Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстарының құрамы мен құрылымы

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен рөлі ... ... ... ... ... ... .4
1.2. Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.3 Бюджет процесін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15

2 МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ КІРІСТЕРІ МЕН ШЫҒЫСТАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫ МЕН ҚҰРЫЛЫМЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.1. Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстары ... ... ... ... ... ... ... .21
2.2 Мемлекеттік баждар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
2.3 Бюджет балансы. Бюджет тапшылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
1МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК..............................4
1.1 Мемлекеттік ... ... мәні ... ... жүйесі және ... ... ... ... ... БЮДЖЕТТІҢ КІРІСТЕРІ МЕН ШЫҒЫСТАРЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасында орта
мерзімді кезеңде мемлекеттік қаражатты жұмсаудың басым негіздері, ішкі және
сыртқы борыш жөніндегі ... ... ... орындау, жаңа
берешектердің жинақталуына жол ... ... ... ... қамтамасыз ету, зейнетақымен қамсыздандару реформасын қолдау және
инвестицнялық қызметті ... ... ... ... заңнамасымен айқындалған салықтық және басқа да түсімдер
есебінен қалыптастырылатын және ... ... ... бар ... ... ... ... ведомстволық бағынышты
мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржымен ... және ... ... ... ... бар қаладағы) мемлекеттік
саясатты іске асыруға арналған орталықтандырылған ақша қоры ... ... бар ... ... болып табылады.
Қазақстандық бюджет ... ... ... ... ... ... ... келеді, өйткені ол елдің
ең маңызды қаржы ағымдарының қозғалысын ... ... ... ... ... бағыттарына салықтық, әкімгерлеуді
жақсарту және бюджеттік бағдарламалау ... ... ... курстық жұмыста мемлекеттік бюджеттің экономикалық, ... мен ... ... мен ... ... ... ... жүйесі, жаңа бюджеттік процестің
мазмұны баяндалған.
1МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1. Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен ... ... ... зор әр ... жеке ... көзге түсетін оқшауланған сфераларды бөліп көрсетуге
болады. ... ... ... ... субъектілермен және
халықпен қалыптасатын қаржы қатынастары жалпы қоғамдық өнімді ... ... ... құрайды және қоғамдық қажеттіліктерді
қанағаттандыруға арналған ... ақша ... ... ... байланысты болады. Қаржы қатынастарының бұл ... ... " ... экономикалық мазмұнын құрайды. ... ... ... ... ақша қорын жасау және оны
ұдайы өндіріс пен қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттаңдыру ... ... ... ... құнын бөлу және қайта бөлу процесінде
мемлекет пен ... ... ... ... арасында пайда болатын
экономикалық қатынастарды білдіреді.
Қаржы қатынастарының белгілі бір ... ... ... ең алдымен жалпы қаржы категориясынан ажырататын өзгеше белгілер
тән: бюджет қатынастарының бөлгіштік сипаты бар, ... ақша ... ... ... ақша ... ... және ... жүреді. Сонымен бірге, бюджет қатынастарына белгілі бір өзіндік
ерекшелік тән, ... ол ... ... ... белгілердің шеңберінен
шықпайды.
Құндық бөліністің айрықшалықты сферасы ретінде мемлекеттік бюджет мына
өзгеше белгілермен сипатталады:
1) мемлекеттен ... ... ... бір ... ... және
оны қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланумен ... ... ... экономикалық нысаны болып табылады;
2) құнды жасау және оны тұтыну процесін ... ... ... және ... ... ... ететін өндірістік емес сфера
қаржысынан мемлекеттік бюджеттің ... ол ... ... ... ... ... ... қызметтің сфералары
арасында құнды қайта бөлуге ... ... ... оның тауар нысанындағы қозғалысымен тікелей
байланысты емес құндық бөліністің стадиясын білдіреді және одан ... ... ... ал ... ... материалдық өндірісте де,
өндірістік емес сферада да тауар-ақша қатынастарымен тығыз ... ... кез ... ... экономикалық категория сияқты,
өндірістік қатынастарды білдіреді және оларға ... ... ... ... болады: бюджет катынастары мемлекеттің
орталъщтандырылган ақша ... ... ... ... ... ... болып жатқан нақты экономикалық (бөлгіштік) процестер
мемлекеттің жұмылдыратын және ... ... ... ... ... ... ... бұл қоғамдық өнім мен ұлттық ... ... ... ... ... және ... ... өңдіріс,
халыққа әлеумсттік-мәдени қызмет көрсету, қорғаныс және ... ... ... үшін ... түсетін бөлігі қозғалысының
объективті шарттасылған экономикалық нысаны. Бюджеттік қордың қалыптасуы
мен ... ... бөлу жәнс ... ... ... оның ... білдіреді.
Мемлекеттік бюджет экономикалық категория ретіндс жалпы қаржы сияқты
бөлу және бақылау функцияларын ... Бұл ... іс ... мәні мен ... ... қатынастарының қаралған айрықшалығымен
айқындалды. Бөлгіштік функцияның іс-әрекетінің ... ... ... ... құны ... ... ... ұлттық шаруашылықтың
секторлары, аумақтар, салалар, жеке шаруашылық ... ... ... ... ... ... бүгінде Қазақстанда жалпы
қоғамдық өнімнің шамамен 10% және жалпы ішкі өнімнің 20% ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджст
бөлгіштік функция шеңберінде қосалқы функцияларды, атап айтқанда: ұлттық
табыс пен жалпы ішкі ... ... ... ... ... реттеу және
ынталандыру; әлеуметтік саясатты қаржымен қамтамасыз ету; ... ... ... ... және ... бақылау
жасау сияқты сипатты функцияларды орындайды. Бақылау функциясы ... ... ... ... ... ... ... дамуының
қажеттіліктеріне сай келетіндігінде, бөлудің ұнамсыз барысынан ауытқуын
анықтау және ... жою ... ... бюджеттің сан қырлы маңызын ескере отырып, оны ... ... және ... ... ақша ... ғана ... сонымен бірге негізгі қаржы ... ... ... ... ... ... үғымы ретінде қарауға
болады. Мәселен, мемлекеттік бюджетте қоғамдағы барлық ... ... ... ... ... ... ...
салықтар, мемлекеттің шығыстары, мемлекеттік кредит, мемлекеттік қарыздар
және т.б. өзінің шоғырланған көрінісін ... ... ... қаржы жоспары ретінде сипатталады. Ол нақты кезеңге, ... ... ... бюджеттің кірістерін, шығындарын, орталықтандырылған
қаржы ресурстарының шешуші бөлігінің қозғалысын анықтайды. Бюджетті ... ... деп ... оның ... табысты қайта бөлудегі маңызды
орнын, қаржы жоспарларының жүйесіндегі басымдық ... ... ... ... ... рөлін айқындайды. Негізгі қаржы жоспары
мемлекеттің қаржылық қызметінің жемісі болып табылады. Елдің негізгі қаржы
жоспарының ... ... ... жыл ... ... ... туралы заңына сәйкес сөзсіз орындауға жатады.
Мемлекеттік бюджет ұлттық экономиканы басқарудың басты ... Ол ... ... ... ақша қорын жасау мен
пайдаланудың ... мен ... ... ... табылатын бюджеттік
механизм арқылы ықпал ... ... ... ... ... ... ... рөлі осында көрінеді. Экономиканы ... ақша ... ... ... ... оны жасау мен
бөлудің нысандары мен ... ... ... ... ... ... ... бөлу жолымсн жүзеге асырылады.
Ақырында, мемлекеттік бюджет орындалуы міндетті мемлекет заңдарының
бірі болып табылады (мысалы, ... ... ... ... ... ... ... бюджетті осы жоғарыда айтылғандардың жиынтығы ретінде ... (1 ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... |
| ... ... заңы | ... дамуды | ... ... | |
| ... ... ... |Мемлекеттің | ... ... ақша ... ... ... | ... | | ... | | |
| ... ... ... ... ... көшу жағдайында мемлекеттік бюджеттің қаражаттары
ең алдымен экономиканың құрылымын қайта құруды, кешенді мақсатты бюджеттік
бағдарламаларды ... ... ... ... ... ... және халықтың табысы аз ... ... аз ... ... ... сондай-ақ
денсаулық сақтау, білім беру және мәдениет мекемелерін әлеуметтік қорғауға
бағытталуы тиіс.
Шығындар мен ... ... ... ... мен ... және ынталандырудың, өндіріс тиімділігін арттырудың ... ... ... ... процесінде бюджет ұлттық шаруашылықтың ... ... емес ... ... ... ... етеді.
Мемлекеттің ақша қорын жасау және пайдаланудың негізгі қаржы жоспары бола
отырып, бюджет барлық ... ... ... және ... ... Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы
Мемлекеттік органдардың өздерінің ... ... үшін ... ... ... ... ... болуы тиіс. Осы мақсатпен әр елде
аймақтардың шаруашылығын, әлеуметтік сферасын, әрбір әкімшілік-аумақтық
бірліктерді абаттандыруды, заң ... ... ... ... ұстауды
және басқа шараларды қаржыландыру үшін олардың ақша ресурстарын жұмылдыруды
қамтамасыз ететін бюджеттер тармақтарының ... ... ... ... ... мен шығындарын қалыптастыру, оларды
теңдестіру процесінде заңмен реттеліп отыратын белгілі бір ... ... ... ... Осы ... ... — бюджет жүйесін
ұйымдастыру мен құрудың қағидаттары, оның буындарының өзара қатынастары ... ... ... ... ... ...... құрайды,
Дүниежүзінің әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... даму деңгейіне және
нақтылы мемлекеттің басқа айрықша ... ... ... ... ... ... бюджет жүйесі алады, ол экономикалық
қатынастарға және құқықтық нормаларға негізделген ... ... ... ... ... ... мен қатынастарының жиынтығын
білдіреді. Әр түрлі елдердің ... ... ... ... бюджеттердің
жекелеген түрлерінің саны жағынан түрліше ... ... ... ... құрылысы мен аумақтық бөлінісіне байланысты болады.
Бюджет ... ... ... ... құрылымымен
анықталады. Мемлекеттің федеративтік және унитарлық құрылымы болуы мүмкін.
Федеративтік мемлекеттерде бюджет жүйесі үш буыннан
түрады:
мемлекеттік бюджет немесе федералдық ... ... ... ... ... ... (АҚШ-та — штаттардың, ГФР-да—жерлердің
(ландтардың), Канадада — ... ...... ... ... ... ... екі буынды бюджет ... ... ... ... және ... жатқан жергілікті
бюджеттер. Екі жағдайда да бюджеттсрдің оқшаулану мен дербестігінің түрлі
дәрежесі ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
процестерді басқаруды орталықтандыру деңгейіне байланысты ... ... ... белгілі бір реттеуші рөл орталық ... ... ... ... ... құрлымының унитарлық
типімен анықталады, ... ...... ... ... нысаны және сайланатын Парламенті бар унитарлық мемлекет.
Қазақстан Республикасында жиынтығында мемлекеттік ... ... ... және ... ... ... мынадай бюджеттер
жұмыс істейді (2 сызбаны қараңыз):
2 сызба. Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі
|Қазақстаң Республикасының ... ... ... ... |
|Мемлекеттік (төтенше |
|мемлекеттік) бюджет |
|Жергілікті ... ... ... |
|Республикалық ... бар қала ... ... ... ... ... |
|Ауданның |
|(облыстық ... бар ... ... ... бар ... ... |
|Астана |
|ауданының ... |
| ... ... мен ... ... |
| ... төтенше немесе соғыс жағдайында төтенше ... ... ... және ... ... жылы ... Республикасының бюджет жүйесі түбірлі өзгерістерге
ұшырады. Бұған ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттері сияқты, КСРО-ның мемлекеттік
бюджетіне кірді, оңда ел ... ... ... ... ... ... ... бюджеттер де қамтылып көрсетілді. Ол одақтық бюджеттен, 15
одақтас республиканың мемлекеттік бюджеттерінен және мемлекеттік әлеуметтік
сақтандыру бюджетінен тұрды. ... ... ... жж. ... ресурстарының жалпы ауқымының 52-50% тиді, оның 35% республикалардың
республикалық бюджеттерінің және 15% жергілікті бюджеттердің қарамағында
болды.
Бюджет кодексіне ... ... ... ... өтелетін
операцияларды есепке алмағанда, республикалық және жергілікті бюджеттерді
біріктіретін, талдамалық ақпарат ретінде ... және ... ... ... ... және ... (муниципалдық) бюджеттер
кез-келген басқа мемлекеттердегідей Қазақстан Республикасы қаржы жүйесінің
орталық ... ... ... ... ... атрибуты және оның
егемендігінің негізі. Бюджеттің көмегімен тиісті ... ... ... ақша ... ... бұл ... олардың жалпы
маңызды міндеттерін орындауды қамтамасыз етеді, мемлекеттік билік пен
жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... Бюджеттерде мемлекеттің қаржы ресурстарының аса
ірі бөлігі ... ... ... ... ... қаржы саясатын ойдағыдай жүзеге асыру үшін қажет.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... бюджет — бұл салықтық және басқа да түсімдер ... және ... ... ... ... ... ... мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржымен
қамтамасыз етуте және мемлскеттік ... ... ... бағыттарын
жүзеге асыруға арналған орталықтандырылған ақша қоры.
Жергілікті бюджет (әкімшілік-аймақтық бірліктердің бюджеттері)—облыстық
бюджет, республикалық маңызы бар ... ... ... ... маңызы бар қаланың) бюджеті.
Бюджет кодексімен айқындалған салықтық және басқа да түсімдер есебінен
қалыптастырылатын және ... ... ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың, ... ... ... ... ... мен ... ... етуте және тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте
мемлекеттік саясатты іске асыруға ... ... ақша ... ... республиксшық маңызы бар қала, астана бюджеті болып
табылады.
Қазақстан Республикасының бюджет ... ... ... ... барлық бюджеттердің бірлігі, дербестігі, толықтығы, ... ... және т.б. ... ... ... ... бюджет жүйесін ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым толық көрінді. Қазіргі кезде биліктің жергілікті
органдарының дербестік ... және ... ... ... иелену
жөніндегі құқықтардың берілуімен байланысты бұл қағидат біршама әлсіреді.
Бюджет жүйесінің ... ... ... ... қамтамасыз етуге
бағытталған және ең алдымен Қазақстан Республикасы егеменді ... ... және ... ... ... ... Ол реттеуші кіріс
көздерін пайдалану арқылы барлық деңгейдегі бюджеттердің өзара іс-қимылына,
төменгі деңгей бюджеттерінің теңгерімділігі үшін оларды ... ... ... ... ... ... және аумақтық бюджет қорларын
жасауға да негізделген.
Бюджеттердің бірлігі ... ... ... ... ішінде Үкімет бекіткен бірыңғай бюджеттік сыныптамасын, бюджет
процесін жүзеге асырудың бюджет ... ... ... ... ... ... ... саясатын қоса бірыңғай әлеуметтік-
экономикалық саясат арқылы іске асырылады.
Алайда ... ... ... ... ... маңызды қағидаты
болып отырған оның жеке ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі бюджеттердің арасындағы
түсімдерді тұрақты бөлуді ... және ... ... бағыттарын
анықтайды.
Биліктің әрбір органы өз бюджетін жасайды, бекітеді және оны ... жеке ... ... ... көздері мен шығыстарды бөлуді
шектейтін айқын құқықтар белгіленген. Жергілікті бюджеттердің атқарылуы
барысында қосымша ... ... ... ... ... ... ... бюджетке алып қоюға, тиісті өтемсіз жергілікті
бюджеттерге қосымша шығыстарды жүктеуге жол ... ... ... ... түрлерінің шығыстары осы аумақтың (аймақтың) әлеуметтік-
экономикалық даму мәселелерімен және ... ... ... ... ... ... Бюджет қаражаттарын пайдалана отырып,
өзара талаптарды есепке алу сияқты бюджет қаражаттары бойынша талаптардан
да ... жол ... ... ... ... ... барлық қаржы
операцияларының, оның жинайтын барлық түсімдерінің және ... ... ... ... және бюджет заңнамаларында
белгіленетін барлық түсімдердің толық тізбесінің ... және ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз
етіледі. Сөйтіп, ол мемлекеттік билік пен ... ... ... мсн ... ... ... ... объективтік
қажеттігін қамтып көрсетеді. Осыған байланысты ... ақша ... ... шығыстарының көлемі мен нақтылы бағыттарын айқындау қажет.
Бюджет іске асатындай болуы ... ... ... және ... ... даму ... ... қажеттілікті есепке
алу қажет. Дүниежүзілік практикада бұл ... ... ... оны ... бюджетке кірістерінің дербес көздері бар ... ... ... ... аса көп ... жүктейтіндіктен орынды деп
есептелмейді. Қазақстанда мемлекеттік қаражаттарды ... ... ... ... 1998 ... ... ... бюджеттен тыс қорлардың—зейнетақы, ... және т.б. ... ... енгізілген.
Реалистік қағидаты—параметрлердің экономиканың ағымдағы жай-күйінің
көрсеткіштеріне, сондай-ақ Қазақстанның және аймақтардың ... ... ... ... сәйкестігі. Бюджеттің
реалистігіне ішкі және ... ... ... ... туралы
Президенттің Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауына ... ... ... ... дамуының индикативтік
жоспарының, аумақтарды дамытудың экономикалық және ... ... ... келтіру арқылы қол жеткізіледі.
Сондықтан оның көрсеткіштері көпнұсқалық есеп-қисаптармен негізделуі ... ... ... ... ... ... ... терең талдаудың нәтижесі, болжамдық бағалау есепке
алынуы қажет. Дүниежүзілік практика ... ... ... ... ... ұзақ ... ... сондай-ақ оларды нақтылы
жағдайлардың өзгеруіне байланысты қаржы жьшы ішіңде түзетуді ... ... ең ... жеке ... жоспарын, сметаларды және жалпы
тиісті деңгейдің ... ... ... ... қол ... ... бюджет тізімдемесін бұрмалауды болдырмау және
бұзылуын жою үшін қажет. Ол ... ... ... ... ... ... сомалардың бюджеттік арналымдардың
атқарылуына сәйкестігін алдын ала қарастырады. Нақтылық дамудың ... ... ... ... және ... ... ... кірістердің барлық көздері мен шығыстар
бағыттарының есеп-қисаптарының негізділігімен анықталады.
Транспаренттілік қағидаты—бюджет ... ... ... актілерді, бекітілген бюджеттерді және олардың атқарылуы туралы
есептемелерді, мемлекеттің фискалдық саясатына ... ... ... ... жариялау, бюджет процесінің ашықтығы, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... органдарының бюджет
қатынастары сферасында бұрын қабылдаған шешімдерінің сақталуы.
Тиімділік пен ... ... ... ... қарастырған нәтижеге жету үшін қажетті бюджет ... ... ... отырып белгілі бір нәтижелерге жетудің
қажеттігіне қарай бюджеттерді ... және ... ... ... ... ... аймақтың
әлеуметтік-экономикалық дамуының басты бағыттарына сәйкес жүзеге асыру.
Жауапкершілік ... ... ... бюджет
заңнамасын бұзғаны үшін жауапқа тарту.
Бюджеттердің ... ... ... ... мен алдағы қаржы
жылына арналған бюджет туралы заң мен өткен кезеңдегі олардың атқарылуы
туралы есептердің жариялануы ... ... ... жүйесін құрудың барлық қағидаттары өзара үйлестірілген ... ... ... олар ... ... ... Бюджет кодексінде, "Жергілікті өкілді және атқарушы органдар туралы",
"Қазақстан Республикасының жергілікті мемлексттік басқару туралы" ... және ... да ... ... ... көрсетілген.
Нақтылы жағдайда бұл қағидаттардан жиі ауытқиды. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... және
бюджеттен тыс қорлар пайда болады. Нақтылық қағидаты да өзінің маңызын
жоғалтып ... әр ... ... тыс ... ... ... ... олар
арқылы мемлекет қаржы қатынастарын саралауға ұмтылады.
Бюджет жүйесі реттеуші кіріс көздерін пайдалану, мақсатты және аймақтық
бюджет ... ... ... ... ... бөлу ... жүзеге асырылатын
барлық деңгейлер бюджеттерінің өзара іс-қимылына негізделген.
Бюджеттік алынымдар — заңнамалық ... ... ... бекітілген сомалар шегінде төменгі бюджеттердің жоғарғы
бюджеттерге беретін ресми трансферттері.
Субвенциялар-төемнгі бюджеттердің ... ... ... және ... шешімдерімен бекітілген сомалар шегінде
алатын ресми транферттері.
Реттеуші кіріс көздері ... ... және ... ... ... берілген кірістер - бұл түгелдей немесе ... ... ... ... бюджет қаражаттары.
Реттеуші кірістер — жоғарғы бюджеттен төменгі бюджетке нығайту үшін
бағытталатын қаражаттар.
Бекітіп берілген және ... ... ... ... ... биліктің әрбір деңгейінде жиынтық бюджеттердсгі түсімдердің көлемі
жалпы алғанда олардың функцияларын жүзеге асыру үшін ... ... ... ... жағынан баланстандырылған деп есептеледі.
Деңгейлес теңгерімділік— биліктің тиісті деңгейлерінің жеке ... ... ... ... мен шығыстардың жалпы сәйкестігі.
Сатылас теңгерімділікке жету—жалпы ... ... ... теңгерімділікке жету - теңдестірудің II-кезеңі, ол Қазақстанда
бюджеттік алынымдар мен ... ... ... ... ... ... ... бюджеттерінің қаржы
өкілеттіктерінің келісілмегендік және олардың өкілеттіктері мен кірістерін
қамтамасыз ету ... бар: ... ... ... ... ... бөлу саясатындағы тұрлаусыздық. Бюджетаралық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... Мұндай саясат аумақтарды шығыстардың неғұрлым жоғары
нормативтерін қаққылауға бағдарлайды. ... ... ... ... бұл ... ... ... Бюджет процесін ұйымдастыру
Бюджеттік процесс — бюджетті жоспарлау, әзірлеу, қарау, бекіту, ... ... ... ... атқарылуы бойынша бюджет есебі мен
есептемені ... ... ... ... сонымен бірге
байланыстырылған ... ... мен ... ... ... ... ... Бюджеттік процестің барлық
стадиялары өзара ... және ... ... ... ... ... бірге саяси өмірінің тікелей бейнеленуі болып табылады.
Қазақстан Республикасында бюджеттік процесс ... ... ... жергілікті мемлекетгік басқару туралы", жыл сайынғы
"Республикалық бюджет туралы" ... және ... ... ... ... жүргізіледі. Бұл зандар әр түрлі ... ... ... пайда болатын қаржы қатынастарын ... және ... ... ... ... ... ... бақылау тәртібін белгілейді.
Бюджеттің жобасын уақтылы және сапалы әзірлеу мен ... ... ... ... ... жасауды қамтамасыз ету мақсатымен Қазақстан
Республикасының Президенті бюджеттік комиссияны құрады, ол ... ... оның ... ... ... ... ... кіреді:
алдағы үш жылдық кезеңге орта мезгілді фискалдық саясат жөнінде
ұсыныстар талдап-жасау;
тиісті ... ... ... ... жобаларының көрсеткіштерін
айқындау жөнінде ұсыныстар талдап-жасау;
алдағы үш жылдық кезеңде және жоспарланып ... ... ... ... бюджеттік бағдарламаларды іріктеу, орта мерзімді
фискалдық саясатты негізге ала ... ... іске ... ... ... ... талдап-жасау;
республикалық немесе жергілікті бюджеттердің шығыстарын ұлғайтуды
немесе түсімдерін қысқартуды көздейтін ... ... ... ... ... ... қаржы жылына арналған бюджеттерді нақтылау ... ... ... іске асырылуын бағалау нәтижелерін ... олар ... ... ... және өзге де өкілеттіктер.
Бюджеттік ... ... ... ... ... ... көлемін және басымдықты ескере отырып мемлекеттің ... даму ... ... ... пайдалану бағыттарын айқындау
жөніндегі ұсыныстарды әзірлеу процесі болып табылады.
Бюджет бір ... ... ... ... ... жылына арналған
бюджеттің жобасымен бір мезгілде алдағы үш жылдық кезеңге ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Президенті айқындайды, жергілікті бюджеттердің жобаларын
әзірлеу тәртібін Үкімет айқындайды.
Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін ... ... ... орта ... ... Үкіметтің алдағы үш
жылдық кезеңге арналған орта мерзімді фискалдық саясаты, мемлекеттік,
салалық (секторалдық) ... ... ... ... ... және ... ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттары
туралы жыл ... ... ... және ... ... ... ... атқарылу нәтижелері, республикалық бюджеттік
бағдарламалардың тиімділігін ... ... ... ... ... бюджет жобасын әзірлеу үшін негіз болып табылады.
Республикалық бюджет жобасын әзірлеу ... ... ... ... ... ... ... түсімдердің болжамды көрсеткіштерін
айқындау;
2) ағымдағы бюджеттік ... мен ... ... ... ... лимиттерін айқындау;
3) республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік
өтінімдерді ... ... ... ... ... ... ... алдағы қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... ... ... ... ... орталық уәкілетті орган үш ... ... ... ... ... ... ... және орта
мерзімді фискалдық саясат негізіңде бюджет құрылымына сәйкес алдағы ... ... ... бюджет түсімдерінің болжамды көрсеткіштерін
айқындайды және оларды Республикалық ... ... ... Ол ... ... ... 5 маусымына дейін алдағы қаржы жылына
арналған республикалық бюджет
түсімдерінің болжамды көрсеткіштерін қарайды және олар ... ... ... ... шығыстарының лимиттерін бюджеттік жоспарлау
жөніндегі орталық ... ... ... ... ... бюджет қаражатын жұмсаудың басым бағыттары, ... ... жол ... шекті мөлшері, орта мерзімді фискалдық
саясатта айқындалған басқа да ... ... ... ... шекті мөлшері және орта ... ... ... да макроэкономикалық көрсеткіштер, Республикалық ... ... ... ... жылына арналған республикалық бюджеткс
түсетін түсімдердің болжамды көрсеткіштері негізінде қалыптастырады.
Республикалық бюджет комиссиясы ... ... ... 5 ... ... бюджеттік бағдарламаларға, бюджеттік даму бағдарламаларына
арналған ... ... ... және ... жоспарлау жөніндегі орталықты уәкілетті ... ... ... ... ... ... (бағдарламалар) бойынша өтінімдерін қарау ... ... ... капиталын қалыптастыруға және ұлғайтуға қатысу арқылы
жүзеге асырылатын ... ... ... ... және ... бюджет комиссиясы айқындаған,
бюджеттік даму бағдарламаларына ... ... ... ... ... қаржы жылы мемлекеттік, салалық, ... ... іске ... ... ... ескере отырып, басым инвестициялық ... ... заңи ... ... ... ... және ұлғайтуға
қатысу арқылы жүзеге ... ... ... ... ... және ... қаржы жылдың 15 маусымына дейін
Республикалық бюджет комиссиясының қарауына енгізеді.
Республикалық бюджет ... ... ... тізбе мен
ұсыныстарды қарайды, оларды қаржыландыру көзі мен тетігін және оларды ... ... ... ... ... ... айқындайды.
3. Республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік
өтінімдері бюджеттік ... ... ... уәкілетті орган белгілеген
тәртіппен: бірыңғай бюджеттік сыныптама;
ағымдағы бюджеттік бағдарламаларға арналған шығыстардың лимиті;
басым бюджеттік инвестициялық жобалар ... ... ... ... ... бюджет комиссиясы мақұлдаған үш
жылдық кезеңге арналған бюджеттік өтінім;
орта мерзімді жоспар;
орта мерзімді ... ... ... ... үш ... ... арналған бюджеттік өтінімдерді республикалық
бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері ... ... ... ... ... ағымдағы қаржы жылының 25 ... ... ... жөніндегі орталық уәкілеті орган белгілеген кестеге
сәйкес ұсынады.
Облыстардың, ... ... бар ... ... ... мақсатты трансферттерді және бюджеттік кредиттерді
қаржыландыруды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... орталық уәкілеті органға облыстар,
республикалық маңызы бар қалалардың, астана бөлінісінде осы ... ... ... ... ... Республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік
өтінімдері және бюджеттік жоспарлау жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті органның облыстық ... ... ... ... ... ... ... бюджеттен берілетін
мақсатты трансферттер мен бюджеттік ... ... ... ұсынысы
ағымдағы қаржы жылының 15 ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалардың әкімшілері ағымдағы қаржы
жылының 15 тамызына дейін ... ... ... ... және ... ... ... бюджет
комиссиясының шешімдерін сәйкес келтіреді және оларды бюджеттік жоспарлау
жөніндегі орталық уәкілетті органға ұсынады.
5. ... ... ... ... уәкілетті орган алдағы қаржы
жылына арналған республикалық ... ... ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның жобасын
жасайды және ағымдағы қаржы ... 15 ... ... ... Үкіметтің қарауына ұсынады.
Алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның жобасын
Үкімет ағымындағы жылдың 1 ... ... ... ... ... ... Президентінің Қазақстан Республикасының бүкіл
аумағында төтенше немесе соғыс жағдайын енгізу туралы жарлығы не ... ... ... ... ... ... енгізу төтенше
мемлекетгік бюджетті әзірлеу үшін негіз болып табылады.
Төтенше мсмлекеттік бюджет республикалық және жергілікті бюджеттсрдің
негізінде қалыптастырылады.
Тиісті қаржы ... ... ... бюджет туралы заң жобасының
мәтінінде:
алдағы қаржы жылындағы республикалық бюджет кірістерінің, шығындарынын,
операциялық сальдосының, таза бюджеттік кредит ... ... ... ... ... ... тапшылығының (профицитінің),
тапшылығын қаржыландырудың (профицитті пайдаланудың) көлемдсрі;
жалақының, зейнетақының, айлық есептік көрсеткіштің ең төменгі мөлшері;
жергілікті бюджеттерден ... ... ... ... ... ... бюджеттерге берілетін бюджеттік
субвенциялар көлемі;
Үкіметтің ... ... ... ... ... ... ... сомасы;
Қазақстан Республикасының мемлекеттік кепілдіктер беру лимиті;
үкіметтік борыш лимиті және басқа да қағидалар болуға тиіс.
Бюджет процесінде маңызды рөл ... ... ... ... ... ... ол тиісті қаржы жылына арналған ... ... ... ... мен ... ... туралы зандардың
жобаларын әзірлейді және оларды қарауға ... ... ... ... ... және табыс етудің тәртібін айқындайды.
Алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның жобасын
Үкімет ... ... жыл ... ... 1 ... ... Жоба Парламент палаталарының бірлескен отырысында
кемінде екі оқылымда қаралады.
Таяқылау ... ... ... ... ... ... ... дамуының орта мерзімді жоспары,
орта мерзімді фискалдық саясат және ... ... ... ... ... ... ... жобасы жөніндегі, ... ... ... ... ... баяндамаларын, сондай-ақ
Парламенттің палаталары уәкілеттік берген ... заң ... ... қоса ... ... оқылымда республикалық бюджет кірістерінің, шығыстарының,
операциялық ... таза ... ... қаржы активтерімен
жүргізілетін операциялар бойынша салъдосының, тапшылығының (профицитінің),
тапшылығын қаржыландырудың ... ... ... ... Келесі оқылымда тиісті жылға арналған республикалық бюджет
туралы заңның жобасы баптңның жобасы ... ... ... арналған республикалық бюджет Парламент
палаталарының бірлескен отырысында кемінде екі ... және ... 1 ... кешіктірілмей бекітіледі. Тиісті қаржы ... ... ... ... ... ... бірлескен
отырысында заң қабылдау арқылы жүзеге асырылады.
Парламен ағымдағы жылдың 1 желтоқсанына дейін ... ... ... ... ... ... қабылдамаған жағдайда Президент алдағы
қаржы жылының I тоқсанына арналған республикалық ... ... ... ... құқылы, ол республикалық бюджетті Парламент ... ... Бұл ... ... ... ... ... 30
желтоқсанынан кешіктірілмей алдағы қаржы жылына арналған республикалық
бюджет жобасының ... бір ... ... ... Бұл ... ... жылына арналған республикалық ... сол ... 1 ... ... тиіс. Бұл ретте аталған қаржы ... ... ... сол ... ... ... арналған республикалық
қаржы жоспары ескеріле отырып бекітіледі.
Алдағы қаржы жылына арналған Республикалық ... ... ... ... ... ... ... бірінші тоқсанына
арналған республикалық ... ... ... Жарлығы қосымшаларымен
бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.
Бюджеттік ... ... ... ... орган облыстың,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның (облыстық ... ... ... ... ... ... ... алдағы қаржы
жылына арналған облыстық бюджет, республикалық ... бар ... ... ... ... ... жасап, оны облыстың, республикалық
маңызы бар қаланың, астананың, ауданның ... ... бар ... ... ... ... ... жылына арналған облыстық бюджет, республикалық маңызы бар
қала, астана бюджеті жобасының түпкілікті ... ... және ... ... қаржы жылының алдындағы жылдың 15 қыркүйегінен, ал
аудандікі (облыстық ... бар ... 1 ... кешіктірілмей
аяқталады.
Шешім жобасының мәтінінде:
алдағы қаржы жылына арналған бюджет кірістерінің, шығындарының,
операциялық ... таза ... ... ... қаржы активтерімен
жүргізілетін операциялар бойынша сальдосының, тапшылығының (профицитінің),
тапшылығын қаржыландырудың, (профицитті пайдаланудың) көлемдері;
облыстық бюджеттен аудандар (облыстық маңызы бар ... ... ... ... көлемдері және аудандар (облыстық маңызы
бар ... ... ... ... ... ... ... атқарушы органның резерві мөлшері;
облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың ... ... ... ... ... ... жағдай бойынша борыш
лимиті және басқа да қағидалар болуға тиіс.
Жергілікті бюджет жобасы тиісті мәслихаттың ... ... ... ... ... ... жобасын талқылау
тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік әкімінің немесе жергілікті ... ... ... ... (адамдардың) тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің
орта мерзімді әлеуметтік-экономикалық даму ... орта ... ... және ... ... жылына арналған жергілікті бюджеттің
жобасы бойынша баяндамаларын, соңдай-ақ мәслихат ... ... ... ... ... бойынша қорытындысымен қоса
баяндамаларын кіріктіреді.
Тиісті қаржы жылына арналған жергілікті ... ... ... ... ... ... ... түсімдердің түсуін,бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуын
қамтамасыз ету, сондай-ақ бюджет тапшылығын ... ... ... ... ... орындау бюджеттің атқарылуы болып
табылады.Бюджеттің атқарылуы ағымдағы ... ... 1 ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ КІРІСТЕРІ МЕН ШЫҒЫСТАРЫНЫҢ ҚҰРАМЫ МЕН
ҚҰРЫЛЫМЫ
2.1. Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен ... ... ақша ... ... ... ... болып келетін бюджеттің жұмыс жасауы ... ... ... ... ... ... Ол ... жеке көзін білдіреді. Категориялардың екеуі де бюджеттің ... ... және ... ... ... ... ... кірістер
мемлекетті қажетті ақша қаражаттарымен қамтамасыз етеді, шығыстар
орталықтандырылған ... ... ... сәйкес
бөледі. Бюджеттің түсімдері кірістер, бюджеттік кредиттерді ... ... ... ... ... ... ... қарыздар, ал оның шығыстары шығындар, бюджеттік кредиттер,
қаржы активтерін сатып алу, қарыздар бойынша ... ... өтеу ... мен ... ... мен ... ... әлеуметтік-
экономикалық және тарихи жағдайларда жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... бағыттарына байланысты болады. Бұл кезде
мемлекет белгілі бір ... ... ... жэне ... ... ... мен әдістерін пайдаланады.
Нарықтық қатынастарға кошкенге дейін КСРО-ның мемлекеттік бюджетінің
кірістері мемлексттік кәсіпорындардың ақша жинақтарына негізделіп келді. ... ... ... ... 90% ... және негізінен екі төлемнен
— айналым салығы мен пайдадан алынатын төлемдерден ... Бүл жүйе ... 1990 ... ... өмір сүрді. 1980 жылдары ... ... ... ... және басқалары үшін ақы түрінде пайдадан алынатын
нормативті төлемдер қолданылып жүрген төлемдер жүйесін өзгертпеді және ... ... ... ... ... ... кірістердің қөзі салықтар немесе оларға бара-бар төлемдер
болып табылады. Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... мен ... ... ... ... ... және
салыстырмалы тұрақсыз сипаттағы салықтық емес қаражаттардың түсімдерімен
айқындалады.
Бюджет кодексінс сәйкес бюджеттің құрылымы мына ... ... ... ... емес түсімдер;негізгі капиталды
сатудан түскен түсімдер;ресми трансферттер түсімдері;
2) шығындар;
3) ... ... таза ... ... ... ... ... бюджеттік
кредиттерді өтеу;
5) қаржы активтерімен жасалатын операциялар бойынша сальдо:
қаржы активтерін сатып алу;мемлекеттің ... ... ... ... ... талшылығы (профициті);
7) бюджет тапшылығын қаржыландыру (профицитін пайдалану):қарыздар
түсімі; қарыздарды өтеу; бюджет қаражаты ... ... ... және ... атқарылуы туралы есептерді түзу
осы көрсетілген құрылым бойынша жүзеге асырылады.
Бюджеттің ... ... және ... міндетті төлемдер (салықтар
және бюджетке төленетін ... ... ... ... ... ... негізде берілетін, қайтарылатын сипатта болмайтын және
мемлекеттің қаржы активтерін сатумен байланысты ... ... ... ақшалар болып табылады. Салықтық емес түсімдер—бюджетке төленетін
міндетті, қайтарылмайтын ... ... ... ... ... ... ... берілетін ақша. Негізгі капиталды сатудан түсетін
түсімдерге мемлекеттік мекемелерге бекітіліп берілген мемлекеттік мүлікті,
мемлекеттік материалдық ... ... ... ... ... жеке ... ... немесе оларды тұрақты немесе уақытша жер
пайдалануға беруден, мемлекетке тиесілі материалдық емес ... ... ... ... ... ... түсімдері - бұл бюджеттің бір
деңгейінен екіншісіне Ұлттық ... ... ... ... ... ... қоспағанда, кірістердің нысаналы мақсаты
болмайды.
Бюджеттің шығындары — қайтарылмайтын негізде бөлінетін ... ... ... ... арналымы болады.
Бюджет шығындары мынадай түрлерге бөлінеді:
1) мемлекеттік мекемелердің қызметін қамтамасыз ететін шығындар;
2) ... ... жоқ ... ... мен өткізуге байланысты
шығындар;
3) мемлекеттік тапсырысқа арналған шығындар—мемлекеттік саясатты ... ... ... органдардың өздерінің тұтынуына арналмаған)
өндірілетін тауарларға (жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге) ... ақы ... жеке ... ... төлемдер—қызметкерлерге еңбегі үшін ақшалай
төлемдерден басқа, Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне сәйкес
жеке тұлғаларға ақша нысанындағы ... ... ... заңи ... ... ... және ... болып табылмайтын заңи тұлғаларды өтеусіз және қайтарусыз
негізде ... ... ... бір деңгейінен екіншісіне, сондай-ақ
Ұлттық ... ... ... және ... міндеттемелерді орындауға
арналған шығындардың өзге де түрлері.
Заңи тұлғаларға субсидиялар нақты саланы немесе қызмет аясын әлеуметтік-
экономикалық дамыту міндеттерін іске асырудың ... ... ... тәсілі
болмаған реттерде ғана Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде
көзделген жағдайларда берілуі мүмкін. Заңи ... ... ... ... орта ... ... ... айқындалады.
Ресми трансферттердің жалпылама сипаты да, нысаналы мақсаты да болуы
мүмкін. Нысаналы ... бар ... ... нысаналы трансферттер болып
табылады.
Республикалық және жергілікті бюджеттерді болжауға ... және ... ... ... ... ... болмайтын
қаржыландыруды талап ететін шығындарды қаржыландыру үшін республикалық ... ... ... ... пен ... ... резервтері құрылады.
Үкіметтің, жергілікті атқарушы органдардың резерві:
1) төтенше резервті;
2) шұғыл шығындарға ... ... ... ... республикалық маңызы бар ... ... ... ... маңызы бар қалалар) бюджеттерінің
кассалық алшақтығын ... ... ... ... ... және ... ... орган резервінің жалпы
көлемі тиісті бюджет түсімдері көлемінің екі пайызынан аспауға тиіс.
Үкіметтің және ... ... ... ... ақша бөлу
тиісті қаржы жылына арналған республикалық немесе жергілікті бюджеттерде
бекітілген көлемдер шегінде ... ... және ... ... ... қаржы жылы аяқталғаннан кейін күшін жоятын шешімдері
бойынша жүзеге асырылады.
Резерв құрамында көзделген ақша толық көлемінде пайдаланылған ... ... ... атқарушы орган қажет болған кезде ... ... ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет
туралы заңға немесе жергілікті ... ... ... шешіміне
өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы Үкімет немесе жергілікті атқарушы
орган резервтерінің ... ... ... ... енгізеді.
Үкіметтің немесе жергілікті атқарушы органның резервінен бөлінген ... жылы ... ... ... ... ... ... бағдарламасының әкімшісі бөлінген ақшаның пайдаланылмаған бөлігін
ағымдағы қаржы жылының соңына дейін ... ... ... қамтамасыз
етеді.
Үкіметтің және жергілікті атқарушы орғандардың резервтерін пайдалану
тәртібін Үкімет белгілейді.
"Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... кірістер мыналар болып табылады:
1) салықтық түсімдер, алымдар және ... да ... ... табыс салығы, қосылған құнға салынатын салық, ... ... ... ... ... ... ... мен көрсетілген қызметтерге және ... ... ... ... ... құн ... импортталатын
тауарларға акциздер, газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнайға салынатын
акциздер, жер қойнауын ... ... мен ... ... ... шикі мұнайға салынатын рента ... ... ... ... ... құралдарының жүріп өткені үшін
алым, телевизиялық және радиохабар ... ... ... ... ... үшін алынатын алым, теңіз, өзен кемелері мен
шағын көлемді ... ... әуе ... ... және ... ... құрылғыларды, дәрілік заттарды мемлекеттік
тіркегені үшін ... ... ... және ... ... телефон
байланысын бергені үшін, радиожиілік ... кеме ... су ... үшін ... ... ... және әкетілетін тауарларға
кеден баждары, отандық тауар өндірушілерді қорғау шаралары ретінде алынатын
баждар, консулдық алым, ... ... ... ... жеке ... ... үшін мемлекеттік баж, жүргізуші куәліктерін
және көлік құралдарын мемлекеттік тіркеу ... ... ... ... ... баж, ... ... кеңселері нотариустарының
нотариатгық іс-әрекет жасағаны үшін алынатын мемлекеттік баж және ... мен ... ... емес ... ... меншіктен алынатын кірістер
(республикалық мемлекеттік кәсіпорындар мен Ұлттық ... таза ... ... ... ... ... ... заңи тұлғаларға қатысу үлесіне кірістер, мүлікті жалға беруден
алынатын кірістер, Үкіметтің депозиттері, екінші ... ... ... ... ... ... республикалық
бюджеттен берілген кредиттер бойынша сыйақылар (мүдделер), қару-жарақ ... ... ... ... ... ... ... түсетін
басқа да кірістер); республикалық бюджеттен қаржьшандырылатын мемлекеттік
мекемелердің тауарларды ... ... ... ... ... және осы ... ... мемлекеттік сатып
алуларды еткізуден түсетін ақша түсімдері; мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және ... түсетін басқа да салыққа жатпайтын түсімдер);
3) негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер (республикалық бюджеттен
қаржыландырылатын ... ... ... ... ... мемлекеттік босалқы қорлардан, резервтерден ... ... ... түсетін ақшалар);
4) ресми трансферттердің ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың бюджеттерінен ... ... ... қордан республикалық бюджетке алынған мақсатты
трансферттер).
Республикалық бюджетке республикалық ... ... ... ... ... ... активтерін сатудан, Үкіметтік
қарыздарды өтеуден түскен түсімдер есепке алынады.
Қазақстан Республикасының 2003 жылғы республикалық бюджет ... мен ... мына ... ... (3 ... ... ... бюджет кірістерінің көлемі мен қүрылымы.
|Түсімдердің атауы ... |% ... |722034 |100,0 ... ... |649000 |89,9 ... ... |603396 |93,0 ... ... | | ... ... ... |272632 |45,2 ... ... ... ... |222161 |36,8 ... |6019 |1,0 ... емес ... |39348 |6,1 ... ... ... |0,9 ... кірістер | | ... ... ... ... |57630 |8,0 ... КРЕДИТТЕРДІ КАЙТАРУ |15404 |2 ... ... ... ... статистикалық бюллетені № 6, маусым
2004ж.
Кестеден көрініп түрғандай, кірістердің негізін ... ... ал ... ... ... ... бұрынғыдай қосылған құнға
салынатын салық пен корпорациялық табыс салығы ... ... ... ... ... ... көзі—салықтық емес түсімдер
және капиталмен жасалған операциялардан алынатын кірістер.
Бюджеттің шығыстары — бұл бектілген бюджет ... ... ... ... ... ... мына ... бойынша жұмсалады:
1) жалпы сипаттагы мемлекеттік қызметтер көрсету: ... ... және оның ... ... ету, ... ... жәнс ... Парламенттің, Үкіметтің және Конституциялық кеңестің
жұмыс істеуі, сайлаулар мен референдумдар өткізу, мемлекеттік ... мен ... ... ... салық службасы органдарының
қызметі, республикалық меншікті басқару, мемлекеттің бірыңғай жүйесін
ұйымдастыру, ... ... ... ... ... ... саяси қызметі, іргелі ... ... ... ... есеп, мемлекеттік службаның бірыңғай ... ... ... ... әр ... ... мен қызмет сферасында
мемлекеттік сыйлықтар беру және мемлекеттік наградалармен марапаттау және
басқалары.
2) қорғаныс, қоғамдық ... ... ... ... және ... ету, ... және экстремизм мен
сепаратизмнің басқадай көріністеріне қарсы күрес, ... ... ... ... және ... қауіпсіздікті қамтамасыз ету,
паспорт және виза жұмысын жүзеге асыру, жедел іздестіру, тергеу ... ... ... ... ... және ... ... қорғау қызметі және басқалары.
3) құқық, сот, қылмыстық-атқару қызметі: әділет сферасындағы ... мен ... ... ... ... ... пен ... қамтамасыз ету, соттың сараптамалық қызметі, сот жүйесінің жұмыс
істеуі және басқалары.
4) білім ... ... ... ... ұйымдарында дарынды
балаларға жалпы білім беру, ... ... ... ... ... орта кәсіби білімі бар мамандарды даярлау, жоғары
кәсіби және жоғары оқу орындарынан ... ... ... бар ... ... ... кадрлардың біліктілігін арттыру және қайта
даярлау, білім берудің республикалық ұйымдарын оқулықтармен қамтамасыз ету,
республикалық маңызы бар ... беру ... ... оңалту және
басқалары.
5) денсаулық сақтау: жоғары мамандандырылған медициналық көмек көрсету,
ауру адамдарды шетелде емдеуді ұйымдастыру, ... ... ... ... ... денсаулық сақтау ұйымдары үшін қан, оның
компоненттері мен ... ... ... ... ... республикалық деңгейде
және мемлекеттІк шекара мен көлікте қамтамасыз ету, сот-медицина және сот-
психиатрия ... ... және ... ... ... және ... ... бюджет қаражаттары
есебінен зейнетақы заңнамасына сәйкес зейнетақымен қамсыздандырылуға құқығы
бар азаматтарға зейнетақы төлемдері, мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... ... ... ... апат ... тұратын адамдарға әлеумсттік көмек, әскери
қызметшілерге құқық қорғау органдары қызметкерлеріне, олардың ... ... ... ... ... және одан ... ... көші-қон іс-шаралары, баланың туылуына ... ... және ... ... ... ... және ... кеңістік:
8) ауыл, су, орман, балық шаруашылығы және қоршаган ортаны қорғау, жер
қатынастары:
9) өнеркосіп, жер қойнауын пайдалану, сәулет, қала құылысы
және қызметі:
10) ... және ... ... ... ... стандарттау, метреология және
сертификаттау, патенттерді, тауар ... ... және ... ... ... ... экспорттық және импорттық
бақылау, саудалық және демпингке қарсы ... ... ... және
табиғи монополияларды реттеу.
12) басқада бағыттар: облыстық бюджеттерге, республикалық ... ... ... бюджеттеріне, Ұлттық қорға берілетін ресми трансферттер,
үкіметтік борышқа қызмет көрсету және оны өтеу, ... ... ... ... ... сонымен бірге барлық мемлекеттік органдардың
және басқа мемлекеттік мекемелердің кызметін қамтамасыз етуге ... ... және бұл ... ... ... ... қоса ... бюджеттік инвестициялық жобалар мен
бағдарламаларға, халықаралық ынтымақтастыққа, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... заңнамалық
актілері мсн көзделген өзге де ... ... ... ... (4 ... ... ... бюджет шығыстарының көлемі мен құрылымы (2003ж.)
|Түсімдердің атауы ... |% ... |773893 |100,0 ... |734809 |94,9 ... ... ... мемлекеттік кызмет |44066 |5,7 ... | | ... ... |40435 |5,2 ... Қоғамдық тәртіп және қауіпсіздік. |73822 | 9,6 ... ... беру |23241 |3,0 ... ... ... |19105 |2,5 ... Әлеуметтік қамтмасыз ету және |202043 |26,1 ... ... | | ... ... ... шаруашылығы |10321 |1,3 ... ... ... ... жән |12879 |1,7 ... кеңістік | | ... ... ... және жер |8486 |1Д ... пайдалану | | ... ... су, ... ... |43040 |5,6 ... және ... ... | | ... | | ... ... және ... |1395 |0,2 ... ... және ... |59663 |7,7 ... ... |68345 |8,8 ... ... ... ... |34338 |4,4 ... ... ... |93630 |12,1 ... |39085 |5,0 ... ... ... ... ... бюллетені № 6, маусым
2004ж.
Орталық мемлекеттік органдарды және ... ... ... ... шығындар Қазақстан Республикасы Президентінің және
Үкіметінің актілерімен бекітілетін штат саны ... мен ... ... ... ... жоспарланады.
Нарықтық қатынастарға көшу жағдайында республикалық бюджет шығыстарының
құрылымы да айтарлықтай өзгерістерге үшырауда — ұлттық ... ... ... ... жұмсалымдарға жұмсалатын бюджет
қаражаттары шұғыл қысқаруда. Жекешелеңдіру бағдарламасын жүзеге ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдарға
өзгерді, олар ұлғаймалы ұдайы өндірісті қаржы рыногында жұмылдырылған
меншікті қаражаттар мен ... ... ... ... тиіс.
Алайда нарықтық механизмдердің іс-әрекеті жағдайында да жеке салалар
мен аумақтарды, ... ... ... ... ... бюджеттен қаржыландыру өзінің шешуші маңызын сақтап
қалуда.
Бұрынғы кезеңмен ... ... ... ... ... ... арта түсуде. Республикалық деңгейдегі
білім беруді, денсаулық сақтауды, әлеуметтік сақтандыру мен ... ... ... қамтитын әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын
тікелей шығындар барлық шығыстардың 60 пайызынан асып отыр. Сонымен ... ... ... ... ... ... органдарына,
үкіметтік борышқа қызмет көрсетуге, дипломатиялық ... ... ... біріккен шараларды жүргізу квоталары бойынша
жарналарға және т.с.с. жұмсалатын шығындар да өсуде. Бұл ... ... ... ... 1/3 болігі жүмсалады.
Сөйтіп, жалпы мемлекеттік мәні бар шараларды қаржыландыруды қажетгі
ақша ... ... ... ... бюджет елдің
экономикалық процесін реттеуде аса маңызды рөл атқарады. Сонымен бірге
республикалық ... ... ... жергілікті бюджеттердің рөлін
төмен түсірмейді.
2.2 Мемлекеттік баждар
Салықтық емес түсімдердің ішінде басым үлес ... бар ... ... ... ... табылады,
Мемлекетгік баж төлеушілер мен ... ... ... реттейтін Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік баж туралы»
Заңы 1996 жылы желтоқсанның 31-інде шықты.
Мемлекетгік баж — ... ... ... ... ... ... заңдық мәні бар іс-қимылдар жасағаны не ... ... ... төлем
Қазақстан Республикасьшың шекарасынан тысқары жерде және оның ... ... ... үшін ... ... алынады.
Консулдық алымдардың ставкалары, оны төлеу мен есепке алудың тәртібі
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің ... ... ... ... ... ... қабылдайтын Қазақстан
Республикасының Консулдық алымдар тарифімен белгіленеді.
Мемлекетгік баж төлеушілер — заңдық мәні бар ... ... ... беру жөнінде уәкілдік берілген ... ... ... ... өтініші жасайтын жеке және заңды тұлғалар.
1. Мемлекеттік баж:
сотқа берілетін талап-арыздардан, ерекше ... ... ... ... кассациялық шағымдардан, сондай-ақ соттың
құжаттар көшірмелерін (дубликаттарын) бергені ... ... ... байланысты куәліктер беру үшін;
шетелге шығуға құқық беретін құжаттарды және ... ... ... ... шақыруды ресімдеу үшін, сондай-ақ осы
құжаттарга ... ... ... ... ... ... ... алмастыратын құжаттарға
Қазақстан Республикасынан шығуға және Қазақстан Республикасына келуге құқық
беретін ... ... қою ... ... ... алу, ... ... қалпына келтіру және Қазақстан Республикасы азаматтығынан шығу
туралы құжаттарды ... ... ... ... ушін;
аң аулау құқығына рұқсат беру үшін;
азаматтық қаруды (атылмайтын аңшлылықы қарудан, пневматикалық қарудан
және газды аэрозоль құрылғыларынан басқасын) ... және ... ... ... ... ... ... проценттік ставкалары мемлекеттік баж
төленген күні республикада белгіленген есептік көрсеткіш ... ... ... берілетін талап — арыздардан, ерекше жүргізілетін істер
жөніндегі арыздардан (шағымдардан), ... ... , ... ... ... ... ... үшін мемлекеттік баж
мынадай мөлшерде алынады:
• мүліктік сипаттағы талап — ... ... елді ... ... ... айыру шарттарын куәландыру үшін төленетін
мемлекеттік баж ставкаларын Үкімет белгілейді. бірақ, олар ... ... ... ... ... ... ... ... ... жұбайына, ата-анасына, аға-інілері мен апа-қарындастарына,
немерелеріне - 200 ... ... — 500 ... жалға беру, заем, мердігерлік шарттарын, неке ... ... ... бөлу шарттарын куәландыру үшін — ... ... ... ... ... есептеу және үйдің, пәтердің нақты бөлігін пайдалану
құқығымен) - 100 процент;
қаралайым үлестерді есептеп, куәландіру үшін — 50 процент;
• мұраға құқық беретін ... беру үшін ... ... ... ... жұбайларға некеде ... ... ... ортақ, мүліктен үлес
алуға менішк құқығы туралы ... беру үшін — 100 ... ... ... мен оған ... ... ... сенімхаттарды, несие-операцияларын жүргізу ... ... ... 50 ... ... — 10 процент;
заңды тұлғаларға — 50 процент;
• мұраға қалдырылған мүлікті ... ... ... үшін 100 ... теңі нәразылығын білдіру үшін - 50 процент;
• құжатар көшірмелерінің және ... ... ... ... ... үшін (әр бетіне);
жеке тұлғаларға — 5 процент; заңды тұлғаларға - 10 ... ... ... ... растғын, оның ... ... ... ... үшін {әр ... ... тұлғаларға - 3 процент; заңды тұлғаларға — 10 процент;
• заңды және жеке тұлғалардң арыздарын басқа бір ... және ... беру үшін — 20 ... нотариат ... ... ... беру үшін - 20 ... ... ... ... кезде койылған қолдардың растығын куәландыру
үшін (әр құжат ... - 10 ... ... ... куәландыру үшін — 700 процент;
• вексельдің төленбеуіне, акцептелмеуіне және ... ... ... ... үшін жане ... ... ушін — 50 процент;
• құжаттарды сақтау үшін - әр айға 10 процент ,
... болу және ... ... ... ... ... хал ... тіркеу үшін, сондай-ак, азаматтық хал актілерін
-тіркеу туралы куәліктерді және ... хал ... ... ... түзетуге және қалпына келтіруге байланысты
куәліктерді азаматтарға қайталап беру ... ... ... ... ... некеге тұруды мемлекеттік тіркеу үшін — 30 процент;
• некені бұзуды мемлекеттік тіркеу үшін:
кәмелетке толмаған балалары жок, жұбайлардың өзара келісімі ... ... ... шешімінің негізінде — 150 ... ... ... тәртіппен хабар-ошарсыз кеткен немесе ақылынан ауысуы
немесе ... ... ... ... ... жоқ деп ... не үш жылдан астам мерзімге бас бостандығынан ... ... сот ... ... - 10 ... тегін, атын немесе әкесінің атын өзгерткенін тіркеу үшін - ... туу, ... ... ... ... болу туралы
актілердің жазбаларын өзгертуге, ... ... ... ... ... куәлік беру үшін — 10 процент;
• тууды тіркегені, әкелікті, баланы (қызды) асырап алғанын белгілегені
үшін - 10 ... ... хал ... тіркеу туралы қайталап куәліктер беру —
10 процент;
• ұлтын өзгертуді тіркеу үшін — 10 ... ... ... ... ... шекарадан
бірнеше рет өтуге рұқсатты ресімдеу үшін, сондай-ақ шетелдіктер ... жоқ ... ... ... рет өту құқығына рұқсат
беру үшін — 200 процент;
• Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... мен ... жоқ ... ... кету және ... ... келу ... құжаттарға өзгерістер енгізу үшін - І00 процент;
• Қазақстан Республикасының ... ... ... жоқ адамдарға шетелден шақыру туралы құжаттарды беру
үшін — ... ... ... 55 процент.
2.3 Бюджет балансы. Бюджет тапшылығы
Әр бюджетте оның кіріс және шығыс бөлігін теңестірген, яғни ... ... — бұл ... ... ... ... ... ақшалай түсімдері мен шығыстарының осындай жай-күйіне жету
болып табылады. ... ... яғни ... ... түсімдердің
жалпы сомасының шығыстардың және қайтарымды ... ... ... асып ... ... артығын -профицитті құрайды. Ол мемлекеттік
борышты өтеуге бағытталады немесе бюджеттік ... ... ... ... бос ... ... ... Аяқталған бюджет
жылы бойынша бюджет кезеңінің аяғында қалыптасқан бюджеттік ... ... ... пен ... атқарушы органдардың арнайы шоттарына
есептеледі және кассаның айналымдағы нақты ақшасының өсіміне және биліктің
тиісті ... ... ... ... ... Мұндай қажеттік
болмаған жағдайда бұл қаражаттарды пайдалану туралы шешімдерді ... ... ... ... асып ... мемлекеттік
бюджеттің тапшылығын тудырады. Тапшылықтың едәуір әрі ... ... ... ... ... ... деңгейі деп елдің жалпы ішкі өнімге қатысты 2-3%
мөлшері саналады. Мұндай жағдайда тапшылық мемлекеттік ... ... ... ... ... көмегімен біршама жеңіл жабылуы мүмкін.
Бюджеттің едәуір және ... ... ... ... мемлекеттің
қажеттіліктерін жаппайды, олар ақшаның қосымша (яғни тауар айналымынын
қажеттіліктерінен тыс) ... ... ... бұл ... ақша ... ... бұзылуына, ақшаның құнсыздануына, нақтылы
табыстардың және халықтың тұрмыс деңгейінің төмеңдеуіне апарып соғады.
Бюджет тапшылығы экономиканың жай-күйін қамтып көрсетеді, ал оның ... ... ... ... экономикасында өндірістің жалпы құлдырауы;
2) қоғамдық өндіріс шығындарының өсуі;
3) айналысқа тауар жиынымен ... ... ... тыс ... бюджеттің шығыстарында экономиканың даму деңгейіне сәйкес келмейтін
едәуір әлеуметтік шығыстардың басымдығы;
5) әскери-өнеркәсіп кешенін ұстауға ... ... ... шығыстарын қаржыландырудың қомақты ауқымы;
6) "көлеңкелі" экономиканың ірі ауқымды айналымы;
7) ұлттық шаруашылықтағы өнімсіз шығыстар мен ысыраптар;
Бюджет тапшылығын ... ... ... ... ... ... ... өседі;
2) кірістер тұрақты, шығыстар азаяды;
3) кірістер өседі, шығыстар азаяды (тапшылық 2 ... ... ... — оны жабу үшін ... ақша ... тапшылығын қаржыландырудың жолдары:
1. Ақша белгілерін шығару. Бұл жол теріс әлуметтік -экономикалық
салдарлары ... ... ... Өз кезегінде ақша эмиссиясы
айналысқа ақша белгілерін тікелей шығаруда да, ... ... ... ... ... және оларды коммерциялық банктерге өткізу ... ... ... ... ... резервтерін көбейтеді және
банктік мультипликатордың арқасында айналыстағы ақшаның санын
көбейтеді.
2. Мемлекеттік қарыздар. Бұл жағдайда ... бос ... бар ... ... және т.б. ... ... ... Оларды Дүниежүзілік валюта қоры, басқа
халықаралық қаржы ұйымдары, үкіметтер, банктер береді.
4. Ұлттық ... ... Бұл ... ... ... субъектілерге
өзінің активтерін сатады.
Салықтардың молшерлемелерін көбейту бюджет тапшылы-ғын ... ... оны ... ... ... табылады.
Бюджеттің кірістерін кебейтуге және шығыстарын қысқартуға, ... ... ... ... дағдарысқа қарсы шаралардың
жиынтығында нысаналы басқаруға бағытталған шараларды әзірлеу және ... ... ... ... ... ... ... жасайды, оның
әлеуметтік экономикалық дамуына жәрдемдесетін болады.
Бюджет ... ... ... ... үш ... Жыл сайынғы теңгерілетін бюджет. ... ... ... ... саясаттың мақсаты деп есептелді. Алайда бюджеттің мұндай жай-күйі
фискалдық саясаттың тұрақтандырушы, циклге қарсы бағыттылығын ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Жұмыссыздықтың болуы және халықтың табысының құлдырауы ... ... ... ... ... Бұл ... бюджетті теңгсру үшін
мемлекетке не ... ... ... не мсмлекеттің
шығыстарын қысқартуы, не бұл екі ... ... ... қажет.
Қорытындысы жиынтық сұранымның қысқаруы және өндірістің одан сайын құлдыруы
болып табылады. ... ... ... ... бірге инфляцияны үдетуі
мүмкін. Инфляцияның болуы кезінде ақшалай табыстардын артуы автоматты түрде
салық түсімдерін көбейтеді. ... ... жою үшін ... ... ... ... не ... мөлшерлемелерін төмендетуі, не
мемлекеттің шығыстарын көбейтуі, не бұл екі ... ... ... ... ... ... бюджет. Бұл түжырымдамаға сәйкес
бюджет жыл ... ... ... циклдың барысында ... ... ... үшін мемлекет тапшылықты әдейілеп жасай
отырып салықтарды азайтады және шығыстарды көбейтеді. Экономиканың келесі
өрлеуі ... ... ... көбейтеді және шығыстарды қысқартады, ал
пайда болған ... ... ... жылдарындағы тапшылықтарды өтеуге
бағытталады. Сөйтіп, циклге қарсы ... ... және ... ... ... ... жүргізіледі. Құлдыраулар мен өрлеулер терендігі мен
ұзақтығы бойынша бірдей ... ... өзі ... ... бұзатындығы бұл тұжырымдаманың әлсіз буыны болып табылады.
3. Қаржының функциялық тұжырымдамасының мақсаты макроэкономикалық
тұрақтылыққа, ... емес ... ... ... ... жету ... экономиканы теңгеру болып табылады. Бұл тұжырымдама кезінде бюджетті
теңгеру болмашы ... ... ... ... ... мен ... да, ... артығының да болуына рұқсат етіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... түсетін түсімдерді автоматты
түрде қамтамасыз етеді, ал ... ... бұл ... ... мұның нәтижесінде тапшылық өзін-өзі қаржыландырады
деп шамалауға болады. Бұдан басқа, мемлекет салықтармен іс ... ... ... ... және ... ... жаба алады. Бұл
тұжырымдамада сонымен бірге тапшылықтар мен ірі мемлскеттік борыштың болуы
қалыпты экономика үшін ... емес деп ... ... ... ... бір ... ретіндегі
мемлекеттік бюджетке ең алдымен жалпы ... ... ... ... тән: ... ... бөлгіштік сипаты бар, әрқашан
ақша нысанында жүзеге асырылады, мақсатты ақша қорларын ... ... ... ... ... бірге, бюджет қатынастарына
белгілі бір өзіндік ерекшелік тән, алайда ол ... ... ... ... ... бюджет ұлттық экономиканы басқарудың басты механизмдерінің
бірі. Ол ... ... ... ақша ... жасау мен
пайдаланудың нысандары мен әдістерінің жиынтығы ... ... ... арқылы ықпал етеді. Жалпы экономикаға ықпал етудің ... ... рөлі ... ... ... ... ақша қорының сандық көлемін анықтау, оны ... ... ... мен ... ... ... атқарылу процесінде қаржы
ресурстарын қайта бөлу жолымсн жүзеге асырылады. ... ... және оның ... ... Бюджеттің көмегімен тиісті
мемлекеттік және муниципалдық құрылымдарының ақша ... ... ... ... ... маңызды міндеттерін орындауды қамтамасыз ... ... пен ... өзін-өзі басқару органдарының функцияларын
жүзеге асырудың қаржылық негізін ... ... ... ... ... есеп комитеті бюджеттік қатынастарды реттеу
саласында республикалық бюджеттің атқарылуына сыртқы ... ... ... ішкі ... ... ... уәкілетті органмен
бірлесіп мемлекеттік қаржы бақылауының стандарттарын әзірлейді, сондай-ақ
оларды бекітеді және ... ... ... бюджеттің және
төтенше мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... ... ... орындалуына бақылауды және
Қазақстан Республикасының ... ... өзге де ... ... ... ... істеуі бюджеттердің әр түрлі деңгейлерінің
өзара байланысына ... және ... ... ... қарау,
бекіту, атқару, бақылау тәртібімен, сондай-ақ республикалық және ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы. — Алматы: Қазақстан, 2000.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы
Үкіметінің актілер жинағы.
3. ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
кодексі. Егемен Қазақстан, 6 мамыр 2004 ж.
4. Салық және бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... — Алматы: ЮРИСТ, 2002.
5. Бабич А.М., Павлов Л.Н. ... ... М.: ... ... А.И., ... И.Т. ... ... пособие. -
Петербург: 2000.
7. ... И. Т. ... ... ... ... ... ... 1999
8. Берлин С.И. Теория финансов. Учебное пособие. — М.: Приор, ... ... Ж.М., ... ... Республики Казахстан: теория,
практика и направления развития. — ... ... ... К.К., ... П.Б. ... ... ... пособие. — Алматы: Экономика, 2003.
11. Финансы, Деньги, кредит. Учебник. Под.ред. О.В. Соколовой. - ... ... ... С. және басқалары. Қаржы теориясы. Оқу ... ... ... ... Клиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Оқулық. - Алматы: 2003

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің қолындағы бюджет қаржысын орталықтандырудың қажеттігі7 бет
Бюджеттің кірісі мен шығысының экономикалық талдауы41 бет
Бюджеттің кірістері, шығыстары және бюджеттік құқықтық қатынастар 7 3. Мемлекеттік борыш 1311 бет
Бюджеттің экономикалық маңызы және оның кірістері мен шығыстары35 бет
Жергілікті бюджеттің кірістері мен шығыстары23 бет
Жергілікті бюджеттердің мәні, кірістері мен шығыстары20 бет
Жергілікті қаржы, бюджетінің кірістері мен шығыстарының мәні мен маңызы23 бет
Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстары34 бет
Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстарын құқықтық реттеу8 бет
Республикалық бюджет кірістері мен шығындарының атқарылуын талдау12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь