Өскемен

Өскемен қаласы
Қаланың құрылу тарихы
Өскемен қаласы 1720 жылы ұлы мәртебелі І Петр патшалық құрып тұрғанда қамал.бекініс ретінде салынған еді. 1868 жылы Өскеменге қала статусы берілді. Қалада сауда, ауылшаруашылығы өнімдерін өңдейтін өндіріс орындары дами бастады, айлақ (пристань) құрылысы басталды. Кейіннен жеңілөнеркәсіп, теміржол құрылысы салына бастады. Ұлы Отан соғысы (1941.1945 жылдары) ауыр өнеркәсіп дамыды.

Қысқаша сипаттама
Өскемен Қазақстанның батыс.шығыс бөлігінде Ертіс пен Үлбі өзендерінің сағасында орналасқан; көлемі 54,4мың га жерді алып жатыр. Табиғаты өткір континенталды. Қала халқын 320,2 мың адам құрайды. Қазіргі күні Өскеменде 76,8 мың зейнеткер ( жалпы санының 23,9 құрайды, оның 2476 .ы Ұлы Отан соғысына қатысқан адамдар.
Қазіргі Өскемен Қазақстандағы түсті металдар орталығының бірінен саналады. Аймақтың жетекші салалары . түсті металдар өндіру, машина жасау. Өскемен қаласы бойынша 6072 шаруашылық субьектісі, 143 акционерлік қоғам, 2335 жауапкершілігі шектеулі серіктестік, 48 шаруа қожалығы, 1333 сауда кәсіпорны тіркелген. Өскемен қаласының ірі және орта кәсіпорындары мен ұйымдарына 78,7 мың адам еңбекке тартылған, оның ішінде 31,4 мың адам өндіріс сферасында, 5,8 мың адам . құрлыста, 16,1 мың. адам . білім мен денсаулық сақтау саласында, 9,7 мың. адам саудада, 10,3 мың адам . көлік пен байланыс саласында т.б. еңбек етеді.
17,7 мың. адам шағын және орта бизнеске қамтылған.
Шығыс Қазақстан облысындағы байланыс автомобиль, темір жол, өзен және әуе жолдары арқылы жүзеге асырылады.
Көлік желісі автомобиль жолдарына негізделген.
Қала аумағында 631 орындық 10 қонақжай, 63 мектеп (52. мемлекеттік түрдегі және 11. жеке) 47,1 мың оқушыны қамтиды, 14 жоғары оқу орны (17,1 мың. оқушы), 11 орта оқу орындары( 6,3 мың. оқушы), 7 Кәсіби.техникалық мектеп(3,4мың. оқушы), 26 мектепке дейінгі балалар мекемелері және 29 мәдениет мекемелері бар.
Өскемен қаласы . егемендік алған Қазақстанның көрікті қалаларының бірі. Мемлекеттік билік ҚР Конституциясына сәйкес заңдық, атқару және сот билігі принциптеріне негізделген. Қаладағы заңдық билікті Мәслихат жүзеге асырады. Оның құрамында 25 депутат бар. Сот билігін Өскемен қалалық соты және арбитраж соты жүзеге асырады.

Оқиғалар хроникасы
Өскемен бекінісінің салыну құрылысы жөніндегі жазбаша мәліметтерді боярин Федор Байков қалдырған еді.
1714 ж.. І Петрге сібір губернаторы М.Гагарин Иркеть өзенінің жағасында "алтын құмдар” бар екендігін айтады.
        
        Өскемен қаласы
Қаланың құрылу тарихы
Өскемен қаласы 1720 жылы ұлы мәртебелі І Петр патшалық құрып тұрғанда қамал-
бекініс ... ... еді. 1868 жылы ... қала ... берілді.
Қалада сауда, ауылшаруашылығы өнімдерін өңдейтін өндіріс орындары ... ... ... ... ... ... жеңілөнеркәсіп,
теміржол құрылысы салына бастады. Ұлы Отан соғысы (1941-1945 жылдары) ауыр
өнеркәсіп дамыды.
Қысқаша сипаттама
Өскемен Қазақстанның батыс-шығыс бөлігінде ... пен Үлбі ... ... ... 54,4мың га жерді алып жатыр. Табиғаты өткір
континенталды. Қала халқын 320,2 мың адам құрайды. Қазіргі күні Өскеменде
76,8 мың зейнеткер ( ... ... 23,9 ... оның 2476 –ы Ұлы Отан
соғысына қатысқан адамдар.
Қазіргі Өскемен Қазақстандағы түсті ... ... ... ... ... салалары – түсті металдар өндіру, машина жасау. Өскемен
қаласы бойынша 6072 шаруашылық субьектісі, 143 акционерлік қоғам, 2335
жауапкершілігі шектеулі ... 48 ... ... 1333 ... ... ... ... ірі және орта кәсіпорындары мен
ұйымдарына 78,7 мың адам еңбекке тартылған, оның ... 31,4 мың ... ... 5,8 мың адам - ... 16,1 мың. адам – ... мен
денсаулық сақтау саласында, 9,7 мың. адам саудада, 10,3 мың адам – көлік
пен байланыс саласында т.б. еңбек етеді.
17,7 мың. адам ... және орта ... ... ... ... ... ... темір жол, өзен және әуе
жолдары арқылы жүзеге асырылады.
Көлік желісі автомобиль жолдарына негізделген.
Қала аумағында 631 орындық 10 қонақжай, 63 мектеп (52- ... ... 11- ... 47,1 мың ... қамтиды, 14 жоғары оқу орны (17,1 мың.
оқушы), 11 орта оқу ... 6,3 мың. ... 7 ... ... 26 мектепке дейінгі балалар мекемелері және 29
мәдениет мекемелері бар.
Өскемен қаласы – егемендік алған Қазақстанның көрікті қалаларының бірі.
Мемлекеттік билік ҚР ... ... ... атқару және сот билігі
принциптеріне негізделген. Қаладағы заңдық билікті Мәслихат жүзеге асырады.
Оның құрамында 25 депутат бар. Сот ... ... ... соты ... соты жүзеге асырады.
Оқиғалар хроникасы
Өскемен бекінісінің салыну құрылысы жөніндегі жазбаша мәліметтерді боярин
Федор Байков қалдырған еді.
1714 ж.- І Петрге сібір губернаторы М.Гагарин ... ... ... ... бар ... ... ж. Шілде – Тобылдан шыққан И.Бухгольц отряды Ертісті бойлай жүзеді.
Жуық арада Ямышев бекінісі салынады.
1719 жылы І Петр ... ... ... және ... ... Матвей
Гагариннің озбырлық қылықтарын әшкерелеу үшін жаңа отряд жібереді.
1720 жылдың мамыр айында И.М. ... ... ... бойымен Зайсан
көліне қарай бойлай жүзеді. Үлбінің Ертіске құяр сағасынан жаңа - Өскемен
бекінісінің негізі қаланады. Ресей империясының картасынан Өскемен қамалы
орын алады.
1882-1885 ж.ж. – ... ... ... ж. ... ... ... ... Педагогикалық курс
тыңдуашылары Халыққа білім беру қоғамының қаржысына ... ж. ... ... ашылды, ол кейіннен "Октябрь” кинотеатры
аталды.
1917 жылдың қазан-қараша айларында ... ... ... ... өз ... ... Оған ... төрт жастағы майдангер Яков
Васильевич Ушанов жетекшілік жасады.
1918 жылдың 14 наурызы күні билік большевиктік совдеп ... ... ж.- " ... ... ... ... жылдың жазында Өскемен абақтысында колчактардың қамауындағы
қызылдардың көтерілісі болды.Н.Тимофеев пен С.Гончаренко ғана тірі қалды.
1919 ... күз ... ... партизан отрядтары бірікті. Бірінші Алтай
Қызыл қырандарының полкы құрылды. Полк ... ... ... ... ... тағайындалды.
1920 жылдың бас кезеңінде Кенді Алтайда Кеңес үкіметі орнады.
1920 жылдың 4 сәуірі күні ... ... ... ... жастары жиналды.
Бұл Өскемендік комсомолдардың бірінші жиыны еді.
1924 ж.- Бірінші телефон желісі Қалалық комиссариат пен қалалық Кеңес
арасына тартылды.
1925 ж.- Б-4 типті ... ... ... ж., ...... қаласынан әкелінген құрал-жабдықтар негізінде
Қалалық телефон станциясы ұйымдастырылды. Бұл ... ... ... және 20 телефон аппаратынан тұрды.
1931 жылы Рубцовка-Риддер темір-жолының құрылысы басталды. 1938 жылы бұл
жол Кенді Алтайды ... және Орта Азия ... ... ж. – ... ... науқанына орай республикамызға Сергей Киров келді. Ол
үш күн Шығыс Қазақстанда болды. Осыған орай Большая көшесіне Киров есімі
берілді. 1934 жылы ... сөз ... көне ... ( ... ... ... ... тарихи ескерткіш болып саналады.
1935 ж.- облысты аудандармен байланыстрып тұрған әуе жолы ашылды.
1936 ж.- Атеистік саяси ... ... ... храмы құлатылды.
Пожарный деп аталатын қалтарма көшеге Максим Горький есімі берілді.
1939 ж.- Өскемен қаласы ... ... ... орталығы болды.
Өскемен су-электр станциясының құрлысы басталды.
1941 жылдың 8 мамыры күні жол құрлысының ... ... ... Жол
құрлысына соғыстың кедергісі көп болды, бірақ, құрлыс жалғаса берді және
соғыстың бірінші жылы аяқталды.
1942 ж.- Мыс ... ... ... ... ... ж., ... – Мыс зауыты алғашқы металл өнімін берді.
1949 ж.- Қазан айында Үлбі металлургия зауыты өз өнімдерін шығара бастады.
1950 ж.- ... ... ... ... жыл – ... ... ... зерттеу институтының Алтай филиалы
құрылды - "Гинцветмет”- " Алтайцветмет”. 1955 жылы Түсті металдардың
Бүкілодақтық тау-кен институты деп қайта өзгертіліді.( ВНИИцветмет)
1951 жыл- ... ... ... үйі ... деп ... ж. ... мыс ... қорғасын-мырыш зауыты деп қайта аталды.
1952 ж, маусым- Қорғасын зауыты алдыңғы қатарлы кәсіпорындардың қатарынан
орын алды.
1952 ж. 20 желтоқсан – ГЭС ... ... ток ... ... ж. 3 маусым- Өскемен су-электр станциясының тұңғыш ... ... ... конденсатор зауытының құрлысы басталды.
1954 ж. қаңтар айында Защита-Зырян темір жолы пайдалануға ұсынылды.
1955 ж. ... Жаңа мыс ... іске ... ... ... сәйкес метал өндіруге лайықты жаңа технология енгізілді.
1956 ж., 19 маусым - Өскемен жиһаз фабрикасы бірінші ... ... ж, 30 ... - ... ... мәдениет сарайы ашылды.
1958 ж., 15 наурыз - Өскемен телеорталығы тұңғыш теле хабар ұйымдастырды,
осыдан кейін телехабарлар үздіксіз жалғасын тапты.
1958 ж., ... ... ... жол институты ашылды.
1958 ж. 6 қараша - алаңда В.И.Ленинге ескерткіш тұрғызылды.
1958 жылы Шығыс машина ... ... ... ... ж., ... - ... ... зауыты алғашқы өнімін берді. ( 62
конденсатор шығарылды.)
1959 жылдың аяғында өскемендік құрылысшылар қала халқына Байланыс Үйін
сыйға тартты.
1960., 19 ... - ... су ... су ... ж., 16 ... Өскемен аспаптар зауыты тұңғыш өнімін шығарды.
1962 ж., 11 тамыз - Өскемен Орталық мәдениет Үйі ашылды.
1962 ж., 10 ... ... ... комбинаты тұңғыш өнімін берді.
1963 ж., 3 наурыз - Өскемен титан-магний комбинатының тәжірибе цехы ... ... ж., 27 ... - ... ... ... комбинаты толық пайдалануға
ұсынылды.
1965 ж., 12 қазан - Өскемен аэропортына Өскемен-Алматы авиарейсін орындаған
АН-24 ... ... ж., 6 ... – " ... ... ашылды.
1968 ж., қаңтар. - Өскемен қаласында керамзит зауытының құрлысы басталды.
1969 ж., 22 ... ... ... сарайы ашылды. (5100 орын)
1970 ж., қаңтар – Шығысқазақстандықтардың Мәскеу, Алматы телехабарларын
көруіне арналған магистралдық ... ... ... ... ж., 9 ... - ... Ертіс арқылы өтетін көпір құрлысы пайдалануға
берілді.
1970., қазан - " Өскемен” ... ... ... ... - ... ... ... негізі қаланды.
1973., сәуір - Өскеменде екі аудан құрылды: Үлбі және Октябрь аудандары.
1974 ж., ... – Жаңа ... ... бақша өнімдерін өндіретін арнаулы
КПСС ХХІІІ сьезі атындағы совхоз ... 7 ... - ... ... ... ... Ұлы Отан соғысында
қаза тапқан шығысқазақстандықтарға ескерткіш қойылды.
1975., қыркүйек - Өскемен мәдени-ағарту училищесі ашылды.
1979ж., желтоқсан – ... ... ... 500 ... ... ... ... кезеңі басталды.
1980 ж., мамыр – Шығыс Қазақстан аумағында қорықтар туралы шешім
қабылданды: оған ... ... ... " ... ... қорықтары
енді.
1981., қараша – О.Бөкеевтің " Ән салады шағылдар” кітабы жарыққа шықты.
1982 ж., тамыз - Өскемен қаласында Қазақстан композиторларының әндеріне
арналған фестиваль ... ж., ... кені ... берілді.
1987 ж., желтоқсан – қатты аязда Үлбі көпірі істен шықты.
1989 ж., облыстық типография құрлысы аяқталды.
1990 ж., 14 ... ... ... 9 ... ... жер сілкінісі болды.
1990ж., 12 қыркүйек- Үлбі металлургия зауытының бериллий өндірісінде
жарылыс болды.
1992.ү қаңтар - ... ... ... ... ... Вседержитель”
иконы қайтарылды.
1994 ж.,- қаңтар - Өскемен қаласындағы ... ... ... ... Шығыс Гуманитарлық институтының негізі қаланды.
1996 ж., қаңтар – 70 жылдан кейін ... ... ... бастады.
1997., мамыр – Шығыс Қазақстан және Семей облыстары біріктірілді. Қыркүйек
айында Краснооктябрьск көшесіне жазушы Мұхтар Әуезов тың есімі ... ... ... деп ... ж., 25 қазан – Ертіс өзені арқылы өтетін жаңа көпір пайдалануға
берілді.
1999 ж., Қазақстан хоккей құрамасы қысқы Азия ойындарының чемпионы болды.
Тарих және ... ... ... азаматтары
Славский Ефим Павлович, 1898ж.т., Бірінші атты әскер армиясының комиссары
болған. Мәскеу түсті металдар институтын бітіргеннен кейін Орджоникидзе
қаласында " Электроцинк” зауытының ... ... ... Славский
Е.Ф. машинажасау министрі кезінде Өскемен қаласын дамытуға еңбек сіңірді..
Протозанов Александр Константинович, 1915 ж.т. ... ... ... ... ... ... хатшысы болған. Осы жылдары Жаңа Сограда
теплица, сол сияқты, құс фабрикасы, ... ... ... ... ... 1917ж.т., майдангер, ақын,Қазақстан жазушылар
Одағының мүшесі.Жуықта ақынның жаңа жинағы жарық көрді.
Куленов Ахат Сәлемхатович.,”УК СЦК” АҚ бұрынғы ... ... ... ... және ... ... Ахат Сәлемхатович
Ертістің сол жағалауына тұрғын –үй коттедждері құрылысын ұйымдастырды,
халықтың айтуынша Куленов немесе Металлургтер поселкасы деп аталады.
Иванов А.С., 1928., ... " ... ... исчезают в полдень”, "
Вечный зов” романдарының авторы.
Баталов Юрий Васильевич Д.Серікбаев атындағы Шығыс –Қазақстан техникалық
университетінің ректоры. Ю. В.Баталовтың тұсында Өскемен құрлыс-жол
институты ... ең ірі оқу ... ... ... ... ... 1937 ж.т., ... –Қазақстан мемлекеттік
университетінің ректоры. Ережеп Әлхайырұлының ұйымдастыруымен бұл оқу орны
Қазақстанда бірінші болып классикалық университет ... ... ... ... қарапайым жұмысшыдан Өскемен титан-магний
комбинатының директорлығына дейінгі жолдан ... ... 90 – ... ... ... ... ... Егорович, 1936 ж.т., Ертіс құрлыс басқармасын басқарған.
Оның басшылығымен ... ... ... ... ... үйі, ... мен Қызыл қырандар жағалауы, алты мектеп, балалар бақшасы,
училищелер, Ұлы Отан ... қаза ... ... ескерткіш
тұрғызылды.
Коротина Мария Ивановна, 1927ж.т., бас хирург, жедел жәрдем ауруханасы бас
дәрігерінің орынбасары . ... ... өз ... ... ... ісіне
арнаған жан.
Сәулет (Қала құрлысының дамуы жөніндегі қысқаша шолу)
ХІХ ғасырдың басында Ресей үкіметі өзінің оңтүстік Сібір аумағын кеңейтіп,
шекарадағы әскери ... ... ... 1720 ... 12 ... күні ... әскери отряды Ертіс пен Үлбі өзендерінің түйіскен жеріне келіп
тоқтап, қамал ... ... Бұл күн ... қаласының негізі қаланған
күн болып саналады.
І Петр дәуірінде тұрғызылған бұл ... өз ... ... ... ... құрлысын дамыту жоспары болды.
1845 жылы бұрынғы бекіністің, яғни қала құрлысын одан әрі ... ... ... Бұл жоба ... қала аумағының құрлысы солтүстік бағытта
дамыды. Қала негізін шіркеулер мен дүкендер, ... ... ... Сауда
алаңдары бұрынғы бейіттердің орнына орналасып жатты. Шөп, ағаш сататын
алаңдар бұрынғы бейіттің орны (Орджоникидзе мен Ушанов көшелерінің
қиылысқан жері) қазір қаланың ... ... ... айналған. Бұрынғы
мұсылмандар зиратының орнына бүгінгі күні Орталық базар орналасқан.
Жедел қарқынмен өсіп келе жатқан қала бос ... ... ... кең ... Жол ... ... ... қарым-қатынас және
байланыс дамыды. Жол бойындағы әсем табиғат көркімен көз тартады.
Қазіргі Бажов, Ворошилов көшелері және Ленин даңғылы бұрындары Семей
қаласына апаратын жол ... Ал, ... ... ... ... мен ... ... болды. Осы тоғайлы алаңдардың негізінде Жамбыл
атындағы саябақ ... ... ... ХІХ ... аяғы мен ХХ ... басында өтті.
1861 – 1913 жылдар аралығында қала халқының саны жер аударылғандардың
есбінен бес есеге өсті (3334 тен – 17980 адамға). Қала ... ... ... ... 1868 ... ... Үлбі өзенінің оң жағалауында,
Семейге апаратын жол бойында «Заречный хутор» аталатын елді ... ... 1917 ... ... қала ... 319 ... құрады, ал, басқа құрлыс
аймағы 316 га болды.
Өткен ғасырдың 20 –жылдарында қала орталығы толығымен қаланды. Ертіс
өзенінің сол ... ... ... ... ... арқылы жүзеге
асты. ХХ ғасырдың 20-30 жылдарында солтүстік-батыс жағалауда алғашқы
өнеркәсіптік аймақ пайда болды. Бұл жер темір жол ... ... ... және оны өзен ... байланыстыратын орын болды. Сол
кезеңде маңызды обьктілер қатарындағы аэропорт және қорғасын-мырыш
комбинатының құрлысы басталды. 1934 жылы ... ... мен ... ... ... ал, ... қатарлары мен қоғамдық ғимараттар өз
маңыздылығын жойды. 1936 жылы ... ... ... ... ... (1888). ... ... кейін қаланың нағыз орталығына айналған
қала орталығының тарихы осындай.
Екінші дүниежүзілік соғыстың Өскемен қаласының дамуына тікелей әсері болды.
Қалаға эвакуацияланған кәсіпорындар мен ... ... ... сол ... ... жол ... өндіріс торабы мен жұмысшылар
барағының поселкасы-«стройплощадка» бой көтерді. Сол ... ... мен ... ... жақын орналасуы қала аумағында зор
экологиялық ахуал туындатқан еді.
Соғыстан кейінгі жылдары қала ... 7 ... (1939 жылы 20 мың ... 1939
жылы 150 мыңға дейін өсті) . Осыған орай, өзен жағалауындағы ... ... және қала ... ... келтіру қажеттілігі туындады.
1949 жылғы Өскемен қаласы құрлысының негізгі жоспары бұл ... ... Қала ... ... сәйкес тұрғызылған «Б» кварталы кешенді
түрде іске асырылған жобаның бірі. Оның құрлысы ... оң ... ... ... ... ... ... ленинградтық
жобалаушылар жасады. Ленинград архитектуралық мектебінің қолтаңбасы - қала
көшелері мен алаңдардан, көз тартар ғимараттардың фасадтарынан, ... ... ... ... да ... 50 ... жобалау мен құрлыс жұмыстары осы күнге дейін бастапқы қалпын
сақтап қалған. Ықшам аудандардағы тұрғын үй жайларының ... ... мен ... ... ... үй, ... мекемелері мен транспорт
магистралінің арасындағы жол қауіпсіздіктері қарастырылған. Периметр
бойынша орналасқан қоғамдық ғимараттар мен ... ... ... ... және ... қамту обьектілері орналасқан.
60-80 жылдары қала екінші экономикалық өрлеуін өткерді, сонымен бірге
құрлыс та ... ... ... 1959 жылғы 150 мыңнан 1980 жылы 280 мыңға
өсті). Үлбі ауданының жедел дамуы ... ... екі ... ... ... ... ... 1957 жылы қаланың
негізгі көшелерінің бірі Ленин даңғылының (бұрынғы Толстой көшесі) құрлысы
басталды.
30 жылдары қалада жаңа орталық алаңдар пайда бола ... ... бірі ... ... ... ... ... қала құрлысын ұйымдастыру жөнінде түрліше ұсыныстар пайда
болды. Әсіресе қала ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар түсті.
40-60 жылдары ішкі резервтердің күшімен тарихи қалыптасқан құрлыс
жаңартылып, қала ... ... жылы ... ... сол ... ... қолға алынды. Су тасқынына
ұшырау қаупіне байланысты сол жақ жағалау құрлысын өзен алқабынан ... ... ... ... күні сол жақ жағалау алқабындағы тұрғын үй
құрлысы жобадағы көлемінің 15% алып жатыр.
Қаланың оң жағы мен сол жағын байланыстыратын ... ... ... ... Бұл ... ... ... көшесінің (қазіргі Әуезов
даңғылы) жалғасы ретінде салу көзделген, бірақ мамандар құрлыстың арзан
жағын қарастыра келе, қаражаттың ... ... ... ... ... ... ... Ертіс және Үлбі көпірлерін өзара жалғастыру
барысында - қаланың жаңа магистралі Жеңіс даңғылы пайда болды. Бұл кезеңде
көптеген тұрғын ... ... және ... ғимараттар қайта жөндеуге
немесе жаңа құрлыс орындарын салу үшін орындарынан ... және Үлбі ... ... ... ... үшін маңызды
рөл атқарды. Бірақта қала ішіндегі көпірлердің көптігі және олардың
конструкциялық ерекшеліктері жергілікті үкімет орындарының үнемі
алаңдаушылығын туғызатын обьектілер ... ... ... ... ... ... ... бірі -
Ертіс жағалауы мен Үлбі өзендерінің түйіскен жеріндегі ... ... Бұл ... ... орта және көп ... әсем ... бой түзеген.
Комфортабельді пәтерлер, жаяу және көлік жүретін жолдар, көк желекпен
көмкерілген ... мен ... көз ... ... қаланы көгалдандыру жұмысы қолға алынған. Қала
орталығындағы тарихи орындар маңындағы қала ... мен көк ... ... пен Үлбі ... жасыл алқаптары нағыз дем алу
орындарына айналған.
Ал, көне Согра 1745 жылы Колывано-Кузнецк бағытындағы бекініс ретінде
қаланған. 1765 жылы кеден және сауда орталығы ... ... ... 1725 жылы Ертіс өзенінің төменгі ағысынан бірнеше шақырым жерге
«Защита хлебопахотная» станицасына казактар қоныс тепті. 1745 жылы
станицаның өртеніп ... ... ... ... ... және Сол
жағалауға қоныстанады.
1901 жылы Ертісте өзен пароходы шаруашылығы ашылды. Кемежай өзен және
теміржол транспортының негізгі торабына және жұмысшы поселкасының тұрағына
айналды. ХХ ... 40- ... қала ... ... поселкалар
(Октябрскь, Красина, Новая Гавань, Шмелев Лог) бой көтерді. Өскемен су-
электр станциясының (ГЭС) құрлысы кезеңінде (40-50ж.ж.) ... ... ... 50-60 ... қаланың батыс – шығысында жаңа өнеркәсіптік
тармақ, жұмысшылардың жаңа ауданы – Жаңа Согра қаланды. 60-жылдары СССР мен
Қытай Халық ... ... ... жағдайлардың ұшығуына
байланысты Ахмер ауылына таяу маңда әскери бөлім және Жаңа Ахмер әскери
қалашығы құрылды.
70 жылдары халықаралық экономикалық жағдайларға байланысты СССР үкіметі
Өскемен ... ... ... құрлысын бастау жөнінде шешім
қабылдады.
Сол кезеңде жұмысшылар үшін салынған тұрғын ... ... күні ... ... ... ... отыр.
80 жылдары қала үкіметі Ертістің сол жағалауына жекеменшік тұрғын үйлер
құрлысын бастауға ... ... ... ... поселкасы). Өткен
ғасырдың 80 жылдарының соңына жыл сайын 150-180 мың шаршы метр тұрғын үй
қаланып, өткізілген.
1990 жылы қала ... 330,5 ... ... дамуының аумақтық динамикасы
90 – жылдардағы экономикалық қыспақ кезеңінде батыс-шығыс өндірістік
тармағы және сол жағалауды игеру қатты қолға ... ... күні ... күрделі жөндеу жүргізу тоқтатылған. Оның себебі қала ішіндегі
құрлыс салуға жоспарланған аумақтардан ... ... ... ... орын ... сол сияқты, қала халқының санының азаюына
байланысты (соңғы 10 жыл ... 3,2 % ке ... ... ... салу
нарығына сұраныс төмендеген. Осыған байланысты тұрғын үй құрлысы да баяу
дамуда.
1997 жылы қаланың билік үкіметі «Болашақта ... ... ... жөнінде Өскемен, Петербург, Алматы, Новосибир қалаларының
ірі жобалау ұйымдары арасында ... ... ... қала ... ... ... өзенінің жағалауында дамыту ұсынылды. Әкімшілік, іскерлік
және мәдени орталықтар қаланың тарихи бөлігіне орналасады. Транспорт
схемасынан жаңа көпірлер мен ... орын ... ... Қала
аумағында су және теміржол транспортын пайдалану көзделініп отыр.
Қорыта айтқанда, Өскемен қаласы өзінің 280 жылдық жүріп өткен жолында
әлеуметтік, ... және ... ... ... ... ... Бірақта нендей құбылыстар мен оқиғалар болып өтсе де өзіндік салт
- дәстүрлері мен мәдениетін жоғалтқан жоқ.
Өнеркәсіптік өндіріс
2005 жылғы ... ... ... ... ... ... ... корпорация бөліміндегі
кәсіпорындар, құрамында 1-ден 50-ге дейінгі жұмыскерлері бар кәсіпорындар,
қосалқы шаруашылықтар 51833 млн. ... ... ... ... нақты көлемінің индексі (салыстырмалы бағалардан) 2004 жылдың
қаңтар-мамырдағы деңгейіне қатысты алғанда 92,2%-ды, сол жылдың мамыр айына
77,7%-ды, 2005 жылғы сәуірге ... ... ... ... ... ... қаңтар-мамырда есеп берген кәсіпорындар шеңбері бойынша 5737,8
млн. теңгенің инвестициясы игерілді, бұл 2004 ... ... ... 46%-ға артық. Инвестицияның көп бөлігі (62,3%-ы) машиналар,
жабдықтар, аспаптар мен құрал-жабдықтарды сатып алуға, сонымен қатар 35,6%-
ы ... ... мен ... пен ... ... ... ... қаласында 2005 жылғы 1-маусымдағы жағдайға қатысты алғанда ауыл
шаруашылық өнімдерін өндірумен 5 ауыл ... ... 18 ... ... ... мал ... 3,5 мыңнан астам үй шаруашылықтары айналысты.
Ағымдағы жылғы қаңтар-наурызда шаруашылықтартың барлық санаттарымен союға
өткізілген мал ... ... ... 452,8 тоннаны құрады, бұл өткен
жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 5,7%-ға артық. 3178 ... сиыр ... ... ... ... қатысты алғанда 100,3%) мен 1099,9 мың дана
жұмыртқа өндірілді.
2005 жылғы қаңтар-мамыр ... ... ... ... ... ... 4425 бас ... 2626 бас қозы мен лақ, 179 бас құлын алынды.
Көлік
2005 жылғы қаңтар-мамырда қаланың ... ... 450 мың ... ... ... ... жүк ... 12,8 млн. тонна км-ді
құрады. Одан басқа, жеке тұлғаларға тиісті көліктермен және көліктік емес
ұйымдармен 15,8 тонна (есептеу бойынша ) жүк тасымалданды.
Жолаушы ... ... ... ... қаңтар-мамырда 22514,1 мың
адамды, жолаушы айналымы – 244 млн. жолаушы км-ді құрады. Одан басқа,
коммерцмялық тасымалдаумен айналысатын кәсіпкерлермен 2005 жылғы қаңтар-
мамырда 99,5 млн. ... ... ... тасымалданды.
Сауда және басқа да қызметтер көрсету
2005 жылғы қаңтар-мамырда Өскемен қаласында барлық өткізу арналары бойынша
бөлшек сауда тауар айналымының көлемі ... ... ... 25960,6 млн. ... ... ... Бұл ... бағалармен
алғанда 2004 жылдың сәйкес кезеңіндегі сатудың жалпы көлемінің 104,3%-ын
құрады. Өткізу арналары бойынша тауар айналымы төмендегідей болды: ... ... ... - 34%, ... - 66%.
Қаланың көтерме сауда кәсіпорындарымен 2005 жылғы қаңтар-мамырда 33983,7
млн теңгенің тауары өткізілді. Сыйақы немесе шарт негізіндегі (комиссиялық
агенттер арқылы) көтерме ... ... ... 108,3 млн. ... ... ... қаңтар-мамырда сауда қызметінің көлемі 539,6 млн. теңгені
құрады, оның неғұрлым үлкен үлесі ... ... ... келеді.
Бағалар мен тарифтер индексі
2005 жылғы мамырда 2005 жылғы сәуірге қатысты ... ... ... кәсіпорындардың баға индексі өндірістік сипаттағы қызмет
көрсетулерді есептегенде қала бойынша 102,9%-ды құрады. 2005 жылғы мамырда
2004 жылдың ... ... ... ... ... ... тауарлары мен
қызмет көрсетулерге бағалардың жиынтық индексі 104,8%-ды, өткен айға
қатысты 100,7%-ды құрады. 2005 жылғы ... 2004 ... ... ... ... ... азық-түлік тауарлар тобының баға индексі
105,9%-ды, 2005 жылғы сәуірге қатысты - 101%-ды құрады. 2005 жылғы мамырда
2004 жылдың желтоқсанына ... ... ... бойынша азық-түлік емес
тауарлар тобының индексі 101%-ды, 2005 жылғы сәуірге қатысты алғанда ... ... ... ... 2004 ... желтоқсанына қатысты алғанда облыс халқына
қызмет көрсету тарифтері мен индекстері 105,6%, 2005 ... ... ... 100,4% деңгейінде қалыптасты.
Қаржы
2005 жылғы сәуірде салық салынғанға дейінгі кәдімгі қызметтен алынған
қаржылық ... 4341,4 млн. ... ... Соның ішінде негізгі қызметтен
табыс – 4185,7 млн. теңге, қызметтің қосымша түрінен (бағамдық ... ... ... – 155,7 млн. теңгені құрады.
2005 жылғы 1-мамырға жедел деректер бойынша дебиторлық берешек 77 ... ... одан ... ... - 4,6 ... ... ... жалпы соманың
6%.
Міндеттемелер бойынша жиынтық берешек 97,1 млрд. теңге деңгейіне жетті,
одан мерзімі өткені – 5,5 млрд. теңге немесе 5,7%
2005 жылғы 1-мамырға ... ... ... ... сомасы 1697,2 млн.
теңгеге бағаланды, олардан мерзімі өткені 127,1 млн. ... ... ... үш ай және одан ... ... ... ... берешектердің
жалпы көлемінің 53,4%-ы келді.
Еңбек рыногы
Филиалдарды, сондай-ақ жұмыскерлерінің санына қатыссыз барлық ... ... беру ... ... органдарын, сақтандыру, қоғамдық
ұйымдарды, банктерді қоса есептегенде ірі, орта кәсіпорындарда жұмыс
істейтіндердің ... саны ... ... 2005 ... қаңтар-сәуірде 98759
адамды құрады.
Облыстық еңбек және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының деректері
бойынша 2005 жылғы қаңтар-сәуірде қалалық ... ... ... ... ... ... жасады. Жыл басынан бері жұмыссыз деп танылғандардан 2130 ... ... 726 ... жұмысқа қатысты, 285 адам кәсіпкерлік оқуға
жіберілді.
2005 жылғы 1-маусымға Өскеменде жұмыссыздар саны 3030 ... ... ... ... ... ету орталығына қала мекемелері мен
ұйымдары 2642 бос орын ... ... ... ... орташа айлық атаулы жалақы Өскемен қаласында
(филиалдарды, сондай-ақ жұмыскерлерінің санына қатыссыз денсаулық сақтау,
білім беру ұйымдарын,басқару органдарын, ... ... ... қоса ... ірі және орта кәсіпорындарда) орташа 28220,4
теңге көлемінде қалыптасты, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда
10,5%-ға артық.
Демографиялық ахуал
2005 жылғы 1 сәуірдегі жағдай ... ... ... ... саны жедел
деректер бойынша 301,4 мың адамды құрады. 2004 жылдың сәйкес кезеңімен
салыстырғанда бұл көрсеткіш 98,9%-ды құрап, 3,2 мың ... ... ... қала халқы – 290,7 мың адамды (98,8%), ауыл халқы – 10,7 мың адамды
(101,9%) құрады.
2005 ... ... ... саны 1165 ... ... бұл 2004 ... кезеңімен салыстырғанда 0,2%-ға артық. 2005 жылғы қаңтар-сәуірде
1546 адам қайтыс ... бұл 2004 ... ... ... 8%-ға көп.
Ағымдағы жылғы қаңтар-сәуірде тіркелген неке саны – 628, бұл 2004 ... ... ... ... ... ... саны – 433 – 0,7%-
ға азайғандығын көрсетеді. Қалалық жерлерде неке саны ... ... 1%-ға ... ... жерлерде 13 некелесу мен 2 ажырасу
тіркелді.
Халықтың ауруға шалдығуы
2005 жылғы қаңтар-мамырда ... ... ... ... ... ... 36208 оқиғасы (2004 жылдың қаңтар-мамырына қатысты алғанда 75%),
184 – тыныс алу ... ... ... 165 – мерезбен
(73,3%), 63 – қышымаман (62,4%), 119 – битшеңдікпен (68%), 62 – вирусты
гепатитпен (110,7%), 219 – ... ... ... ... (163,4%), 69 –
сальмонеллезбен (138) ауыру оқиғалары тіркелді.
Жұқпалы ... ... ... 14 ... ... балалардың үлесіне тиді.
2005 жылғы қаңтар-мамырда қала бойынша аурулардың жалпы санынан балаларда
ротавирусты энтерит ауруымен ауыру оқиғаларының 100%-ы, паротитпен 80%-ы,
ішектің ... ... ... ... ... тұмаумен –
47,6%-ы, сальмонеллезбен – 27,5%-ы, қышымамен – 34,9%-ы, битшеңдікпен –
39,1%-ы, туберкулезбен – 5,4%-ы тіркелді.
Қылмыстылық
2005 жылғы қаңтар-мамырда Өскемен қаласының құқық қорғау ... ... ... бұл ... ... ... ... салыстырғанда 29,3%-ға
артық.
Октябрь және Үлбі аудандарының құқық қорғау пункттері бойынша қылмыстар
саны тиісінше 23,8% және ... ... ... ... ААҚ.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
«Kazzinc» АҚ Өскемен МК базасында «Special high grade» маркалы катодтық мырыш өндіру цехын жобалау54 бет
Өскемен қаласы18 бет
Өскемен қаласы бойынша жалпы мәлімет6 бет
Өскемен қаласы топырақ жамылғысының экологиялық жағдайы.50 бет
Өскемен қаласы тұрғындарының денсаулығы және қоршған ортаның компонеттер40 бет
Өскемен қаласына сырттан әкелінетін көкеністер мен жемістерінің нитраттармен ластануы50 бет
Өскемен қаласындағы жер үсті суларының ластауына экологиялық баға беру46 бет
Өскемен қаласындағы қатты және тұрмыстық қалдықтардың құрамы3 бет
Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь