірақ діни таластар догматтардың канондығын анықтағасын да тоқталмайды. Ақы­рында бұл таластар христиан шіркеуінің әр түрлі ағымдарға бөлінуіне алып келеді. 5 ғасырдың ортасында ортодокстық Христиан дінімен келіс­пейтін Армян, Копт, Малабар, Эфиоп, Иаковит, Абиссин шіркеулері жіктеледі.
Христиан діні құлдық тәртіпті айыптап, қара­пайым халықтың мүдделерін қорғауға талпынады. Сөйтіп, адамдарға Христос әкелген құдай ақиқатын тану арқылы әрбір адам бостандыққа жете алады деп жариялайды. Адам төзгісіз қоғамдық қатынастарға қарсы шығып, әр адамға түсінікті адамгершілік құндылықтарды ұстануға шақырған христиан діні тез арада үлкен идеялық күшке айналады.Христианшылдық иудаизмнің, митраизмнің, көне шығыс діндерінің философиялық көзқарас­тарының тұжырымдамалық идеяларын игеріп, қайта қарастырады. Осының бәрі жаңа дінді байытып, нығайтса, оны ұлттық-этностық мәдениет­терге қарсы тұруға дәрменді мәдени-интеллек­туал­дық күшке, бұқаралық қозғалысқа айналдырады. Христианшылдықтың бұрынғы діни-мә­дени мұраны игеруі жаңа ілімнің жалпыға танылуына мүмкіндік берді. Бастапқыда негізінен қоғамның төменгі таптары - құлдар, ерік алған­дар, қайыршылар және тағы басқалардан тұрған дін ІІ-ІІІ ғасырлардың соңына қарай қолөнер­шілерді, саудамен айналысушыларды, жер иелері мен шонжарларды, сенаторлар және әскери атағы бар адамдарды да өзіне тарта білді. Христиандық қозғалысқа ақсүйектер мен білімді адамдардың тартылуы оның әлеуметтік мазмұнын өзгертті. Жоғары тап өкілдері қауымда же­текші орындарға ие болды, мүлік жұмсау мен діни рәсімдерді атқаруға басшылық етті. Сол себепті олар теңсіздікті жою, қалыптасқан тәртіп­ке қарсы шығу идеяларын христиандықтан ығыстыруға тырысты.Ол заманда Римде императорға адалдық куль­ті кең таралған еді. Император мүсінінің алдында құрбандық шалудан бас тарту саяси күмән­діліктің белгісі саналатын. Христиандар бұл рәсімді ұстанудан бас тартқандықтан, императорлар Траян (53-117), Марк Аврелий (121-180), Семтимия Север (146-221), Валериан (193-260 жж. шамасы), Диоклетиан (245-316) және т.б. кезінде христиандар қатты қуғынға ұшырады. Ал азап шеккендердің культі христиандықтың таралуына және христиандардың одан сайын бірі­гуіне ықпал етті. Қуғыннан запа шеккен көпте­ген христиандар шөл далаларға қашып, христиан монахтығының пайда болуына негіз қалады.Қанша қуғындалса да христиан дінін ұстану­шылардың бірте-бірте әлеуметтік құрамының өзге­руі олардың әлеуметтік эволюциясын да анықтады. Осылайша шіркеу мен қауым басшылары императорлық билікпен жақындасуға ұмтылды, ал императорлық билік өз тарапынан империяны бір дін аясында топтастыруға мүд­делі болатын. Өйткені, империя аясындағы халықты бір дінге ұйыстырудың мемлекеттің тұтастығына, нықтығына алып келетінін ұққан империя үшін ол таптырмас құрал еді. Осы ойдан туған империяның ұлттық діндерді біртін­деп, атап айтқанда, римдіктердің көп құдайлы дінін әлемдік дінге айналдыру ойы сәтсіз аяқталды. Сондықтан империя халқының бәріне түсінікті ортақ нәрсе қажет болды. Осыдан барып император Константин 312 жылы христиан дінінің мемлекеттік дінге айналуына бастау болған Милан шешімін қабылдады. Ал 325 жылы толыққанды билікке қол жеткізген Константин Рим империясының аумағында христиандықтың шектеусіз таралуын және оның басқа діндермен теңдігін қамтамасыз етті. Христиан ілімі Қасиетті Жазу - Інжіл мен Қасиетті Хикаяға - шіркеу әкей­лерінің айтқандарына, соборлардың шешімдеріне негізделеді. Алайда, ежелгі христиандықта бұл негіздер болған жоқ. Христианшылдық ұзақ уақыт бойы ауызша дәстүрге негізделген уағыздар айту, аңыз-әңгімелер - "игі хабарлар" арқылы таралды. Алғашқы ғасырларда әртүрлі қауымдарда әртүрлі Інжілдер, жеке адамдардың істері туралы жазбалар пайда болды. Сол уақыттарда белгілі болған: Петр, Андрей, Варфоломей, Лука, Иоанн Інжілдері, атал­ған Матвейден келген Інжілдердің әртүрлі нұсқалары бар еді. Сонымен қатар, топтардың атауымен аталып, сол топтарда қадір тұтылған ін­жілдер де, мысалы, назорейлер, эбиониттер, еврейлер інжілдері де пайда болды. Бұдан басқа Петр Апокалипсисі, Павелдің лаодикейліктерге, алек­сандриялықтарға арнаған хабарлары, оның Сенекамен алысқан хаттары, Петр уағыздары, 12 хауарилер (апостол) ілімі ("Ди-дахе"), Герма "Пастрі" сияқты аян алу жанрына жататын кітаптар да кездесті.
Христиандар арасындағы кикілжіңнің себебін түсінгісі келген император Константин епископтардан қасиетті кітаптар тізімін жасауды талап етті, сөйтіп, канонды жасақтау ісін тездетті. Конс­тантиннің мақсаты бір орталықтан басқарылатын империяға сәйкес келетін ортақ ілім негізінде шіркеулерді біріктіру болды. Константин көз жұм­ғаннан кейін, 363 жылы Лаодикей соборы канон­далған христиандық шығармалардың тізімін белгі­леді. Алайда, Жаңа Өсиет құрамына енген кітаптар тізімі 429 жылы Карфаген соборында бекітілді. Жаңа Өсиет құрамына 4 Інжіл, Хауарилердің 21 өсиеті және Иоанның Апокалипсисі кірді. Бұлар­дың бар­лығы христиандар үшін киелі кітаптар болып саналады. Ал қалғандарын шіркеулік дәстүр апокрифтік (жалған) шығармалар қатарына жатқызады.
Христиан діні. Интернеттегі дін жайындағы сансыз көп мәлі­меттерге сүйеніп, осы мақаланы жазғандағы ұққаны­мыз - христиан діні әлемдегі ең көп тараған дін­дердің бірі екендігі. 2 миллиардтан астам ұстанушылары бар христиандық православие, католицизм, про­тес­танттық болып үш негізгі бағытқа жік­теледі. "Христос" сөзі грек тілінен алынғанда мессия, құтқарушы деп аударылады. Көне Өсиеттен жеткен мәлімет бойынша Иисус Христос сүндеттеліп, Тауратты оқып, Шаббат шарттарын сақтап сина­гогаға барып, иудаизмнің діни мерекелерін қабыл­даған. Алайда оның жарық дүние есігін ашуы да Жаратушының дегенімен болған. Жаңа Өсиет айтқандай, Мәриам қыз құдіреттің күшімен жүкті болып, Иисус туар алдында аспанда оның дүниеге келетінінен хабар беретін Вифлеем жұлдызы пайда болады. Жұлдызды көрген ғұламалар оны бетке алып жүріп отырып, Ирод патшаға жетеді. Иродқа келіп, дүниеге жаңа құтқарушының келгенін айтқанда, қорыққан патша 2 жыл бойына Вифлеемде және оның маңында жаңа туған сәбилерді өлтіруге бұйрық береді. Бірақ Ирод күнәсіз сәбилердің қанын босқа төгеді, себебі, Иисус Христостың қасиетті отбасы ол кезде Египетке қашып үлгерген болатын. Осылайша олар Египетте Ирод өлгенше бой тасалайды. 30 жасына дейін, жоғарыда айтылғандай, яхуди (иудей) дінін ұстанған пайғамбар 30-ында уағызға шығады. 3 жыл Құдайдың барлығына куәлік етіп, Көне өсиетте жазылған жәйттерді түсіндіріп, ақиқат дін турасында уағыз айтып, жұртшылықты өлген адамдарды тірілтіп, ауруларды жазып, со­қырлардың көзін ашып, екі нан, бес балықпен 5 мыңнан астам халықты тойындыру сияқты құді­реттерді көрсету арқылы соңынан ерген 12 хауариларымен бірге 3 жыл бойына пайғамбар екенін танытады. Інжілде Иса пайғамбардың соңғы күндері жайындағы тәмсіл оның Иерусалимге кірген уа­қытынан басталады. Аптаның алғашқы күні (Інжіл бойынша ол жексенбі) Иерусалим қақпасынан есегімен өткен Иисус Христостың ғажайып істе­рінен хабардар болған халық оны , яғни яхуди тілінен тікелей аударғанда деп ұрандап қарсы алады. Ол қалаға кірген соң Иерусалим храмдарынан саудагерлер қуыла­ды. Бұл - барлық ізгілікті істердің басынан таза емес адамдарды қуғандағыдай әсер етеді. Ал аптаның бесін­ші күні (бейсенбіде) пайғамбардың өз шәкірт­терімен Жаңа Өсиет бойынша хауариларымен қоштасатын кешкі асы өтеді. Осы дастарқан басынан бір хауари искариоттық Иуда ерте кетіп қалып, жауларға пайғамбарды сатады. Иса пайғамбардың құтқарушы екенін алғашқы лек осылайша мойын­даған кезде Рим империясының яхудилар жеріндегі басқағы Понтий Пилат оны креске керу жайында үкім шығарады. Христос шегемен қағылып өлтірілгенімен, 3 күннен соң қайта тіріліп, біраз күннен кейін көкке ұшып кетеді. Христиан дінінің өзінен бұрынғы ілімдерге қарағанда халықты тарта білуінің негізін ғалымдар бірнеше ерекшеліктердің тұңғыш рет осы дінде пайда болуымен түсіндіреді. Оның алғашқысы - монотеизм, яғни бір құдайлық. Иудаизмнен басқа діндер христиан діні туғанда көп құдайға табынатын. Ал бір империяға біріккен тұста монотеизм табиғи әрі қажеттілік болатын. Екіншісі - діннің адамгершілік, гуманистік идеяларды басты мұрат етуі. Әрине, белгілі бір дәрежедегі гуманистік, адам­гершілік қағидаттары сол кездегі өзге діндер­де көрініс беретін, алайда христиан дінінде ол одан тереңдетілген күйде болды. Үшіншісі - өзге діндерге қарағанда христиандарда о дүние қалың бұқара халық үшін, әсіресе, мына дүниеде қинал­ғандар үшін екінші, нағыз өмірде жақсылықтар беретінін уағыздады. Жұмақ пен Тозақ туралы айтылды. Төртіншісі - христиан діні нәсілдік, ұлт­тық бөліністерден аулақ, керісінше, осы дінді ұстанған барлық адамды бір-біріне бауыр санады. Бесіншісі - өзгелердей емес, христиандарда діни рәсімдерді атқару арзанға әрі оңайға түсті. Қара­пайым­дығымен көпшілікті тарта білді. Алтыншысы - христиандар құлдықты сынады, пенде атаулы құдай алдында бірдей деді. Ал бұл сол империя­лық үстемдік кезінде халықтың көкейіндегі ізгі мұраттарға жауап беретін.
Кейіннен, яғни 900 жылы қасиетті Рим империясы сансыз графтықтарға, герцогтықтарға, епис­коп­тықтарға, аббаттықтарға бөлініп кетті. Олардың билеу­шілері өздерін тәуелсіз қожайындар санап, им­ператорларға да, корольдерге де бағынуды қа­жет деп санамады. Дәл осы тұста христиан жыл санауының бірінші мыңжылдығының аяғында шіркеу де Батыс және Шығыс деген екі бөлікке ажырап, ерегестің түбі 1054 жылы христиан дінін шығыстық , тармақ пен батыстық , шіркеулерге бөліп тынды.Ұлы бөліну немесе Ұлы схизманың орын алуын зерттеушілер оның бірнеше себебі болғанын айтады. Бірінші себеп - Константинополь патриар­хының христиан әлеміндегі шіркеулердің басында болғысы келген ниетінен десе, екінші себеп - Рим папасының Оңтүстік Италияны өз билігіне бағын­дырғысы келуінен дейді. Қалай болғанда да 1054 жылғы ажыраудың сылтауы формальді түрде Византияның қарамағындағы Оңтүстік Италияда константино­польдік діни рәсімдерге қысым көрсетіледі деген хабары болып, патриарх Керуларийдің Константинопольдегі латын рәсіміндегі шіркеу­лерді жабуына алып келді. Бұған қоса, ол Римнің өзін әлемдік патриарх есебінде мойындауын талап етті. Папа Лев IX оны қабылдамай, Константинопольге кардинал Гумбертті елшілікке жібереді. Патриарх оны қабылдамайды, арадағы дауда олар бір-біріне анафема жариялап, ақыр аяғында осыған дейін екі орта­лыққа, бір-бірінен қашықта жатуына байланысты екі қаладағы - Рим мен Константинополь арасындағы догматтық және діни рәсім өткізудегі айыр­машылық оларды дербес екі тармаққа бөліп жібереді. Осылайша христиан ді­нін әуелі екіге, ал артынан Інжілді христиан діні ұстанатын халықтардың тіліне тәржімалау мәселе­сін­дегі даудан католик дінінде протестанттық ағым пайда болады.
Православие - құдайды дұрыс мадақтау де­генді білдіреді. Шіркеулердің бөлінуі нәти­жесінде ХІ ғасырда бөлініп шыққан христиандықтың бір бағыты болып табылады. Православиенің сенім негізін Қасиетті жазу мен Қасиетті хикая құрайды. Православиенің негізгі қағидаттары сенім белгі­сінің 12 тармағында берілген. Православие сені­мінің маңызды белгілері құдай бірлігінің догмасы (Құдай Әке, Құдай Бала және Құдай Қасиетті Рух), Иисус Христостың құдай кей­піне өтуі, күнәсін ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Махаббатың христиан дініндегі алатын орны2 бет
Оккультизмнің пайда болу тарихы мен христиан дініндегі орны9 бет
Рим империясы тұсында Христиан дінінің кеңінен таралуы6 бет
Христиан діні жайлы5 бет
Христиан діні жайында14 бет
Христиан діні пайда болу тарихы34 бет
Христиан діні тарихы11 бет
Христиан діні туралы9 бет
Христиан діні туралы түсінік5 бет
Христиан діні, мәдени ерекшеліктері21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь