Шәкәрім Құдайбердиев

1 Кіріспе
1 Шәкәрімнің әдебиет, өнер, ғылым саласындағы жаңалығы, озық даралық ерекшелігі
2 Шәкәрім . ақын, ойшыл, тарихшы, дінтанушы, әрі сегіз қырлы бір сырлы өнер иесі
2 Негізгі болім
1 Шәкәрімнің өмірі мен шығармашылығының халықпен қайта қауышуы.
2Ақын шығармашылығының тәуелсіздік алғаннан кейінгі қайта танылуы
3 Қорытынды
        
        1 Кіріспе
1 Шәкәрімнің әдебиет, өнер, ғылым саласындағы жаңалығы, озық даралық ерекшелігі
2 Шәкәрім - ақын, ойшыл, тарихшы, дінтанушы, әрі ... ... бір ... өнер иесі
2 Негізгі болім
1 Шәкәрімнің өмірі мен шығармашылығының халықпен қайта қауышуы.
2Ақын шығармашылығының тәуелсіздік алғаннан кейінгі қайта танылуы
3 ... ... ... ... ...
1 ... әдебиет, өнер, ғылым саласындағы жаңалығы, озық даралық ерекшелігі
Шәкәрім Құдайбердиевтің әдеби мұрасы өте бай. Ол көптеген өлеңдер, поэмалар, мысалдар, нақыл сөз, ... ... ... ... ... жасады. Шәкәрімнің жан-жақты қаламгер болып қалыптасуына, қазақ халқының бай ауыз әдебиеті, Махамбет Өтемісов пен ұлы ... ... пен ... әдебиеті айтарлықтай әсер етті.
Шәкәрім шығармаларында өзі өмір сүрген дәуірдің қоғамдық көріністері бейнеленді. Әдетте, ғылым, өнер қайраткерлерінің өмірі мен мұрасының ... ... ... ... ... ел ... ... шығарылып, тарап жүретіні бар. Олардың біразы шындыққа, ақиқатқа жақын. Ал біразы әсірелегендік, ойдан шығарылып қолпаштағандық көріністері екені байқалады. ... ... да ... жеті ... ... әкесіне екі-үш ауыз өлең арнауы шындыққа жанасады деп сенуге болар.
Шәкәрім жастарға арнап бірнеше өлең жазды, оларға сенді, көп жүк ... ... өрге ... ... ұрпақтың еңбеккер, ақылды, саналы, ойлы, білімді, мәдениетті, мінез-құлқы жарасымды, тәрбиелі, үнемі іздену үстінде болуына байланысты деген ... ... ... Оның аңсағаны: , , , .
Енді бірде ақын:
Еті кетіп, қауқиған сүйегім бар,
Жай таппай жанып жүрген жүрегім ... таза ... ... жас,
Ұғар деген сөзімді тілегім бар,
дейді.
2 Шәкәрім - ... ... ... ... әрі ... қырлы бір сырлы өнер иесі.
Шәкәрім өзіне-өзі "Мұтылған" (ұмытылған) деп ат ... ... бұл ... Мәселенің байыбына барсақ, ақынның өзіне осылайша ат қоюында мән бар. Оның дәлелін "Мұтылғанның өмірі" деген толғау-өлеңнен табамыз.
Жаралы жаным шықсын деп, ... жер мені ... деп, ... соң елім мұтсын деп,
Атымды қойдым: "Мұтылған".
Бүгінгі тілмен айтсақ, ... өз ... ... ... ол өкіметпен, партия саясатымен келісімге келіп отырған жоқ. Ол, керісінше, ... ... ... ... өз ... ... кемеңгердің біршама уақытқа ұмтылатыны да заңды. Оны ... ... өсіп ... ол ұмыт боп қала береді. Шәкәрімнің иман туралы ой-толғамы да назар аударарлық. Ақын "сау ақыл ... ... ... ... сыйғанын" -- деп ашық айтқан. Демек, оның сенері -- имандылық. Оған жетудің жолы ақыл. Иманға нандыратын -- ... ... ... тек ақыл ... жету ... мәселе талас тудырары сөзсіз. Бірақ мәселе онда емес, сөз ақынның иман туралы өзіндік концепциясында. Шәкәрім иманды ... ... ... ... ... ... адамның жеке басына қатысты іс ретінде түсінген. Бұл орайда біз ... ... ... қыры туралы сөз етеміз. Ол иманды жеке адамның қабылдауына қатысты мәселе деп түсінген. Яғни иман, яки имандылық деген дүниетаным деген сөз. ... өз ... ... -- онын ... ... ... сөз. Көп ... дүние - таным емес, дүниеге көзқарасы ғана болады.
Мұтылған деген сөздердің астарында ұмытылмайтын мән ... ... ... ... ... Әркім өзі ойлануы керек. Өз-өзінен жапырақтың сарғайып, жерге кеуіп түскеніндей, құмды жерге нөсердің із-түссіз сіңіп кеткеніндей ... ұмыт ... ... ... аз ба?! Оған кім ... мән ... ... Адам атадан тараған сансыз ұрпақтың қайсыбірінің есімі жұрт есінде қалды? Оның ұмыт ... да ... Есте ... адам ... ... оның ұзақ кешкен ғұмыры емес, Абай айтқандай, ... ... сөз ... ... сол сөз қалдырғандар да ұмыт болады екен. Осындай жайлар, негізінде, ұмыт болу ... ... ... ... ... ... ... Ел өзінің есін жиған кезінде ұрпағы есіне ... ... ... Сол үшін ... өз ғұмырын тиянақты түрде өлең етіп жазып ... Бұл ес ... елі ұмыт ... ... ... деген ниет.
1 Шәкәрімнің өмірі мен шығармашылығының халықпен қайта қауышуы
Қазақтың ғұлама ақыны, ойшылы Шәкәрім Құдайбердіұлының әдеби бай ... ... ... игілігіне айналуы - бүгінгі тәуелсіздігіміздің жемісі. Алайда, тәуелсіздікке жеткізер жолдың оңай ... ... ... Шәкәрімнің тыныштық жағдайда өмір сүріп, шығармашылық жұмыспен алаңсыз шұғылдануына дұшпандары, бай қалдықтары, молдалар, ойы таяз белсінділер мүмкіндік ... ... аян. 72 ... келгенде Шәкәрім сол сұмдықтардан аулақ болуға, табиғат тыныштығы аясында өмір сүруге бел байлап, Шыңғыс таулары бөктерінде оңаша тұрады. Оның қасында өмір ... ... ... ... ... қана ... оған арнап ақын деген өлең шығарған.
Серігім жалғыз Әупіш қасымдағы,
Ертеден ... ... ... ойында арамдық жоқ
Қайғымды сен ұғасың басымдағы...
Шәкәрім өмірінің соңғы кезеңдері секілді ақын мұрасы тағдырының да тар ... ... ... зор болды. Шәкәрімді ақтау, оның әдеби асыл ... ... ... ... ... бір ... 1950-1960 жылдары басталды. 1951 жылы Мұхтар Әуезовтің ғылыми жетекшілігімен ғалым Қайым Мұхаметханұлының деген тақырыпта ... ... ... ... ... ... қызу ... туғызды. Қазақ КСР Ғылым Академиясындағы бірлескен жиында қазақтың бір жазушысы Абайдың ақын шәкірттері ... ... ... ... екен.
байланысты айтыстың ақыры Әуезовтің Алматыны еріксіз тастап, Мәскеуге барып қызмет етуіне, ал Қайым Мұхаметханұлының 25 жылға бас бостандығынан айырылуына ... ... ... ... ... ... оның әдеби асыл мұрасын елге қайтару жолындағы күрес мұнымен тоқталып қалмады. Бұл арада Мұхтар Әуезов, Ғабит Мүсірепов бастаған қазақ зиялыларының ... ... ... 1958 жылы ... бас ... ... толық ақтады. Онда мәлімденді. Ал, 1959 жылы газеті Шәкәрімнің КСРО Жоғарғы Сот шешімі бойынша толық ақталуына байланысты ... ... Ақын ... ... алғаннан кейінгі қайта танылуы
Бұл тақырып жайлы сонау неше мың жылдықтан бері әртүрлі қоғамның алдыңғы қатарлы өкілдері, яғни философтары мен ғалымдары ... ... ... ... ... ... ... Сократ, Платон, Аристотель өз еңбектерінде әділеттілік жайында көптеген еңбектер жазды. Әр ғұлама өз қоғамына лайықты түсінік, пікір қалдырды. Екінші ... ... ұлы ... ... атты ... ... баяндалады. Ондағы қайырымды қала тұрғындарының және оның басшысының қандай болуын, басшыға тән он екі қасиетті атап, осы қасиеттерді ... ... ... ... ол ... ... болмақ дейді. Оның халқы осы он екі қасиетті бойына сіңіре білген басшыны танып оған илана білсе, ... ... ... ... ... өмір ... жатқан қоғамы да әділетті қоғам болмақ дейді. Жаңа замандағы батыстық материалист философтар бұл әділеттілік жайлы басқаша кері пікір білдіреді. Яғни, ... ... ... , - ... ... ... ... қатар сонау қиял, утопиядан бастап, социалистік, комунистік, демократиялық тағы да толып ... ... де ... әлі де бар, болашақта да бола бермек, алайда сол ... ... ... ... терең ашып бере алмады. Ал кейбірі өз қоғамына лайықты түсінік, пікір қалыптастырды. Қай қоғамда да ел ... не елді ... ... көтерген басты мәселесі, айтқан сөзі осы әділеттілік болды. Кеңес заманында әділеттілікті теңдік арқылы түсіндірмек ... ... ... ... ... ... туды.
Адамзат баласының бұл өмірдегі мақсаты - шын бақытын тауып, өмірден өкінішсіз, қайғысыз өту. Бұның ... ... ... ойы ... таза болып, мейірім, ынсап, әділет пен адал еңбек принциптерін ұстанып, осы аталған прициптерді адамзат баласы өзінің таза жүрегіне бекітіп ... ... ол - ... борыш дейді. Мұнда Шәкәрім атамыз да әділеттілікті жүректе орнығып, ол ... ... ... ... ... шыңы деп отыр. Шәкәрімнің тағы бір мына өлеңінде сол өзі өмір сүріп отырған қоғамындағы әділетсіздікті былай деп сынайды: Өкімет ... ... ... өмір ... ... құдайың боп,
Азаттық жолмен жүргізбес.
Әділет, мейірім, ар мен ынсап,
Аты бар олар елде жоқ.
Сүйгенін ... өзің ... өмір ... ... ... құндылығы - оның рухани бастау көздерінің күрделілігінде. Ең ... ол өзі өсіп ... ... ... ... ... терең меңгеріп, асылын бойына жинақтаған. Сондықтан да ... ... ... ... өзге әсер ықпалдарының ізгі үрдісін халқының қажетіне жарата алған. Шәкәрім адамның ізгі қасиеттерін дамыту жолдарын айқындап, бұл тұрғыда ... игі ... ... ... ... діндердің мәнін дұрыс бағалай отырып, қазақ жұртшылығы үшін мұсылмандық жол құран ілімі дейтін тұжырымды ұстанған. Сол арқылы , ... ... оны ... ... тіршліктің түп негізі етіп көрсетуге дейін көркемдеген. Ақын поэтикасына әсер еткен орыс әдебиетінің игі ... ... ... ... жалпы адами құндылықтарды бағалаудағы ортақ ойларының үйлесім тапқандығынан көрінеді. Ақынның көлемді эпикалық туындыларындағы тың ... мен ... ... ... ... ... әртүрлі поэзиялық жанрлардағы көркемдік ізденістерін айғақтайды. Жинақтай келгенде, зерттеу нәтижелері көрсеткендей Шәкәрім ... - ... ... ... өмір ... ... айшықтаған күрделі сала. Оның сырларына үңіліп, философиялық, психологиялық, тарихи себептерін ашу әлі ... ... ... ... ... Біз өз ... тұрғысынан ғана ой тұжырымдар түйіндедік.
Тәуелсіздік жылдары бедерінде байқалып отырған мемлекетіміздің рухани діңгекті мықтауға деген ... - ... ... ... ... ақылға серік болғанымен түсіндірілетін құбылыс. Бұл ретте ... пен ... орны ... Осы ... ... ... өткенімізді байыптап, тұлғаларымызды тұғырына қондырып, тарихи әділеттілік орнатып жатқан жайымыз бар. Бұл ... ... ... ... ... - деп атап ... ... білеміз.
Осы тұрғыда Шәкәрім Құдайбердіұлының бүкіл шығармашылығы - ізденген, тазарған, иманға қамқор биік мәдениеттің айнасы ... ... ... ... оның ақыл-ой қазынасының молдығы бір өңірге, бір халыққа ғана шақталмаған, оның парасаты шекаралардың шеңберінен асып, ғаламшардың ... ... еді. Сол ... ... ... ... күн өтке сайын жарқырап, салмағы артып, санамызды нұрландыра түсуде. Бір басында ақындық, жазушылық, аудармашылық, сазгерлік, өнерпаздық қасиеттер ... ... дала ... талантына таң қалмауға амал жоқ. Шәкәрім Алтай мен атыраудың, Ертіс пен Сырдың аумағын ... ... бар ... ... ... ... мол ... мұра қалдырды. Ендеше, біз соны аялауға, болашаққа жеткізуге, ұрпақ бойына сіңіруге міндеттіміз. Осы тұрғыда елімізде шәкәрімтану және Шәкәрім арқылы ұлт ... тану ... ... ... , ... сериялы жинақтары, атты тұрақты түрде шығатын журнал, өзге де зерттеушілер тарапынан жазылып жатқан жұмыстар, қорғалып ... ... ... ... ... ... ... оқытыла бастады. Оның шығармашылығы бүгінгі мәдени дамуға да үлкен имани серпін беріп жатыр.
Сайып келгенде, айтарымыз, жылдар өткен ... ... ... ... ... ... әлі талай біз білмейтін беймәлім беттерінің ашыла түсетініне сеніміміз мол

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай Құнанбаев, Шәкәрім Құдайбердиев және Мұхтар Әуезовтің педагогикалық идеялары7 бет
Шәкәрім Құдайбердиев (1858 – 1931)5 бет
Шәкәрім Құдайбердиев аудармаларының ерекшелігі32 бет
Шәкәрім Құдайбердиевтің педагогикалық көзқарастары5 бет
Шәкәрім Құдайбердиевтың өмірі мен шығармашылығы5 бет
Қазақ даласындағы ойшылдардың бірі Шәкәрім Құдайбердиев16 бет
Ана тілін оқыту әдіістемесі8 бет
Шериаздан елеукеновтің «абай жолы» романына қосқан ой - пікірі13 бет
Шәкәрім мен Пушкиннің аудармаларындағы үндестік3 бет
Шәкәрім шығармаларын оқу – тәрбие жұмысында пайдалану29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь