Д. Рикардо «Саяси экономияның және салық салудың принциптері»

Д.Рикардо «Саяси экономияның және салық салудың принциптері» деген еңбегінде (1817ж.) екі мемлекет арасындағы айырбас қай шектерде тиімді екенін және халықаралық маманданудың критерийлерін айқын көрсете отырып, классикалық теорияны тығырықтан шығарды. Әрбір ел ең әуелде өзіне неғұрлым мол табыс әкелетін, ондағы өз артықшылығын соғұрлым басым немесе бәсеңдеу болып келетін өндіріске мамандануға мүдделілік танытады.
Рикардо атап көрсеткендей, елдің ешбір өндірісте абсолютті артықшылығы болмаса да, сауда екі жақ үшін де тиімді. Тіпті сауда болмаған жағдайда да, екі ел арасындағы баға қатынасындағы сәл айырмашылықтың өзі әрбір ел үшін салыстырмалы артықшылыққа қол жеткізеді (егер саудалық қарым-қатынастардың орныққанын есепке алсақ), яғни басқа тауарларға қарағанда, өндірісі анағұрлым тиімді тауар өндіріліп, тап осы тауар басқасына айырбасталынып, экспортқа шығарылуы тиіс.
Сонымен, Рикардо салыстырмалы артықшылық заңын ашты: ол бойынша, әрбір елдің белгілі бір тауарды шығаруда салыстырмалы артықшылығы болады және оны сауда кезінде басқа тауарларға айырбастау тиімді. Екі тауар өндіруден абсолютті шығындар деңгейі жоғары елдер де тауар айырбасынан пайда алады.

А.Смиттің “Абсолютті аршылықтар” туралы идеясы

Д.Рикардо А.Смиттің абсолютті аршылықтар туралы идеясы тек жеке жағдай ретінде ғана енген өзара тиімді сауда мен халықаралық маманданудың анағұрлым жалпы принциптерін қалыптастырды. Рикардо сыртқы экономикалық қызметтің ерекшеліктерін анықтауға көп үлес қосты. Ол өз еңбегінде былай жеп жазды: «Бір елдегі тауардың салыстырмалы бағасын
        
        Д.Рикардо «Саяси экономияның және салық салудың принциптері»
Д.Рикардо «Саяси экономияның және салық салудың принциптері» ... ... екі ... ... ... қай ... тиімді
екенін және халықаралық маманданудың критерийлерін айқын көрсете отырып,
классикалық теорияны тығырықтан шығарды. ... ел ең ... ... ... табыс әкелетін, ондағы өз артықшылығын соғұрлым басым ... ... ... ... ... мүдделілік танытады.
Рикардо атап көрсеткендей, ... ... ... ... ... да, ... екі жақ үшін де тиімді. Тіпті сауда болмаған
жағдайда да, екі ел ... баға ... сәл ... ... ел үшін ... артықшылыққа қол жеткізеді (егер саудалық қарым-
қатынастардың орныққанын есепке алсақ), яғни басқа тауарларға қарағанда,
өндірісі ... ... ... ... тап осы ... ... ... шығарылуы тиіс.
Сонымен, Рикардо салыстырмалы артықшылық заңын ашты: ол ... ... ... бір тауарды шығаруда салыстырмалы артықшылығы ... оны ... ... ... тауарларға айырбастау тиімді. Екі ... ... ... ... ... елдер де тауар айырбасынан
пайда алады.
А.Смиттің “Абсолютті аршылықтар” туралы идеясы
Д.Рикардо А.Смиттің абсолютті аршылықтар туралы ... тек жеке ... ғана ... ... тиімді сауда мен халықаралық ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық
қызметтің ерекшеліктерін анықтауға көп үлес ... Ол өз ... ... ... «Бір ... тауардың салыстырмалы бағасын реттейтін ереже ... ... ... арасында айырбасталатын тауарлардың салыстырмалы
бағасын реттей алмайды».
Салыстырмалы артықшылықтар теориясы әмбебап (универсалды) болып
табылады. Ол тек ... ... ғана ... ... ... ... және ... шаруашылықтар ішіндегі адамдар арасындағы кез-
келген еңбек бөлінісінің ... ... ... ол, ... ... еңбек бөлінісінің қажеттілігін теориялық ... және ... ... ... оны бірінші үлгісі ретінде
қарастырады.
Модельдеу Батыстың экономикалық ғылымында халықаралық еңбек бөлінісі
мәселелерін талдаудың негізгі әдісіне ... ... ...... сауданың бағыттары мен себептерін түсіндіретін
жұртгылыққа кеңінен танымал классикалық негіз болып табылады. Экономикалық
теориядағы ... ... жоқ ... өзі де ... ... ... ... мен маңызын түсінеді. Әйтсе
де елдер арасындағы ... ... ... ... абсолютті үлкен
тиімділікке ие болғанда ғана пайдалы. Рикардо атап көрсеткеніндей, айырбас
белгілі бір ... ... бір елге ... ... ... неғұрлым
төмен салыстырмалы шығындармен өндірген ... да ... Тек ... бір ... ... ... ... айырмашылық басқа елге
қарағанда, көбірек болуы қажет.
Салыстырмалы ... ... ... ... оны ... ... едәуір қиын. Осы тұжырымдаманы меңгерудің ең жақсы әдісі – оны
бейнелейтін мысалдар мен үлгілерді қарастыру.
Өз заманының көптеген экономистері секілді, Рикардо да өз ... ... ... нақты мысалға сүйенеді: Англия мен Португалия
арасындағы шарап пен мата ... ... ... ... ... ... тауарлардың құнын оларды өндіруге кеткен еңбек ... ... ... ... ... ... құны ... | ... ... ... ... | |
| | ... | ... |
|Шарап, 1 бөшке | 80 | 120 ... 1 дана |90 |100 ... ... ... пен мата ... Англия мен
Португалияда әртүрлі еңбек мөлшерін қажет ... ... ... ... 120 ... ... және матаның өлшем бірлігіне 100 еңбек ... ... ... ... ... 80 еңбек бірлігі, матаның
бірлігіне 90 еңбек ... ... ... Егер ... ... онда ... осы екі елге ... мата мен шарап өндірісін бір
өзі қамтамасыз етуі ... Егер осы екі ... ... ... ... әрбірінің өлшем бірлігіне теңестірілетін болса, онда қажетті
өндіріс (әрбір өнімнің екі өлшем бірлігі) ... 340 ... ... ... етеді: 2*(80+90).
Егер екі тауарды да Португалия шығаратын болса, онда ... ... ... ... кетер еді. Олай болуы ... ... ... бұл ... ... бүкіл ағылшын капиталының Португалияға
ағылып кетуіне әкеліп соғады. Бұл, әрине, тиімсіз жағдай. Рикардо әрбір ... ... ... ... дейтін принципке сүйене отырып, екі ел де
өздерінің қажеттіліктеріне сәйкес жұмыс ... ... деп ... Бұл
еңбек бөлісу өндірістің салыстырмалы шығынларына тәуелді жағдайда жүзеге
асады.
Мысалда көрсетілгендей, ... ... ... ... ... ие; ... ол 1 бөшке (баррель) шарапты да, сондай-
ақ, 1 дана матаны да әлдеқайда арзанырақ өндіре ... яғни ... ... қарағанда, неғұрлым абсолютті тиімді. Расында, егер осы
елде өндіріс анағұрлым ... және ... ... ... ... онда ... ... тиімсіз елдерден қымбатқа сатып алудың ешбір қажеті
жоқтығы ақылға сыйымды болар еді.
Алайда Рикардо қағидасын ... біз ... ... бұған
керісінше, салыстырмалы тиімділік мәселесін (эффект) қарастыруымыз қажет.
Португалияда матаның өлшем бірлігін шығару ... ... ... ... ... ... Англияда ол-10/12,яғни салыстырмалы түрде
алғанда,азырақ. ... ... ... ... басқаша. Шараптың өлшем
бірлігін өндіру шығындары матамен салыстырғанда, Португалияда Англиядан
кем: 8/9; ... ... ... мақсатында Португалияға еңбек
пен капиталды шарап өндіруге жұмылдыру тиімдірек,ал оның мата ... ... ... ... ... ... өндірісіне мамандануы керек,себебі оның мата өндіруден
салыстырмалы артықшылығы бар(еңбек өнімділігі бойынша артта қалудың ... ... ... үшін ... ... әлдеқайда
тиімдірек, өйткені оның шарап өндірісіндегі артықшылығы матаға қарағанда,
көбірек. Елдердің салстырмалы артықшылықтарындағы ... ... ... кезінде пайда алуға мүмкіндік береді.
Португлия фирмасы 80 еңбек бірлігі жұмсалынғанған 1 бөшке шарапты
Англияда 120 ... ... ... және шығыны соған сәйкес келетін баға
бойынша мата ... алу ... ... 1,2 дана матаға ие болады. Басқаша
айтқанда, Португалияның ұтысы:
120 / 100 - 8/9 = 1,2 – 0,8 = 0,32 дана ... ... ... да ... Ол мата өндірісіне мамандану арқылы
оны Португалияда табысты сатқан ... егер ... ... ... 100
өлшем бірлігіне тең бастапқы еңбек мөлшерін ... ... ... ... ... 1 1/8 ... ... сатып алу мүмкіндігіне ие
болады. Бырақ матаны сату үшін табыс:
9/8 – 5/6 = 7/27 = 0,29 ... ... ... ... ... ... кетсе, онда Англиядан әкелінетін арзан
мата Португалиядағы ... ... ... ... шарапқа, ал Англияның матаға мамандануы екі елге де ... ... ... ... халққа да тиімді. Сол кундізгі еңбек
ақының өзі енді ... ... ... ... ... ... ... арзан португал шарабын сатып алуға мүмкіндік ... ... ... ... өседі деген сөз.
Принцип негізінен әртүрлі екі тауардың бірлік өлшемдері ғана емес,
сондай-ақ олардың кез келген мөлшері үшін де ... ... ... ... ол
статистикалық жағынан икемді, инфляция мен жұмыссыздықты елемеген сыңай
танытады. Әйтсе де, ол барлық ... ... ... ... ... ... және ... маманданудың бағыт-
бағдарын алдын-ала болжамдауға мүмкіндік береді.
Рикардоның мысалында ұлттық еңбек өнімділігіне де ... ... ... да бәлендей өзгерістер бола қоймайды.
Елдер табатын пайда мамандану мен ... ... ... анағұрлым
тиімді өндіріс құрылымын жасаудан түседі.
Құрылымдық қайта құрудың пайдасын жақсырақ ... ... ... протекционистік шаралар қолданып жатыр деп болжам жасайық. Мысалы,
португалдықтар жергілікті тігін өнеркәсібін қорғау үшін кедендік тарифтерді
талап етуде. ... ... ... баж ... ... және ... да
шаралардың көмегімен ағылшын матасының бағасы ... ... ... ... ... ... ие ... мүмкін. Португал матасына да баға
көтеріліп кетеді. Ұлттық салалардың ... ... ... ... ... сала – ... өндіруге капитал мен еңбек күшінің салааралық
ауысуына ынталылық болмайды. Шын мәнінде, қалыптасқан экономикалық ... ... ... ... салаға жасанды қолдау көрсетілетін болады.
Мұның тағы бір жағымсыз салдары – сауда еркіндігін ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мемлекеттік
қорғаудың «қолшатырының» астындағын өндірушілер мата ... ... ... ... ... ... ... артықшылықтар теориясының абстрактты болуы
Алайда «абсурд экономикасына» жол ашатын бұл ... ... ... ... Өкінішке орай, еліміз неғұрлым жаңа ... гөрі ... бар ... ... қалған салаларды қолдауға босқа
шығындайтындықтан, құрылымдық өзгерістерді жүзеге асыру үшін ... ... тән ... Онда ... мен ... күші ... ... да», тиімдісі шетте қалып қояды.
Жоғарыда атап көрсетілгеніндей, халықаралық саудадан түскен ... ... ... ... өсуі ... ... тарифтер мен
квоталарды еңгізу оның төмендеуіне әкеп соғады. Тұтынушылар ... кез ... ... ... ... ... ... елде тіпті табиғи ресурстары мол бола тұра, ... өмір ... ... ал ... ... ... болуы мүмкін және бұл
таңданарлық жайт емес.
Салыстырмалы артықшылықтар доктринасы сыртқы ... ... ғана ... ... да ... жиі ... алынады. Фирма немесе
жеке адам өзінің салыстырмалы артықшылығы бар қызмет ... ... ал ... қажеттіліктерін айырбас арқылы да өтей алады.
Қарастырылған ... ... Оны ... өмірге жақындату үшін
келесі шарттарды орындау керек:
1. Еңбек сауда жасаушы елдер ... тек ел ... ғана ... ... ... яғни ... ... ауысқанына қарамастан,
жұмысшылардың жұмыс сапасы мен оның қарқындылығы өзгермеуі қажет.
2. Есептеулерде траспорт, кеден салықтарын ... т.б. ... ... ... ... Жаңа ... жаңа ... машиналардың үлгісін қолдану, т.б.
арқылы еңбек шығындарының өзгеруін ескерусіз қалдырмау қажет.
Рикардоның ... ... ... ... бұл айырбас орын
алатын жағдайлар мен шектеулерге қатысты болып отыр. Шарап пен мата туралы
мысал боынша Португалия ... ... ... үшін 9/8 дана ... көп ... ... ... Ал Англия әрбір баррель шарап үшін 5/6 дана матадан
көп ... ғана ... ... ... ойды ... келе ... 1 ... шарапқа кеткен еңбек
шығыны Португалиядағы 8/9 дана мата мен ... 0,8 дана ... тең ... көз ... ... ... тауар айырбасы осы
шектерде іске асады.
Сонымен, халықаралық ... ... ... ... ... ел үшін ... басымдылықты қамтамасыз етуге болады: берілген
тауар көдемін шығаруға қажетті еңбек уақытын мүмкіндігінше азайта отырып,
мамандануға дейінгі тұтынуға ... ... ... тұтынуға мүмкіндік
береді.
Алайда мұнда айырбас шын мәнінде ... ... ... Елдер өзара есеп айырбасу үшін бір валютаны екіншісіне
айырбастайды. Рикардо аталған басымдылықтар ... ... ... ... кезде де сақталынатынын дәлелдейді. Бұл жағдайда экспорт-импорт
төлемдерінің өзара сәйкессіздігі фактісі да орын алуы ... ... ... да бір елде ... ... өзгерту немесе барлық
бағаларға түзету еңгізу арқылы өтелінеді. Ал тәжірибеде ... ... ... ететін жалпы нәтиже ... ... ... ... сауда-саттық бағаларының кеңейтілген диапазонын
қабылдауға болады. Португалдық ... 1 ... ... 80 ... ақша ... ... сонымен қатар, 120 адам-күн ақша төлемі сомасынан
қымбат сатылуы мүмкін емес. Осыған ұқсас ағылшын матасының Португалиядағы
бағасы ... 100 ... ... ақша ... ... ... және импортталатын тауарлар бағаларының ... ... ... ... ... деген түсінік еңгізу қажет.
Сол ... ... ... үшін ... формула бойынша есептелетін
индекс еңгізіледі:
Сауда ... ... = ... / ... индексі ... ... ... 100-ден 105-ке дейін өсуісауда шарттарының
жақсарғанын білдіреді, яғни импорттың белгілі бір ... ... ... ... ... ... қажет. Барлық елдер сауда шарттарын
жақсартуға, яғни экспортталатын және импортталатын ... ... ... ... арақатынасорнатуға тырысады.
Іс жүзінде сауда шарттары, біріншіден, баға өзгерісі салдарынан
болатын ... ... ... ... ... болатын
тауарларды өндірушілер, баға өзгерісіне қарамастан, артықшылыққа ие болады
(мысалы, мұнай өнімдерін).
Екіншіден, сауда шарттары ... ... ... ... ... Тауар өндірушілер немесе оны
Ұсынушылар тауар бағасының ... тез ... ... ел бұл ... ... ... өсуінен пайда алуының
ықтималдығы төмен. Осындай тауарлардың үлгісі ретінде өндірісі ... ... мен ... ... ... ... үшіншіден, сауда шарттары өндіріс ... ... ... ... ... ... болады.
50-70-ші жылдары экономистер арасында бастапқы шикізаттық тауарларға
маманданатын дамушы елдердің сауда жағдайларының ... және ... ... ... шығаратын елдердің сауда жағдайларының жақсаруы
туралы пікір кең тарады.
Бұл кезеңде күрделі дайын өнімдердің экспортына ... ... ... ... ... ... жасалынды, себебі тіпті дамыған
капиталистік елдердің өзінде ... ... ... дайын
тауарлардың бағалары тез өсе түсті.
Дамушы елдердің ... ... ... ... ... ... өндірісінің монополияға сипатымен де ... ... ... ... ... де ... отырып,
дайын өнімге маманданатын монополиялар ... ... ... ... ... да тұрақты деңгейде ұстауды жөн көреді. Сонымен ... ... ... өнім өндірісіндегі технологиялық
прогресс сатылатын шикізат бағаларының бір мезгілде төмендеуіне әкеледі.
Алайда ауыл ... және ... ... ... ... шектеулі. Бос жердің жетіспеушілігі, табиғи ресурстардың
орнының толмауы сұраныстың өсуіне тез ... ... ... сөйтіп,
дайын өнім өткізу жағдайына қарағанда, шикізат ... ... ... ... ... белгілейді.
Мұның мысалы ретінде 70-ші жылдардың басында мұнай мен басқа да
шикізаттарға бағалардың қарқынды ... атап ... ... ... ... ... қымбаттауына байланысты импорттық өнім бағаларының
өсуі салдарынан ... ... ... 20 ... ... ... индексі елдің дүниежүзілік саудадағы жағдайын
сипаттайтын мәлімет ... ... оның ... ... де ... аса маңыздыларының бірі – көрсеткіш жалпы жағдайлардың жақсарғанын
білдіргенімен, ... өнім ... ... ... азаюы және бұған керісінше, импорт көлемінің ұлғаюына сәйкес
төлем балансы нашарлауы ... ... ... ... ұлттық әсерінің және жалпы
сыртқыэкономикалық қатынастардың себеп-салдарын талдаудың кең ... ... ... ... осы ... ... ... ма? Ол сол күнгі
сыртқы саудадағы процестерге байыпты ... бере ала ма? Осы ... ... «иә» деп жауап беруге де болады. ... ... ... ... ... да ... ... ол өмірде жоқ
халықаралық маманданудың ең ... ... ... ала ... ... Рикардо ел ішіндегі табыс бөлінісіне сауданың әсер-ықпалын
ескермейді, яғни тұтастай алғанда, сыртқы саудадан ... ... ... ... ... келеді. Ал іс жүзінде сыртқы сауда ... ... өте ... әсер ... Үшіншіден, Рикардо моделі елдің ресурстық
күш-куатының әртүрлі болуы халықаралық саудаға байланысты екеніне ... ... ... ... ... ... ... Ең
ақырғы, Рикардо моделі өндіріс масштабындағы үнемдеу ... ... ... ал ол ... ... ... ... елдер
арасындағы сауданың қай көлемде екенін түсіндіруге мүмкіндік бермейді.
Осындай кемшіліктеріне қарамастан, ... ... ... атап ... ... да бір ел ... ... салыстырмалы
жоғарғы өнімділігі бар тауар шығарады деген ... ... ... ... ... бұған венгр экономисі Бел Балластың 1951 ... ... сала ... АҚШ ... Ұлыбритания экспортына қатынасы
және осы екі елдегі еңбек өнімділігінің ара қатысы ... ... ... ... ... егер ... бір ... байланысты АҚШ-тағы
еңбек өнімділігі жоғары ... онда ... ... ... ... ... тұжырым жасалынады.
Аталған жылғы мәліметтер бойынша, американдық ... ... ... ... орта ... екі есе жоғары деңгейге қол
жеткізеді. Орын алған жаңсақ түсінікке байланысты мемлекет тек ... ... ... бар ... ғана ... деген пікірге
сүйенсек, онда аталған жағдайда АҚШ-тың Ұлыбританиядан экспорт бойынша
барлық тауарлар жағынан басымдылығы ... деп ... ... ... тиісті тауарды экспорттау мүмкіндігіне ие болу үшін
шет ел ... ... ... сәл ғана ... да ... ... ... аталған саладағы салыстырмалы артықшылық осы ... ... ... ... ... ... АҚШ барлық 26 сала ... ... ... ... ие ... ( 11 ден ... дейін ); ал Ұлыбритания АҚШ-қа қарағанда, осы салалардың ішінен
12 салада көп көлемде ... ... ... ... тек ... ... ... екі есе басым болатын ... ... қана ... ... ... ... 2 тауарлы модельден басқа ... ... ... ... қарастырар болсақ, онда талдау күрделене түседі. Бірақ сауданы
зерттеушілер қызық жайт ... егер ... саны өте көп ... яғни ол
шектелінбеген деп саналса, онда соның нәтижесінде модель жеңілдейді.
Массачусетс ... ... ... ... С.Фишер,
П.Самуэльсон 1977 жылы жариялаған мақалада көп санды тауарлар моделі ... ... ... ... және шет елдік экономикада тек өндірістің бір ғана
факторы - ... елде L және L* саны ... ... ... ... ... көп ... тауарлар өндіріп, оларды тұтынуы мүмкін. Олардың ірқайсысына
өз нөмірін берейік.
Кез келген отандық және шет елдік тауардың бір ... ... ... ... ... ... ... Z тауры үшін a(z) ... ... ... бұл шет елдік тауар үшін a*(z) түрінде белгіленеді.
Онда a*(z) /a (z) - өнім ... ... ... және ... ... ара ... Біз оны A(z) / a*(z) / a(z) деп ... ... ... тәртіппен беріледі: бірінші нөмір А барынша көп
өндірілген тауар үшін ... ... А ... ... ... тауар 2,
т.с.с.нөмірлерді иеленеді:
A(1) > A(2) > A(3) > … (2)
Осылайша ... ... ... ... келуіне
қарай орналастырады. Қандай тауар отандық, ал қандайы шетелдік экономикада
өндірілетін болады? Бұл, ... ... ... еңбек ақының арасына
тәуелді. Отандық шаруашылықтағы Wa(Z) тауар өндірісінің ... ... W – ... ... ... ... ... тап осы тәрізді
шығындар – W*a*(Z). ... < Q*a*(Z) ... онда ... < ... ... ... ... өндіру арзанға түседі деген сөз.
Бұдан:
A(Z) > W/W*
Еңбек ақылардың ара ... W/W* ... ... ... ... анықтауға болады. Өндіруі кезінде W/W* =A(Z) болатын әлдебір
шекаралық A(Z) ... да бар. ... Z-дан аз ... ... ал нөмірлері Z-дан көп тауарлар шет елде өндірілетін болады.
Сауда еркіндігінің халықаралық саудада дамуы және мамандануы
Белгілі бір ел абсолюттік ... ие ... да, кей ... ... ... тиімді болады.Бұған мысал келтіретін болсақ:
Мысалы: Аргентина шығынының бір-бірлігіне 50т ... ... 25т ... ... Бразилия енді 67т бидай немесе 100т қант өндіреді. Басқаша
айтқанда, Бразилия бұл ... қант және ... ... ... ... елдер арасындағы ішкі бағаларының қатынасынан кейін әр ... ... ие ... яғни ол елде кез ... ... баға
қатынасы нәтижесінде белгілі бір тиімді өндірілетін тауар табылады, басқа
тауар ... ... ... Аргентинаға Бразилияға қарағанда екі тауарды өндіру ... ... ... ... ... ...... = 0,5т қант Аргентинада,
ал Бразилияда 1т бидай = 1,5т қант ... ... ... ... салыстырмалы артықшылыққа ие және ... ... ... ... ... Өз ... Бразилия қантты экспорттап,
бидайды импорттайды.
Таблица 1
|Мамандануға дейін |
| | ... / | ... ... ... ... ... |артуы ... | | | | ... |20 |0 |20 | ... |15 |0 |15 | ... | | | | ... |16 |0 |16 | ... |76 |0 |76 | ... ... ... | | | | ... |50 |-20 |30 |+10 ... |0 |+20 |20 |+5 ... | | | | ... |0 |+20 |20 |+4 ... |100 |-20 |80 |+4 ... ... құн (opportunity cost) – жұмыс уақыты, тауардың бір бірлігін
өндіруге кеткен қажетті ... ... ... бір ... ... кеткен уақыт арқылы көрінуі.
Екі ауыспалының бір-бірімен тәуелділігінің нәтижесінде бірінші тауар
өндіруге ... ... құн, және ... ... ... ... яғни тауар өндіруге кеткен. Бұлар мынаны құрайды:
А1/А2 ... ... ... бір тауар және екінші тауарды да өндірудегі
альтернативтік құн ... ... елге ... ... < А1/А2 ... < А2/А2 ... ... бойынша, 1 тауарды өз елінде өндіру, 2тауарды өндіруге кеткен
шығын арқылы көрініс табады, яғни қатысты артықшылық ... Ал ... (3) сол 1 ... ... 2 ... өндіруге кеткен шығын арқылы,
бірақ шет елде.
Сонымен, бұл жағдай кез ... екі елге ... кез ... екі ... ... ... болып келеді, өйткені салыстырмалы артықшылықта тек ... екі ... ... ... ... ... артықшылықтары мен кемшіліктері
Өте бағалы, көптеген жылдар бойы негізгі ... ... ... Экономикада
бұл теория халықаралық саудада және жалпы экономика ғылымында күшті ықпал
етті. Сонымен қатар, салыстырмалы артықшылық ... ... және ... ... келеді, көптеген құбылыстарды қарастырмайды, сондықтан да
бұл теорияны қолданғанда көптеген нақты ... ... ... ... ... ... Елдердің ішіндегі табыстарды бөлу және инфляция, жалақы, бағаның
тұрақсыздығы, капиталдың халықаралық қозғалысын ... ... ... ... тек бір ғана ... алған, ол еңбекші
күші факторы, ... ... ... ... елдер арасында бірдей жағдайда болғанда, сауда қалай болатынын
ескермеген;
Қорытынды
1.Сөйтіп біз Рикардоның жай моделін қарастырдық, яғни ... ... ... ... ... жасауға қалай алып келетінін және ... бір ... ... ... көз ... ... ... модельде
еңбек - өндірістің бірден бір факторы және елдер оның ... ... ... бойынша бір-бірінен ерекшеленеді.
2.Рикардо моделінде елдер жергілікті еңбек салыстырмалы түрде тиімді
қолданылатын тауарларды ... ... және бұл ... ... ... ... ... импорттайды. Басқаша айтқанда, сол және
басқа да елдердегі ... ... ... ... арқылы
анықталынады.
3.Сауда елге қалай пайда әкелетінін келесі екі әдіспен көрсетуге ... ... ... ... әдісі деп санаған жөн. Мемлекет
әлдебір ... ... ... ... бір ... ... ... шығару
арқылы оны өзіне аса қажетті өнім түріне ... ... Осы ... өзі кез ... ... ... импортталған кезде оның осындай
“жанама өндірісі” бұл тауарды тікелей ... ... ... аз ... қажет ететінін көрсетеді. Екіншіден, сыртқы сауда
мемлекеттің тұтыну мүмкіндігін кеңейте отырып ... ... ... ... ... ... бөлу қатысушы елдер өндірген тауарларының
салыстырмалы бағаларына тәуелді. Бұл бағаларды анықтау үшін ... ... пен ... әлемдік салыстырмалы шамаларының ара қатысын анықтау
қажет. Әрине, салыстырмалы баға салыстырмалыеңбек ақыға келетіні сөзсіз.
5.Сауданың қай жаққа болсын, ... ... ... ... саудаға
қатысу үшін орың міндетті түрде “бәсекеге қабілеттілігі” немесе сауданың
өзі “әділ” болуы тиіс деген ... ... Бұл ... орын алып ... ... ... ... атап көрсетуге болады: біріншіден, мемлекеттің
барлық сала бойынша ... ... ... ... ... табыс алынады; екіншіден, егер шет ел өндірушілері тек ... ... ... ғана ... ... болғанымен, сауда, бәрібір,
өзара тиімді болмақ; үшіншіден, ... ... ... ... экспорттық тауарларға еңбек шығыны көбірек жұмсалған кезде де
сауда өзара ... ... бір ... ... ... саудаға қатысушылардың көптеген
факторларының жағдайы арқылы қарастыру жоғарыда жасалған қорытындыларға
өзгеріс әкелмейді. ... бір ғана ... ... ... ... ... ... бұл мәселеге тауар емес, ... ... ... ... ... қажет етеді. Көп өнімді модель,
сонымен қатар, көлік ... ішкі ... ... ... ... әсер ететінін көрсету үшін де қолданылуы мүмкін.
7.Рикардо моделінің бірқатар ... ... алыс ... оның
негізгі идеясы – қандай да бір ел болсын, ... ... ... ие ... ... ... шығаратынын эмпирист зерттеушілер де растайды.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Д. Рикардоның экономикалық ілімдері. Рикардоның «Саяси экономия және салық салудың бастамасы» еңбегі5 бет
Экономика ілімдерінің тарихы249 бет
Шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдаудағы салық салудың рөлі13 бет
Германиядағы «ескі» және «жаңа» мектептердің қалыптасуы9 бет
Адам Смит және Давид Рикардоның теориялық жұмыстары10 бет
Ауылшаруашылық жерлерге салық салудың экономикалық мәні32 бет
Д. рикардоның экономикалық ілімі6 бет
Д. Рикардоның өмірінен мағлұмат15 бет
Жеміс салудың заңдылықтары6 бет
Жемісті өсімдіктердің өсуі және жеміс салудың заңдылықтары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь