Зорлау үшін қылмыстық-құқықтық жауаптылық

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.5

І.АДАМНЫҢ ЖЫНЫСТЫҚ МЫЗҒЫМАСТЫҒЫ ЖӘНЕ ЖЫНЫСТЫҚ
БОСТАНДЫҒЫНА ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... .6.10
1.1. Адамның жыныстық мызғымастығы және жыныстық бостандығына қарсы қылмыстың түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6.7
1.2. Адамның жыныстық мызғымастығы және жыныстық бостандығына қарсы қылмыстардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7.10

ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЗАҢНАМАСЫ БОЙЫНША ЗОРЛАУ ҚҰРАМЫН ЗАҢДЫҚ ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11.41
2.1. Зорлаудың объектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11.12
2.2. Зорлаудың объективті жағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12.29
2.3. Зорлаудың субъектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29.33
2.4. Зорлаудың субъективті жағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33.41

ІІІ. АУЫРЛАТАТЫН ЖӘНЕ АСА АУЫРЛАТАТЫН МӘН.ЖАЙЛАРЫ БАР ЗОРЛАУ ҮШІН ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАУАПТЫЛЫҚ ... ... ... ... ... .42.59
3.1. Адамдар тобы, алдын.ала сөз байласқан адамдар тобы немесе ұйымдасқан топпен жасалған зорлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42.49
3.2. Өлтіремін деп қорқытумен ұштасып, сондай.ақ жәбірленушіге немесе басқа адамдарға қатысты аса қатігездікпен жасалған зорлау ... ... ... ... .49.53
3.3. Жәбірленушінің соз ауруымен жұқтырып алуына әкеп соққан зорлау ... .53.54
3.4. Бірнеше рет немесе бұрын нәпсіқұмарлық сипаттағы зорлау әрекеттерін жасаған адамның зорлауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .54.55
3.5 Көрінеу кәмелетке толмағанға жасаған зорлау ... ... ... ... ... ... ... ... 55.57
3.6. Абайсызда жәбірленушінің өлуіне әкеп соқтырған зорлау ... ... ... 57.57
3.7. Абайсызда жәбірленушінің денсаулығына ауыр зиян келтіруге, оның ВИЧ/ЖҚТБ.ны жұқтырып алуына немесе өзге ауыр зардаптарға әкеп соғатын зорлау ... ... 58.59

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...60.62
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..63.65
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қазақ Гуманитарлық Заң Университеті
Алматы Заң Академиясы
сырттай оқу ... ... және ... ... ... Зорлау үшін қылмыстық-құқықтық жауаптылық
Орындаған: сырттай ... топ ... ... ... ... ... ... м.а.,
з.ғ.к. А.Қ.Жұмағали
Жұмыс қорғауға жіберілді____ ________ 2007 ж
Қылмыстық құқық және криминология
кафедрасының меңгерушісі з.ғ.д., профессор
Нұртаев Р.Т. ____ ________
Алматы, 2007ж.
МАЗМҰНЫ
Кіріспе................…....................................................
...........................................3-5
І.Адамның ... ... жӘне ... ... ... ... ... Адамның жыныстық мызғымастығы және жыныстық бостандығына ... ... ... ... және ... бостандығына қарсы
қылмыстардың
түрлері.................................................................
......7-10
ІІ. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жӘне аса ... ... ... үшін ... Адамдар тобы, алдын-ала сөз байласқан ... тобы ... ... ... ... деп ... ... сондай-ақ жәбірленушіге немесе
басқа адамдарға қатысты аса ... ... ... соз ауруымен жұқтырып алуына әкеп соққан
зорлау..................................................................
..........................................53-54
3.4. Бірнеше рет ... ... ... ... ... ... ... Көрінеу ... ... ... Абайсызда жәбірленушінің ... әкеп ... ... жәбірленушінің денсаулығына ауыр зиян келтіруге, оның
ВИЧ/ЖҚТБ-ны жұқтырып алуына немесе өзге ауыр зардаптарға әкеп ... ... ... ... ... өте зор және ол кең ... қылмыстардың бірі. Оның қоғамға қауіптілігі мұндай қылмыстарды істеу
азаматтардың заң ... ... ... қол ... қол сұғу арқылы, оларға моральдық, рухани, адамгершілік тұрғысынан
зиян келтіре отырып, жеке тұлғалардың ... мен ... зор ... ... мәселелері барлық әлемдегі ең өткір мәселелердің бірі
болған және қазіргі кезде де өзектілігін жойған жоқ.
Біздің мемлекетіміздің Конституциясының бірінші ...... ... ... ... және әлеуметтік мемлекет ретінде
орнықтырады; оның ең қымбат қазынасы – адам және ... ... ... ... ... оның ... мен ... қорғауға бағытталған
шаралардың ішінде маңызды орынды қылмыстық-құқықтық ... ... ... ... ең бұрмалаушылықтың түрі – зорлау болып табылады. Осы
қылмыс түрінің қауіптілігі – жәбірленушіге үлкен ... және ... ... ... ... ... ... ішіндегі ең ауырлардың
біріне жатады. Сондықтан да Қазақстан ... ... ... ... ауыр ... қатарына жатқызылған, ал ҚК-тің ... ... аса ауыр ... ...... ... қылмыстардың ең қауіпті және кеңінен таралған
түрі.
Әйелдерге қатысты ... ... ең бір ауыр ... бірі ... ... Қылмыстық кодексінің 120-бабымен қарастырылған
әйел жынысты ... әйел ... ... ... ... Әйел ... ... салдарынан әйел адамға тек қана физиологиялық және психикалық ... қана ... ... зиян ... ... күштеумен күресу әлемдегі ең бір маңызды, өткір және
шешілмес мәселелердің бірі болып ... Оның ... ... деңгейде
қабылданған БҰҰ-ның 2000 жылға дейінгі ... ... ... «Әйелдерге қатысты күштеуді түпкілікті жою ... ... ... ... ... ... жазалау және
тамырымен жою ... ... ... және ... да ... ... Халықаралық деңгейде мұндай маңызды құжаттардың ... ... ... өз ... ... ... ... шешуге және онымен күресудің оңтайлы жолдарын іздестіруге
деген батыл ниеттерінің көрсеткіші.
Әйелдерге қатысты күштеумен ... ... ... ... ... ... ... ыдырауы, Қазақстанның нарықтық қатанастарға
көшуі қоғамның әлеуметтік ... ... ... ... ... көбеюіне байланысты қоғамда ... тез ... ... ... Яғни, бұл мәселе Қазақстан үшін де тән.
Сонымен берілген дипломдық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасының
Қылмыстық кодексі ... ... ... әйел ... ... ... зерттеу. Қойылған мақсатқа әйел жынысты адамды зорлау
қылмысының құрамын оның ... ... ... ... ... ... ашу арқылы және оның элементтерін толық ашу
арқылы, әйел жынысты адамды ... ... ашу ... әйел ... зорлауға қатысты құқықтық әдебиеттердегі қылмыстық құқық саласындағы
ғалымдардың пікірлері мен көзқарастарын және ... ... осы ... ... ... келтіре отырып, сот-тергеу
тәжірибесінің материалдарын зерделеп сұрыптау ... қол ... ... ... осы ... ... нәтижесіне қорытынды
беріледі.
Бұған қатысты соңғы кезде 2002 жылы 20 қырқүйекте №-949 ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
құқықтық саясатының тұжырымдамасын айтуға болады.
Бұл тұжырымдамада ... ... ... ... ... мен бостандықтарының ажырамастығын заңмен қорғалатын ең жоғарғы
әлеуметтік ... ... ... ... тиіс делінген. Ал, әйел
жынысты адамды ... ... ... ... табылатын әйел
адамдардың жыныстық бостандығын бұзатыны бізге мәлім.
Тұжырымдама Қазақстан ... ... ... гуманистік
бағытта бірінші кезекте қылмыс жасаған жүкті әйелдерге, асырауында
кәмелетке толмаған ... бар ... ... кәрі ... тұлғаларға
қолдануы тиіс, сонымен бірге оны қылмысты бірнеше рет жасаған тұлғаларға,
рецидивисттерге және ауыр, ... ауыр ... ... ... ... ... керек.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 120-бабымен қылмыстық
жауаптылық көзделген әйел жынысты адамды ... ... ауыр ... ... ... ... ... тұжырымдама әйел жынысты адамды
зорлауды бірнеше рет жасаған тұлғаларға, ... және әйел ... ... ... ... ... ... саясат күшейтілуі тиіс.
Осы жұмыстың мақсаттары зорлау қылмысының құрамына талдау жасай отырып,
саралау мәселелерін қарастыру.
Осы аталған мақсатқа жету үшін алға ... ... ... ... ... және ... ... қарсы
қылмыстың түсінігін беру;
2) Қазақстан Республикасының қылмыстық заңнамасы бойынша зорлау
құрамын заңды талдау;
3) Зорлаудың ... ... ... ... ... жағын қарастыру;
4)Ауырлататын және аса ауырлататын жағдайлардағы зорлау үшін
қылмыстық жауаптылықты қарастыру;
Жалпы, осы дипломдық жұмыс ... үш ... ... ... ... ... ... бірінші таруында адамның жыныстық мызғымастығы және жыныстық
бостандығына қарсы қылмыстың жалпы сипаттамасы ... ... ... ... қылмысының құрамына заң тұрығысынан
талдау жасалынды.
Жұмыстың үшінші таруында зорлау ... ... және ... түрлеріне талдау жасалынған.
Бүгінгі күні зорлау қылмысына ... ... ... көз-
қарастары және ой пікірлері бар. Осы жұмыстың екінші ... ... ... ... ... ғалымдардың ұсынған ой-пікірлерінің
негізінде жазылған: Н.И. Каржанский, А.Б. ... П.П. ... ... ... жағына байланысты: Б.А. Блиндер, Ю.К. Сущенко, Л.А.
Андреева, Ю.В. Алекскандров, А.Н. Игнатов, Г.Б. Елемисов. Зорлау құрамының
субъектісіне ... С.П. ... Р. ... Я.М. ... ... Осы қылмыс құрамының субъективтік жағына қатысты: П.С. Дагель,
Д.П. Котова, Н.И. Трофимов, А.А. ... И.А. ... ... ... ... және аса ... ... байланысты
төмендегі авторлардың көз-қарастары бойынша жазылған: А.А. Пятковксий.
Осы жұмыста зорлау қылмысына байланысты ресми статистикалық мәліметтер
келтірілген және сот тергеу ... ... ... Адамның жыныстық мызғымастығы жӘне жыныстық бостандығына қарсы
қылмыстың ... ... ... жыныстық мызғымастығы және жыныстық бостандығына қарсы
қылмыстың түсінігі.
Зорлаудың тікелей объектісі әйелдің жыныстық еркі және бостандығы, ... ... ... ... денсаулығы, ар-намысы болып табылады.
Қылмыстың жәбірленушісі тек қана әйел жынысты адамдар болады.
Зорлаудың объективтік жағы - ... ... ... ... ... ... оны қолданбақшы болып қорқытып, не жәбірленушінің дәрменсіз
күйін пайдаланып жәбiрленушiмен жыныстық ... ... Бұл ... әйел
мен ер адамның кәдiмгiдей бiрiгуiн ... ... ... ... қажет. Егер жыныстық қатынас әйелдiң ... күш ... ... оны не ... ... қорқытып,
не оның ... ... ... ... ол ... ... ... немесе өзiне ... ... ... ... қатынасқа барудың әйелдiң ... онда ... ... ... ... тәсілдері заңда (120-бап) атап көрсетілген.
Олар:
1) жәбірленушіге немесе басқа адамдарға күш қолдану;
2) немесе оны қолданбақшы болып ... ... ... ... пайдаланып жыныстық қатынас жасау деп
тура көрсетілген. Күш қолдануға жәбірленушінің қарсылығын басу ... ... ... ... да ... ... ... қол-аяғын байлау, тұрғын жайға қамап ерекше ұстау, көмек
шақыруға мүмкіндік бермеу әрекеттері жатады.
Күш қолданбақшы ... ... ... ... оның балаларын
немесе жақын туыстарын, өзгеде оған жақын деген адамдарды ұрып-соғып,
сабайтынын, азаптайтынын, ... ... ... ... ... ... ... дәрменсіз күйін пайдалйнуға оның дене бітімі немесе
психикалық жай-күйіне ... (өте ... ... ... болуына, басқадай ауыр науқастығы немесе ессіз күйге
келуі салдарынан) өзіне қарсы істеліп жатқан ... ... мен ... ... оны ... ... оған ... мастығынан, немесе басқадай негіздер бойынша шамасы келмеген
жағдайлары жатады.
Зорлау құрамы болу үшін ... адам ... ... ... ... ... ... физиологиялық жағдайда жыныстық қатынаста
болуы қажет. Яғни ... ... ... ... ... уақыттан,
яғни кінәлінің өз жыныс ... ... ... ... ... ... аяқталған деп танылады.
Қолданылып жүрген қылмыс заңы алдау арқылы жыныс ... ... ... ... белгілемейді. Сондықтан да әйелді алдап, ... ... деп ... ... жасау жолымен жыныс қатынасын жасауда
әйелді зорлау қылмысының құрамы жоқ.
Ал күш жұмсау ... ... ... ... жасауға
бағытталған, бірақ кінәліге байланыссыз себептермен орындалмай қалған
қасақана әрекет зорлауға ... деп ... ... ... ... ... ... жәбірленушімен
жыныс қатынасын оның еркінен тыс жасауды мақсат қылғанын және қолданылған
күш осы мақсатқа жету үшін ... ... ... Бұл ... онда ... әрекетінде зорлауға оқталғандық үшін қылмыс
құрамы жоқ.
Жәбірленушіні жыныс қатынасын ... ... ... ... сондай-ақ алдау сияқты әрекеттерді зорлау немесе оған ... ... ... ... ... байланысты мұндай іс-әрекеттер егер
кінәлінің әрекетінде мәжбүрлеу ... орын алса ... ... ... Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты Пленумының ... 23 ... осы ... ... ... ... ... өз еркімен бас тарту мәселесін дұрыс анықтаудың маңызына ерекше
тоқталған. Осы Қаулыға ... ... ... ... адам ... ... оны ақырына дейін жеткізуге мүмкіндігі барын біле тұра зорлаудан ... бас ... оның ... ... ... өз еркімен бас тарту деп
саналады.
“Зорлаудан өз еркімен бас тартуға дейінгі жасалған ... ... ... ... денеге жарақат салу, киімді жырту және т.б.) нақты
жағдайларға қарай денеге қасақана жарақат салу, қасақана мүлікті жою ... ... ... Қылмыстық кодекстің баптары бойынша
сараланады.
Жыныс қатынасын жасауға физиологиялық жағынан ... жоқ ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты
бұзақылық, қорлау немесе өзгедей жауаптылықты ... ... ... ... ... ... ... Мұндай әрекеттер зорлауға
оқталғандық деп танылмайды[1].
Субъективтік жағынан зорлау тек қана ... ... ... ... адам жәбірленушімен оның еркінен тысқары жағдайда заңда
көрсетілген тәсілдерді қолданып жыныс қатанасын жасайтынын ... ... соны ... ... ... ... –зорлап әйелмен жыныстық қатынасқа барған
адамдар, сондай-ақ ... ... ... ... ... Көмектескендер әйелдер де болуы ... үшiн ... 14 ... ... ... ... мызғымастығы және жыныстық бостандығына қарсы
қылмыстың түрлері
ҚК-тің 120-бабының 2-тармағында зорлаудың мынадай ауырлататын түрлері
көзделген:
а) адамдар тобы, алдын ала сөз ... ... тобы ... ... ... зорлау. Адамдар тобы жасаған зорлауға екi ... көп ... ... ... ... ... ... бiр әрекеттi ... ала ... ... ... ... ала сөз ... ... тобының зорлауы
дегенiмiз – сол қылмысты ... ... ала ... ... ... қатысуы. Ұйымдасқан топ жасаған зорлауға
бiр ... ... ... ... үшiн ... бiрiккен
тұрақты адамдарды тобы ... ... ... ... үшiн тек ... ... ... қатынасқа барған адамдар ғана ... ... ... күш ... ... оны ... ... жасалуына көмектескен ... да ... ... ... әйел зорлауға қатысқандар ... ... ... күш ... ... оны басқа
бiреудiң зорлап жыныстық ... ... ... ... ұйымдастырушы, ... ... оған ... ҚК ... ... және 120 –баптың тиiстi ... ... ... бiр ... ... зорлағаны емес,
бiрнешi адамның ... ... және күш ... немесе
қорқытып бiрнеше әйелдiң ... ... ... да
топтасып зорлағандыққа жатады.
б) өлтіремін деп қорқытумен ұштасқан, сондай-ақ ... ... ... ... аса ... ... ... деп
қорқытқанда оны ауыша айтады ... ған сай ... ... ... қатынасқа ... ... ... ... қару, пышақ, ұстара ... ... ... ... деп қорқыту арқылы
жәбiрленушiге ... ... ... ол өз ... ... ... еш қарсылық ... ... ... ... тиiс және тiкелей ... ... ... сол ... ... рас ... әрбiр
жағдайда сот ... деп ... ... өзін, балаларын, жақын
туыстарын, басқа да ... шын ... ... ... іс-
әрекеттерді жүзеге асыруға ... ... ... ... ... (мысалы: қару-жарақ, жарылатын зат, суық ... ... ... және ... ... ... аса ... осы қылмыстың ауырлататын жеке түрі көрсетілген. Қатыгездіктің
түсінігіне ... ... ... “д” ... ... ... ... соз ауруын жұқтырып алуына әкеп соққан зорлау. Өзінде
сөз ауруы бар ... ... адам әйел ... ... асырса немесе
зорланған жәбірленуші осы аурумен ауырса кінәлінің әрекеті осы тармақ
бойынша тікелей ... ... рет ... бұрын нәпсіқұмарлық сипаттағы зорлау әрекеттерін
жасаған адам.
Бірнеше рет зорлау деп ... ... ... сондай-ақ
кінәлінің осы қылмысты жүзеге асырудағы атқарған роліне ... ... ... қамтитын екі немесе одан да көп қылмыстарды
істеуін ... ... ... ... “г” ... ... ... қылмысы үшін кінәлінің ... ... ... ... алынбайды. Бұрын нәпсіқұмарлық сипаттағы зорлау
әрекеттерін жасаған адамның (121-бап) әйел ... да ... ... 2-тармағының “г” тармақшасымен саралануға жатады.
Егер кінәлі адамның ... ... ... ... ... ... үшін бұрын сотталғандығы жойылса немесе ол адам ... ... онда ол осы ... ... рет ... деп танылмайды.
Кінәлі адам шамалы уақыт ішінде бірнеше ретпен ... ... ... ... жасаса, онда оның осы әрекетінде зорлаудың бірнеше
мәрте жасалған құрамы бар.
д) көрінеу кәмелетке толмаған ... ... 14 пен 18 ... ... ... кәмелетке толмағанын кінәлінің көрінеу біле тұра
зорлау әрекеттері баптың осы ... ... ... ... Егер ... ... жасы жөнінде шын мәнінде қателессе, онда оны осы ... ... ... ... ... ... 3-тармағында зорлаудың өте ауырлататын
мына түрлері үшін:
а) абайсызда жәбірленушінің өлуіне әкеп соқтырған;
б) абайсызда жәбірлеңушінің ... ауыр зиян ... ... ... немесе өзге ауыр зардаптарға әкеп соққан;
в) жәбірленушінің он төрт жасқа толмағанын көрінеу біле тұрып;
г) ... ... ... ... ... жаппай тәртіпсіздік
барысында жасалған зорлық үшін жауаптылық көзделген.
Абайсызда жәбірленушінін өліміне әкеп соқтырған ... да ... ... орын алады. Зорлап ... ... ... ... тікелей
қасақаналықпен жүзеге асырады, ал одан ... ...... ... жол ... кісі ... ... зорлау әрекеті орын алса, онда
кінәлінің әрекеті ҚК-тің 96-бабының 2-тармағының “к” тармақшасының және ҚК-
тің ... ... ... қылмыстардың жиынтығы бойынша
сараланады[2].
120-баптың 3-тармағының “б” тармақшасында көрсетілген өзге де ...... ... ... ... ... өлтіруге
оқталуы, бала туу, жыныстық қатынас жасау ... ... ... ... ... қылмыстық заңнамасы бойынша зорлау
құрамының заңды талдауы
2.1. Зорлаудың объектісі
Қылмыстылықпен қылмыстық-құқықтық ... ... ... ... қабылдануы білдіреді, яғни, жасалған ... ... ...... ... ... әрбір қылмыс
құрамының түсінігін және мазмұнын ашуды талап ... ... ... ... ... ... ... Осы белгілердің бірінші орнында –
қылмыс объектісі тұр.
Қылмыс ... ...... ... Ерекше бөлімінің
тарауларындағы көп қылмыс құрамдары ол ... ... ... үлкен маңызы – онымен ұқсас қылмыс құрамдарының
ажыратылуында. А.Б. Куринов ... ... ... ... ... ... ... анықталуы қылмыс саралағанда қажетті бірінші кезең
болып табылады”[4].
Шыныменде, зорлау сияқты, осы құрамда осы қылмыстың ... ... ... ... ... ... жыныстық ер жеткенге толған әйел
адамдарың жыныстық бостандығы сонымен ... 16 ... ... ... әйел адамдардың дұрыс рухани және физикалық дамуы және ... ... оны 3 ... бөлу ... ...... (немесе арнайы, топтық) және ... ... ... ... ғана емес ... ... КСРО құлауынан кейін
құрылған мемлекеттердің және кейбір шет ... ... ... ... классификацияны барлық ғылымдар ұстанбайды ол тәжірибеде
Б.С.Никифоров және Е.А. Фроловпен сынға ұшырады. Ол осы үш ... ... ... және ... болып табылмайды деген[6].
Н.И. Коржанский жалпы, тектіук, түрлілік және тікелей объектілер деп,
төрт мүшелері классификацияны ұсынады[7].
Біздің көзқарасымыз бойынша Н.И. ... ... ... ... қылмыс құрамына барынша сәйкес келіп түр.
Сондықтан да ... ... ... ... ... төрт
буындағы классификацияға сәйкес қарастырылады.
Қылмыстық құқықта дәстүр бойынша қылмыс ... ...... ... ... қоғамдық қатынастар.
Қылмыстық-құқықтық әдебиетте қылмыс объектісінің ... ... бірі ... ... ... ... ... байланысты көптеген
пікірлер кездеседі.
Осылай П.П. Осипов жыныстық қылмыстардың тектік объектісі деп ... ... ... ... ... олардың
арасындағы қарм қатынастар пайда болуының әлеуметтік негіздері деп
санады[8].
Зорлаудың ... ... ... ... ... қол сұғатын қоғамдық
қатынастар”[9].
Зорлаудың тікелей объектісі әйелдің жыныстық еркі және бостандығы, ал
қосымша тікелей объектісі ... ... ... ... ... ... тек қана әйел ... адамдар болады.
2. Зорлаудың объективтік жағы
Қылмыс құрамының тағы бір маңызды элементі - оның ... ... ... Қылмыстың объективтік жағы – орын, уақыт және ... ... ... қылмыстық мінез – құлықтың сыртқы актін
білдіреді.[10]
Субъектіні қылмыстық жауаптылыққа ... ... ...... бір
әрекет немесе әрекетсіздік болатыны белгілі. Ондай болмаса қылмыс құрамының
объективтік жағы ... сөз де ... ... ... ... ... зорлау да тек қана әрекетпен
жасалады.
Қазақстан Республикасының ... ... 120-шы ... ... - әйел мен ... ... жыныстық қатынас
болады, егер ол:
а) жәбірленушіге күш қолданылып жасалса;
б) жәбірленушіге күшті қолданбақшы болып жасалса;
в) басқа адамдарға күш ... ... ... ... ... қолданбақшы болып жасалса;
д) жәбірленушінің дәрменсіз күйін пайдаланып жасалса.
Осылай, зорлау – жәбірленушіге немесе басқа адамдарға физикалық немесе
психикалық (қорқыту) күш ... ... ... ... ... ... әйел мен еркек арасындағы табиғи түрдегі ... ... осы ... ... ... және ... белгісі –
жәбірленушімен жыныстық қатынастың күштеп ... ... ... ... ... ... ... табылады. Егер де,
біріншісі де, екіншісі де болса, онда ол жазаға әсер ете алады.
Зорлаудың міндетті белгісі – жыныстық ... яғни әйел мен ... ... ... ... ... актті елестететін және ... ... per anum ... ... жасалынатын нәсіпқұмарлық әрекеттер
зорлау болып табылмайды. Қазақ КСР-дің 1959 жылғы Қылмыстық кодексі бойынша
зорлауға жыныстық құмарлықты қанағаттандыру мақсатымен ... ... ... ... да ... ... Қазақстан Республикасының
қолданыстағы Қылмыстық кодексте осындай әрекеттер ... ... ... ҚР ҚК ... ... күш қолдану” деп, 121 бапта
көрсетілген.
Жыныстық қатынасқа – ... ... ... ... жынысытық
мүшесіне кіргізумен байланысты емес ... ... ... ... Осындай әрекеттер істің мән-жайларына ... ... ... ... ... да ... саралануы
мүмкін.
Сот дәрігерлерімен және криминалисттердің өздері арасында ... ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы дау болды. ... ... ... өкілдерінің бөлігі жыныстық акттің ұғымын кең
түсіндіріп, бұған ... ... де, ... ... ... ... қосқан.
Сот дәрігерлердің[13] және криминалистердің[14] ... ... ... ... сәйкес келеді, яғни жыныстық акт бұл руды
жалғастыруға ... және ... ... ... ... ... ... акт. Жыныстық акт – ол ... ... ... акт – ... акт ... әр ... ... яғни әйел мен еркектің арасында болады. ... ... ... ... ... ... ... жыныстық акт болып табылмайды, оларды тек бұрмалау нысанындағы
жыныстық қажеттілкті қанағаттандыру деп анықтауға болады және ... ... ... ... ... криминалисттер – жыныстық акт табиғи
және табиғи емес түрде (бұрмалау) ... coitus per os, coitus per ... ... ... деген. Криминалисттердің басқа тобы – жыныстық
акттің түсінігін шектеп ... ...... акттің
бұрмалау нысанындағы түсініктемені қолданудан бас тартты, олар ... ... ... ... нысанында қанағаттандыру деп атау
керек деген.
Кеңестік заң ... Г.З. ... ... ... ... оның ... ... акт” медициналық және құқықтық мағынада ... ... ... ... ... ... ұғымын анықтаудағы
келіспеушіліктер қазіргі ... ... ... ... ... ... ... және бұрынғы КСРО-ның кейбір одақтас республикаларының
кодекстерінде келесі түсініктемелердің, яғни “әйел мен ... ...... ... 121 бабы, Өзбек КСР ҚК-нің 100 бабы, БКСР ҚК-нің ... УКСР ... 122 ... ... ... ... акт” (Қазақ КСР
ҚК-нің 102 бабының 2 бөлігі, Қырғыз КСР-ніңҚК-нің 110 ... 2 ... ... ... қанағаттандырумен байланысты бұрмалау нысанындағы
жыныстық акт” (РСФСР ҚК-нің 119 бабының 2 бөлігі, БКСР ҚК-нің 117 бабының 2
бөлігі, ... КСР ... 114 ... 2 ... ... КСР ... ... 2 бөлігі) түсініктерін ... ... ... ... ... ... ... жақтаушылар дәл осы мән-жайға сілтеу
етті. Сонымен бірге, осы дәлелдемелерді сол ... ... ... “Әйелді жыныстық қатынасқа түсуге немесе ... ... ... ... ... ... ҚК-нің 118 бабы,
Өзбек КСР ҚК-нің 97 ... ... КСР ... 109 ... ... КСР ҚК-нің 113-
бабы, Түркмен КСР ҚК-нің 123 бабы) фактімен ... ... ... ... әрекет еткен қылмыстық заңнама жыныстық ... КСР ... 116 ... диспозициясында айтылғандай жыныстық
құмарлықты қанағаттандырудың басқа нысандарынан немесе ... ... ... ... ажыратқан.
Қазақстанның қазіргі қылмыстық заңнамасында жыныстық актті анықтағанда
осындай қайшылықтар жоқ. Жоғарыдағыдан шыға ... ҚР ... 120 ... қатынас мағынасында, тек қана табиғи қатынасты түсінуге болады.
Қылмыстық құқық ғылымында жыныстық қатынас ұғымының дұрыс ... және оған ... ... (ҚР ... 121-бабы) нақты айыру және
зорлаудың түрлі сатыларын айыру үшін ... ... жағы ... ... оның ... тыс, ... жыныстық қатынасты жасауында көрініс табады. Жәбірленушінің
қарсылық көрсетуін жеңу және ... ... ... ... ... ... физикалық зорлау және ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар жәбірленушінің
қауіпсізідігі маңызды болатын адамдарға (бірншіден, ... ... ... ... ... қылмыстық істер құжаттары бойынша – жәбірленушіге
қатысты 18,7% физикалық күш, ал 54,5% ... күш ... ... ... екі түрі де бір ... ... ... жәбірленушіні оңаша жерге кіргізіп, одан ... ... күш ... үшін ... ... ... дәлел
ретінде келесі мысалды келтіруге болады: Ш. мас күйінде болып, кешке жақын
дүкеннен қайтып келе жатқан 13 жасар ... ... ... ... ... ... ... егер қыз онымен барса, сумкасын қайтарып беруге
уәде береді. Жәбірленуші ... ... ... ... ... ... күш – адамға кез келген физикалық ықпал жасау.[18] Зорлаудағы
физикалық күш жәбірленушінің ... ... ... бағытталған
әрекеттерден көрініс табады. Мысалы, бостандықты шектеу, көмекке шақыру
мүмкіндгінен жою, жәбірленушіні байлау, одан ... және ішкі ... ... ... ... ... ауа ... қысу, соққы беру, және басқа жолмен
денсаулыққа түрлі дәрежедегі қиян келтіру. Қазақстан Республикасы ... ... 1993 ж., ... ... үшін ... ... қолдану тәжірибесі туралы” №1 қаулының 2 тармағы
жәбірленушінің ... ауыр ... орта ... зиян келтірілген
зорлау немесе жорлауға оқталу түгелдей қамтылады. Осыған байланысты осындай
әрекеттер тек қана ҚР ҚК-нің 120 ... ... Егер де ... ... ... ауыр зиян ... онда осы әрекет қылмыс
жиынтылығы бойынша, яғни ҚР ҚК-нің 103 және 120 баптары бойынша ... ... ... ... ... ... оқталуды ҚР ҚК-
ңін 96-бабының 2-бөлімінің “к” тармақшасымен және 120 бап ... ... ... ... ... ... ... немесе
қастандық жасап ауыр зиян келтіру немесе жәбірленушіні абайсызда өлтіру ҚР
ҚК-нің 120-бабының 3-бөлімінің диспозициясымен ... ... ... ... қарсы қылмыстар туралы басқа баптар бойынша қосымша
саралану қажет емес.
Зорлаудағы физикалық күш тек қана ... ... ... ... ... және биологиялық ықпал жасауымен де жүзеге асырылады.[19]
Физикалық күш жәбірленушіге улы және ... ... ... ... ... және ішкі ... ... жасауы да
жатады.[20]
Улы немесе есеңгіретін (есірткі, ... ... ... ... жатқызу туралы мәселеге байланысты қылмыстық құқық
теориясында басқа да ... бар. А.А. ... В.Д. ... ... ... деп ... ойымызша, осы мәселе келесіге байланысты, яғни: жәбірленуші осы
көрсетілген заттарды олардың пайдаланудың салдарын біліп пайдаланды ма ... оның ... тыс ... ... ме ... ... ... жолымен.
Мысалы, егер кінәлі көрсетілген затты жәбірленушіге білдіртпей тамағына
қосса, дәрі ... ... ... ... да тәсілдерді қолданса немесе ... ... ... ... тыс ... ... егер ... өзі көрсетілген заттарды қабылдаса
және осының нәтижесінде дәрменсіз жағдайда ... ... ...... ... зорлау деп санау керек (1993 ж. 23 ... ... үшін ... ... заңнаманы қолдану тәжірибесі
туралы” ... 5 ... ... ... ... күштеп немесе алдау жолымен улы, есеңгіретін
заттарды ... ... ... ... ... ... ... онда осындай қылықты жәбірленушіге қатысты физикалық күш
қолданылу деп ... ... ... қолданылатын күш жәбірленушінің нақты (алдамшы емес)
қарсыласын жеңе алатындай өте ... болу ... ... байланысты нақты
қарсыласуды білдірмеген, сонымен қатар, тек көз ... ғана ... оның ... ... ... келіспеушілікті білдірмеген
әйелмен жыныстық қатынасты зорлау деп есептеуге болмайды. ... ... ... ... бас ... ... басында адам қорқытса, бірақ,
содан кейін біріктірілу ... әйел ... ... ол ... ... ... сылтау болады.
Кейбір сот дәрігерлері және заңгерлер жыныстық ... ... ... ... ... ... ... басынан бастап аяғына
дейін немесе ... ... ... ... ... болса[22].
Қарсыласу түсінігінің осындай түсіндірілуімен келісу өте ... ... ... ... ... ... әйел қарсыласудың
керек еместігін немесе оған күштің одан әрі ... ... ... тоқтатады немесе оны мүлдем көрсетпейді.
Қарсыласуды ақиқатты деп тану үшін, әйел ... ... ... ... ... жасаса және жыныстық қатынасқа кірмей қылмыс
субъектісіне анық ... ... ... күш тек ... ... ... түсетін
адамға ғана емес, сонымен қатар құрбанға ... ... да ... ... ... күш ... мәні бойынша қылмыс құрбанына
психикалық әсер ... ... ... да, ... ... ... басу ... жасалған физикалық күшпен қатар
физикалық күшті ... ... ... ... қолдану
болып табылады.
Қауіп-қатер – бұл жамандықты ... ... Ол ... де ... Күшті қолдану қауіп-қатері – бұл физикалық ... деп ... ... ... білдіруін жеңудің тәсілі ретіндегі
қауіп-қатер физикалық ... ... үшін ... тір ... ... міндетті. Ол нақты, шын болу ... ... ...... ... шындығымен жүзеге асыруды мүмкін және
осында ешқандай кедергі бол алмайды ... ... ... ... ... ... емес деп ... болады. Мысалы, егер 13-жасар
жасөспірім есейген физикалық ... ... ... ... қатерді жүзеге
асыратын құрал заттарсыз өлім қаупін туғызса, онда осы ... ... ... ... болмайды. Егер әйелмен жыныстық қатынас осындай қауіп-
қатерде болса, онда ... ... ... ... Кінәлінің әрекеттерін
бағалағанда тек жәбірленушінің субъективті бағасын ғана ... ... ... ол ... қорқыныштан немесе басқа себептерге
байланысты, ... ... ... ... ... деп ... тікелей болу керек, яғни дереу жыныстық ... және ... ... болған жағдайда сол уақытқа қауіп-
қатерді жүзеге асыратын ниеті болуы керек. Қауіп-қатер, өте ... ... яғни ... төндіретін тұлғаның оның жүзеге асыруының талабы
күмән туғызбау керек.
Және де, зорлауың негізгі құрамындағы ... ... ... ... ... ауыр зиян ... өнімділік деңгейіне жетпеу
керек, себебі қауіп-қатердің осындай ... ... ... белгісі болып табылады.
Зорлау барысындағы зорлық-зомбылық ... ... ... ... ... зорлықшылдан қорғап, көмекке шақыратындарға ... ... ... ... ... физикалық күш және қауіп-қатер
қолданудың мақсатын анықтау қажет. Егер, басқа ... ... ... қарсыласуын жеңу мақсатын көздеп осындай ... ... ... ... ... ... онда ... әрекеттері толығымен ҚР
ҚК-нің 120-бабымен сараланады.
Егер, басқа адамдарға күш ... ... ... емес ... жәбірленушінің қорғаушыларын жою болса, онда ... ... ... ҚР ... және өмір және ... қарсы
қылмыстар үшін жауапкершілік туралы соттармен саралануы қажет.
Күш және күш қолдану қауіп-қатері жыныстық ... ... болу ... ... немесе психикалық күш жәбірленушіге немесе басқа адамдарға
жыныстық ... ... ... яғни ... ... ... аяқталуына қарсы әрекетті қақпайлау үшін немесе ... олар ... ... ... ... үшін жою ... ... онда осы әрекеттер ниеттің бағытталуына және ... ... сот ... ... ... (ҚР ҚК-нің 354 бабы) немесе
тұлғаға қарсы қылмыс деп саралануы тиіс.
Жәбірленушінің ерігін басу тәсілі ретіндегі қауіп ... ... ... ... ... жәбірленушіге немесе оның туысқандарына осы
уақытта физикалық күш қолдану ... ... ... ... қорқыту. Мысалы зорлық-зомбылық жүзеге асатын ... және ... ... ... ету күші ... физикалық күш қолданумен
бірге тең боле керек және зорлау құрбанын дәрмесіздік жағдайға қою ... ... ... ... үшін оның көзінше басқа адамды өлтірсе
(немесе оның бұйрығы бойынша осыны басқалар ... ... ... ... акт жасаса. Егер осындай кезде, ... ... онда ... егер жәбірленуші елсіз жерде болса
көруге болады.
Осындай жағдайларда, жәбірленушіге зорлық-зомбылық тікелей қолданылмаса
да, қылмыскер оны ... ... ол ... ... ... кінәлі әйелмен жыныстық қатынасқа жеткісі келген, оған физикалық
күшті болашақта, белгілі уақыт өткеннен кейін ... деп ... ... құрамы болмайды.
Осы мәселе бойынша әдебиетте басқа пікір бар. ... Б.А. ... ... басқа әрекеттер болашақта жасау қауіп-қатерін тікелей қауіп-қатермен
тең деп тану керек деп айтады. ... ол ... ... ... ... ... ерігін басып және оны ... ... ... ... ... ... шынымен өте нақты, қарқынды және
байсалды болғандығын анықтау керек”[23].
Осы көрсетілген автордың ұстанымымен ... ... ... ... ... қауіп-қатер әйелді ол өзінің жыныстық
бостандығын ... ете ... ... ... жағдайға
қоймайды. Әйелдің өзінің қорғалуына ... ... ... басқа
адамдардың көмегін сұра алатын немесе құқық қорғау органдарына бара алатын
уақыты қалады.
Қауіп-қатер зорлаудағы қажетті ... бірі ... ... ... ... ҚР ... 112 бабы ... қосымша саралау
қажет етілмейді.
Егер әйелдің жыныстық актті жасауға ... ... ... ... ... тұру уәдесімен) болса, онда осындай жыныстық акт ... ... ... ... ... органдарына он сегіз жасар Н. ... ... ... К. ... деген өтінішпен барды. Н. К.
танысқан ... ... оның ... тапқан, бірақ Н. оны жақтамаған, себебі
ол оның отбасы бар ... ... ... ... К. Оған ерлі-
зайыптылылық жай ғана формальды екенін түсіндіріп, оған ... ... ... Н. ... ... ... Кету ... олар орманда
бірге қалып, жыныстық қатынасқа түсті.
ҚК-нің 120-бабының белгілері бойынша К.-ге қарсы қылмыстық іс қозғалды.
Тергеу ... Н. ... ... ... ... ... жоқ. ... К.-ның некесі өте жақсы ... ол Н.-ға ... ... жоқ, ол ... ... кезінде жыныстық қатынасқа түсу үшін
алдаған. Сонымен, Н. ... ... оның ... ... ... айтты. Қылмыстық іс қылмыс құрамының болмауынан тоқтатылды.
Зорлаудағы қауіп-қатер өте байсалды, қауіпті және әрбір емес ал ... ... және ... ... ... қол ... ... керек, мысалы, өлтіру, ұру, бетті өзгерту қаупі. Тек қана
осындай ... ... ... ... ... сал ... алатындай қарастырылады. Әйелдің жеке, мүліктік мүдделеріне қауіп-
қатер жолымен ... ... ... қауіп-қатер қолдану (психикалық
зорлық-зомбылық) және зорлау ретінде бағалауға болмайды. ... ... ... ... ... ... бас тарту және т.б. ... ... ... нәтижесінде әйел өзінің ... ... сала ... осындай қауіп-қатерлдерді өте қауіпті
деуге бола алмайды. Осындай қауіп-қатерлерді қолданумен ... ... ... болып табылмайды, бірақ ҚР ҚК-нің 123 бабында көзделген қылмыс
құрамы болады.
Сонымен қатар, зорлау құрамындағы ... ... ... ... ... ... керек емес мәліметтерді тарату
қаупін қауіп-қатер деп санауға ... ... ... ... осы мәселе бойынша қарама-қарсы
пікірді ұстанады. Мысалы, Ю.В. Александров зорлау ... ... ... ... ... емес мәліметтерді тарату қауіпі қолдануға болады
деп санайды.[24] Л.А. Андреева осы ұстанымды ... ... ... ... ... ... жеке құрамға бөлуді ұсынады.[25]
Осы меселедегі қызықты ұстанымды Ю.К. Сущенко ұстанады, оның ... жою ... ... бір ... тарату қаупін зорлау деп
санайды, егер олар кәмелетке толмағанға қатысты жасласа. ... ... ... әрекеттерді қолдану, осы автор зорлау деп санамайды.[26]
Жоғарыда қолданылған қауіп-қатерді (әдебиеттерде осындай қауіп-қатерді
масқаралық сипаттаға қауіп-қатер деп ... ... ... ... А.Н ... Г.Б. ... және ... да ғалымдар
толығымен теріске шығарады.
Осы қарастырылған мәселеге байланысты Ю.К.Сущенконың екіжақты ұстанымы
ең сай келетіні деп санаймыз.
Үлкен әйелмен немесе ... ... ... ... ... қолданумен келісіммен жыныстық қатынасқа ... ... ... ... бірдей етіп қарастыруға болмайды. ... ... қыз ... өмірлік тәжірибесінің болмауынан әрбір қауіп-
қатерді соның ішінде қарастырылып жатқан қауіп-қатерді де өзіне және өзінің
жақындарына шыныменен де ... және ... деп ... ... және ... ... мән-жайларына қарай осындай қауіп-
қатерді қолданумен жасалынған жыныстық қатынасты белгілі жағдайларда зорлау
деп санау ... Ал ... ... осындай қауіп-қатер, шын емес және
байсалды емес деп көрілуі мүмкін. Дәл ... ... ... ... ... ... мүлікті алу қаупі жолымен жыныстық қатынасқа мәжбүрлеу
жауаптылық ҚР ... 123 бабы ... ... ... ... заңнаманың кемшіліктердің бірі болып
көрсетілген әрекеттер кімге – яғни үлкенге ма әлде кәмелетке ... ... ма ... ... ... алымсақтықтар үшін
қылмыстық жауаптылықтың дифференциасы жоқтығы ... ... ... ... кәмелетке толмаған қатынасына жасалса (мысалы өгей
әкесі өгей қызына тиіссе), онда ол үшін ҚР ҚК-нің ... ... ... ... ... ... ҚК-тің 123-бабының басылымына
масқаралық, жою, бүлдіру немесе мүлікті алу ... ... ... немесе басқа тәуелсізідігін қолдану қауіп-қатерлерін қолданып
үлкен тұлғаны жыныстық қатынасқа және ... ... ... ... ... ... ... енгізу керек. Сонда
кәмелетке толмағандарға қатысты көрсетілген әрекеттер үшін ҚР ҚК-нің ... жаңа ... ... бойынша қатаң жауаптылық болады.
Осылай, зорлаудағы қауіп-қатер өзінің сипаты бойынша нақты, тікелей
және қауіпті болу ... Егер де ... осы ... ... онда ... деп ... болмайды.
Зорлау мақсатындағы жәбірленушінің қарсыласуына басу тәсілі ретіндегі
қауіп-қатер – ... ... ... оның ... адамдарына мысалы,
балаларына зорлықшылдың физикалық күш ... ... ... және айтулар. Бірақ заң “басқа адамдар” деген түсінікті тек қана
туысқандар деп ... ... ... түсу ... ... ... басқа тұлғаларға қатысты зорлықты әрекеттерді ... да ... ... ... ... тек ... ғана емес, сонымен қатар
басқа да адамдарға физикалық немесе психикалық күш ... ... ... ... ... ҚР ... 120 ... баслымын жақсы деп
санауға болмайды, себеі онда көрсетілген белгі ... ... ... ... ... ... тек осы ... ғана жатпай, зорлау ... ... ... ... ... кең ... ... ҚК-тің қолданыстағы басылымының 120-бабы ... әйел ... ... ... жай ... ... ... ұру қаупін егер
жәбірленушіге қатысты күш қолданылмаса да зорлау деп санауға болады.
ҚК-тің қолданыстағы ... ... ... ... ... оның ... ... түрде құруды ұсынамыз:
Зорлау, яғни жәбірленушіге немесе басқа ... оның ... ... ... ... ... да ... күш қолданып немесе
оны қолданбақшы болып қорқытып, не жәірленушінің дәрменсіз күйін пайдаланып
жыныстық қатынас ... 120 ... ... сәйкес жәбірленушіге жақын тұлғаларға
біріншіден оның жақын ... ... ... ... ... ... немересі), және жәбірленуші жақын деп санайтын
жақын адамдар (басқа ... ... ... Зорлықшылға қарсы
тұратын басқа да тұлғаларға мысалы, қылмыс жасалуына әсер ... ... оған күш ... (мысалы, осы адамды басқа жерге қамады,
байлады) адамды жатқызуға болады. Егер осы тұлға ... ... ... ... ... онда оған күш қолданудан кейін жәбірленуші
жағынан зорлықшылға қарсылық көрсету керек емес ... ... ... ... жәбірленушінің дәрменсіздік жағдайын
пайдаланып зорлау 15,7% жағдайда болды, оның ішінде 6,1% ... ... ... ... ... – ала ... ... оған алкогольді
ішімдіктер (2,7%), есеңгіретін заттар (1,9%), ... ... ... (1,5%) ... ... дәрменсіздік жағдайы деп – жәбірленуші өзінің
физикалық кемшіліктеріне немесе психикалық жағдайына байланысты онымен
жасалынған әрекеттердің ... және ... ... жағдайды немесе
кінәлінің осыны білген және де осы мән-жайды қолданылған кінәліге қарсылық
білдіре ... ... ... ... ... ... ... немесе есеңгіретін жағдайларды қабылдануына
байланысты санасыз жағдайында болу және оның жасының кішілігіне ... ... ... және ... ауруына байланысты болуы мүмкін.
ҚР Жоғарғы Соты Пленумының жоғарыда айтылған қаулысында көрсетілгендей
мас ...... ... ... ... егер ол ... ... мүкіндігінен айырлыған болса. Осы жерде, ... ... ... ... ... ме ... ... ішкізді,
психиотропты ұйықтататын заттарды қолданды) немесе басқа себептермен пайда
болған жағдайды қолданды ма ... ... өте ... емес және ... деп тану үшін ... қажет емес. ҚР Жоғарғы Сотының Пленумы
соттарға қылмыс жағдайындағы ... ... ... ... ... жағдайға келтіру үшін кінәлімен қандай заттар қолданылғанын
анықтау керек ... ... Ал ... ... экспертиза тағайындау,
мамандарды сұрау және т.б. жолмен қолданылған заттардың ... және ... ... ... ... ... ... айтты.
Егер зорлау кәмелетке толмаған қызбен оның дәрменсіздік жағдайын
пайдаланылып жасалса, кінәлі оның жас ... ... және ... ... ... ... ... жасайды. Жәбірленушінің оның
жастың кішілілігне байланысты (14 жасқа дейін) ... ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар онымен ... ... және ... ... түсінуі және қарсылық
білдіру қабілетіне қарай бағалау керек. Егер кішкентай ... және ... ... ... анықтау қажет бола, онда психолого-
психиатриалық экспертизаны тағайындау керек.
Әдебиеттерде зорлаудағы жәбірленушінің дәрменсіздік ... әр ... ... М.И. Авдеев келесі түрлерді айтады:
1) даму ақауы және соматикалық жағдай;
2) сыртқы тәртіп мән-жайларының ... ... ... шок;
4) қорқыныш;
5) физиологиялық ұйқы;
6) жарақат (бастың қатты соғылуы, естен танып қалуы);
7) наркотикалық және алкогольды мастық.[29]
Осы ... ... деп ... ... ... ... психикалық ауруы және кіші жастығы көрсетілмейді.
Л.А. Андреева ... ... ... ... үш түрлі
болады деп санайды:
1) санасыз жағдай, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... (ауру);
3) мән-жайға байланысты ... ... ... ... Осы классификацияны да толық деп айтуға болмайды, себебі ... ... ... бір түрі ретінде кіші жастықты
қамтымайды.
А.Н.Игнатов жоғарыда келтірілген ... ... ... ... ұсынады:
1.Әйелдің ортадағы нақтылығын және жасалынған ... ... ... ... көрініс табатын дәрменсінздік жағдай.
Осындай жағдай естеп танып қалған, қатты алкагольды немесе наркотикалық
мастықта ... ... ... ... болады.
2.Адамның жағдайды дұрыс бағала алмауы, ... ... ... ... алмауында көрінетін дәрменсіздік жағдай. Оған
кішкентайлар, жан аурулары бар жатады.
3.Жәбірленуші өзінің ерігін ... ... ... шок
болатын дәрменсіздік жағдай.
4.Жәбірленуші өзінің физикалық кемшіліктеріне, соматикалық
ауруына, мас болуына ... ... бір ... ... байланысты
зорлықшылға қарсылық білдіре алмайтын дәрменсіздік жағдай.[31]
Біздің ойымызша осы классификация ең толық болып табылады. Бірақ ... ... ... ... ... олар оның ... ... топтық зоралу жасаған кездегі жағдайлар қамтылмайды.
А.Н.Игнатов жәбірленуші зорлықшылдарға ... оның ... ... ... де, ... ... жердегі зорлауда дәрменсіздік жағдай
туралы емес ал мән-жайдан ... ... ... айту ... және ... ... ... жатқызады.
Осындай жағдайларда, қауіп-қатер кінәлілермен айтылмаса да, жәбірленуші
оның қарсыласуы басылады және ол нәсіпқұмарлық ... ... ... ... Мына ... ... оның дәрменсізідк жағдайы туралы көп
дәлел береді. Егер осындай жағдайларда, жәбірленушіге қауіп-қатер ... ... ... ал қауіп-қатер фактілі түрде айтылмаса, ... ... сот ... дәлелдемесін таба алмайды. Осындай істер бойынша
кінәлар қауір-қатер фактін қолдану айтылмауынан ... ... ... ... дәрменсізідк жағдайын дәлелдеу оңайырақ болады.
Зорлаудағы жәбірленушінің дәрменсіздік жағадайының ... ... ... ... келтіре отырып, өзіміздің
классификациямызды келтіреміз:
1.Жәбірленушінің физикалық ... ... ... ... ... ... ... олардың функциялардың
(соқыр, саңырау және т.б.) жоғалуының ... ... ... ... басқа), жарақат (бастың соғуы).
2.Жәбірленушінің жағдайды дұрыс бағала алмауы, ... ... ... түсіне алмауында көрінетін дәрменсіздік жағдай:
психикалық ауралуардың кейбір түрлері, алкогольды, наркотикалық немесе
уланған жағдай, ... ... ... ... заттар қабылдау
және естен танып қалу ... ... ... ... ... ... әрекеттердің және осының зардаптарын
оның кіші жастығына байланысты түсінбеуі.
4.Жағдаймен байланысты жәбірленушінің дәрменсіздік жағдайы. ... ... ... ... эмоциональдық шоқтағы дәрменсіздік жағдайы, мысалы
өзінің еркін білдіре алу қабілеті жоғалады.
6.Біздің ойымыз, осындай классификация ... ... бола ... жағдайларды толығымен қамтиды.
Дәрменсіздік жағдайдың бір түрінде тоқталайық, оның себебі ... - мас ... ... оны ... ... ... 120 бабының
тәжірибеде дұрыс қолдану үшін ... ҚР ... ... ... 5
тармағында: “жәбірленушінің мас күйінде болуы оның дәрменсіздік жағдайы
болып ... егер ... ... оны ... қарсылық көрсету
мүмкіндігінен жойса” - деп айтылады.[32]
М.Г. Сердюков мастықтың үш ... ... әйел ... жеңіл
дәрежесінде болғанда онымен болып жатқанды бағалай алады және қарсылық
көрсете ... ... ... ауыр ... ... болғанды бағалау
қабілетінен жояды және ол қарсылық көрсете алмайды. Мастықтың орта дәрежесі
бағытталу қабілетін әлсіздейді және ... ... ... дәрменсіз жағдайында мастықтың ауыр жағдайындағы әйел бола алады
(барлық ... ... ... орта ... ... толық болса да
әйелге ортадағыны түсінуге және қарсыласуға ... ... ... ... мас емес ... ... ... оңай,
себебі зорлықшылған күштің қарқынды қолданылуы керек емес. Осы зорлау болды
ма әлде жоқ па ... ... ... ... Тәжірибеде алкогольді мастықты
әйел физиологиялық мастықтың ауыр дәрежесінде болып жағдайды түсінбейтін
және ... ... ... алмайтын жағдайда болатын дәрменсіз
денені айтады.
Зорлаудың бар ... ... ... ... ... ... ... оның бұрынғы қылықтары назарға алыунбауы ... ... ... болып кінәлімен некеде тұратын немесе жезөкше әйел
де болуы мүмкін.
Әйелдің еркекпен ашына ... болу және ... ... ішу оның ... қатынасқа келісуін білдірмейді. Бірақ, сот-
тергеу тәжірибесі көрсеткендей әйелдің осындай әрекетті зорлауға ... ... ... тергеуші қызметкерлер, тергеу барысында осындай
жәбірленушілердің әрекеттерін ашық түрде ... ал сот ... осы ... ... қорғаудың басты аргументі ретінде
қолданады. Сондықтан, кейбір сот процесстерінде жәбірленушілерге қатысты
осындай кінәлауды естуге ... ... егер ... ... осындай
кәсіби этиканың бұзылуы болғанда жәбірленушілерді қорлауға жол бермеу,
олардың ... жол кесу ... еді. ... Қазақстан республикасы
Жорғарғы Соты Пленумының 1993 жылғы 23 сәуірдегі “Соттардың зорлау үшін
жауапкершілікті реттейтін ... ... ... туралы” қаулының
талаптарын орындау қажет. Яғни, оған сәйкес сот отырысында төрағалық ... ... ... ... ... нысанда анықтау үшін
(жәбірленушінің ар-намысын тимеуден ... ... ... жасау керек.
Зорлау туралы қылмыстық істер жабық сот отырыстарында қарастырылу керек. Іс
бойынша 16-жастан кіші ... ... ... ... ... ... ... істер бойынша жәбірленушілердің виктимді
әрекеттері ... жаза ... ... ... ... қарастырылған. Осында заңнаманың ешқандай да бұзылуы болған жоқ.
Бірақ ... ... ... ... үшін ... болмас еді.
Зорлаудың жәбірленушілері сот процессінде қорғауды қажет етеді, себебі
олар зорлық-зомбылықтан қайғы-қасірет ... Егер ... ... адвокат болса, онда жәбірленуші өзін сотталушының шабуылынан ғана
емес, сонымен қатар, оның адвокатының, туысқандарының және оның ... да ... ... ... ... қорғау органдарына
барғаннан кейінгі осындай жағдай, көзінде ... ... ... ... ... ... тілегін жояды. Осы мән-жай өте жоғары латенттік
себептерінің бірі және осы қылмыстың таралуының да себептірінің бірі ... үшін ... және әділ жаза ... ... ... ... қолданды ма әлде оны осыған дейін өзі жеткізді ме
деген мәселені дұрыс ... ... Егер ... ... ... күштеу жолымен, оған есеңгіретін, дәрілік және басқа
дәрілік заттарды беріп, осыны қолданып оны ... онда осы ... екі ... де ... ... күш ... және жәбірленушінің
дәрменсіздік жағдайын пайдалану”[34]. Осы мән-жай сот жаза ... ... ... ... ... ... және жаза ҚР ... 54 бабының 1 бөлігінің “к” тармақшасының негізінде болады.
Егер, кәмелетке толмағанды ... оған ... ... ... ... ... психотропты заттарды қолданып ... ... ... оны зорласа немесе оның сұрауы бойынша субъекттің қылмыстық
ниеттері ... ... ... тұлға осындай жағдайға жәбірленушіні жеткізсе,
онда осы алдын-ала қылмыстық әрекеттерге құқықтық баға беру ... ... ... жеке құрамы болса, онда кінәлінің әрекеттер, ҚК-тің 120-
бабынан басқа, ... ... ... үшін ... ... ... ... керек. Мысалы, жәбірленушіні есеңгіретін немесе психотропты
заттарды қабылдауға тарту, кәмелетке толмағанды ... ... ... қабылдауға немесе ҚК-тің 132, 261 баптары бойынша
спирттік ішімдіктерді жүйелік қолдануға ... ... ... ... ... ұрланып, бостандықтан айырылса (оны басқа жерде қамады), онда
субъекттің ... ... 125,126 ... бойынша саралануға жатады.
Әйелдің дәрменсіздік жағдайын пайдаланып зорлағаны үшін қылмыстық
жауаптылыққа тартудың ... ... ...... ... ... ... оның осындай жағдайда болғандығын және оның
осындай жағдайын қолдану тілегінің болғандығы туралы айту керек.
Жәбірленушінің дәрменсіздік ... тағы да ... ... ... ... ... заттарды қабылдаудың нәтижесінде) және т.б.
болуы мүмкін. Осындай жағдайдың себебі болып ... ... ... ... ... кіші жастығына байланысты жәбірленушінің дәрменсіздік
жағдайын ... ... ... ... өте ... болып табылады.
Осы дау тергеу және сот органдарының құқық қолдану қызметінде көрініс
табады. Және олар осы мәселені әр ... ... дә ол ... ... ... ... ... дәлел ретінде келесі мысалдарды келтіреміз. Ж.,
13 жас және 5 ай ... ... ... ... ... ... Алдын ала тергеу органдары оның ... ... ... ... ... деп саралады. Біра сот, Ж.-ның
әрекеттерін ҚК-тің 122-бабы бойынша қайтадан саралап, ... ... ... ... ... ... деп санады. Сот оның жасына
сілтеу жасады.
Басқа мысал, И. В.-ны оның кіші жастығына ... ... ... ... 13 жас және 8 ай ... оның дәрменсіздік жағдайын
пайдаланып зорлағаны үшін айып тағылды. Екі келтірілген істер ... ... ... жасы ... ... ... 13 жас 2 ай болған М.,-ды ... үшін ... 120 ... ... “в” тармақшасы бойынша сотталды. К., М.-мен бірге бір үйде
тұрып, ... ... екі ай ... бойы жәбірленушіні өзінің пәтеріне
кіргізіп, оған осы туралы ... ... деп ... ... жыныстық
қатынасқа кірген. 5 айдан кейін ... ... ... ... ... ... қорғау органдарына барды.
Сотталушы, жәбірленушімен жыныстық қатынастың факторларынан бас
тартпай, кассациялық шағымдануда ... ... ... ... 122-бабына сай саралауды сұраған. Қазақстан Респубилкасы Жоғарғы
Сотының Сот ... ... ... ... ... ... ... шешімді қабылдаған кезде Қазақстан Республикасы Жоғарғы ... 1993 ... 23 ... ... ... үшін жауаптылықты
реттейтін заңнаманы қолдану тәжірибесі туралы” №1 қаулының 5 тармақтағы
талқылауын ... ... Онда – ... дәрменсіздік жағдайы –
физикалық және ... ... ... кінәліге қарсы тұру
мүмкіндігінің болмауы деп ... ... ... ... жағдай туралы айтқанда,
жәбірленушінің рухани дамуының деңгейі, оның жыныстық ... ... ... ... өте ... ... ұмытпау керек. Ол, әдет
бойынша ... ... ... ... Осындай тұлғаларға
еріктік қасиеттердің дамымауы, физикалық ... ... ... мысал бойынша, Жоғарғы сот жоғарыда көрсетілген қаулыда
ұсынғандай психолого-психиатриалық ... ... Ол ... ... туралы білсе де, қарсыласуды көрсетуге қабілетті
боламаған деген қорытындыға келді.
Жоғарыда айтылғаннан шыға келе осы ... кіші ... ... ... ... ... жасауға болады.
Шет елдер қатарының (Венгрия, ФРГ) заңнама тәжірибесі өте қызықты болып
көрінеді, олардың қылмыстық кодекстерінде белгіленген ... ... ... ... ... ... зорлау болып саналады. Біздің
заңнамамызда да осындай жастық критерий ... ... ... ... ... ... ... көмектесетін еді. Шекті жас деп ... ... ... ҚР ... ... 120 ... ... ретінде
келесідей толықтыру жасау керек: “ 14-жасқа ... ... ... ... ... ... дәрменсіздік жағдайын пайдаланып
зорлау деп қарастырылады”. Осындай ереже ескерту түрінде емес, 1979 ... ... ... ... ... ... ... оның дәрменсіздік
жағдайын пайдаланып зорлағаны үшін кінәлінің қылмыстық жауапкершілігі, егер
ол қылмысты ... ... оның жасы ... ... ғана ... ... жыныстық акттің мәнін және әлеуметтік маңызын білу, онымен
жасалынған ... ... ... болатын салдарды білу
керектігін назарға алу керек. ... ... кіші ... ... ... ... ... қажет.
Қысқы кеште 13-жасар Л. үйден итпен шығуға шықты. Далада оны оның жасы
туралы білген, екі 25 ... С. Және Ж. бөле ... ... Қыз ... жақтамағанда, олар оның мойнына пышақ қойып, оны олармен
жақын болған пәтерге баруға мәжбүрлеген. ... ... 8 ... ... ... ... қыз көмекке шақыра алатын еді, бірақ өзінің жасына
байланысты ол ... ... ... ... ... шақырған жоқ.
Пәтерге келгенде С. және Ж. ваннада итті ... ал ... ... Түн ... олар ... жасап біткеннен кейін, оны паркке
апарды. Тасталынған ғимаратта оны қайтадан зорлады. Қыз С. және ... олар оны ... ... ... ... өлтіреді деп түсініп,
үйге жіберуді және ешкімге ... ... ... ... уәде ... ... ... жеткенде, С. пышақпен ұра бастады. ... ... ... ... С. ... ... жиынтығы
бойынша: ҚР ҚК-нің 96 бабының 2 бөлігінің “к” тармақшасымен және ҚК-нің 120
бабының 2 бөлігінің “а” тармақшасы бойынша сараланды.
Зорлау ... ... ... ... ... ... саналады.
Кінәлімен жыныстық актті физиологиялық түрде аяқтау, зорлауды аяқталған деп
тану үшін керек емес. Сондықтан да, ... ... ... ... ... ... көздейтін 120-бабы, формальды құрамды болып келеді.
Егер кінәлі жыныстық актті жасау мақсатымен әрекет етсе, ... ... тыс ... ... ... жыныстық актқа кіре алмаса, онда
оның әрекеті аяқталмаған ... ... ... және осы ... ... деп ... Осыған байланысты зорлауға оқталуды және еркектің
жыныстық актті және ... ... ... ар-намысқа және әйелдің
бостандығына қолсұғылмаушылықтар (бостандықтан заңсыз айыру, жала жабу,
бұзақылық, денсалуыққа зиян ... ... жай ... ... ... ... үшін үш жас жігіттер сотталынды. ... ... екі ... ... ... ... ... ішіп,
физикалық күш қауіп-қатерін қолдану жолымен, есікті кілтке жауып, жыныстық
актке кіргісі келген. Осы қауіп-қатерді нақты, қауіп деп санаған ... ... ... ... ... ... шақыру мақсатымен көрші лоджияға өткен
кезде құлап, өлді.
Зорлауға оқталу басқа оқталулардан, кінәлімен ... ... ... ... жету ... болады – яғни жәбірленушімен оның
ерігіне қарсы ... ... ... ... Кінәлінің еркіне
байланысты емес мән-жайлар бойынша аяғына дейін жетпеген қылмыстық ниетті
әрекеттер ғана зорлауға ... деп ... ... ... ... ... жасауға тікелей бағытталған
әрекеттер (күш, қауіп-қатерлер, шешіндіру, жыныстық мүшені қынапқа кіргізу
мүмкіндіктері). Жоғарыда ... ... ... ... Соты
Пленумының қаулысына сәйкес зорлауға ...... ... ... ... ... ... байланысты емес (жәбірленушінің
қарсыласуы, басқа адамдардың пайда болуы, физиологиялық ... ... ... болмауы және т.б.) белгілі бір нәтижеге келмеген,
тікелей қасақаналықпен жасалатын әрекеттер. Осымен бірге, әйелмен ... ... ... ұсыныстары әйелмен жақындықтың табанды
алымсақтықтар зорлауға оқталудың белгілеріне жатпайды.
Физиологиялық ... ... ... жаса ... (мысалы, импотент)
және осы туралы білетін адам, зорлауға оқталумен ұқсастығы бар әрекеттерді
жасаса, онда ол ... ... үшін ... жауапқа тартылмайды.
Зорлауды жасауға дайындық деп – қылмыс жасау құралдарды және заттарды
іздеу, жасау және қолдану, зорлау қатысушыларын іздеу, ... ... ... ... ... ... жасауға келісі, және егер осында
қылмыс қылмыс кінәлінің ерігінен тыс ... ... ... ... жетпесе. Мысалы, жәбірленушіге қауіп-қатер төндіру үшін пышақты ... ... ... ... осы ... ... ... алдын-ала
келісуі, жоспар жасау, қатысушылар арасында рөлдерді бөлу және ... ... өз ... бас ... мүмкін бе? ҚК-тің 26-бабына
сәйкес зорлау жасаудан өз ... бас ... ... (жыныстық акттің
басында) сатысында қылмысты жасауға бағытталған әрекеттерді дайындау ... ... және егер ... ... ... ниетін аяғына дейін
жеткізу мүмкіндігін білсе болуы мүмкін. Өз ... бас ... ... болып
– аяу, қылмыстық жауаптылықты қорқу, белгілі–бір ауруды жұқтырып ... ... ... жек көру және ... Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының 1993 жылғы 23 сәуірдегі
“Соттардың зорлағаны үшін жауаптылықты ... ... ... ... ... “өз ... бас ... зорлау оқталудың
аяқталмаған сатысында кінәлінің тек қана жеке ... ... ... жасауға кіріске тұлға оның аяғына жетудің мүмкіндігін білген
жағдайда ... - деп ... ... ... ... өз ... бас тартқан тұлға зорлауға
дайындау және оқталу үшін жауаптылыққа тартылмайды. Ол тек қана ... ... ғана ... ... және егер де ... басқа қылмыс
құрамы болса. Мысалы, бостандықтан заңсыз айыру, денсаулыққа қасақана зиян
келтіру, дүре ... ... ... ... және т.б. Егер де осының бәрі
қоғамдық тәртіпті ... және ... ... ... онда ... ... (ҚК-тің 257 бабы) ретінде саралау керек. ... ... ... емес ... ... ... жетілмеді деп
жалпы сілтеумен шектелмеу керек, кінәлі аяқталудан бас ... ... ... ... ... керек.
Барлық жағдайларда, зорлау жасауға ниет аяғына ... ... ... өз ... бас ... ... ма ... анықтаудың
қажеттілігі туады.
2.3. Зорлау субъектісі
Қылмыс әлеуметтік құбылысы ретінде адамзат қоғамында ... ... ... ... бойынша белгілі-бір белгілері бар, жеке
тұлға ... ... бола ... ... ... бұл – адамның ... ... ... ... әрекеттерінің акті.[37]
Қылмыс субъектісі қажетті элементтердің бірі ретінде қылмыс ... ... ... ... ... оған әсер ... субъекттен алып тастауға болмайды. Объект
туралы тек субъекттің болуында ғана айтуға болады”[38]. Субъект ... ... ... ... да ... ... ... керек
емес. “...Объективтік жақтың негізі әрекет те емес, субъективтік ... кінә да емес ...... ... ... тұлғасыз бола
алмайды”[39].
Зорлауды субъектісі деп анылу үшін бекітілген екі белгі болу ... ... және ... жасқа толу. Осы белгілер болмаса – ... ... емес ... ... ... ... ... жасына жетпесе, онда
адам қылмыс субъектісі болып танылмайды.
ҚР ҚК-нің 120-бабының диспозициясына ... ... ... ... тек қана ... болады, себебі осы қылмыстың жәбірленушісі болып тек қана
әйел саналады.
Әйелдің еркекпен немесе 14-эасқа ... ... оған ... ... оның ... ... ... жасалынған жыныстық акт
зорлау болып танылмайды. ... ... егер ... зиян ... онда осы ... ... денсалығына
қолсұғышылық ретінде қарастырылады, ал басқа қылмыс белгілері болғанда онда
ҚР ҚК Ерекше бөлімінің баптары бойынша жауаптылыққа ... ... ... ... әйел адам да бола ... топтық зорлау тек қана әйел адаммен жүзеге асырылмайды. Ол ... ... ... ғана ... ... ... ... сәйкес 14-жасқа толған адамдар ғана қылмыс
субъектісі болып саналады. ... осы ... ... ерте ... ... ... қарағанда) – осы жасқа жеткен жас
өспірімдер, зорлау түсінігіне жататын, қоғамға қауіпті әрекеттердің сипатын
түсінетіне байланысты. Жас ... ... ... ... ... ... осы ... олар осы қылмысты жасағанда олардың
әрекеттерінің қоғамға қауіптілік және құқыққа қайшылық сипатын ... ... ... ... ... ... үшін ... келесі белгілермен сипатталады. Кәмелетке толмаған жаста ... ... ... ... ... ... ... 69,8% қылмыстық істер бойынша сот-психиатриялық
экспертиза тағайындалған. Олардан есі ... емес деп ...... Көбінесе осы тұлғалар жан ауруы – шизофрениямен ауратындар. ... ... ... кем ... ... ауыратындар
аз кездеседі. Мына жерде тұлғаны есі дұрыс деп санау үшін тек ... ... ... ... емес. Есі дұрыстық - адамның
қылмыс жасағанда оның психикасының жақсы жағадйын ғана қамтымайды, ... ... ... ... және оларға жетекшілік етуге мүмкіндік
бермейтін психикалық ауруларды да қамтиды. Басқаша айтқанда, егер ... ... ... ... және ... ... біліп оларға
жетекшілік ете алса да, бірақ оның психикалық аур ... да, ол ... деп ... ... ... ... ... жатқан қылмыс түрін
жасағаны үшін 5,7% кінәлілерде, психикасында қандай да бір кемішіліктер бар
екені анықталды. ... ... ... ... ... болуын айтып, бірақ оларды есі дұрыс еместіктің
заңды ... ... ... есі ... деп ... ... криминологияда нәсіпқұмарлық қылмыстарды жасайтын тұлғалардың
көпшілігі психикалық аурулармен ... ... ... бар. ... та ... ... категориясының тұлғаларына байланысты зерттеулер, олар
өзінің жалпы көлемінде сау адамдар екені анықталды. ... та, ... ... ... ... ... тартуды күшейтеді және
жүйке жүйесінің ... ... ... ... ... ... құжаттары бойынша 17,4% сотталушыларда
жыныстық құштарлықта осындай ауытқулар бар екені ... ... ... ... ... акт ... басқа да әрекеттер жасау
жолымен өзінің жыныстық ... ... ... 26,9%
қылмыстық істер бойынша осы қарастырылып жатқан қылмыс ... ... ... ... ... ... ... жыныстық
құштарлықта, жыныстық бұрмалауға тартулы да белгілі бір ауықулар туралы
қорытынды жасауға көп ... ... ... ... көбісі бойынша
осы мәселе тергеу барысында анықталған жоқ болатын.
Соттар өкінішке орай ... ... ... ... ... ... ... Өлтірулерді зерттеумен айналысатын
мәскеулік ғалымдардың деректері бойынша, сериялық нәсіпқұмарлық өлтірулерді
жасаудағы кінәлілердің бір бөлігінде, ... ... ... ... 32% жағдайда – садизм кездесті, нәсіпқұмарлық агрессия - 49%
жағдайда ... ... ... ... ... ... болуы оларды есі дұрыс деп етпейді, себебі, олар осындай
жағдайларда ... ... ... қауіптілік сипатын біледі және
оларға жетекшілік ете ... Осы ... ... ... анықталған
жыныстық аномалия сот-психиатриялық экспертизаны[41] тағайындаудың негізі
бол ... ... ... ... ... жан ... ... табылады”[42].
Бізбен зерттелген қылмыстық істердің құжаттары бойынша 33,1% зорлаудың
жәбірленушілері кәмелетке толмағандар еді. Біздің мемлекетіміздің ... ... ... ... дамуы және тәрбиесіне жауапты
тұлғалар жағынан: ... ... ... және ... қызметтік
жағдайын пайдаланған тұлғамен жасалған қылмыс сараланатын белгі болып
саналмайды. Жоғарыда ... ... және ... ... осы қарастырылып жатқан қылмыс жасауды жеңілдететін ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да
заң осындай мән-жайлар болған кезде осы ... ... үшін ... ... ... ... ... кезедейсоқ көрген
субъекттің қауіпті әрекеттерімен, оны тәрбиелеуге, ұстауға міндетті (әкесі,
өгей әкесі, қорғаншысы, мұғалімі) субъекттің ... ... ... қоймау керек.
Сот тәжірибесінде, кәмелетке толмағанды бағуға міндетті тұлғалар
жағынан зорлау жасалудың жағдайлары аз ... ... ... ... ... ... өгей ... бірге тұратын әйелдің қызы болып жәбірленушіледің 22,3% болды, ал
Ю.К. Сущенконың мәліметтері бойынша осы ... ... ... ... 24% пайызы әкесі, өгей ... ... ... туысқаны болып шықты[43].
Осы мән-жай заң әдебиетінде көптеген ғалымдардың ... ... ... ... ... ... үшін саралану белгісі ретінде
қарастырылу ... ... ... ... ... ... ел мемлекеттерінің көбісінің қолданыстағы қылмыстық ... ... ... және ... ... ... қарым-
қатынастар нәсіпқұмарлық қылмыстың саралану белгісі болып ... ... ... ... ... ... Испания ҚК-нің 180-бабыны 4
бөлігі бойынша нәсіпқұмарлық агрессия, яғни туысқандық ... ... ... өте ауыр жаза ... ... ... §277 ... §274 І-бөлігі, §281 ІІІ-бөліктерінің саралану негізі болып – зорлау
субъектісінің ... ... ... ... ... ... тұлғаны зорлау табылады. Голландия және ... ... ... ... ... ... ... Аргентина ҚК-сі жәбірленуші және кінәлі аясындағы қарым-
қатынастарды, осы қарастырылып жатқан қылмыстың ауырлататын мән-жай ретінде
келесі ... ... егер ... ... аға, ... дін
қызметшісі немесе жәбірленушіге қадағалау жүргізуге ... ... ... бап, ... 1894 жылғы Финляндия ҚК-сі осындай тұлғаларға,
қорғаншыларды, өгей ... ... ... жәбірленушіні тәрбиелеу және
оқыту міндетті болған адамдарды жатқызады. 1950 жылғы Греция ҚК ... ... ... ... тізімінен тұрады, оған ата-
аналар, қорғаншылар, қорғаушылар, ... ... ... ... ... ... және жәбірленуші тұлғаны қадағалау
және күзетуге міндетті болған тұлғалар ... ... ... ... 16 ... ... кәмелетке толмағанмен, тәрбиеші
немесе оның күтуге міндетті тұлға тарапынан нәсіпқұмарлық ... үшін ... ... ... ... ... ... 118-бабының, 3-бөлігінің “б” тармағы жай зорлауға
қарағанда, егер жәбірленуші кінәлінің ... ... ... ... ... ... көздейді.
Зерттелген қылмыстық істердің құжаттары қарастырылып жатқан қылмысты
көбінесе элементарлы құлықтық ... ... ... моральды
бұзылған тұлғалар жасайтынын дәлелдейді. Сотталушылардың көп бөлігі – 14,5%
бұрын ... 75,3% - ... ... ... ...... және мәдениеттің төмен деңгейіндегі,
және сприттік ішімдіктерге құмарлығы бар тұлғалар. ... ... ... 41,7% ... осындай қасиеттерді басқа да авторлар айтады.[47]
Оларға қаталдық, мүдделердің қарапайымдылығы тән.
Сот тәжірибесін зерттеу зорлаудың көп бөлігі ... ... ... 38,9% ) 16-дан 25 жасқа дейінгі тұлғалар арасында ... ... жас ... ... және ... ... үлкен аралықпен байланысты шығар. Себебі, жыныстық қатынас
әлеуметтік жетуден ерте ... ... Ал ... ... ... ... қайнар көздерінің ең қаттысы болып табылады. Егер
де дұрыс жыныстық тәрбие болмаса, онда жыныстық түйсік қарастырылп ... ... ... себебі де бола алады. Сондықтан осы ... ... ... ... көп.. ... толмаған
өсіп жатқан жыныстық құмарлықты қанағаттандыру үшін қылмыстық жолмен бар
алады.
Екіншіден, көп ... ... күш, ... қолданумен
болады. Біздің мәліметтеріміз бойынша, зорлаудың 84,3% физикалық немесе
психикалық зорлық-зомбылық қолданумен жүзеге асырылады. Ал ... ... ... энергияның көпшілігін жүзеге ... ... ... ... зорлау үшін сотталған адамдыр көбісі – жұмыссыз,
жас жігіттер.
Бізбен зерттелген қылмыстық істердің құжаттары бойынша, зорлауды екінші
рет ... ... 6,1% ... ... ... ... ... қылмыскерлер ортасында (әсіресе ... ... ... ... ... ... ... және жексұрындықпен
қараумен түсіндіріледі. Осы ... ... ... айыру түрінде
жазаны өтеген тұлғаларды, қарастырылып жатқан қылмыс түрін қайтадан жасауға
бас тартқызады.
Осылай, зорлау субъектісі болып – есі дұрыс, ... ... жеке ... Оның ... тек қана ер адам ... яғни ... ... арнайы субьекттің белгісі бар.
2.4. Зорлаудың субъективтік жағы
Қылмыс құрамының субъективті жағы туралы мәселелер ... ... ... бірі ... ... ... ... кінә
мәселелері жалпы қылмыстық құқық шеңберінен шығып ... ... ... әлеуметтану, этика психология сияқты қоғамдық ғылымдардың
салаларымен байланысты. Қылмыстың субъективті жағының ... ... бірі ... ... ... көп ... сұрақтар бар. Осымен жыныстық қатынастардың субъективтік жағынынң
мәселелрі ... ... ... болмауы түсіндіріледі.
Барлық жыныстық қылмыстар кінә нысаны бойынша ... ... ... да ... ... осы ... жатқан қылмыстың
қасақаналық түрін қарастырғанда заң әдебиетінде ... ... ... ... тек қана ... ... ... деп
санайды.[49] Басқалары осы қылмысты тікелей және жанама қасақаналықпен
жасалынады деп те ... ... ... ... осы ... ... ... шектеліп, ... ... ... ... ... ... ... онда осы
мәселені авторлар әр ... ... Осы ... тек қана тікелей
қасақаналықпен жасау мүмкіндігімен санасатын криминалисттер, ... кіші ... ... ... ... ... қажет
деп санайды. Н.И. Трофимов кінәлінің ... ... ... ... ... ... ... түрі деп
қарастырады.
Осы қарастырылып жатқан қылмыстың тікелей де жанама қасақаналықпен
жасалу мүмкіндігін қарастыратын ... ... ... ... қарастырмайды. А.Н. Игнатов зорлаудың субъективті жағын
жасалынған әрекеттердің ... ... ... келесіні айтады: “кінәлі
кәмелетке толмағанға қатысты әрекет жасап ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беру керек, бірақ ... жасы оған ... ... Тағы да, осы ... ... ... ... жиынтықталған ұстанымын автор өзінің кеш
жазылған монографиясында көрсетті, ол ... ... ... ... ... де, ... қасақаналықпен жүзеге асырылады,
егер, ол ... ... ... білсе, немесе осындай
мүмкіндікті жасап, жәбірленушінің жасына ешқандай қатынасы болмаса.[53]
Осы мәселе ... ... ... бар, оған сәйкес жәбірленушінің
жасына қатысты кінәнің абайсыздық түрі ... ... де ... ... көз ... ... айтуынша, жауаптылық пайда
болады, егер кінәлі жәбірленуші кәмелетке толмаған (жасы кіші) туралы білсе
немесе білуге міндетті ... ... ... ... ... қылмыстың субъективтік жағы
туралы мәселеге ... ... ... Оның айтыунша, осы қылмыс
кінәнің екі нысанымен ... ... ... ... ... ... ... абайсыздық.[54]
Осы көрсетілген көзқарастардың біреуінде тоқталу үшін, келесіні анықтау
керек. Яғни, криминалисттер пікірлерінің ... әр ... ... қылмыстардың формальды құрамдарының субъективтік жағына
байланысты ... ... ... құрамы формальдық) көптеген
даулардың болуымен байланысты.
И.А. Рарог және басқа да авторлардың қатары “қылмыстардың формальды
құрамдары, тек қана ... ... ... - деп ... ... Д.П. ... ... құрамдарда қасақаналықты тікелей
және жанама деп бөлудің мағынасы жоқ. Формальды ... тек ... ... тек ... қасақаналық туралы айту дұрыс” деп
айтады[56]. Г.А. Злобин, Б.С. Никифоров, М.А. ... ... ... ... ... тікелей және жанама деп ... бас ... тек қана ... ... ... ... ... көзқарастардың анализінен, қазіргі уақыттағы
қылмыс ... ... ... ... ... ... ... құрамды ... ... ... ... ... ... ... болады.
Сондықтан да, біздің ойымызша, зорлауды жанама қасақаналықпен жасалу
мүмкіндігін ... ... ... ... емес деп ... Біз, ... жатқан қылмыстың субъективтік жағын қасақаналықты
түрлерге ... тек ... ... ... ... ... деп санаймыз. Бізбен қолдау тапқан көзқарастың шындығы
ҚР ҚК-нің қазіргі ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың қасақаналыққа байланысты мазмұн жоқ.
Сондықтан И.А. Рарогқа қарсы шығу ... ... оның ... “не тікелей,
не жанама қасақаналық болмаса, онда қасақаналық мүлдем болмайды”[58].
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... туралы ғалымдардың пікірлері де өте әр ... ... ... мына ... тек қана ... қасақаналық мүмкін десе,
басқалары жанама қасақанылықты да және салақтық нысанындағы абайсыздықты да
мүмкін деп ... ... ... ... ... қатынасы ҚР ҚК-
нің 20 бабына сәйкес кінә нысанын анықтайтын белгілерге жатпасада, осы ... ... кіші ... ... кәмелетке толмағандығына байланысты,
зорлау құрамының сарарану белгілерінің бар немесе болмауы ... ... әсер ету ... ... осы ... ... ... құрамы формальды
болып табылатындықтан, қасақанылықтың еріктік әрекеті зардаптардан әрекетке
айналатындығы көрінеді. Ол кіші ... ... ... толмағанды зорлау
кезінде кінәлі осы қылмысты нақты кіші жастықпен ... ... ... келіп тұрғанды білдіреді.
Сол уақытта, қасақаналықтың интеллектуалды ... ... ... ... ... ... ... тән өзінің
ерекшелігіне ие. Осы ерекшелік қасақаналықтың элементінің ... ... ... ... ... ... біздің ойымыз тек
қана, кінәлінің ... ... ... қатынасымен, кінәлінің
онымен жасалатын әрекеттердің қоғамға қауіпті сипатын түсінумен ғана
шектелуге ... ... оны ... кіші ... немесе
кәмелетке толмағанын білу жағдайында ғана түсіне алады. Әйтпесе (мысалы,
егер кінәлі ... ... ... ойы болса) көрсетілген сараланатын
белгі кінәлінің әрекеттерінде жоқ болады.
Осылай, кіші жастыларды және ... ... ... ... ... ... ... қатынасы кінәлінің жәбірленушінің
жасына деген субъективті қатынасы ... ... ... ... ... және ... ... деген
қатынасы қасақаналықтың бір ғана жағын анықтайды – кіші ... ... ... зорлағанда қасақаналықтың интеллектуалды элементі
әр түрлі болып сипатталмайды (оны жоғарыда ... ... ... Кіші ... және кәмелетке толмағандарды зорлау
нысанында кінә субъекттің өзінің қасақана әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... жасына байланысты
деген қасақаналықты түсінеді.
Жәбірленушінің кәмелетке толмаған ... ... ... ... ... ... ... қате деп санау керек. Осы
ұстанымды қолдау, қарыстырылып жатқан қылмыста абайсыздық ... ... ... ал ол ... заң ... ... ... келеді.
Қасақаналық әрекет деген тұлғаның қылықтың қоғамға қауіпті сипатын ... ... да ... ... ... сипатына әсер ететін
мән-жайлар, субъектке белгілі болуы керек.[59] Қарастырылып ... (ҚР ... ... ... “д” ... және ... “в” ... бойынша - көрінеу кәмелетке толмағанды зорлау)
осындай ... бірі ... ... жасы ... шыға ... кәмелетке толмағандарды және 14-жасқа
толмағандарды ... ... ... ... ... кінә ... ... жасалатын әрекеттердің қоғамға қауіптілік ... ... ... ... ... және кіші жастылығына
байланысты қасақанылықпен сипатталады деп санаймыз.
КСРО Жоғарғы Сотының Пленумы кінәлінің жәбірленушінің жасына байланысты
субъективті ... ... ... ... ... 1964 ... 25
наурызда “Зорлау туралы істер бойынша сот тәжірибесі ... ... ... “кәмелетке толмағанмен зорлық-зомбылықты жыныстық акт жасайтыны
туралы білген және алдын ала көру ... ... ... ... ... ... деп санаған”[60]. Осындай ұстанымды КСРО
Жоғарғы Соты да ... ол жеке ... ... ... ... ... ... шығарған.[61] КСРО Жоғарғы Соты Пленумы қаулысының
жоғарыда ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының осындай ... ... кіші ... ... үшін жауаптылықты көздейтін ҚК
нормаларын қолданудың саласын көптеп кеңейтуге мүмкіндік ... ... ... ... ие болды, яғни, ол қарастырылып жатқан қылмыс ... ... ... ... негізсіз тартудан көрінді.
ҚР Жоғарғы Соты Пленумының 1993 жылғы 23 сәуірдегі “Соттардың ... ... ... ... ... ... туралы” қаулының 5
тармағында – кәмелетке толмаған немесе кіші жастылықты зорлағаны ... ... ... ... ... ... алдында жәбірленушінің жасы
туралы білсе, немесе жәбірленушінің жасы аз ... ол ... ... болжамы болса. Осы көрсетілген қаулыда: “жәбірленушінің
жасы аз немесе ол кәмелетке толмағандығы туралы болжаған” ... ... деп ... ... ... - ... С.Л. ... - осы немесе басқа
ниеттен шығады және белгіленген мақсатқа бағытталады...”[63].
Ниет және мақсат – ... әр бір ... ... соның ішінде
қылмыстың да міндетті белгісі болып табылады. Бірақ осы белгілер ... ... ... ... көбінесе көрсетілмейді, сондықтан да
олар қылмысты саралауға және адамның қылмыстық ... ... ... онша әсер ... ... қылмыс құрамы тұлғаның әрекеттерінде ... бар ... ... ... ... ешкенде қылмыстың мақсаты мен
ниеттің орнатылуын қажет етпейтін категорияға ... ... та ... ... ... қылмысты жасаудың әрбір ... ... ... ... жазаны индивидуализациялау үшін, қылмыскер
тұлғасын зерттеу үшін және профилактикалық ... ... үшін ... ... ... ... түсінудің бастағы көрініс
процессін қылмыстық-құқытық әдебиетте уәждеме деп атау қалыптасқан[65].
Зорлауға тән ниет - нәсіпқұмарлықты ... ... Ол ... қарамастан, жыныстық қанағаттаныдруды алуға бағытталуды ... ... ... қажеттілік өзінен өзі қарастырылып жатқан қылмыс
түрін жасауға әкеле алмайтынын да ұмытпау керек. Егер осы ... ... ... қажеттілікті жүзеге асыратын антиқоғамдық сипат беретін
сананың белгілі бір ... ... онда ... ... ... ... ... ниет, қарастырылып жатқан қылмыстың ең биігінде
тұрса да, жалғыз ғана ниеті ... ... Осы ... ... ... күйеуге тимегені үшін кек алу үшін, жәбірленушінің адамдық қасиетін
қорлау, бұзақылық немесе тағы басқа ниеттермен де ... ... ... ... осы ... басқа да
қажеттіліктер жатыр[66].
Жыныстық қылмыстарды жасаудың көп жағдайлардың ... ... ... ... ... нәсіпқұмарлық қажеттіліктердің
болуы, оларды қанағаттандыруға бағытталу құқыққа қайшы емес және ... ... ... ... алып келмейді. “Мінез-құлық бағасында
қажеттіліктердің өзі емес, ал ... ... ... ... ... ... жеке ... деградацияланған тұлғалардың
өздерінің нәсіпқұмарлық қажеттіліктерін қылмыстық жолмен қанағаттандырудың
бір тәсілі болып табылады.
Зорлаудағы субъект мінез-құлықының ... ... ... ... және ... ... ... бағытталған болу керек.
Адамның ерігіне, оның мінез-құлқына ... ... әсер ... ... әр ... ... әсер тигізе алады, сондықтан да зорлаудың
субъективтік белгілерін зерттегенде, субъект ... ... ... ... ... үшін өте қиын ... ... эмоциялар
әсерінен қылмыс жасалынды ма деген мәселерді ... ... ... ... эмоциямен де қалыптасады[68].
Қылмыс әр кезде тек ... ... ... ол ... Ниет және мақсат - өте байланысты ұғымдар, олар бір-
бірін анықтайды. ... ... ... олар ... дәл келеді, - ... ... ал осы ... ... теңдестіруіне алып
келеді”[70]. П.С. ... және Р.И. ... ... және ... келесімен
ажыратады: “олар еріктік процессті әр түрлі сипаттайды, оның мазмұнының әр
түрлі жақтарын білдіреді. Егер ниет оның ... ... ... қайнар көзін сипаттаса, ал мақсат ... ... ... ... ... ... жасайтын зорлықшылл көздейтін мақсат
туралы мәселені талқылауға көшпес бұрын, осы ... ... ... әдебиеттегі ғалымдардың көзқарастарын анализдеу керек. Олардың
көбісі, ... - ... ... ... қанағаттандыру
мақсатымен, және осы мақсатсыз да жасалды деп санайды. Мысалы, кек ... да ... де ... ... Я.М. ... осы ... ... тек қана кінәлінің ... ... ... ... деп санайды[73].
Медициналық ғылым, дәлелдейтіндей, жыныстық қатынас – ... ... ... ... ... ... нәтижесі. Ол, бел
миының бел бөлігінде орналасқан ... ... ... ... эрекцияның басталуынан болады.
Кейде тергеу органдары, жеткіліксіз негіздерсіз, зорлауға сырттай
ұқсас, бірақ ондай ... ... ... ... ... ... Осы қателердің бір себебі – қарастырылып жатқан қылмыс ... ... ... ... ... ... ... кәмелетке толмаған М. және С. ... ... ... ... ... ... достары П. және Б. қызды бас салып, кезектесіп
зорлады. Айтылған сотталушылармен бірге, қылмыс жасау ... М. және ... ... олар ... ... ... бағытталған ешқандай
әрекеттер жасаған жоқ. М. және С. айтқандай олар ... ... ... Ол ... ... дәлелдеді, және соңғылары оған
жатқанын, бірақ оны зорлауға ... ... ... ... ... ... айтты. Олар осыны неге жасады деген сұраққа,
М. және С. ... ... ... ... қатынастың
көрінісін ғана көрсеткісі келгендігін айтты.
М. және С. ҚР ҚК-нің 120-бабының 2 бөлігі ... ... ... істі ... ... ҚК-тің 120-бабының 2-бөлігі бойынша М. және С.-
ның ... ... деп ... Сот, М. және С.-ның
әрекеттеріндегі зорлау құрамының ... ... ... келгендігін
дұрыс деп санаймыз.
Зорлаудағы қасақаналықтың ерекшелігі - оның қарқындылығы болып
табылады. ... ... ... ... ... ... ... басқа ауыр зардаптарға алып келген зорлау жасады. Осы
жағдайда, ол ауыр ... ... ... үшін ... тартылу керек.
Зорлау барысындағы қасақаналық өзгеретін жағдайларда болады, және ... ... ... ... ... ... жағдайларда, ауыр
қылмыстан бас тарту басқа да бір объективті мән-жайларға байланысты емес,
ал өз еркімен ... онда ҚР ... ... сәйкес кінәлі тек өзі жасаған
қылмыс үшін жауапты болады.
Психикалық зорлық-зомбылық ... ... ... ... ... арнайы назар аудартады, себеі осы қылмыс, ... ... ... ... қатарымен тығыз байланысты.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының 1993 жылғы 23 сәуірдегі
“Сотардың ... үшін ... ... ... ... ... қаулысы зорлауға оқталу туралы істерді қарастырғанда көп қателер
жібереді деп, ... ... ... ... Осы ... ... Жоғарғы Сот келесідей түсінктеме береді: “Золауға оқталуды
басқа қылмыстардан ажыратан ... ... ... ... тыс
жыныстық актті жасау мақсаты болды ма, әлде осы мақсатқа үшін ... ... күш ... ма ... ... керек”. Тек осы мән-жайлардың
болуында кінәлінің әрекеттері зорлауға оқталу ретінде қарастырылу керек.
Осыған ... ... ... жәбірленушінің ар-намысын ... ... ... ... ... ... Респбуликасы Жоғарғы Соты пленумының көрсетілген қаулысының
7 тармағында, жыныстық актті жасауға физиологиялық мүмкіндігі жоқ және ... ... ... ҚР ... ... ... ... тартылмайды.
Оның әрекеттері нақты мән-жайларға байланысты бұзақылық, қорлау және ... ... ... ҚР ... ... ... саралануға тиіс.
Қарастырылып жатқан мәселенінің осындай шешімі, біздің құқық қорғау
органдары қабылдаған субъективті ... ... ... ... ... Егер ... ... қасақаналық болмаса, себебі ол оны жасай
алматыны тура ... онда оның ... ... ... ... ... болмайды.
Бірақ та, көрсетілген тұлғалар әрекеттерін саралау туралы ұмытпау
керек, егер олар ... ... ... ... ... ... араңдатушылық сипатта болмаса.
Л.А. Андрееваның пікірімен келісуге ... ... оның ... кәмелетке толмаған субъектісі ... оның ... ... ... ... оны ... актқа
қабілетті емес деп санаса, онда оның әрекеттері бұзақылық немесе қорлау деп
сараланады. Осындай жағдайларда қылмыс субъектісінде ... ... ... ... ... ... ... ниеті бола
алмайды.[74]
Сонымен, зорлау қасақаналық ... ... ... ... ... ... (интеллектуалды кез) қоғамға қауіпті сипатын
біледі және оны жүзеге асырғысы ... ... кез). ... ... ... ... ол жасаған жыныстық
қатынастың қоғамға қаупті сипатта болатыны білу ... ... ... ... қорғалатын тиіспеушілігіне және толық ... ... ... ... ... білдіреді. Осыдан басқа кіші жасты
немесе кәмелетке толмағанды зорлаудағы қасақаналықтың интелектуалдық кезі,
кінәлінің дәл осы ... ... ... ... ... ... білдіреді.
ІІІ. Ауырлататын жӘне аса ауырлататын мән-жайлардағы зорлау үшін қылмыстық
жауаптылық
3.1. Алдын-ала келісім бойынша адамдар тобымен немесе ұйымдастырылған
топпен ... ... ... ... “а” ... ... – алдын-ала келісіп,
адамдар тобымен немесе ұйымдастырылған топпен ... ... ... және ... ... ... болып табылады. Көрсетілген
тармақшадағы мән-жайлар қатысушылықтың (ҚК-тің 31-бабы) барлық нысандарына
тән, сондықтан да, олар бір ... ... ... ... қаупі келесідей болады, біріншіден, зорлаудың ... ... ... деген жәбірленушінің ерігі семдіріліп және
осымен зорлау жасау мүмкіндігі жеңілденеді; ... ... ... ... ... ... ... денсаулығына
қауіпті зиян келтіру мүмкіндігі ұлғаяды; төртіншіден, жәбірленушіге ... зиян ... ... және өрескел түрде оның абыройы қорланады.
Қарастырылып жатқан зорлаудың түрі сот-тергеу ... ... ... ... ... ... 38,1% бойынша топтық зорлау
орын тапқан. А.А. ... ... ... ... зорлаулардың
пайызы 36%-ға тең.[75]
Көбінесе топтық зорлауларды үлкендердің жетекшілігімен немесе ... ... ... ... Осылай, барлық топтық
зорлаулардың ішіндегі Л.А. Андрееваның мәліметтері бойынша ... ... ... 75,9%-ы ... толмағандармен жасалынған[77].
Топтық зорлауларды кәмелетке толмағандар арасында жасаудың жоғарғы
пайызы жастық шақтағы ... ... ... ... ... ... қызығушылық болатын шақпен түсіндіріледі.
Толық нәсіпқұмарлық тәжірибесі болмай, олар қылмысты жеке өздері жасауға
қорқады. Олар ... ... ... әр ... ... нәсіпқұмарлық
қатынастағы тәжірибелі еркек ретінде көрсеткісі келеді. Осындай жағдайда,
әрбір жасөсіпірім ... ... ... ... оны ... ... ... жексұрындық, қорлаулық қатынас күтіп тұр.
Топтық зорлау орнында болғандардың бәрінің болуы, осы ... ... ... ... себебі, олар қылмыс қатысушылары болады.
Осыған, қарамастан, сот және тергеу органдары ... ... ... ... қылмыстық әрекеттер ауыртылмайтын жағдайларсыз
жасалған зорлау деп сараланған фактілер ... ... ... осы ... қауіптілігінің дұрыс бағаламауына соғады.
Топтық зорлау әрбір қатысушының қылмыстық нәтижеге жету үшін күштердің
біріктірілуімен, әрекеттердің келісушілігімен, ... ... ... ... ... ... актті жасауға қажет
емес. Жәбірленушімен жыныстық актке түспеген топтың қатысушыларына жыныстық
актке мәжбүрлеп, оған психикалық немесе ... күш ... ... ... ... ... қылмыс ретінде қарастырылу керек,
яғни, топтық зорлаудағы ... ... ... ... ... зорлық-зомбылықты жыныстық акт жасады, ал үшіншісі
жиіргенкіштік ... ... ... себептер бойынша жыныстық
актті жасай алмады, бірақ ... күш ... ... ... ... ... ... ҚК-тің 120—бабының, 2-бөлігінің, “а”
тармақшасы бойынша аяқталған зорлаудағы бірлесе ... ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы Соты Пленумыың
1993 жылғы 23 сәуірдегі “Соттардың зорлау ... үшін ... ... ... ... ... қаулының 8 тармағына сай
келеді. Онда, зорлық-зомбылықты ... ... ... ... күш ... ... ... көмек жасағандар, топтық
зорлаудың бірлесе орындаушысы ... ... деп ... ... ... ... бірлесе орындаушысы әйелде де бола
алады деген қорытынды жасауға ... Осы ... ... ... де ... ... Н. ... 13-жасар С.-
ны кіргізіп, оған күш қолданып, пәтердің иеленушісі зорлауға көмектескені
үшін 16 жсар М. және 17 ... К. ... ... ... сотталды.
Осылай, заң топтық зорлауды біріншіден бірлесе орындаушылық түрінде
түсіндіреді. ... ... ... ... ... ... роль атқару керек емес. Қарастырылып ... ... түрі ... ... ... жасауға ниеті болмаса да, басқа тұлғаларға
жәбірленушімен зорлық-зомбылықты ... ... ... ... ... немесе психикалық күш қолданған адам қылмыс субъектісі болып
қарастырылады.
Себебі, зорлауда қылмыс ... ... ... тыс болады. Бірақ бір бірлесе орындаушылар өздері тікелей зорлық-
зомбылықты жыныстық актті ... оған күш ... Ал ... оған
күш қолданбай, онымен жыныстық актті жасайтын жағдайлар кездеседі.
Осылай, топтық зорлаудың ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Сондықтан, барлық ... ... ... – ҚР ... ... сілтеусіз, зорлау
үшін жауаптылықты көздейтін бап бойынша көтереді.
Топтық зорлауда әйел – егер ... күш ... ... ... келтірсе немесе басқа адамдар ... ... ... акт ... ... ... қарсылығын басқадай
түрде бейтараптандырса, ол бірлесе орындаушы болып танылады. ... ... ... ... ... ... ... яғни, ҚР
ҚК-нің 28-бабын қолданусыз, ҚК-тің 120-бабының 2-бөлігі бойынша. ... ... ... ... мемлекетіміздің Жоғарғы Соты Пленумынан
шығады. Осындай жағдайларда рөльдерді бөлумен бірлсе орындаушылық болады,
яғни, қылмыс ... екі ... одан да көп ... ... ... Осындай қорытынды, ҚР ҚК-нің ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді.
Сот-тергеу тәжірибесінде, екі немесе одан да көп ... ... ... адамдарға шабуыл жасап оларға бірге физикалық күш немесе
қауіп-қатер қолданса, ал ... ... ... ... ... ... ... акт жасайтын жағдайлар кездеседі.
Осындай кездерде жәбірленушілер бірнеше зорлықшыл тарапынан ... ... ... ... әрекет ететінін түсініп, осымен
қылмыс жасауды жеңілдетеді.
Топтық зорлау – кейбір тұлғалар тарапынан бір жәбірленуші ... ... қана ... ... ... ... ... келісіп бірнеше
жәбірленушілерді зорлау да топтық ... деп ... ... әрбіреуі жыныстық актті бір жәбірленушімен жасау маңызды
емес.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы ... ... осы ... ... ... ... ... адамдардың, бір жәбірленушімен зорлау
жасауды да, бірнеше әйелдерге қатысты ... ... ... күш ... ... ... де, адамдар тобымен жасалған
зорлау деп тану керек”[78].
Топтық зорлауға қатысу үшін бірлесе орындаушы түрінде ғана ... ... ... да ... ... қатысуға болады. Осындай
жағдайларда қатысушылық – ұйымдастырушылық, зорлауға азғырушылық ... ... ... ... ... ... өзі зорлау
жасауға қатыспаса, яғни бірлесе орындаушы болмаса ҚР ҚК-ң 28 ... ҚР ... ... ... ... ... Сонымен қатар,
бірлесе орындаушы болып табылмайтын зорлаудың ... ... ... Сот жаза ... ... ҚР ҚК-нің 57-бабы
бойынша топтық зорлаудың әрбір қатысушының сипатын, қатысушылықтың деңгейін
және қылмыс мақсатына ... ... ... алу ... ... зорлаудың ... ... ... ... есі ... ... қылмыстық жауаптылыққа жатпатйын
жағдайлар белгілі. Егер осындай топта қылмыстық жауаптылыққа бір адам ғана
жатса, онда оның әрекеттері жоғарыда айтылған ҚР ... Соты ... ... ... ... тобымен жасалған зорлау деп қарастырылмайды.[79]
Алдында, КСРО Жоғарғы Соты Пленумы осы мәселені басқаша ... ... 25 ... ... ... ... сот тәжірибесі туралы” қаулы, есі
дұрыс емес немесе ... ... ... ... ... ... ... топтық зорлау ұйымдастырушының
әрекеттерін РСФСР ҚК-нің 120-бабының, 3-бөлігі ... және ... ... ҚК-нің баптары бойынша (адам тобымен жасалған зорлау ретінде)
саралау керек” деген соттарға тиісті ... ... ... КСР ... Соты ... 1970 ... 22 қыркүйектегі “КСРО Жоғарғы
Соты Пленумының 1964 жылғы 25 ... ... ... ... сот
тәжірибесі туралы” қаулысын және сонымен қатар, Қазақ КСР ... ... 1974 ... 20 ... ... істері бойынша ... ... ... ... ... КСР ... ... туралы”
қаулысында бар[81]. Қазіргі уақытта ... ... ... ... Соты ... 1993 ... 23 ... “Соттардың
зорлау үшін жауаптылықты реттейтін заңнаманы қолдану тәжірибесі туралы”
қаулының қабылдануына ... ... ... есі ... ... толған - есі дұрыс емес, 14-жасқа
толмағанмен жасаса, объективті түрде осы ... ... ... азаймайды,
себебі, екінші қатысушы қылмыстық жауаптылыққа ... ... ... ... ... келісіп жасап, дәрменсіздік
жайғдайға жеткізеді. Жәбірленуші олардың әрекеттерін оған ... ... деп ... ... да, біздің көз қарасымыз бойынша
осы мәселені бір ... ... ... Республика Жоғарғы Сотының ұстанымы келесіге байланысты: ҚК-тің
28-бабына сәйкес жас немесе есі дұрыс еместікке байланысты ... ... ... ... ... тұлға қылмыс атқарушысы болып
саналады. Ол өзі, жеке қылмыс жасайды[82]. Сондықтан да, жас ... ... ... ... жауаптылыққа жатпайтын адамды ұйымдастырушы,
азғырушы, көмектесуші ретінде қолданса, онда мұнда қатысушылық жоқ болып
танылады.
Осындай ... ... ... Жоғарғы Сотының ұстанымын
дұрыс деп санау керек. Бірақ, егер қатысушылардың біреуі 14 жасқа толмаған
және есі ... емес ... ... ... онда ... ... ... жасалған деп саралау керек. Сондықтан ... ... ... ... Жоғарғы Соты Пленумының
қаулысының 8-тармақшасын келесі мазмұндағы мәтінмен толықтыру керек: “Егер,
қатысушылардың бірі 14 ... ... ... есі ... ... ... тартылмаса, онда, екіншінің әрекеттері адамдар
тобымен жасалынды деп сараланады”.
Зорлауға ...... ... ... ... жою ... ... аудару), қылмыс жасауға жағдайлар жасау
(жәбірленушіні нақты ... ... ... зорлықшылға көмек жасау болып
табылады.
Осылай, М. Т.-мен келісіп ... ... ... бос ... кіргізіп, Т.-мен жалғыз қалдырды, Т. Оны зорлады. М. әрекеттері
көмектесушілік болып, ауырлататын мән-жайларсыз зорлаудағы қатысушылық деп
сараланды. Осы ... ... бір ... ... де, ... әрекетт етті. Сондықтан да, көмектесуші топтық ... ... ол ... ... ... ... ... қарастырылады және
онымен, оның тобымен жасалған әрекеттерді ҚР ҚК-нің ... ... “а” ... және ... бойынша саралайды.
Зорлаудағы көмектесушілік – қылмыс ... ... ... ... үшін ... ... мынаны анықтау қажет.
Біріншіден, қатысушы зорлау жасауға қасақана жәрдемдесті ме, ... ... осы ... ... ... ... болған ба?
Көмектесушілік түріндегі топтық зорлаудың қатысушысы болып, мысалы:
басқа адаммен зорлау жасауды ... ... ... ... ... ... ішімдіктер беру жолымен жәбірленушіні
дәрменсіздік жағдайға әкелген ... ... ... ... ... деп тану үшін – ... қатысушылар
жасап жатқан қылықтың бірігушілік сипатын түсіну қажет.
Көмектесушіге немесе азғырушыға бірнеше рет зорлау сияқты, оған ... ... ... ... ... ... ... даулы болып
келеді, себебі, олардың өздері бірінші рет ... ... ... ... осы ... ... теориялық аспекттіде қарастырып,
нақты қылмыскердің жоғартылған әлеуметтік қауіптілікті сипаттайтын жеке мән-
жайлар, басқа қатысушылардың кінәсіне жүктелінбейтіндігі ... ... ... ... ... пікірді А.Н. Игнатов та ұстанады[84].
А.М. Яковлев керісінше, зорлауды ... рет ... ... ол алдында осындай қылмысты жасамаса да, бірнеше рет зорлағаны
үшін көмектесушілік үшін жауаптылыққа тартылу керек деп ... ... ... А.А. ... және А.Н. ... ұстанымдары
қолдауды қажет етеді деп түсінеміз.
Әдебиеттерде сонымен қатар, бандамен жасалған зорлауды саралау туралы
мәселелер даулы болып келеді. М.Д. Шаргородский, ... ... ... бойынша саралау қажет деп санайды[86]. С.А. Домахин, кінәлілердің
осындай қылықтарын тек қана ... ... ... керектігін
айтады[87]. Осындай ұстанымды А.М. Яковлев та ұстанады[88].
Біздің көзқарасымыз бойынша, осы мәселеге қатысты С.А. ... ... ... көз ... дұрыс. Себебі, заңмен бандаға (ҚК-тің 237-
бабы) ... ... ... ... ... да, ... да ... үшін ұйымдастырылады. Бандитизм құрамымен азаматтарға қатысты шабуыл
жасауда әр ... күш ... ... ... ... ... ... бандамен жасалған қылмыс ҚК-тің 120-бабының қосымша саралануынсыз ҚК-
тің 237-бабы бойынша сараланады. Бірақ егер, ... ... ... ... ... өлтіру үшін кінәлінің әрекеттеріне қосымша саралану
керек.
Бір әйелді бір-бірінен тәуелсіз әр-түрлі адамдармен зорлау жағдайлары
болуы ... ... ... ... ... деп санауға болмайды.
Мысалы Ж. Г.-ны түнде үйіне шығарып ... ... оны ... ... ... ... ... Г. өтіп жатқан адамдардың қадамдарын
естіп, айқалады. Ж. ... ... ал өтіп бара ... А. және Н. ... ... Ол олардан оны үйіне шығарып салуды сұрады. Үйге шығарып
салудың ... А. және Н. Г-ны ... Осы ... ... ... ... болмайды. А. және Н. әрекеттері топтық зорлау ретінде ... ... ... жағдайында қатысушылық нысанын дұрыс орнату
қажет. Сондықтан, олар ҚК-тің 120-бабының қарастырылып жатқан ... ... ... заң ... “адамдар тобымен” анықтамасымен
шектелінуші еді. ... ... ... ... ... және жазасына осы ауырлататын мән-жайдың ... ... ... ... ... ... – ала келісушіліксіз адамдар тобымен зорлау
жасады. ... ... ... болмаған жағдайларда, азғырушының
әрекеттері ... көп ... ... деп саналады. Сондықтан, ол
қылмыстық жауаптылықтан құтылуы мүмкін.
Топтық зорлаудағы кінәлілерді жазалау туралы мәселені ... ... ... ... ... ... нысанына назар аудару керек. Егер,
зорлау адамдар тобымен немесе алдын-ала келісушілік ... ... ... онда ... ... кіші ... ... төрт жылға ... ... ал ... ... ... ... (4 ... бас
бостандығынан айыру немесе од да қатаң жаза) ... жаза ... ... ... ... ... ... онда жаза әрбір
қатысушыға, осы зорлау үшін берілетін 10 ... ... ... ... ... сот және тергеу органдарының, осы қылмыстың
саралануына әсер ... деп, ... ... ... ... ... ... Кейде қатысушылық нысанын анықтаған кезде қателер
кездеседі. Біздің көзқарасымыз бойынша осы ҚК-тің 31-бабының мазмұнын дұрыс
түсінбеуімен байланысты.
Адамдар тобымен ... ... деп, егер ... ... ... осы нысанының негізгі белгіліс болса ... ... ... ... ... ... Ол осы ... бірнеше
бірлесе орындаушы болуды болжайды.
Егер топтық зорлауда атқарушыдан (атқарушылардан) басқа ... ... ... ... онда ол ... ... алдын-ала
келісім болғандығы туралы куәландырылады. Осындай жағдайда зорлау алдын-ала
келісім бойынша адамдар тобымен жасалынды деп саналады және де, ... ... ... ... ... ... басында
болу керек.
Зорлау ұйымдастырылған топпен жасалған болып саналады, ... ... ... ... ... және егер топ бір немесе
бірнеше қылмысты жасау үшін құрылса. Қатысушылықтың осы ... ... ... екі ... бір ... ... керек. Егер топта
осының біреу де болса, онда кінәлілердің әрекеттері алдын-ала келісілген
адамдар ... ... ... ... саралану керек. Мысалы, ... ... ... ... тонаймыз деген шешімге келді. бірінші
кездесуде олар спирттік ішімдіктерді ... ... мас ... ... зорлады. Осы жағдайда ұйымдастырылған зорлаудың екі белгісінің ... ... ... ... сәйкес егер зорлау қылмыстық бірлестік
(қылмыстық ұйым) белгілеріне сай болса, біріккен ... ... ... ... адамдардың әрекеттері ҚК-тің 120-бабының, 2-бөлігінің, ... ... ... ... ... де, қатысушылықтың осы нысаны
тармақшада ... ... ... ... ... ... жасау
үшін, осы қылмысты қатысушылықтың онша қауіпті емес нысанына қарағанда
қатаң жаза тағайындалады.
Құқық қорғау органдары ... ... 78% ... бойынша) топтық
зорлаудағы қатысушылық нысаны дұрыс орнату үшін ... ... ... ұйымдастырылған топ немесе қылмыстық ... ... ... ... ... ... немесе жай адамдар
тобымен жасалған зорлауға қарағанда қоғамға ... ... ... ... ... да, біздің көзқарасымыз бойынша, көрсетілген
қатысудың нысандарында жасалған зорлау үшін жауаптылықтың ... ... ... ... 2-бөлігінің, “а” тармақшасынан
ұйымдастырылған топен жасалған зорлау ... ... ... ... бөлікте ұйымдастырылған топпен немесе қылмыстық бірлестікпен (қылмыстық
ұйым) жасалған зорлау үшін ... ... жаңа “д” ... ... ... ... басылымындағы осындай өзгертуі, қатысушылықтың әр
түрлі нысандардында жасалатын зорлау үшін қылмыстық жауаптылықтың ары қарай
дифференциациясына ... ... ... бойынша алдын-ала
келісімсіз адамдар тобымен жасалған және қылмыстық бірлестікпен жасалған
зорлау үшін бірдей жаза ... ... ... осы мәселенің дұрыс заңи
шешімі деп айтуға ... ... ... ... ... ... мүмкін. ҚР ҚК-нің 120-банының,
2-бөлігінің “а” тармақшасында саралану ... ... ... ... ... үшін ... көздеп, ол көрсетілген баптың 3-бөлігінде
– ұйымдастырылған топпен жасалған зорлау үшін жауаптылықты ... ... осы ... ... үшін ... ... керек. Онда, осы қылмыс
жасағаны үшін жауаптылық қатысушылық нысанына тәуелді ... егер ... ... немесе алдын-ала келісілген адамдар тобымен жасалса – онда
ҚР ҚК-нің 120-бабының, 2-бөлігі ... егер ... топ ... бірлестікпен (қылмыстық ұйым) жасалса – онда ҚР ҚК-нің 120-
бабының, 3-бөлігі бойынша ... ... деп ... ... ... ... ... адамдарға қатысты аса қатыгездікпен жасалған зорлау.
Өлтіремін деп қорқытумен байланысты және сонымен ... ... ... ... ... ... аса қатыгездікпен жасалған зорлау –
ҚК-тің, 120-бабының, ... “б” ... ... ... ... ... қарастырылып жатқан қылмыс жүзеге асатын қауіп-
қатердің мазмұнын білдіреді. ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да, жәбірленушіні өмірінен
айыру, осы қылмыс құрамының шегінен шығып ҚК-тің, ... ... ... ... ... ... ... саралануын қажет етеді.
Қолданыстағы қылмыстық заңнама зорлау құрамындағы ... ... ... ... ал осы заң ... және сот ... ... байланысты пікірлердің біркелкілігі жоқтығына алып келеді. Ол,
зорлаудың ... ... күш ... ... ... бір ... ... болып келеді. Жәбірленушіге жеңіл, орта және ауыр
зиян келтіргені үшін – ... ... ... ... ... ... ... тастау, мұрнын кесу, бетті қышқылдықпен
құю немесе басқа ... бет ... ... ... ... ... ... үйрету, психика бұзылуына, кәсіби ... ... ... мүше ... ... ... ... қолдану қауіп-қатерлері деп түсіну керек.
Зорлаудағы өлтіруге қауіп-қатер сөз нысанында немесе ... ... ... Мысалы, сөз айтпай, қару көрсету жолымен,
жоғарыға саналатын атулармен өлтіруге қауіп-қатерді ... ... ... ... ...... ... тас, күрек, балта және
адамды өмірінен айыра алатын басқа да ... ... ... ... ... қауіп-қатерлердің түрлерін қолданғанда,
қауіп-қатердің сипатынан шығу керек. Егер зорлықшыл жәбірленушінің санына
пышақпен ұрып оның ... кесу деп ... ... онда оны ... ... деп ... болмайды. Және керісінше, қол, жіппен
қылқындыру ... ... ... ... саналады.
Зорлаудың осы саралушылық белгісі – кінәлі қауіп-қатерді жүзеге ... ... ма, әлде ол, ... санасына психикалық әсердің осы
түрін қолданып жәбірленушінің ерігін, ... ... ... ... ... ... ... қауіп-қатерін тану үшін – кінәлі өлтіруге
қауіп келтіру шын қаруды қолданды ма әлде қару макетін ... ... ... ... ма кінәліге алдын-ала ол істемейтін жағдайда болғандығы
белгілі болуы ... ... осы ... ... ең ... – жәбірленуші
қауіп-қатер сипатын қалай қабылдайды. Егер жәбірленуші шыныдығында жүзеге
аса алмайтын қауіп-қатерді, оның ... ... деп ... ... ... ... ... төндіріп жатқанын түсінбесе), онда осында қауіп-
қатерді қолданумен ... ... ... “б” ... ... ... ... және қарқындылығы бойынша қауіп-қатер жеңе алмайтын
физикалық күш ... ... болу ... Ол тек қана ... ... ... оның ... айыруды тоқтату үшін, кінәлінің
қолсұғушылықтарына жол бергенде болады. Ал, өмір, жыныстық бостандыққа
қарағанда, аса ... ... ... ... ... ауырлататын мән-
жайы бойынша саралағанда кездесетін қателер, зорлаудағы өлтіру қауіп-
қатерімен және ... ... ... ... ауыр зиян ... ... ... түсіндіріледі. Көп жағдайларда осы мәселені
дұрыс шешу қиын. Мысалы, жәбірленушіге немесе бақса тұлғаларға ... ... ... оны ... ... де деп санауға
болады, себебі есеңгіретін заттарды қабылдау, олардың ... ... ... ... ... ... бағытталуына көрсететін және
жәбірленушінің қауіп-қатер сипатын, оның маңызын ... ... ... ... алу ... “Егер қолсұғушылыққа көнбесең, өкінесің”, “жазаланасың” және
т.с.с. сөздерді қолданғанда осындай ... ... қиын ... ... ... ... әрекеттерін өлтіруге қауіп-қатер деп
қарастыруға болмайды. ... ... ... “б” ... ... саралағанда, болған жағдайды, өлтіру қаупі қандай нысанда айтылды,
кінәлі де оларды жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... ... санасу керек. Қауіп-қатер нақты
болады, егер қылмыс оңаша ... ... және ... ... ... болмаса.
Өлтіру қауіп-қатері бар зорлау – ҚК-тің 120-бабының, 2-бөлігінің, “б”
тармақшасы бойына сараланады, ал зорлау ... ... ... оны ... ... деп ... болмаса және басқа ауырлататын
мән-жайлар болмағанда, онда зорлауды ҚК-тің 120-бабының, ... ... ... ... ... ... қажеттілігне назар аудару керек,
себебі әрбір зорлық-зомбылық жәбірленушіні амалсыз жағдайға қоя алмайды.
Заң ... ... ... қауіп-қатер түсінігіне
жәбірленушінің мүлкін жою, ол туралы масқаралаушылық мәліметтер ... ... ... ... ... ... қауіп-
қатердің осындай кең түсінігімен келісуге болмайды, себебі, ... ... ... ... ... ... баса ... байланысты, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты зорлаудағы
психикалық зорлауды және өлтіру ... ... ... ... беру ... деп ойлаймыз: “Жәбірленуші зорлау
мақсатымен, оның қарсыласуын басу тәсілі ретінде ... ...... ... оның жақындарына (мысалы, оның балаларына, ата-
аналарына, аға-әкелеріне) кінәлінің ... ... анық ... ... ... және ... ... қауіп-қатерді қолдану ҚР ҚК-нің 112-бабы ... ... ... ... ... оны ... ҚР ҚК-нің 120-бабында
көзделген қылмыстың жасалудың бір тәсілі болып табылады.
Кінәлімен психикалық ... ... ... түрінде
болды ма, деген мәселені шешекенде – қауіпа-қатердің сипаты қандай болған,
жәбірленуші оны ... ... ... ... осы ... айтылды
және кінәліде осы қауіп-қатерді жүзеге асыруға мүмкіндігі ... ма ... ... ... көрсетілген мән-жайлар ҚК-нің, 120-бабының, 2-бөлігі,
“б” тармақшасы бойынша кінәлінің әрекеттерін саралағанда сынаққа жатады”.
Жалпы, ... ... ... ... ... ... сақтаудың жөні туралы мәселе бойынша, яғни, өлтіру қауіп-қатерімен
зорлауға ... ... ... ... айналысатын
криминалисттердің қатары өздерінің ... ... ... ... ... пікірлері біздің көмегімізді қажет ... біз ... ... ... осы ... белгісі
қажет емес деп санаймыз. Біздің пікірмізді, тәжірибеде осы саралаушылық
белгіні дәлелдеу ... ... ... ... Осы ... көп ... болады. Осыдан басқа, зорлаудағы қолданылған қауіп-
қатердің сипатын жаза тағайындаған кезде, негізге ... ... ... ... ... ... ... онда осы ҚК-тің бабының 96 2
-бөлігінің “к” тармақшасы ... ... ... ... ... ... ... 2-бөлігінің, “к” тармақшасының мәтінінен
“өлтіру қауіп-қатерімен байланысты, сонымен ... ... ... ... ... Ол ... ... зорлаумен күресудің тиімділігіне мүлдем
әсер етпейді. Зорлауда қауіп-қатердің әрбір түрін қолдану бір нәтижеге алып
келу керек – яғни, жәбірленушінің ... ... басу ... Ол ... ... болғаны маңызды емес. өлтірумен қауіп-қатердегі ең бастысы –
ол іске ... ... Яғни ... оны ... ... ... Егер,
кінәліде жәбірленушіні өлтіруге ниеті болмаса, ... осы ... ... ... болса да, оның қатаң жазаға тарту әділетсіз
болады. Егер ... ... ... тығу ... ... ... ... қабылдаса, ол жәбірленушіге алдын-ала өлтірумен
қауіп төндірмей, оған ... ... ... Ол ... ... ... дәлелдейді.
ҚК-тің, 120-бабының, 2-бөлігінің, “б” тармақшасы қарастырылғаннан басқа
зорлаудың саралаушылық ... ... ол: ... ... ... қатысты аса қаталдықпен жасалған зорлау. Осы саралаушылық белгі
– жәбірленушіге парықсыз болып ... ... ... болған
жағдайларда болады. Ереуше қаталдық көрсету деп - әйелді, оның балаларының,
ата-аналарының, басқа жақын туысқандардың және ... ... ... ... ... айтамыз. Осындай жағдайларда ерекше қаталдық тек
қана жәбірленушіге ғана ... ... ... ... пкірілерін
қадірлейтін адамдарға, оның жақындарын қатысты ... ... ... ... ... Сол ... да ... бөтен, таныс емес
адамдардың көзінше зорлауды, ерекше қаталдық ... деп ... ... ... ... ... қаталдық көрсету туралы айтылса да, біздің
ойымызша, заңың осы ережесін жәбірленушінің жақын адамдарына ... ... деп ... ... ... егер көрсетілген заңның
ережесін дәлме-дәл түсінсек, онда ҚК-тің, ... ... ... кінәлі жәбірленушіге таныс емес адамдарға ерекше ... ... ... болады деп түсінеміз. Мысалы, зорлау
уақытында жәбірленушіге ... ... жоқ ... ... ... қинап
жатыр. Жәбірленуішге бөтен адамға қатал қатысы ... ... ... қатысты емес, жеке қылмыс құрамы ретінде қарастыру керек.
Бізбен қарастырылып ... ... ... ... ... ... біздің пікірімізше ҚК-тің, 120-бабының, 2-бөлігінің, “б”
тармақшасының басылымын ... ... ... ... керек:
“жәбірленушіге немесе оның туысқандарына аса қаталдықпен жасалған”.
Зорлаудағы ... ... ... ... және оның ... ... зиян ... қоса жүреді. Әрине, әйелді оның балаларының
немесе ата – аналарының көзінше зорлау, оған аз емес ... алып ... сол ... да, одан аз емес, осындай
қорлаушылықтан оның жақындары азап ... ... ... ... ... ... ... бұзулармен бітеді. Сондықтан
да, қолданыстағы қылмыстық заңнамада осындай сараланушылық белгінің болуы
әділетті емес.
Кейде ерекше ... тек қана ... ... қатысты
болады. Мысалы, психикалық бұзулармен ауыратын және психикалық жағынан
толымды, бірақ осы оның ... ... ... ... ... әйел
болса.
Осы саралаушылық белгіні егер зорлау видео ... қоса ... ... ... ... ... және ... тану керек пе деген сұрақ туындауы мүмкін.
Біздің ойымызша, осы сұраққа жауап бір ... бола ... ... ... ... видео жазба туралы зорлау барысында білсе,
кінәлі оны сосын оның ... және ... ... ... онда осыны
жәбірленушіге және оның жақындарына ... ... ... деп ... Егер ... жазба жасырылған камерамен жасалса және осы туралы
жәбірленушіге кейіннен белгілі болса, осыны ... ... ... белгісі бар екендігі туралы айтуға болмайды. Осындай
қатынас қатал ұру, жәбірленушіні және оған ... ... ... ... ... ... ... от, ыстық заттар және электр тоғын пайдаланып
көптеген дене жарақаттарын келтіру және ауыр ... ... да ... жасау.
Зорлаудың осы сараланушылық белгісі, қолданыстағы қылмыстық заңнамада
жаңа болып табылатындықтан оның ... ... ... ... ... және құқық қолдану тәжірибесінде әр түрлі, қарама-қарсы келетін
көзқарастар бар. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты ... ... беру ... ... оған ... ... ... қаталдық көрсету деп
– қатал ұру, көптеген дене жарақаттарын ... ... ... ... ... ауру ... дәрменсіздік жағдайда болатын адамға қатысты
қорлаушылық қатынаста болатын кінәлінің әрекеттерін айтамыз”.
3.3. Жәбірленушінің соз ауруын жұқтырып алуына әкеп ... ... соз ... ... ... ... зорлау, ҚР ҚК-тің,
120-бабының, 2-бөлігінің, “в” ... ... ... ... ... ... осы ... белгімен жасалған деп саналады,
егер жәбірленуші соңында, сифилис, гонорея, жұмсақ шанкр және т.б. осындай
аурулармен ... ... ... оның соз ауруы бар екендігі туралы білу
керек[92].
Біздің мемлекетіміздегі бұрынғы қылмыстық заңнама әрекеті ... ... соз ... ... ... ... ... болатын. А.Н. Игнатов, осы жағдайларда кінәлінің әрекеттеріне
зоролау және соз ауруларымен жұқтыру үшін ... ... ... жиынтығы бойынша саралау керек деп санады[93]. Ал, М.Н. Хлынцов,
қарастырылып жатқан зардаптың басталуы, осыны аса ауыр ... ... деп ... ... береді деп санаған[94].
Себебі, қолданыстағы қылмыстық заңнамада, қарастырылып жатқан зорлаудың
зардабы жеке саралаушылық белгі ретінде ... ол ҚР ... ... “в” ... қамтылады және ҚК-тің 115-бабы бойынша
қосымша саралаушылықты қажет етпейді.
ҚК-тің қарастылып жақтан нормасын қолданғанда, ... оны соз ... ... біліуін орнату маңызды. Егер, осы ... ... ... ... ... соз ауруымен жұқтырса да, ҚР ҚК-нің, ... ... “в” ... қолданыла алмайды.
Зорлау барысында жәбірленушіні соз ауруларымен жұқтыру ғана ... ... ... ... ... ... ... жұқтыру мүмкін.
Басқа аурулармеен (саз ауруларымен емес) жұқтырылу, мысалы туберкулез,
алапес, холерамен, олар ... тез ... ... ... ... аз емес ... келтіреді. Сондықтан біз Г.Б. ... ... ... ҚР ... ... ... ... келесідей түрде айту керек деп санаймыз: “жәбірленушіні соз
немесе басқа аурумен жұқтыруды еліктіру”[95].
3.4. Бірнеше рет және ... ... ... ... ... тұлғаның зорлауы
Бірінші рет емес және нәсіпқұмарлық сипаттағы зорлық-зомбылықты
әрекеттерді ... ... ... ... ... ҚР ... ... 2-бөлігінің, “г” тармақшасы бойынша сараланады. Қарастылып жатқан
ҚК ... ... ... арнайы түрін көздейтінін айту керек: яғни,
тұлғамен жасалған зорлауға, басқа қылмыс – ... ... ... бұрын болса, заң бірнеше реттіктің болуын көздеуді міндеттейді.
Бірнеше реттіктің осындай ... ... ҚР ... ... 2-бөлігінде
айтылады.
Адаммен бірнеше рет қылмыстарды, соның ішінде жыныстық қылмыстарды
жасауы, қылмыскердің жоғарғы ... ... ... Бір ... ... ... ... себебі – жәбірленушілер болған қылмыс
туралы айтпайтындықтан, кінәлі жазаланбайтындығы ... ... ... рет ... деп – егер ... ... ең азы қайталап
және ҚК-тің 121-бабы бойынша жауаптылықты көздейтін нәсіпқұмарлық сипаттағы
әрекеттер жасағанда. Кінәлінің бұрын ... ... үшін ... ... ... үшін ... шешілмеген және өтелмеген
болуы маңызды.
Екі зорлауды бірнеше рет жасалған деп ... ... ... ... ... ... ... зорлықшылды қылмыстық
жауаптылыққа тарту туралы құқық қорғау ... ... ... ... ... ... ... болса. Мысалы, кінәлімен ... ... ... зорлауды бір жалғастырушылық зорлаудан ажырату керек:
яғни, онда кінәлі бір ниетпен бір мақсатпен әрекет етіп бір ... ... ... ... ... Егер бір ниет ... ... болмаса (бірінші және екінші зорлау арасындағы ... ... ... ... бір жәбірленушімен екі немесе олан да
көп зорлық-зомбылықты жыныстық актті бірнеше ... ... ... ... ... басында жәбірленушімен нәсіпқұмарлық сипаттағы зорлық-
зомбылықты әрекеттер жасап, сосын оны зорлаған адамның ... ... ... мәселені шешеу керек.
Егер адаммен ҚР ҚК-нің, 120-бабының, 1-бөлігі бойынша сараланатын ... ... онда ... ... ҚР ҚК-нің, 120-бабының, 2-бөлігінің,
“г” тармақшасы бойынша ... ... ... ... ... ... қамтылады. Осындай, саралау, ҚР ҚК-нің, 11-бабының, 5-бөлігіне
сәйкес келеді. Егер адам ҚР ... ... әр ... бөліктері бойынша
сараланатын екі зорлау жасаса, онда олардың әр қайсысы жеке саралануға
жатады. Мысалы, ҚР ... ... 1 және 3 ... ... ... ҚК-нің 12-бабының 1-бөлігіне сәйкес келеді, яғни онда ... ... ... Кодекстің Ерекше бөлімінің әр түрлі баптары
бойынша сараланатын екі немесе одан да көп ... және ... ... ... ... ... бір ... әр түрлі бөліктері бойынша
сараланатын екі немсе одан да көп ... ... ... ... ... ... бірнеше реттік деп қарастыуға болады, бірақ,
дегенмен де, сы сараланушылық белгі ҚР ... ... ... ауырлататын мән-жайлармен сіңілген болу керек.
Сонымен қатар, зорлауға және аяқталған қылмысқа оқталу болған жағдайда
кінәлі ... ...... ... ... – ұйымдастырушы,
азғырушы, көмектесуші болып ... ... да ... жиынтығы
ережелері бойынша саралау керек.
3.5. Көрінеу кәмелетке толмағанды зорлау
ҚР ҚК-нің, 120-бабының, 2-бөлігінің, “д” тармақшасы ... ... ... ... ... ... деп жәбірленуші 14 жасқа
толған, бірақ 18 жасқа толмағанды түсіну керек, 14 ... ... үшін ... ҚР ҚК-нің, 120-бабының, 3-бөлігінің, “в” тармағында
көзделген.
ҚР ... ... ... ... ... қатар, ҚР ҚК-нің, 120-
бабының, 3-бөлігі, “в” тармақшасының болуы кәмелетке толмағандардың және
кіші ... ... ... және жыныстық
қолсұғушылықтарының және олардың дұрыс өнегелі қалыптасуының және физикалық
дамуының қылмыстық ... ... ... қажеттілігімен
түсіндіріледі.
ҚР ҚК-нің, 120-бабының қарастырылып жатқан тармақшасы бойынша зорлауды
саралау үшін, ... ... ... ... анықталуы маңызды.
Зорлау қасақаналық қылмыс болып табылады. Қылмыскердің қасақанылығымен
қылмыс ... ... ... ... ... ішінде
жәбірленушінің жасы да қамтылу керек.
Субъекттің жәбірленушінің кәмелетке толмағандығына ... ... ... ... ең ... бірі ... табылады. Я.М. Яковлевтің
пікір бойынша, субъектті ... ... ... үшін ... ... жасына тікелей қасақаналық қажет дейді[96]. Басқа авторлар,
яғни, М.Н. ... Б.А. ... ... ... ... кәмелетке толмағандығына қатынасы тікелей қасақаналық немесе
жанама қасақаналық түрінде болады деп санайды[97].
Кәмелетке толмағандық – ... ... ... сипаттайтын және
қылмыстың жоғартылған қаупі туралы куәландыратын және ... ... ... ... ... ... ... кінәнің элементі
қоғамға қауіптілік деңгейін түсіну болғандықтан, кәмелетке ... ... ... ... ... ... кәмелетке толмағанмен
қылмыстық әрекеттерді ... ... ... қажет. Жәбірленушінің жасы
туралы, оның сыртқы келбеті, ол сабақ оқитын туралы мәліметтер “оқушы) ... ... ... және т.б. ... да, ... жәбірленушінің жасы туралы белгісіз болса
және он кәмелетке толғандығы анық көрінбесе онда кінәлінің әрекеттері ҚР ҚК-
нің, ... ... “д” ... ... қолданылған (ҚР ҚК-нің, 120-бабының, 2-бөлігінің көрсетілген
тармақшасы) “алдын ала” термині, кінәлі жәбірленушінің жасы ... ... ... ... ... ... білмейтінін дәлелдейтін
дәлелдемелердің болуында, жәбірленушінің кәмелетке ... ҚР ... ... “д” ... бойынша оның әрекеттерінің
саралануының ... бола ... ҚР ... ... ... ... ... басылымы бойынша, жәбірленуші кәмелетке толмаған
туралы болжамау, кінәлі ол кәмелтке толмағаны туралы алдын-ала білу керек.
ҚР ҚК-нің 120-бабының, ... ... ... ... ... ... ... алып келген;
б) жәбірленушінің денсаулығына ... ауыр зиян ... ... ... және ... да ауыр ... әкелу;
в) алдын-ала он төрт жасқа толмаған жәбірленушіні;
г) қоғамдық апат ... ... ... ... ... ... ... 3-бөлігінің алдыңғы екі тармақшасымен көзделген
мән-жайларды біріктіруге болар еді, ... ... ... ... ... ... ауыр зардап түрлерінің бірі деп тануға
болады. ҚК-тің 120-бабының, 3-бөлігінің “а” және “б” ... ... ... үшін жаза ... көзделген. ҚР ҚК-тің 120-бабының, ... ... ... ... жағынан да ұқсас: олар екі
кінә нысанымен жасалатын қылмыс құрамдарын ... ... ... ... алып ... зорлау
Жәбірленушінің өліміне алып келетін зорлау деп - оның ... ... ... оқталу немесе жыныстық акт уақытында оны тікелей өлтіру
танылады. Жәбірленушінің өлімі ретіндегі ... ... ... ... ... ... ... болады. Мысалы, жәбірленушінің өзін-өзі
өлтіруі немесе нәсіпқұмарлық зорлық-зомбылықтан құтылу мүмкіндігінде зорлық-
зомбылық құрбаны терезеден немесе көп этажды ... ... ... ... емес. бірақ, кінәлімен жұлқындыру немесе жәбірленушінің денсаулығына
ауыр ... ... ... ... ... ... және
зорлаумен байланысты өлтірумен (ҚР ҚК-тің 96-бабының, 2-бөлігінің, “к”
тармақшасы) бірге ... ... ҚР ... 120-бабының, 3-бөлігінің
қарастырылып жатқан тармақшасы бойынша кінәлінің әрекеттері – ... ... ... емес ... ... оны өлтіру мақсатымен
емес, жәбірленушінің қарсыласуын басу үшін дене ... ... ... ... ... өліміне қатысты зорлықшылдың
кінәсі жанама қасақаналық түрідне болса, яғни ол ... ... ... ... білсе, бірақ оны тілемесе оған парақсыз қараса, онда
кінәлінің әрекеттері ҚК-тің, 96-бабының, 2-бөлігінің, “к” ... ... ... ... “а” тармақшасы бойынша сараланады.
Егер жәбірленушінің өлімі, оған жасалған зорлық-зомбылық нәтижесінде
болған белігілі – бір аурудың шиеленісуінің ... өлім ... ... ... ... ... ... білмесе және біле алмаса, онда
мұндайда осы саралаушылық белгінің болуы туралы ... ... Осы, ... ауыратын А.-ны зорлағаны үшін М.-ды ҚР ... ... ... “а” ... ... ... күмән тудырады. Жәбірленуші өзін
жалған сезініп, зорлаудан көп уақыт өтпей қайтыс болды. Осы іс ... ... ... ... ... ... ... орнатылған жоқ, себебі, ол зорлаудан кейін жәбірленушінің өлімі
болатынын білмеді және біле алмады.
Жәбірленушінің өзін-өзі ... ... ... ... онда ... ... өзін-өзі өлтірудің себебін орнату керек, ... ... ... оның ... ... ... ... орнату керек. Егер басты себеп болып, оған ... ... ... онда ... әрекеттерінде зорлаудан ... ... ... ... ... ... ... қарамастан,
зорладуың осы қарастырылып жатқан саралаушықы белгісін көруге болады.
3.7. Жәбірленушінің денсаулығына ауыр зиян келтіру, оны ... ... ... ... да ауыр ... алып келген зорлау
ҚР ҚК-тің 120-бабының, 3-бөлігінің, “б” тармақшасы жәбірленушінің
денсаулығына ауыр ... ... оны ... ... ... да ауыр зардаптар келтірген зорлау сияқты осы үш жеке ... ... ... ... ауыр зиян ... деп ... ... қауіпті зақым деп түсінуге болады. Өлім сияқты, ол
кінәлімен ... ... ... ... зорлау барысында немесе зорлық-
зомбылықты жыныстық акттан заңды түрде туындап, кефіннен ... ... ... ... ...... вирус жүруші
болу керек дегенді білдіреді және мұнда осы аурудың ары қарай прогресстенуі
мүлдем қажет емес. Осы жағдайдағы жауаптылық, егер ... ... осы ... ... алдын-ала білсе ғана болады.
Көп жағдайларда зорлаудан толығымен сау адамдарда невроздар, әр түрлі
психикалық бұзулар түрінде психикалық аурулар, ал ...... ... жан ... ... туындайды.
Зорлаудан жәбірленушіден жан ауруы туындарына деген мәселе компетенттік
эксперт психиатрлардың қорытындысы бойынша шешілу керек. Осында аурудың
тұрақты ... ... ... ... ... ... ... – денсаулыққа ауыр зиян келтіру зардаптарының бірі ... Осы ауру ... ... және ... үшін ... ... тудырады. Сонымен бірге, осы аурулар ауруды одан ... ... ... ... Көп жан ауруларымен ауыратынар бүкіл өмірге
мүгедектер болып қалады, осының бәріне заң шығарушымен назар ... ... ... ... ... ауыр ... категориясына жатады.
Бала туу қабілеттігін жоғалту және жүткілікті бұзу да денсаулығына ауыр
зиян келтірудің белгілері болып табылады. Осы ... ... ... ... болып табылады. Бірақ, осының болуы – үлкен ... ... ... ... үзу – ... әсердің және зорлаумен
байланысты психикалық күйзелістің салдарынан болуы мүмкін.
К. және А. алты ... екі ... ... Д. ... ... қылмыс үшін, олар сотпен ҚК-тің 120-бабының, 3-бөлігінің, “б”
тармақшасы және ... ... ... ... ... оқталу
нәтижесінде жәбірленушінің жүктілік үзуін, зорлаудың аса ауырлататын мән-
жайы деп сот дұрыс шешеті. Бірақ, зорлаудың ... ... ... ... ... ... зорлаумен себепті байланыста болады ме дегенді,
сот-медициналық экспертиза шешу керек.
Зардаптар бойынша емес, оларды жасау кезінде өмірге қауіптілігі боынша
ауыр ... ... ... зиян ... алып келген зорлаудың
саралауы туралы мәселе қаулы ... ... ...... зорлау жасау уақытында оның ... ... ауыр зиян ... ... 1960 ... ... 111-
бабының, 3-бөлігі және Қаз КСР 1959 жылғы ҚК-тің 101-бабының, 3-бөлігінде
осындай ереже ... аса ауыр ... ... ... деп саралуға
болмайды деген ұстанымды ұстанған[99]. Осы ... ... ... қиын ... ... аса ауыр зардабы ... ... ... ауыр зиян ... ... табылады, сол уақытта
да денсаулыққа ауыр зиян ... - ... ... ... ... ... ... ондай болып табылмайды.
Осы көрсетілген ұстаным қате болып көрінеді.
Біздің ойымызша ... ауыр ... ... ... ... зорлау
уаықтында жасау, денсаулыққа ауыр зиян келтірудің ... ... ... ... ... ... ... және бекітуге болады.
өмірге ... ... ауыр зиян ... ... шын ... ... ... мүмкін яғни, асқазан, бас жүрек, мойын аққа
пышақ жарақттарын келтіру, күйдіру, сындыру және т.б.
Қорытынды
Жоғарыда айтылғанды жүйелеп ... ... ... ... ... ... ... келеді. Көбінесе, ол нәпсіқұмарлық
себеп, яғни жыныстық қажеттілікті қанағаттандыру ... ... ... ... кеңестік моральмен ешқашанда опасыз ниет
ретінде қарастырылмаған еді. ... ... екі ... бар: руды ... жеке ... ... де, ... де қоғамға маңызды.
Сондықтан да кінәлаушылық үкімдерде ... ниет ... ... көрсетуге болмайды. Осындай қателіктер тәжірибеде аз емес опасыз
және құқыққа қайшы тек ... ... ... ... ғана
болады.
Зорлау тағы басқа себептермен де жасалады. Бұзақылық, кек және ... ... ... В.А. ... және А.О. Эдельштейнмен сипатталды.
Өздеріңіз көріп отырғандай әйел жынысты адамды ... ... ... әлі де ... ... ... отыр. Бұл біріншіден әйел
жынысты адамды зорлау ... кең ... ... үшін ... ... ... екіншіден бұл қылмыс кең таралып қана қоймай, оны ... де тез ... және ... жаңа ... ... болуда. БҰҰ-ның
өзі біздің қылмыстық заңдарымыздың қылмыстардың даму қарқынын қуып ... ... ... ... ... қылмыстық ұйымдасқан топ пен қылмыстық
қауымдастық жасайтын әйел жынысты адамды зорлаулардың ... ... Ал, ... заң ... бұл ... ... қауіптілік
дәрежесінің жоғарлығына қарамастан жай адамдар тобы мен алдын-ала сөз
байласқан адамдар тобы ... әйел ... ... зорлаумен бір бөлікте
қарастырған.
Тағы да бір айта кететін жайт әйел адамдарға күш қолданудың ... ... ... Бұған қазіргі кездегі дамушы мемлекеттерден
дамыған мемлекеттерге әйел адамдарды жезөкшелікпен айналысуға ... ... ... ... ... ... әлі ... дейін осындай
құбылыстардың өз ішіндеде орын алып ... ... ... халықаралық
деңгейде қабылданған құжаттарды басшылыққа ала ... өз ... ... ... ... ... келсек қазіргі кездегі Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының 1993 ... 23 ... №1 ... ... ... үшін жауапкершілікті реттейтін заңдарды ... ... ... ... қабылданған Қылмыстық кодекстің кейбір
нормаларына сәйкес келмейді. Осыған ... ... ... Соты әйел ... ... ... қатысты қолданыстағы Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... беруі тиіс деп
есептеймін және онда әйел жынысты адамды зорлауды оған ... ... ... ... ... ... ... түрлік объектісі “жеке түрдің қылмысы қол сұғатын қоғамдық
қатынастар”.
Зорлаудың тікелей объектісі әйелдің жыныстық еркі және ... ... ... ... ... ... ар-намысы болып табылады.
Қылмыстың жәбірленушісі тек қана әйел жынысты адамдар болады.
Зорлаудың объективтік жағы ... ... оның ... тыс, күштеп
жасалынған жыныстық қатынасты жасауында көрініс табады. Жәбірленушінің
қарсылық ... жеңу және ... ... ... ... ретіндегі қолданылған ... ... және ... тек
нәсіпқұмарлық зорлау құрбанына ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... (бірншіден, оның, туысқандарына
және жақындарына) қолданылады.
Субъективтік зорлаудың атқарушыларымен ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... ниетінің мәндік
мазмұны олар атқарушы жасайтын ... ... ... ... ... ... ... ҚК-тің 117-бабының 1-бөлігінде көзделетін
аса ауыр зардаптарға келтін болсақ, олар қақасақана да, ... ... ... ...... есі дұрыс 14 жасқа толған адам ... ... ... ... ... субъект болып ер адамдар да,
әйелдерде бола ... ал ... ... ... осы ... тек қана ер адамдар болады.
Зорлауды жасайтын тұлғаларға жыныстар ... ... ... ... ... айналатын эгоизм,
анйналадағылардың пікірлерін және мүдделерін менсінбеу, өзін ... қою ... және ... болмауы және мінез-құлықтың
импульсивтік және аффектілік сипаты тән.
Зорлаудың жәбірленушілері болып тек қана ... бола ... ... жәбірленушілер қатарына зайыпты және жезөкше әйелді жатқызу
туралы мәселе көп уақыт даулы болды. Кейбір ... ... ... ... деп ... себебі күйеуінің әйелiмен жыныстық қатынасқа
түсуге әр уақытта құқығы бар деген. Және ... ... ... ... ... қолданылған физикалық зорлық-зомбылыққа ғана жауап беру
керек.
ҚК-тің 120-бабының 2-тармағында зорлаудың ... ... ... ... тобы, алдын ала сөз байласқан адамдар тобы немесе ұйымдасқан
топ жасаған зорлау.
б) өлтіремін деп ... ... ... ... немесе
басқа адамдарға қатысты аса ... ... ... жәбірленушінің соз ауруын жұқтырып алуына әкеп соқкан зорлау.
г) бірнеше рет немесе бұрын нәпсіқұмарлық сипаттағы зорлау әрекеттерін
жасаған адам.
Қылмыстық кодекстің 120-бабының ... ... өте ... ... ... ... ... өлуіне әкеп соқтырған;
б) абайсызда жәбірленушінің денсаулығына ауыр зиян ... ... ... ... өзге ауыр ... әкеп ... жәбірленушінің он төрт жасқа толмағанын көрінеу біле тұрып;
г) қоғамдық зілзала ... ... ... жаппай тәртіпсіздік
барысында жасалған зорлық үшін жауаптылық көзделген.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
І. Нормативтік-құқықтық актілер:
1. ... ... ... 1995 ... 30 ... ... ... қылмыстық кодексі. 16.07.1997 № 167
3. ССР Жоғарғы Сот Бюллетені. 1964, №3.
4. СССР Жоғарғы Сот Бюллетені. 1966.
5. СССР ... Сот ... 1972, ... Қазақ ССР Қылмыстық кодексіне түсініктеме.-Алма-Ата, 1966.
7. ҚР Жоғары Сот Пленумының 1993 жылғы 23 ... ... ... ... ... реттейтін заңнаманы соттармен қолдану
тәжірибесі туралы.»
8. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сот Пленумының қаулылары ... ... ... Алматы, 2000.
9. Қазақ ССР Жоғарғы Сот Пленумының қаулылары. ... ... ... ... Білім, Мәдениет және Денсаулық сақтау
Министрлігінің Денсаулық сақтау Комитетімен 1998 ... 4 ... ... зиян ... ... бағалаудың сот-
медициналық ережелері.
11. ҚР (Қазақ ССР) Жоғарғы Сот Пленумының қаулылар жинағы. 1961-1967.
Бірінші том. Алматы, 1997.
12. СССР ... Сот ... ... ... ... 2 ... М.,
1978.
13. РСФСР Қылмыстық кодексі. Баптар бойынша түсініктеме. М., 1932.
14. Голландия ... ... ... 2001.
15. ФРГ Қылмыстық кодексі /Неміс тілінен аударма. М., ... ... ... ... М., ... ... Қылмыстық кодексі. М., 2000.
ІІ. Арнайы әдебиеттер:
1. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық ... ... ... - ... Жеті жарғы,
2000.
2. Авдеев М.И. Судебно-медицинская экспертиза живых лиц. М., 1968.
3. Александров Ю.В. Борьба с ... (по ... ... ... на сосикание учен. степени канд. юрид. наук. Киев,
1970.
4. Анашкин Г. Квалификация изнасилования при отягчающих обстоятельствах//
Советская ... 1968, ... ... Л.А. ... ... ... в советском уголовном
праве. Диссертация на соискание учен. степени кандидата юрид. наук.
Ленинград, 1962.
6. Архив Кустанайского ... ... 1999 ... ... С.Н. Личность преступника и проблемы крминального насилия.
М., 2000.
8. Ахметшин М., ... Н.Х., ... А.А. ... ... КНР. М., ... Антонян Ю.М., Врящагин В.А. и др. Серийные ... ... ... ... С.Я., ... А.М. Ответственность за преступления против
личности по уголовному кодексу ... ССР. ... ... ... Я.М. Уголовная ответсвенность и ее ... ... ... М., 1963.
12. Блиндер Б.А. Ответственность за изнасилование по советскому уголовному
праву (по материалам Узбекской ССР). Автореферат дисс. на ... ... ... ... ... ... 1966.
13. Блиндер Б.А. Уголовно-правовая охрана свободы и достоинства женщины.
Ташкент, 1970.
14. Гаухман Л.Д. Проблемы уголовно-правововой ... с ... в ... ... ... ... М.А. ... право социалистических государств. М., 1973.
16. Дагель П.С., ... Д.П. ... ... ... и ее
установление. Воронеж, 1974.
17. Даниэльбек Б.В. К вопросу об ответственности за ... ... ... ... ... ССР. // Ученые записки
Азербайджанского университета. Баку, 1964, №1.
18. Елемисов Г.Б. Изнасилование как тяжкое ... ... ... и
достоинства женщины. Караганда, 1976.
19. Ефимов М.А. Рецензия на книгу Ашитова З. ... ... ... законности”. (Соотношение воинских и
общеуголовнеых преступлений). Алма-Ата, 1976//Правоведение, 1978, №1.
20. Злобин Г.А., ... Б.С. ... и его ... М., ... ... А.Н. ... половых преступлений. М. 1974.
22. Игнатов А.Н. Ответственность за ... ... ... ... ... Т.В. ... ... Учебное пособие.
Свердловск. Юрид. Инст-т им. Руденко, 1988
24. Красиков А.Н. Преступления против личности. Саратов. ... ... Н.И. ... ... и квалификация преступлений.
Волгоград, 1976.
26. Курс ... ... ... ... ... Т.3, Ленинград,
1973.
27. Кудрявцев В.Н. Общая теория квалификации преступлений. М., 1999.
28. Куринов Б.А. Научные ... ... ... М., ... ... А.А. ... право Зарубежных государств. М., 1998.
30. Молдабаев С. ПРоблемы субъекта преступления в ... ... ... ... ... Мильман Л.Я. Импотенция. Л., 1972.
32. Наумов А. Совокупность в насильственных составных ... ... ... 1973, ... Натансон В. Половые преступления по Уголовному кодексу УССР и РСФСР.
Харьков, 1928.
34. Никифоров Б.С. Объект престулпения по ... ... ... М.,
1960.
35. Никифоров Б.С. Об умысле по действующему уголовному ... ... и ... 1965, №6.
36. Никифоров Б.С. Применение общего определения умысла к нормам Особенной
части УК//Советсткое ... и ... 1966, ... ... Р. Специальный субъект преступления. Алма-Ата. 1977.
38. Осипов ПП. Квалификация половых преступлений, совершенных в ... ... ... ... 1996. №5. ... Примаченков А.А. Проблемы борьбы с преступностью несовершеннолетних.
Минск, 1980.
40. Рарог И.А. Умысел ... ... при ... и ... ... и ... 1977, №1.
41. Рахметов С.М., Мукажанов А.К. ... ... ... ... ... 2003
42. Сущенко Ю.К. Стадии преступной деятельности в ... ... ... ... Сратовского юридияеского института. Вып.
XVI. Саратов, 1969.
43. Сташис В.В., ... М.И. ... ... ... ... ... ... право. Часть особенная. М., 1973.
45. Сущенко Ю.К. ... за ... ... против
несовершеннолетних по советсткому уголовному праву. Авторефереат дис.
На соискание учен. степени канд. юрид. ... ... ... ... Г.В. ... ... об объективной стороне престулпения. Ростов
на Дону, 1977.
47. Трофимов Н.И. Уголовно-правовая ... ... и ... ... Иркутск, 1973.
48. Фролов Е.А. Спорные вопросы общего учения об объекте преступления//
Сборник ученых ... ... СЮИ, 1969. ... Халиков А. Ответственность за ... ... ... (по ... Узбекской ССР). Автореферат дисс. на
соискание учен. степени канд. юрид. наук. Ташкент, 1975.
50. Хлынцов М.Н. Борьба с ... ... ... ... ... Автореферат дис. На соискание учен.
степени канд. юрид. наук. Саратов. 1966.
51. Шаргородский М.Д. Советское уголовное ... ... ... ... ... Я.Я. ... преступления. Душанбе, 1969.
-----------------------
[1] Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Ерекше бөлім: - Алматы: Жеті жарғы, 2000.
64 бет.
[2] Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Ерекше ... - ... Жеті ... ... ... ... В.Н. Общая теория квалификации преступлений. М., 1999. 59.бет
[4] Куринов Б.А. Научные ... ... ... М., ... ... М.А. Уголовное право социалистических государств. М., 1973.-73;
227.бет.
[6] Никифоров Б.С. Объект престулпенич по советсткому уголовному праву. ... ... ... Е.А. ... ... общего учения об объекте
преступления// Сборник ученых ... ... СЮИ, 1969. Вып. 10. ... ... Н.И. Объект посягательства и квалификация престулпений.
Волгоград, 1976.-25-27.бет.
[8] Курс советского уголовного права. Часть Особенная. Т.3, ... ... ... И.И. ... ... и ... ... 1976. 27 бет.
[10] Тимейко Г.В. Общее учение об объективной ... ... ... ... 1977. ... ... М.Г. ... гинекология и судебное акушерство. М., 1964. С.
128.; Попов В.Н. Судебная медицина. М., 1950. С. 337.; ... ... М.Г., ... В.М. ... ... ... М., 1935. 45 бет.
[12] Яковлев Я.Я. Половые ... ... 1969. С.111; ... ... в ... ... ... М., 1925. С. 14.; Хлынцов
М.Н. Борьба с ... ... ... ... ... Автореферат дис. На соискание учен. степени
канд. юрид. наук. Саратов. 1966. С.9.; Жижиленко А.А. ... ... 1925. С.12.; ... Б.А. ... за ... ... уголовному праву (по материалам Узбекской ССР). Автореферат
дисс. на соискание учен. степени ... ... ... ... 1966. ... Н.И. ... охрана духовного и физического развития
несовершеннолетних. Иркутск, 1973. С.208.; ... Б.В. К ... ... за ... ... по ... ... ССР. // Ученые записки Азербайджанского университета. Баку,
1964, №1.С.8.; Курс советсткого уголовного права. Т.У.М., 1971. ... С.Я., ... А.М. ... за ... ... личности
по уголовному кодексу Казахской ССР. Алма-Ата, 1961. С.60.; ... ... ... ... ... 1966. 206 бет.
[13] Гофман Э. Руководство по ... ... Спб., 1908. С. ... М.И. ... ... М., 1960. 390 ... ... Б.Н. Уголовное право. Часть Особенная. Казань, 1923. С.27.;
Осипов ПП. ... ... ... ... в ... ... Леннгр. ун-та. 1996. №5. Вып.І. С.152.;
Елемисов Г.Б. ... как ... ... ... чести и
достоинства женщины. Караганда, 1976. С.14.; Сущенко Ю.К. Стадии преступной
деятельности в составах половых преступлений// ... ... ... ... Вып. XVI. ... 1969. С.77.; Александров Ю.В.
Борьба с изнасилованиями (по материалам УССР). Автореферат ... ... ... ... ... ... ... Киев, 1970. С.7-8.; ... ... ... ... М., 11932. С.361.; ... ... М.И. Уголовно-правовая охрана личности. Харьков, 1976. ... А.Н. ... ... преступлений. М. 1974. 28 бет.
[15] Авдеев М.И. Судебно-медицинская экспертиза живых лиц. М., 1968. 287
бет.
[16] Анашкин Г. Квалификация изнасилования при ... ... ... 1968, №15.8 бет.
[17] Архив Кустанайского областного суда, 1999 год.
[18] Абельцев С.Н. ... ... и ... ... насилия.
М., 2000. 66 бет.
[19] Наумов А. Совокупность в ... ... ... ... ... 1973, №1. 11 ... ... Л.Д. Проблемы уголовно-правововой борьбы с насильственными
преступлениями в СССР. Саратов, 1981. 41.бет.
[21] Пионтковский А.А., ... В.Д. Курс ... ... ... ... М., ... 222-223 бет.
[22] Жижиленко А.А. Половые преступления. М., 1925. С.22.; Розенблюм Е.Е.,
Сердюков М.Г. ... ... ... 1936. ... Блиндер Б.А. Уголовно-правовая охрана свободы и достоинства женщины.
Ташкент, 1970.-8. бет.
[24] Александров Ю.В. Борьба с ... (по ... ... ... на ... ... степени канд.юрид. наук. Киев, 1970. 9
бет.
[25] Андреева Л.А. Состав перступления изнасилования в советском уголовном
праве. ... на ... ... ... ... ... наук.
Ленинград, 1962. 85-87 бет.
[26] Сущенко Ю.К. ... за ... ... ... по советсткому уголовному праву. Автореферат дис. ... ... ... ... ... ... ... 1966. 10 бет.
[27] Игнатов А.Н. Квалификация половых преступлений. 45 бет.
[28] Елемисов Г.Б. ... как ... ... против чести и
достоинства женщины. Караганда, 1976. 23 бет.
[29] ... М.И. ... ... ... лиц. М., 1968 ... ... ... Л.А. Состав престпления изнасилования в ... ... ... дисс. на соикание учен. стпени ... ... ... 1962. 9 бет.
[31] Игнатов А.Н. Квалификация половых преступлений. 52 бет.
[32] Постановление Пленума ... Суда РК “О ... ... ... ... ... за знасилование” от 23
апреля 1993 года.
[33] Постановление Пленума Верховного Суда РК “О ... ... ... ... ... за изнасилование” от 23
апреля 1993 года.
[34] Гаухман Л.Д. Борьба с ... ... М., 1969. ... ... М., ... Н.Х., ... А.А. Современное уголовное
законодателство КНР. М., 2000. 337 бет.
[36] Постановления Пленума ... Суда ... ... ... ... ... ... 2000. 27 бет.
[37] Моладабаев С. ПРоблемы субъекта ... в ... ... ... ... 1998. ... ... Р. Специальный субъект преступления. Алма-Ата. 1977. С.52.
[39] Брайнин Я.М. Уголовная ответвенность и ее основание совествком
уголовном праве. М., 1963. 219 ... ... Ю.М., ... В.А. и др. ... ... ... М.,
1997. 46 бет.
[41] Яковлев Я.М. ... ... при ... половых
преступления. Душанбе, 1966. 85 бет.
[42] Мильман Л.Я. Импотенция. Л., 1972. 98 ... ... Я.М. ... ... с.244.; ... ... за пловые престпления против несовершеннолетних ... ... ... ... на соискание учен. степени
кандидата юрид. ... ... 1966. 210 ... ... Я.М. Половые преступления. С.244.; Даниальбек Б.В. Половые
извращения и ... ... С.110.; ... Ю.К.
Ответственность за половые преступления ... ... ... ... ... ... дис. На ... учен. степени
канд. юрид. наук. Саратов, 1966. С.13.; Осипов П.П. Поолвые ... ... ... ... и система составов). Автореферат дис.
На соискание учен. степени канд. юрид. наук. Л., 1967. С.10.; ... ... за ... ... ... ... (по
материалам Узбекской ССР). Автореферат дисс. на соискание учен. степени
канд. юрид. наук. ... 1975. 5 ... ... ... Голландии. Санкт-Петербург, 2001. ... ... ... с нем. М., 2000. С.107.; ... ... М., 1998. С.51.; Малиновский А.А. Уголовное право Зарубежных
государств. М., 1998. 60 ... ... ... ... М., 2000. 71 бет.
[47] Игнатов А.Н. Квалификация половых преступлений. 78-82 бет.
[48] ... П.С., ... Д.П. ... сторона преступления и ее
установление. Воронеж, 1974. 4 бет.
[49] ... Я.М. ... ... С.204.; ... П.П. ... (ОБщее понятие, социальная сущьность и система составов).
Авторефреат дисс. на ... чен. ... ... ... ... ... А.Н. ... против личности. Саратов. 1999. С. ... А.А. ... ... М., 1925. С.17.; ... В.В., ... Уголовно-правовая охрана личности. Харьков. Преступления против
личности. М., 1964.-С.51.; Советское уголовное ... ... ... ... бет.
[50] Даниальбек Б.В. Половые извращения и ... ... ... ... Ш.С. ... ... ... свободы и достоинства ... ... ... за ... ... против несовершеннолетних (по
материалам Узбекской ССР). Авторефреат ... на ... ... ... ... ... ... 1975.-С.16.; Курс советсткого уголовного права.
Т.У.М., 1971.-С.174.; ... С.Я., ... А.М. ... ... ... личности по уголовному кодексу Казахской ССР. Алма-Ата,
1961. С.66.; Сущенко Ю.К. Разграничение составов половых ... ... ... ... 1963,. ... Уголовное
право. Особенная часть. М., 1939.-С.226.; Ткаченко В.И. преступления против
личности. М., 1981.-56 бет.
[51] Натансон В. Половые преступления по ... ... УССР и ... 1928. С.16.; ... кодекс РСФСР. Научный комментарий. Т.2.
Особенная часть. Свердловск, 1962.-184 бет.
[52] ... А.Н. ... за ... ... ... ... бет.
[53] Игнатов А.Н. Квалификация половых преступлений. М., 1974.-217 бет.
[54] Примаченовк А.А. Проблемы борьбы с ... ... 1980. 227 ... ... И.А. ... формальных преступления, при приготовлении,
покушении и ... ... и ... 1977, №1. 66 ... ... П.С., ... Д.П. Субъективная сторона преступления и ... ... 1974. 81 ... ... Г.А., ... Б.С. Умысел и его формы. М., 1972. С. 111.;
Ефимов М.А. ... на ... ... З. ... ... ... законности”. (Соотношение воинских и общеуголовнеых
преступлений). Алма-Ата, 1976//Правоведение, 1978, №1. С.126.; ... Об ... по ... ... қаконодательству //Советское
государство и право, 1965, №6. ... ... Б.С. ... ... ... к нормам Особенной части УК//Советсткое государство и
право, 1966, №7. 115 бет.
[58] Рарог И.А. ... ... ... при ... и ... ... и ... 1977, №1. 66 бет.
[59] Кригер Г.А. Еще раз о ... ... ... юстиция, 1967.
№3. С.7.
[60] Бюллетень Верховного Суда ССР., 1964, №3. С.20-21.
[61] Бюллетень Верховного Суда ... 1966, №3№ ... ... ... ... 1972, ... ... Г.А. Еще раз о смешанной форме вины// Советская ... С.7.; ... Б.С. ... сторона в “формальных”
пестулпения// Советское государство и прав, 1971, №3. С.117.
[63] Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. М., 1966. 14 бет.
[64] Волков Б.С. ... и ... ... ... 1968. 9 ... Котов Д.П. Мотивы преступлений и их доказывание. Воронеж. 1975. С.7.;
Саркисов Г.С. ... и ель ... ... ... и ... №3. 80-81 ... Кикнадзе Д.А. Потребность. Повеление. Воспитание. М., 1968. 75 бет
[67] Тарарухин С.А. Преступное поведение. Социальные и психологические
черты. М., 1974. 50 ... ... Т.Н. ... психология. Ташкент, 1964. 433 бет.
[69] Котов Д.П. Мотивы ... и их ... ... 1975. ... ... С.А. Установление мотива и квалификации преступления. Киев,
1977. 15-16 бет.
[71] ... П.С., ... Р.И. ... ... и ... ... 1977. 15-16 ... Уголовное право. Особенная часть. М., 1998. 125 бет.
[73] Яковлев Я.М. Половые преступления. 60 бет.
[74] Андреева Л.А. Состав преступления изнасилования в ... ... ... на ... ... степени кандидата юрид. наук.
Ленинград.
[75] Герцензон А.А. ... ... и ... М., 1970. 80 ... ... Л.А. ... преступления изнасилования в советском уголовном
праве. Диссертация на ... ... ... ... юрид. наук.
Ленинград, 1962. 201 бет.
[77] Игнатов А.Н. ... ... ... 109 бет.
[78] Сборник постановлений Пленума Верховного Суда Республики Казахстан
(Казахской ССР). 1961-1967. Первый том. Алматы, 1997. 292 ... ... ... ... ... Суда ... Казахстан
(Казахской ССР). Первый том. 293 бет.
[80] Сборник постановлений Пленума Верховного Суда СССР. 1924-1977. Часть
2. М., 1978. 194 ... ... ... ... Суда ... ССР. ... 1984. ... Джекебаев У.С. Основные принципы уголовного права Республики Казахстан
(сравнительный комментарий к книге Дж. Флитчера и А.В.Наумова ... ... ... ... 2001. 210 ... Пионтковский А.А. Учение о преступлении. М., 1961. 583 бет.
[84] ... А.Н. ... ... ... М. 1974. 126 бет.
[85] Яковлев Я.М. Половые преступления. Душанбе, 1969. 152 бет.
[86] Шаргородский М.Д. Советское уголовное право. ... ... ... 163 ... ... С.А. Курс ... ... права. Часть Особенная. Том
І. Л., 1968. 50 бет.
[88] ... Я.М. ... ... 155 ... Курс советского уголовного права. Т. V. 1976 121 бет.
[90] Пионтковский А.А. ... В.Д. Курс ... ... ... ... М., 1955. Т.1. 630 ... Яковлев Я.М. половые преступления. С.149.; Хлынцов М.Н. Расследование
половых преступлений. Саратов, 1965. С.9.; ... А.Н. ... ... ... ... ... Верховного Суда РК “О практике применения судами
законодательства, регламентирющего ответственность за изнасилование” от ... 1993 ... ... ... ... А.Н. ... ... преступлений. 154 бет.
[94] Хлынцов М.Н. Расследование половых преступлений. Саратов. 1965. 11
бет.
[95] Елемисов Г.Б. Изнасилование как тяжкое преступление ... ... ... женщины. Караганда, 1976. 91 бет.
[96] Яковлев Я.М. Половые преступления. Душанбе, 1969. 58 бет.
[97] Блиндер Б.А. ... ... ... и ... ... ... М.Н. Расследование половых преступлений. 1965. 85 бет.
[98] Правила судебно-медицинской оценки тяжести ... ... 4 ... 1998 года Комитетом здравоохранения ... ... и ... ... ... Игнатов А.Н. Квалификация половых преступлений. 134 бет.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмысқа қатысу39 бет
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
Жыныстық қылмыстар91 бет
Шығармаларға әлеуметтік талдау16 бет
Автомобильді не өзге де көлік құралдарын заңсыз айдап әкету үшін қылмыстық жауаптылық83 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Адам ұрлау үшін қылмыстық жауаптылық4 бет
Ескіру мерзіміне байланысты жауаптылықтан босату24 бет
Заң алдындағы жауаптылық және оның қағидалары58 бет
Кісі өлтірудің жауаптылықты жеңілдететін түрлері38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь