Жануарлар психикасының негізгі түрлері

ЖОСПАР
КІРІСПЕ

НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1. Психика мен сананың дамуы
1.2. Психикалық дамудың алғашқы қарапайым формалары
1.3 Жануарлар дүниесінде психиканың тууы және дамуы.

3. Жануарлар психикасының негізгі түрлері
3.1. Жануарлардың инстинкті.
3.2. Жануарлардың дағдылары.
3.3. Жануарлардың интеллекті.

4. Жануар мен адам психикасындағы айырмашылықтар

ҚОРЫТЫНДЫ
Әдебиеттер тізімі
        
        Жануарлар интеллектісінің мәселесі
ЖОСПАР
КІРІСПЕ ... ... ... мен ... дамуы ... ... ... ... ... ... 6
2. Жануарлар дүниесінде психиканың тууы және дамуы. 9
3. ... ... ... ... ... Жануарлардың инстинкті. ... ... ... ... ... ... ... Жануар мен адам психикасындағы айырмашылықтар 14
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... миллиондаған жыл бұрын біздің жерде тек өлі табиғат қана ... ... ағза ... Одан кейін тіршілік туды, өсімдіктер мен
жануарлар пайда болды. Жер ... ... ... ... - материя
дамуының жаңа сатысы. Материя ерекше қасиеттерге ие болды.
Бұл қасиеттердің бірі - ... яғни ... ... әсер ... Мәселен, Мимоза өсімдігін алатын болсақ, оған қол
тигізгенде, ол жапырақтарын жиырып ... ... ... бар ... ... Жер үстінде жануарлар пайда бола бастады. Бұл - сезімталдық
жануарлардың жүйке жүйесінің психикалық қасиеті. Жануарлардың нерв ... миы ... ... ... олардың психикасының дәрежесі де соғұрлым
жоғары болады. Ол адамда неғұрлым күшті дамыған. Материяның ... тірі ... өмір ... ... ... ... -психиканың
тууына әкеліп жеткізді.
Тірі организмнің психикалық дамуының бүкіл ұзақ ... ... ... ... Жануарлардың психикасының дамуы (ол биология заңдарына, тұқым
қуалаушылық, құбылмалылық, табиғи сұрыпталу заңдарына ... Адам ... ... ... заңдылықтарға сәйкес дамиды.
Сана - адамның барша психикалық қызметіне ортақ қасиетті бейнелеудің
ерекше формасы.
Адамзат жер бетінде пайда бола бастағаннан ... өмір ... ... ... ... сезім мүшелері арқылы қабылдап, одан әрі ... ... ... ... ... ... де, ... жатқан
құбылыстардағы белгілі бір қайталанушылық, тұрақтылықты ... ... ой ... ... дейін жетілген. Өмір сүріп отырған ортаны
сезініп тану бар. Ол таным процесінің негізі болып ... ... мен ... ... жүйке қызметі - психиканың физиологиялық негізі. Психика -
жүйке ... ... ... ... ... ... үшін адам
мен жануарлардың психикасының материалдық негізі болып табылатын жоғарғы
жүйке қызметінің ерекшеліктерін білу керек.
Жүйке ... ... және ... ... ... болып екіге
бөлінеді. Орталың жүйке жүйесі - бүл ми (бас миы жэне ... ... ... жүйесі - жүйкелер, яғни талшық шоқтары. Осы
жүйкелер бас миы мен омыртқа жүлынынан адамның барлық денесіне
тарап жатады.
1-сурет. Жүйке ... ... 1. Бас миы. 2. ... ... Жүйкелер.
Ми да, жүйкелер де, нейрондардан яғни бірімен - бірі ... ... ... ... Мидың бірнеше бөліктері болады. Омыртқадағы
жұлын қарапайым қозғалысты реттейді.
Жануарлардың миына қарағанда адам ... ... ... ... ... ... ... да үлкен. Маймылдардың миының орта салмағы 400- ... ... ал адам ... орта ... 1400 ... ... өмір сүруінде
ми қызметі үлкен роль атқарады. Сонымен қатар организм ... ... ... ... зор. ... ол
орта есеппен алғанда 14-15 миллиард нейроннан тұрады. Ми қыртысының
маңдай жазығы неғүрлым маңызды роль атқарады.
Жануар неғұрлым ... ... оның ми ... маңдай жағының үлесі
соғұрлым көбірек болады.
Жеке адамның ... ... ... көлемі мен салмағының бірсыпыра
маңызы бола тұрса да, ми құрылымының ерекше маңызы бар. Сондықтан ... ... ... ... ... ... айтуға болмайды. Мәселен,
Тургеневтің миының салмағы 2120 ... ... миы 1653 ... ... кем, ... ... ... салмағы небәрі 1170 грамм. ... ... ит ... ... ... ... ... сыртқы ортамен байланысын жүзеге асырып отырады,
айналадан келетін тітіркендіргіштерге жауап қайырады.
Жүйке жүйесі нейрон деп ... жеке ... ... ... ... екі ... ... болады. Олардың бірі -ұзын
тармақты нейрит (немесе аксон), ал екіншісі - ... ... ... деп аталынады. Нейрондардың тарамдала келіп, өзара түйінделіп
бітетін жерін жүйке орталықтары ... ... ... ... ... вегетативтік (ішкі) жүйке жүйелерінің өн бойында орналасқан.
Жануарлар мен адамдардың ... ... ... ... ... ... және оның ... құрылысы тәжірибелік зерттеулер
арқылы ғылымда жан-жақты, ... ... ... ... ... ... көп қатарлы үйдің
құрылысына ұқсас, яғни олар бірінің үстіне бірі ... ... ... ... төмендегісінен құрылысы жөнінде, атқаратын қызметі
жөнінде де күрделірек болып келеді. Орталық жүйке жүйесінің ... ... ... 1 ... омыртқа қуысының ішіне орналасқан, оның ұзындығы
ересек адамдарда орта есеппен 45 см-ге дейін жетеді. Жұлынның ішкі ... зат ... сұр зат ... ұзын ... тұратын ақ
затпен қоршалған.
Жұлыннан жан-жаққа 31 жүп нерв талшықтары тарайды, олардың бір
тобы ортаға тебетін, екінші бір тобы ... ... ... деп ... ... саналы әрекетіміздің орталығы емес, ал қарапайым
қозғалыстарымыздың (аяқ-қолды бүгу, ... т.б.) ... ... ... табылады. Мәселен, жаңа дүниеге келген нәресте емуге
әрекеттенеді, ... сүт ... ол ... ... Мұның бәрі жұлынның
шартсыз рефлекстері, олар ағзаға туысынан тән болады.
Орталық жүйке жүйесінің екінші бөлігі - ми. Оның ... ... ... 1400 ... ... ... ортаңғы және аралық ми, бәрі қосылып
- ми ... ... Ми ... ... ... ... ерекше роль атқарады.
Сопақша ми - жұлынның тікелей жалғасы. Мұнда жүрек ... ... мен ас ... ... орталықтары бар. Біздің дем алу, түшкіру,
шайнау, жүту сияқты түрлі реакцияларымыз - сопақша мидың қызметі.
Сопақша мидың сырт жағында, ... ... ... ... ... ... ... қозғалысын, оның бірқалыпты ... ... ол ... ... ... қозғалыстардың
үйлесімділігін қамтамасыз етеді. Бұлардан жоғары орналасқан орта мида құлақ
пен көзден баратын тітіркендіргіштерді, скелет еттерінің қалпын ... ... ... ми көру төмпешіктерінен жэне төмпешік асты ... ... осы ... тор ... ... деп те атайды. Бұл бөлім дененің
барлық рецепторларын ми ... ... ал ... көру ... ... ... болады.
1.2 Психикалық дамудың алғашқы қарапайым формалары
Психиканың пайда болуы, яғни генезисі және оның ... ... ... ... ... Соңдықтан да психика дамуы туралы жалпы
көзқарас психиканың туындауы жөніндегі мәселенің теориялық ... ... ... бойынша ғылымда бірнеше теориялық бағыт
қалыптасқан. Ең алдымен бұлар арасында философиялық ... ... ... ... ... ... ... тұрарлық "антропопсихизм" бағдары.
Оның мәні психиканың пайда болуы адамның келіп шығуымен байланысты. Психика
тек адамға тән ... ... ... адам ... біз ... бұрынғы болмысы түгелдей жоққа шығарылды. ... ... ... де өз ... ... ... ... теория "панпсихизм", яғни бүкіл табиғаттың
жан-рухани қасиетке иелігі жөніндегі ұғым. Бұл ... бірі ... ... ... ... өріс алған "бопсихизм" теориясы бар.
Биопсихизмшілдердің пікірі - психика жалпы ... ... ... ал ... жанды бөлегіне ғана тән нәрсе. ... ... ... ... және бір көзқарас психика барша жанды материяның қасиеті емес, ал
олардың арасындағы жүйке -жүйесіне ие болғандарына ғана тән ... ... ... деп аталған. Ғылыми психология аталған тұжырымдардың
бірде-бірін ... ... ... Оның ... ... ... туындауы жөніндегі мәселенің шешімін ... өте ... - ... ... себепші болған жағдайларды зерттеп танумен
байланыстырады.
Тіршіліктің пайда болуының негізгі шарты - қоршаған ортамен ... ... ... ... ... молекулалардың түзілуі. Өздерінің
тірлік қалпын сақтап қалу үшін олар қоршаған ... ... ... ... ... ... ... зиянды қорытылған қорек қалдықтарын
сыртқа шығарып отырады. Ассимиляция жэне диссимиляция деп ... бұл ... зат ... құрамды бөлектері болумен күрделі ақуызды
түзілімдердің негізгі жасау шарты болып табылады.
Мұндай ... тек ... ... ғана ... сол ... ... ... жарық пен жылуға да ұнамды әрекетпен жауап
береді. Ал ... ... ... не ... ... жасауына кедергі
болатын әсерлерге қарсылық білдіреді. Зат алмасу процесіне қатысы ... ... ... ... ... ... елемей, зат алмасу процесіне
себепші әсерлерді сезу қасиеті ... деп ... ал бұл ... органикалық емес материяның органикалық жағдайға ауысқанында
көрінеді. Бұдан шығатын ... ... тірі ... ... ... қатынас жасап, тірі материяның өзіндік реттеу
деп аталатын жаңа сапалық қасиетін танытады.
Тітіркену -бұл биологиялық бейнелеудің ең қарапайым ... ... және ... ... барша кезендеріндегі тірі
организмдерге тән ... яғни бұл тірі ... ... ... ... жауап беру қабілеті. Осылай, органикалық ... ... ... ... жаңа формасы келіп шығады, әлбетте, бұл
бейне ... дәл ... бере ... ... ... болған тітіркену процестері, тітіркенудің
жоғары маманданған формаларының қалыптасуы жэне олардың Ү-рпақтан ... ... ... ... деп ... өмір кезеңінің сипатына
айналады. Мысалы, күн жарығына орай өсімдік тамырының терендеуі, ... ... ... ... күн ... бағуы сияқты құбылыстар бәрі
осы биотикалық әсерлерден ... ... ... ... ... ... және бір жағдай бар. Биотикалық әсерге қарқынды зат ... ... ... ... зат ... ... өзге ... байқамайды. Олар
қоршаған ортада белсенді бағыт-бағдар таңдай алмайды. Мысалы, адым ... ... ... ... ... өзі тасада қалған өсімдік жасай
алмайды.
Мұндай өмір сүрудің енжар формасынан ... ... ... ... дүниесі айрықша сипатқа ие. Бұл кезендегі жалпы, ең
қарапайым тіршіліктің даму ... ... ... ... ... - сезу ... ... ғылымдық болжам бар (А. Н. ... ... ... ең ... ... ... тірі организге тән құбылыс
жануардың тек зат ... ... ... ... ... ... ... мәнсіз не "бейтарап" әсерлерге де, егер олардың
өмірлік қажеттілігі жөнінде хабар ... ... бере ... Басқаша айтсақ,
жануарлар, тіпті ең қарапайымдары да, қоршаған ортада белсенді түрде бағыт-
бағдар іздестіреді, өмірлік ... ... ... ... ... ... Мұңдай алғаш биологиялық маңызсыз, ал
сонан соң өмір ... ... ... бақылау қабілеті - сезу деп
аталады. Сезу құбылысы психиканың туындауында объектив биологиялық белгі
қызметін ... иесі ... ... ... ... ие болып, онда болып
жатқан әртүрлі өзгерістерге белсенді қатынас жасай отырып, есімдіктерге тән
емес, әрекет-қылықтың ... ... ... ... бастады.
Алғашқы кезде мұндай жеке өзгермелі әрекет-қылықтың қалыптасуы өте ... ... да ... бұл ... ... жағдайында (Брамштедт)
байқауға қол жетті. Бір ... ... ... ... де, жарықты
қабылдамайды. Сондықтан да олар бір жағы ... ... ... ... жылы ... бір қалыпты жайыла жасайды. Ал егер ... ... ... ғана ... ... сол ... ... жиналады. Егер
камераның суық су тарапына ұзақ уақыт жарық түсіріп жылы жағын қараңғыласа,
жануарлар әрекеті ... ... яғни енді ... температураның
көтерілуінен хабар беруші сигналға айналған жарықты сезе бастайды.
Өсімдіктерден жануарларды ... ... ... баяу ... ... ... өзгерістер ұзақ уақыт сақталып, өте жай жойылады.
1.3 Жануарлар дүниесінде психиканың тууы және дамуы.
Тірі организмнің психикалық дамуының ... ұзақ ... ... екі
кезеңнен тұрады:
1. Жануарлардың психикасының дамуы (ол биология заңдарына, тұқым
қуалаушылық, құбылмалылық, табиғи сұрыпталу ... ... Адам ... ... ... заңдылықтарға сәйкес дамиды.
Жануарлардың психикасының дамуы қоршаған дүниені ... және ... ... ... психикалық процестердің пайда болуымен
байланысты болды. Жануарлардың түйсіктерінің дамуының нәтижесінде ... ... ... ... ... есі ... түседі. Мәселен,
маймыл тығып қойған нананды іздей бастайды.
Омыртқалы жануарларда ойлау нышаны бар, ... ол адам ... ... ... Психиканың дамуы үшін жануарлардың тұрмысының,
қоршаған ортасының маңызы зор. Басқа ... ... ... ... балықтардың психикасы нашар дамыған. Бұл жағдай олардың тіршілік ... ... ... та ... көзі жақсы көреді. Жемін алыстан
көруіне көп көмек көрсетеді. Маймылдардың ... ... ... ... ... дамуының себебі орманда өмір сүруіге
бейімделуінен. Ағаш ... ... ... иіс ... ... көру рөлі арта ... Ағаш ... отырып теңселу, ағаштан-
ағашқа секіру, көзбен мөлшерлеуге жаттықтырады, ... ... әрі ... ... ... ... ... жаңғақтың ішіндегі
дәнін, түрлі миуа атауылыны, шөптің сабағын тауып жейді. Ол үшін ептілік
керек. ... ... жүру ... де, ... ... де ... алады.
Маймылдардың психикасының даму сатысын аңғаруға негіз болатын маңызды бір
факт - көз бақылауы мен ептіліктің пайда ... Бұл ... ... ... ... ... жеуіне көмектеседі. Жануарлар дүниесінің
дамуында үш түрлі әрекет бар. ... ... ... 3. ... Жануарлар психикасының негізгі түрлері
3.1. Жануарлардың инстинкті.
Инстинкт деп ... ... ... ... ... ... біткен мінезінің пайдалы тума түрін айтады.
Инстинктің мынадай өзіне тэн ерекщеліктері бар:
1)Амалдық-тұтастық ... ... ... ... ... аз ... ... бір рет қана жауап ... ... ... ... жануар үшін биояогиялық мәні зор, күрделі әрекет түрінде
өтеді (ін қазу, үя ... аң ... ... ... ... ... ... болу. Бүл жануардың нерв жүйесінің бойына біткен тұқым ... ... ... Бүл ... ... ... тілемейді.
3)Санасыздық. Сырт қарағанда саналы сияқты болып жануарлардың "ақылына"
байланысты көрінгенімен, жануарлар ісінде саналылық деген болмайды.
Мәселен, бал ... ... ... ... да бал ... оған
бұрынғысынша бал келтіре береді. Ұяда жұмыртқа басып отырған қасқалдақ жем
іздеп ұшып ... ... оның ... ... ... ... ауыстырып
қойсақ, қасқалдақ оны байқамай үйреншікті орнына отыра кетеді. Жұмыртқаның
жоқ екендігінде ... ... ... ... ... ... ... қонуға ақылы жетпейді, Өйткені оның бұл атқарып
отырған іс-қимылдары тек қана инстинкт.
Сонымен инстинкт - ... ... ... ... өте ... ... Инстинкт - «инстинк-тус» деген латын сөзі, қазақша «санасыз
ұмтылу» деген мағынаны ... - ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің негізі болып табылады. Инстинкт
адамда да болады. Бірақ ... ... ... интеллектіге, ақыл-ойға
бағынады.
3.2. Жануарлардың дағдылары.
Жануарлардың мінез-құлықтарының көптеген формалары тұқым қуалаған емес
өз ... ... ... ... Бір ... ... беруінің
нәтижесінде бірте-бірте жасалған іс-әрекеттер - дағдылар деп аталады.
Дағды инстинктерге қарағанда өзгермелі, мінез-құлықтың икемді түрі.
Сондықтан да, ... ... тез ... ... кете ... Орыстың
атақты аң үйретушісі В.Д. Дуров өз аңдарына кітап оқытты, үй сыпыртты, есеп
шығартты, ... ... ... сүртуге дейін үйретті. 1919 ... ... ... В.Д. Дуров "шартты рефлекстердің фабрикасы"
деп атады. В.Д. Дуров осындай табысқа И.П. Павлов ... ... ... В.Д. Дуров жануларды жаттықтырып, үйрету үшін әр ... ... ... ... ... цирк ... келтірілген
поезға тышқандар жапа-тармағай міне бастайды. Кішкене көк вагондарға ... ... ... ақ ... ... орын ... ... жаттықтырып, үйрету ісі оларды тамақтандыру арқылы ... ... көк ... ақ ... ... ... тамақтандырылды).
Тамақтандыруды сан рет қайталағаннан кейін вагондардын, бөлгілі бір түрі
мен түсіне ... ... ... ... ... физиологиялық негізі - шартты рефлекстер. Дағдының жасалуының
арқасында жануарлардың туғандағы инстинктері кейде ... ... ... ... ... мынадай тәжірибе жасалған. Аквариумды шынымен
екіге бөліп бір бөлігіне екі алабұға, екінші бөліміне тірі шабақ жіберілді.
Шабақ – ... ... ... ... көре ... ... ... Бірақ басы шыныға соғылып жей алмайды. Эксперимент екі ай бойы
жүргізілді. Көп уақыт өткен соң ... ... ... ... ... жойылды. Осыдан кейін аквариумды бөліп тұрған шыныны алып тастасақ,
шабақ алабұғалардың бөлмесіне жүзіп, ... кете ... ... ... ... Себебі шыны түрған кезде тауы ... ... ... ... бойы ... бастайды да, ұмтылу инстинктісін жоғалтып
алады. Сондықтан екінші бөлмеге ауыспайды. Алабұғаның ... ... ... ... ... күн қайталаудың яғни шартты рефлекс жасаудың
арқасында пайда болады. Бұдан инстинктінің өзгеретіндігін ... ... ... ... ... ... Жануарлардың интеллекті.
Жоғары сатыдағы жануарлардан (маймыл, дельфиндер) ақылды деп айтуға
тұрарлықтай мінез-құлық ... ... ... ... түрі маймылдарға жасалған тәжірибеден сан рет байқалған. Мәселен:
маймылдың сүйікті тағамы банан ... оның қолы ... ... ... ... ... ... келіп секіреді. Енді ол жәшіктің біреуін
әкеліп, ... ... ... де, әлдеде қолы жетпейтіндігін байқайды. Сонан
соң бірнеше жәшікті әкеліп, бірінің үстіне бірін қойып, биіктеткеннен кейін
қара тер ... ... ... шамасы келеді. Мұндай әдіспен маймылдың осы
қылығында қандай ... бір ... ... ұқсас көрініс бар.
Жануарлардың интеллектік амалы алда ... ... жеңе ... ... ... Интеллекті хайуанның жеке өзіне ғана тән, оның ғана ... - ... ... латынның сөзі, қазақша "ақыл" деген
мағынаны білдіреді.
4. Жануар мен адам психикасындағы айырмашылықтар
Сонымен, тіршілік ... ... ... ... ... ... арналған жануарлардың тән құрылымын пайда етіп, сол қызметке қажетті
ағзаларды жікке салды. Бейнелеу қызметінің сипаты неге ... ... ... ол жеке ... ... да, екіншісінде затты тұтастай
бейнелейді? Бұл жануарды қоршаған дүниемен байланыстыратын сол жануардың
әрекет-қылығының ... ... ... ... ... жауап бере отырып, жануардың дене құрылысы мен әрекеті ... ... ... ... ... бейнелеудің жаңа формаларының
туыңдауына себепші тән мүшелері мен олардың қызметі өзгерген (биологиялық
талаптарға орай ... ... ... мен ... және адам ... мен санасының сапалық ерекшеліктері төмендегідей:
1. Жануарлар әрекет-қылығының бәрі адам ... ... ... ... ... ажыратылады, яғни жануар ... ... ... ... ... өрбіп, табиғатта болған инстинктік
қатынас шеңберінен аса алмайды. Осыған орай ... ... ... бейнелеу мүмкіндігі шектеліп, өзіне биологиялық тараптан қажет
болған заттардың қасиеттері мен сапаларын ғана ... ... ... да ... заттарды сол күйінде тұрақты, объектив бейнелеу
тәсіл қалыптасады. Қоршаған ортаның барша ... олар үшін ... ... ғана ... ... Жануарлардың өзі тектес тіршілік түрлеріне қатынасы басқа тысқы
объекттерге, нысандарға қатынасынан ... яғни ... ... ... ... бұл қатынас та биологиялық инстинкт
сипатында болады. Жануарларда шын мәніндегі еңбек бөлісі атымен жоқ, ... ... ... ... ... алуы ... жағдай
қажеттіліктеріне орай тума берілген қасиет.
3. Жануарлардың өзара ... ... ... ... де ... отырады. Көбіне жануарлар бір-біріне дыбыстар
көмегімен әсер етеді. Мұндай процестің адамдардың ... ... ... ... ... да бір сыртқы ұқсастық бар. Бірақ олар
ішкі ... ... бір ... ... ... Адам ... барысында
объектив мазмұнды білдіріп, өзіне қаратылған ауызша сөзді әншейін бір ... ... ... ... ... ... бейнелеген ақпарат деп
таниды. Ал жануарлардың дыбыстық әрекеті белгілі мазмұнға сай сараланбай,
барша биологиялық қажеттіліктің ... ... ... ... ... қорғаныс т.б.) да, инстинктік, тума бекіген қылықтар
шегінен аса алмайды.
Адамның ... ... ... мен оның ... ... дамуының ең
жоғары, жаңа сатысынан дерек береді. Жануарларға тән психикалық бейнелеуден
саналық бейнелеудің айырмашылығы бұл заттасқан ... ... ... ... ... болуы, әлемнің субъектив бейнеге енуі адам
психикасының мәңгі зерттелетін сыры (А. Н. Леонтьев).
Сана ... ... ... ... ... ... өзінің
ұзаққа созылған тарихына ие болғанымен, ол алғашқы рет ... пен ... ... ... ғана ... болды. Адамның саналы әрекетінің үш
айрықша ... бар. ... 1) ... саналы іс-әрекеті биологиялық себеп-
салдармен байланысы жоқ, Кейбір жағдайларда адам биологиялық ... оған ... ... ... ... пен жан ... бару; 2)
Адамның саналы әрекеті жануарлардағыдай заттың сыртқы көрінісімен ғана
қанағаттанбастан, оны ... ... ... ... Адам ... ... ... өтіп, объектердің астарлы
байланыстарына үңіле көз ... ... ... ... ғана емсс, терендегі
зандылықтарын тануға ұмтылады да ... орай өз ... ... 3) Жануар әрекет қылықтары биологиялық байланыспен бірге, туа
беріліп ... ... ... мен ептіліктері қоғамдық-тарих желісінде
топталған адамзаттық тәжірибені ... ... ... ... олар оқу
арқылы ұрпақтан ұрпаққа жеткізіледі. Яғни адам иелігіндегі ... оның өз ... ... ... ... ... тарихи-қоғамдық
іс әрекетіи игеруден. Адамдағы бұл құбылыс жануарлар болмысында тіпті де
болуы мүмкін емес.
Жануар ... ... ... ... ... ... ... 1) тіршіліктің әлеуметтік-тарихи сипаты; 2) ... ... ... 3) ... ... дайындап, пайдалана білу; 4) тілдік
катынастың пайда болуы.
ҚОРЫТЫНДЫ
Адам мен жануарлардың психикасы үздіксіз даму ... ... ... ... мен ... даму ... сипаты мен мазмұны сапа
жағынан ерекшеленеді. Адам мен ... ... ... шығуы
жағынан да, құрылымы жағынан да теңесе алмайды. ... ... ... ... -биологиялық бекіген тәжірибенің тұқым қуалап
берілуі. Соның негізінде жануардың ... ... дара ... өріс ... ... ... ... сол олар баланың қоғамдық-
тарихи ... ... ... ... ... отырады.
Адамның психикалық функцияларының ерекшелігі сол олар қоғамдық-тарихи
тәжірибені игеру процесі үстінде дамып отырады. Адамның ... ... ... ... ... болып саналады.
Адамның жоғары формалардағы психикалық іс-әрекеті жанама сипатта
болады. Адамдар ежелден-ақ ... ... ... ... т. б. ... ... жеткізу және сақтау құралы ретінде ерекше заттарды шартты
бейнелеулерде, белгілерді пайдаланып келген. Белгілер мен сөз ... ... мен ... ... ... ... Демек, бұл кұралдардың
пайда болуы, дамуы, соның ішінде ... де ... ... ... даму ... сипаттайды. Бүл құралдарды игеру жеке дара ... ... ... ... ... ... асыру құралдары
ғана дамып қоймай, осы құралдарды, қоғамдық тәжірибені ... ... ... жолы да ... дамып, күрделене түсті. Бұл ... - ... ол ... ... ... бағытталған және
ұйымдастырылған әдісі болып табылады.
Жеке адам талаптар деңгейінің ... мен ... ... ... ... ... ... түрткілерін тереңдей білуге
жэне сол арқылы адамда ұнамды сапалар мен ... ... ... оған нәтижелі ықпал жасауға болады.
Әдебиеттер тізімі:
1.Ілешева Р. Медициналық психология / Көмекші оқу ... ... ... 88 ... Қ. ... Оқулық: Жоғары оқу орындары студенттері мен
аспиранттарға ... / ... ред. ... ... Б.ж., ... ... ... С. Психология негіздері [Мәтін]: оқу анықтамалық қолданба / С.
Бап-баба.- Алматы: [Заң әдебиеті], 2007.- 106 б.
4.Бап-Баба С.Б. Жалпы психология: ... ... 275 ... ... С.Б. Жантану негіздері: Жоғарғы оқу Оқу қүралы.- Алматы: Заң
әдебиеті, 2004.- 304 б.
6. ... С.Б. ... ... ... ... ... 2001.- 315
7 Гоноболин Ф.Н. ... ... 1976.- 232 ... М. Н. ... ... ... ... ... ... пайдаланудың педагогикалық
шарттары [Мәтін]: педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми ... ... ... ... ... /.- ... 2007.-30 6.
9 .Жалпы психология: Педагогика институттары студенттеріне арналған оқу
қүралы / В.В. ... және ... ... Толықт., қайта
қаралған 2-бас. аударылды.- Алматы: Мектеп, 1980.- 352 б.
10.Жарықбаев Қ. Психология: Пед. ... арн.- Өңд. ... ... ... ... 1982.- 280 ... Жұмасова К. С.Психология: оқулық / К. С. Жүмасова.- ... ... 292 ... Г. А. ... негіздері: оқулық / Г. А. Кактаева.-
Астана: Фолиант, 2006,- 180 б.
13. Люблинская А.А. ... ... ... ... ... ... ... құрал.- Алматы: Мектеп, 1981.-238 6
14. Мұқанов М. Мый жэне сана.- Алматы: Қазақ мем-т ... 1956.- 100 ... Өмір ... ... М. ... ... ... Ә. Н. Нысанбаев,
сарапшы М. Изотов.-Алматы: Жазушы, 2006.- 464 б.
16. ... ... ақыл ... қазынасы : 10 томдық. ... Ә. ... ... ... 2005.- 464 б. - Т. 1 : ... - 2005. - 464 б. -793.93 ... ... ... ... қазынасы : 10 томдық. Т. 3.- ... 2005.- 464 ... ... ... ... ... : 10 томдық.
Т. 2. Психология ғылымындағы іс-эрекет теориясы.- Алматы: Таймас, ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жануарлар психикасының дамуы15 бет
Психиканың пайда болуы және дамуы31 бет
"ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары"14 бет
"Ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары."4 бет
"жануарлар ресурстарын қорғау шаралары"6 бет
«Жануарлар әлемін пайдалану мен қорғаудың құқықтық режимі»25 бет
«Жанұя мектебі-тұлға мен қоғамды байланыстырушы»6 бет
«жанұя» және «неке» ұғымдары4 бет
«Жанұяны фаминистік бағыт бойынша зерттеу»7 бет
«Қайнау қабатындағы жану процесі »4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь