ҚР Банктік құрылымы мен дамуы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2

I ҚР Банк жүйесі
1.1. ҚР Банк жүйесінің қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. ҚР Банктік қызметтерді ұйымдастыру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ..10

II ҚР Банктік құрылымы мен дамуы
2.1. Банк операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.2. Банктің қаржылық операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.3. Қазақстандағы банк жүйесіне «скорингті» қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... .25
2.4. Бүгінгі таңдағы банктік қызметті реттеуге арналған заңдарының дамуының кейбір мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.............................2
I ҚР Банк жүйесі
1.1. ҚР Банк жүйесінің
қалыптасуы..................................................................
..6
1.2. ҚР Банктік қызметтерді ұйымдастыру
ерекшеліктері..............................10
II ҚР Банктік құрылымы мен дамуы
2.1. ... ... ... ... банк жүйесіне «скорингті»
қолдану.................................25
2.4. Бүгінгі таңдағы банктік қызметті ... ... ... ... ... айырбастаушылардың және олардың айырбас ... ... ... банктердің Италияда пайда болу себебі, оның
сол уақыттарда дүниежүзілік сауда орталығы ... ... әр ... ... сол елге қарай ... ... ... ... ... байланысты түсіндірімді.
Банктің мәнін ашуға екі жақты тұрғыдан қарастыруға болады: заңи ... ... ... ең ... ... ... ұғымының маңызы
артады. Олардың қатарына банк қызметі туралы ... ... ... ... ... ұғым ... сөзі «bank» - «орындық», «айырбас орындығы,
айырбас орыны» ... ... ... ... 3 ... және бірнеше тақырыпшалардан
тұрады.
Бірінші таруда Қазақстан Республикасының банк жүйесінің ... Оның ... ҚР Банк ... ... ҚР ... ... ... тарауда Қазақстан Республикасының банк жүесінің құрылымдары мен
операциялары. ҚР Банк ... ... ҚРБ ... тарауда қолайлы экономикалық конъюктура сондай-ақ 2004 жылы ТМД
– ның барлық елдеріндегі экономикалық ... ... ... етті. Негізі экономикалық көрсеткіштердің өсу қарқыны салыстырмалы
түрде жоғары болды. Мәселен, бағалау ... ... өсуі ... ... ... ... 8% (2003 ... - 8%), өнеркәсіптік өнімі - 7%
(8%), бөлшек сауда айналымы - 13%, ... ... ... ... ... ... ахуалдың жақсаруы, сондай-
ақ Қазақстандағы саяси және қаржылық тұрақтылық республика экономикасы
өсуінің 5 жыл бойы ... ... ... ... ... ... ... жиынтық өсуі соңғы 5 жылда 52% -ға жуық ... бұл ... даму ... ... ... ... бірі болуға
мүмкіндік берді.
Қазақстан экономикалық жағдайының жақсаруын мойындау Қазақстанға
Standard & Poor’s – 2004 ... ... және Fitch Ratings ... ... ... шілдеде «Moody’s» рейтінг агенттігі Қазақсанның «тұрақтыдан»
«оңға» өтетін рейтингтері ... ... ... ... бірге, экономикалық ынтымақтастық және даму ... ... ... дейінгі рейтинг беруі елдің әлемдік
аренадағы іскерлік беделінің жоғарлауының ... ... ... ... ... ... мен экономикалық кредиттерін
сақтандыру жөніндегі ... осы ... ... ... ... қараған кезде осы рейтінгтік көрсеткіш ескеріледі.
І ҚР Банк жүйесінің даму тенденциясы
Банк жүйесінің маңызды элементі – банктер болып табылады.
Ежелгі ғасырлар тарихы ... ... ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ олардың қандай операцияларды ... да ... ... ... ... ... ... алғашқы банктер ... ... және ең ... ... ... ... ХIV-XV – ғғ. пайда болған олардың еңбектерінде банк ... ... ... ретінде тауар шаруашылығының ерте кезінде,
яғни тауар-ақша қатынастарының дамуына байланыссыз, ақша айналысын реттеу
үшін пайда ... ... ... ... ... ... ... саудагер клиттер арсында қолма-қол ақшасыз есеп айырысуларды
жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... салмағы бар бағалы металлдардан жасалған ақша бірліктері
арқылы есеп айырысулар жүргізілді ... бос ақша ... ... ... және ... бар компанияларға
ссудаға берді.
Ал кейбір мамандар, банкті одан да ерте мерзімде – ... ... ... дейді. Олар феодалдық шаруашылық тұсында банктердің төлемдегі
делдалдық қызметінің қажеттілігінше пайда болғандығын білдіреді.
Дегенімен де, ... ... ... ... ... ... ... жылдық тарихы бар екендігін айтуға болады.
«Банк» сөзі «banсo» деген ағылшын тілінен аударғанда «айырбас столы»
дегенді ... Бұл ... ... ... ... ... ... Сауда мекемелер мен қалалардың, жекелеген тұлғаларының
әр түрлі манеталармен жасалған ол ... ... бір ... ... ... ... барысында әр түрлі елдің ақшаларына
айырбастауға мамандалып отырған. Уақыт өте келе, ... ... ... ... ақша ... ссудаға беріп, пайыз алу
үшін пайдалана бастайды. Сөйтіп, айырбастаушылар ... ... ... ... зор ақша ... ... жатуға
болмайтынын оларды уақытша пайдалануға беріп, пайда табу қажеттілігін
түсінеді.
Ежелгі банктер несиелік ... ... ... ... ... ... біртіндеп есеп айырысу қызыметін де көрсетті. ... ... ... ... бір шотынан басқа бір шотқа ... ... ... ... ... ... ... өздерінің
банктік билеттердің шығарды. Олар толық құнды ақшалармен ... ... ... ... алғашқы акционерлік банк – Ағылшын банкі 1694 жылы
құрылып, үкіметтен банкнота шығаруға ... ... – 20 ... ... Ло ... ықпалы зор болды. Ол алғаш
рет ақша эмиссиясын жүзеге асырды. Оның ... ... ... мемлекеттік қағаз ақшаға айналды. Басты мақсаты пайда ... банк ... ... ... мол ақша қаржыларын өзіне
тарта бастады. Олар қарызға металл ақша беруден енді ірі ... ... ... ... ... және ... ... ақша аударуға көшті, сөйтіп қарыз ... ... ... ... ... ... өріс ... ХХ ғасырдың
басында банк ісі мен өнеркәсіптің шоғырлануы және монополиялануы банктердің
ролін едауір ... банк ... бір ... не кәсіпорынға жүйелі түрде
кредит беруге көше ... ... ұзақ ... қарыз беруге (8 – 10 жылға дейін) ұмытылды.
Қазақстанның экономикасы Ресейдің экономикасының бір бөлігі ретінде әр
деңгейде ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
Ресейлік орталық - өнеркәсіптік аудандарымен өзара экономикалық байланысы
одан ары кеңейді.
Банк капиталының ... ... ... ХIХ ... аяғы таман
қамтиды.
Ресейдің мемлекеттік банкі 1860 жылы өз қызметін ... ... ...... банк ... ... және оның ... қағаз
ақшаларды шығаруда монополиялық құқығы болды. Ресейдің мемлекеттік банкі
барлық акционерлік, комерциялық банктердің ... ... бір ... ... салымдар мен ағымдық шоттардың жартысымен көбін
тартып отырған. Басқа мемлекеттердің орталық эмиссиялық банктерінен ... ... ... сол ... ... сауда және дайындау
ұйымдарын да қатар несиелеумен айналысқан.
Мемлекеттік банктік бөлімшелері Қазақстан ... ірі ... ... ... ... ... ... (1876),
Қызылорда(1881), Семейде (1887), Омбыда (1895) және бұрынғы ... ... (1912) ... ... жасды.
Ірі комерциялық банктер қайтарымда саналатын Сібір сауда-банкісінің
(1872) филиалының ... ... ... ... ... ... (1898), ... (1905), Верныйда (1908), Ақмолаға (1909),
Қостанайда (1911) орналасты.
ХIХ ғасырдың аяғы мен ХХ ... ... ең ... ... –бұл мемлекеттік банктер болды және олар төмендегідей операцияларды
жүзеге асырды:
- векселдерді есепке алу;
- тауарларды кепілге ала ... ... ... ... құқықтарын кепілге ала атырып, ссуда беру;
- қайта есеп жүргізу;
- вексельдер үшін ... ... ... ... ... ... ... ашу;
- ұсақ несие мекемелеріне ссуда беру;
- барлық есеп-судалық операциялармен айналысу;
- меншікті бағалы қағаздар ... ... және ... ... ... ... алу ... айналысу мемлекттік банктің
1960 жылғы жарғысына сай көзделген.
Қазақстандағы коммерциялық банктердің филиялдарының қызметі ... ... ... еске алу; ... және ... есепке ала отырып, ссуда беру; бағалы қағаздармен ... ... ... алу арқылы ссуда беру екі формада жүзеге асады:
1) Заттай, яғни кепілдікке берілген тауарлар шотымен ... ... ... ... ... адамдардың сақтауына қалдырады.
2) Жеке – заттай, яғни бұл ... ... ... ... жауапты
сақтауына болады.
1909 – 1913 жж. ... ... ... ... ... ... ... сауда және өнеркәсіптік
кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... ... және қалалық қоғамдық банктер жүзеге асырып отырды.
Қазақстанда Ресейдің басқа аудандармен салыстырғанда өзара несие беру
қоғамы кеш пайда болды.
1.1. ҚР Банк ... ... ... ... ... де ... банк ... бір
тармағы ретінде қызмет етті. Қазақстанда КСРО ... ... ... ... 4147 мекемесі жұмыс істеді. Тек Қазақстан ... ... ... ғана ... жеке банк ... ... шетелдік
ірі банктердің өкілдіктері ашыла бастады. (Дүниежүзілік банк, Дойче ... 1995 ж. ... банк ... ... ... банк ... ... Жоғары (бірінші) деңгейдегі банк – ҚР Ұлттық
банк. Оның міндеттері, қызметінің ... ... ... ... ҚР ... ... ... Ұлттық банк туралы»
Заң күші бар Жарлығында (30.03.1995) ... Өзге ... бәрі ... ... ... деңгейіне жатады. Көбінесе олар «коммерциялық
банктер» деп аталады. Себебі, олардың жарлық қолары мемлекеттік ... ... ... капиталдан құрылады. Ұлттық банк эмиссиялық
айналымға ақша шығаруға, ... ... ... ... коммерциялық
банктер мен олардың бөлімшелері үшін ... ... ... ... ... және ақша мен алтын қорын сақтайды.
Екінші деңгейдегі банктер ... ... мен ... ... ... ... ... айналдырылған.
Қазақстанда алғанқы коммерциялық банктер (Интеринвесбанк, Крамдбанк) 1989
жылдан пайда бола бастады. 1992 ж. ... саны 232-ге ... 1994 ... ... 1994 ... ... Ұлттық банк пен Үкіметтің арнайы ақша –
несие саясатының нәтижесінде (жарғылық ... ... ... ... ... да ... олардың өзіндік капиталы 53,7%-ке (41,2 млрд. теңге),
активтердің жалпы көлемі ұлттық валюта есебінде 22-мллд-тан асты ... ... ... ... ... ... одан әрі
шоғырландыра түсу көзделген. Осыған орай олардың жарлық ... ... ... 300 млн. Теңгеге жеткізіп, оны бірте-бірте 1 млрд. теңгеге
дейін өсіре беру межеленген.
ҚР соңғы ... банк ... ... ... кесте. ҚР-ғы несие жүйесі туралы мәліметтер кезеңнің соңында
|Несие жүйесінің |12.2001 |12.2002 |06.2003 ... | | | ... ... |44 |38 |35 ... | | | ... ... ... |2 |2 |2 ... |1 | | ... ... |17 |16 ... | | | ... ... |9/6 |9/6 |10/4 ... дан ас | | | ... ішінде |11 |11 |10 ... ... | | | |
1 ... ... ... банктердің саны жылдан жылға азаюд 90-
шы жылдардың басында олардың саны 200-ден асты.
Еліміздегі барлық ... ... ... ұйым ролін атқара отырып,
орталық банк экономикамызда басты орын алды.
Орталық банк еліміздің эмиссиялық және резервтік орталығы ... ... және ... ... ... Оның ... басты мақсаты пайда
табу ғана емес, тек ақша-несие ... ... және ... банк
жүйесіне жетекшілік бағытталады.
Орталық банктің тарапынан ақша-несиелік реттеудің негізгі ... ... ... ақша массасы жатады.
Ұлттық банк – бұл бұрынғы қарапайым ... ... ... қарапайым мемлекеттік банктен орталық эмиссиялық банкке
ауысқан, ... ... ... ... Іс ... ... ... барлық
кассалық резервтердің шоғырлануы және олардың ... ... ... ... мекемелерінің коммерциялық банктер кассасын толтыру ... ... ... ... қолма-қолсыз есеп айырысуларды Ұлттық банк
мекемелері арқылы жүргізе отырып, қажет жағдайларда Ұлттық банктен несие
алады.
Ұлттық банк – бұл ... ... ... оған қоса ... ... резервтерден басқа да материалдық бағалықтардан тұратын
мүліктерге ие болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі
келесідей құқылық формалары кездеседі:
- мемлекеттің 100% қатысуымен ... ... ... ... ... бір ... мемлекетке тиесілі немесе мемлекеттің қатысынсыз
акционерлік қоғам формасында;
- орталық банктің функцияларын бір тұтас атқаратын ... ... ... бастап, «Ұлттық банкі туралы» ҚР заңына жасалған соңғы
толықтырулар мен ... ... ... ... ... ... ... баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Сол сияқты, Ұлттық банкке мынандай қосымша міндеттер ... ... ... ... ... ... ... қызмет етуін қамтамасыз ету;
- қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету;
- банктік қызметті ... ... ... актілерді қолдану
арқылы қарыз берушілер мен ... ... ... және ... бақылауды жүзеге асыру.
Ұлттық банктің несиелік ресурсы төмендегідей көздерден тұрады:
- меншікті ... ... ... ... тартылған және Ұлттық банкте шартты негізде
орналастырылған ақшалай ... ... ҚР ... ... қаражаттардан;
- арнайы мемлекеттік қорлар мен бюджеттің уақытша бос жатқан қаражаттар
есебінен
Қазақстан Ұлттық Банк – ... ... ... біртұтас
орталықтандырылған құрылымды білдіреді Ұлттық банк басқару ... және ... ... ... банк ... ... ... жергілікті жерлердегі облыстық
басқармасы Алматы қалалық филиалы арқылы атқарады. Бұл филиалы Ұлттық банк
атынан жұмыс істейді. ... ... ... ... ... мен дербес басқармалары бар:
- зерттеу статистика департаминті;
- шетел операциялары басқармалары;
- монитарлық операциялар департаминті;
- сыртқы байланыстар бөлімі;
- қолма – қол ақшалармен ... ... ... ... есеп ... ... ... орталықтарының департаминті;
- операциондық басқарма;
- төлем жүйесі басқармасы;
- бақылау және аудит департаминті;
- персаналдармен жұмыс жасау басқармасы;
- халықаралық ... ... ... іске ... ... ... ... және іскерлік ақпараттар бөлімі.
Қазақстан Ұлттық банк құрлымына мынандай дербес бөлімшелер де кіреді:
- мемлекеттік сақтау қоймасы;
- Ресей Федерациясындағы Ұлттық банк өкілдігі;
- ... ... ... ... Қазақстан банкаралық есеп айырылысу орталығы;
- Ипотекалық несиелерді кепілдендіру қоры;
- Банктік сервистік бюро;
- Ұлттық ақпараттар технологиясы;
2004 жылдан бастап, Үкіметтің ... ... ... ... ... және қаржы ұйымдарының қызыметіне бақылау және қадағалау
жөніндегі қаржы агенттігі бөлініп ... ... ... қадағалау, бағалы қағаздар нарығын реттеу және
сақтандыру ұйымдарының қызметін реттеу департаминттері кіреді.
Ұлттық банк ... ... ... атқарады:
- ақшаны емиссиялау;
- ақша-несие саясатын жүргізу;
- төлем жүйесін ұйымдастыру;
- төлем балансын құру;
- валюталық ... және ... ... банк ... операцияларды жүргізді:
- бірінші кластық эмитенттермен шығарылатын алты ... ... ... ... ... депозиттік сертификаттармен қайтару мерзімі бір жылға жататын борыштық
бағалы қағаздарды сатып алады және ... ... және есеп ... ... ... ... ... басқа да құндылықтарды сақтануға және басқаруға қабылдайды;
- қаржы құралдары мен операцияларды ... ... ... кезінде банктерді және қаржы ұйымдарында шоттар ашады;
- чектерді жазып векселдерді береді.
1.2. Қазақстан Республикасының банктік қызметтерді ұйымдастыру
ерекшеліктері.
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық ... өз ... ... 30 ... қабылданған «ҚР Ұлттық банкі» және 1995 ... ... ... ... банктер және банктік қызмет туралы» ҚР
заңдарын басшылыққа алады.
Коммерциялық ...... ... ... ... ... коммерциялық банктер жүйесі 1990 жылдың аяғынан бастп
қалыптасы, яғни Қазақстандық ... ... ... он бес ... ... ... банктердің соңғы сегіз жылдағы сандық құрамы 2 кестеде
берілген.
2 ... ... ... ... сандық құрамы кезеңнің басына
|Банктердің түрлері|01 |
| |1996 ... |4 |4 |6 ... ... ... ... |1 |0 |0 ... капиталдың жектілікті |2 |3 |0 ... (К1) | | | ... ... ... |2 |3 |0 ... (К2) | | | ... ... ... бір ... |6 |1 |1 ... келетін тәуекелдің жоғарғы | | | ... (К3.1) | | | ... ... ... 1 ... |5 |1 |0 ... ... тәуекелдің жоғарғы | | | ... | | | ... ... ... |3 |3 |0 ... | | | ... ... құралдарға және |3 |2 |0 ... емес ... ... | | | ... ... мөлшері | | | ... | | | ... ... пруденциясы лимиті |7 |2 |0 ... ... ... банк | | | ... | | | ... ҚР банктік құрылымы мен дамуы
Ұйымдық құрылым Ұлттық ... ... және ... ... саны ... ... ... Республикасы Ұлттық банктің ережесі мен
құрлымын бекіту ... 1999 ... 11 ... №188 жарлығымен бекітілген.
Ұлттық Банктің ұйымдық құрлымына орталық аппарат, 16 ... ... екі ... ... ... және ... және ... сақтау орталығы), Ұлттық банктің Ресей
Федерациясындағы өкілдігі, бес бағынышты ұйым («Қазақсан ... ... ... «Банктік сервис бюросы», «Қазақстан теңге сарайы»,
«Ұлттық ... ... ... ... ... бар ... ... (қазыналық кәсіпорыны) кіреді. 2003 жылы Ұлттық банк
орталық аппаратының құрылымында 9 департаминт, 11 дербес басқарма және ... ... ... ... ... 1 ... бастап Қазақстаны Республикасының қаржы нарығын
және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі агенттіктің құрылымына
және оған Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... ... ... өзгерді.
Ұлттық банк «Қазақстанның жеке тұлғалардың салымдарына кепілдік беру
қоры», «Қазақстан ... ... және ... ... мен ... және «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоы»,
«Қазақсанның ипотекалық кредиттерге кепілдік беру ... ... ... ... ... ... Банктің үлесі-67,3%) ЖАҚ
құрылтайшыларының бірі болып ... ҚР Банк ... ... ... ... ... ... ерекшелігі бар.
Банктік инвестиция пайда табу мақсатында банктк ресурстарын орналастыруға
бағытталған активтік операциялардың жиынтығы. ... ...... ... алу ... ... ... бағалы қағаздарға жұмсауы.
Банктің инвестициялық саясатының басты бағыттары мынандай бөлімдерді
қамтиды:
- ... ... ... ... ... ... мен ... квартинвестициялық операциялардың шегін
анықтау;
- инвестициялардың құрамы мен құрлымы;
- портфельдің құрамына түзетулер енгізу механизімі;
- ... ... мен ... ... ... мен ... ... мемлекеттің бағалы қағаздарының сипаты.
|Түрі ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... мерзімді |Айналыстағы |Аукцион/сату |7 күннен 90|100 ... ... ... | ... ... |
| ... | | | ... арнайы валюталық|Еркін өзгермелі|Ноталар |35 күн |100 АҚШ ... ... ... | ... |
| ... ... | | |
| ... |зейнетақы | | |
| ... ... | | |
| ... |айырбастау | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | ... валюталық |Жинақтаушы |мемлекеттік |5 жыл |100 АҚШ ... ... ... | ... |
|(облигациялар) |қорларының ... | | ... ... ... | | |
| ... ... ақы | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| |ҰБ ... ... |10 жыл |1000 ... ... |қарызын қайтара| | ... ... ... | | | ... | | | | |
| | | | | ... ... ... |Акцион |3,6,9 |100 АҚШ ... ... ... | ... ай |доллар |
|валюталық ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... |Республикалық |Акцион |3 ай дәне |1000 ... ... | ... жоғары|теңге |
|қазыналық ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... орта ... ... |2 және3 жыл|1000 |
|мерзімді қазыналық |бюджеттің | | ... ... ... | | | ... ... | | | |
| ... | | | ... қысқа |Республикалық |Акцион |3,6,9 және |1000 ... ... ... | |12 ай ... ... |ағымдағы | | | ... ... | | | |
| ... | | | ... ішкі ... |Жазылу жолымен |364 |1000 ... ... ... | | ... ... ... | | | ... ... | | | |
| ... | | | ... ... ... екінші деңгейдегі банктердің инвестициялық
операцияларға бағытталған активтерінің басым бөлігі мемлекеттің ... ... ... жасырын емес. Себебі, мұндай бағалы қағаздарға
салған ... ... ... яғни банк ондағы қаражатты тез арада
қолма-қол ақшаға айналдыра алады, ... ... ... табыс төмен
болғанымен тәуекел төмен немесе жоқ десе де болады.
Сонымен қатар активтерінің бір ... ... ... ... да ... ... ... қағаздарға мыналар
жатады:
акциялар;
облигациялар;
депозиттік және ... ... ... қолхаттар.
Осылардың ішінде инвестициялау операциялары акциялар мен ... көп ... Ал ... ... әлі өз ... ... жоқ.
Акция — бұл акционерлік қоғамның жарғылық ... үлес ... және ... ісіне қатысуға қүқық беретін. Сондай-ак, иесіне
табыс әкелетін бағалы қағаз.
Дивидент төлеу тәсілінің айырмашылығына байланысты жай және ... ... Жай ... оның иесіне акционерлік қоғамның табысына
байланысты табыс әкеледі және қоғамды басқару ісіне немесе ... ... ... ... Ал артықшылықты акция иесіне қоғамның табысына
байланыссыз тұрақты табыс алуға құқық береді, біраң басқару ісіне ... ... ... ... ... бермейді. Артықшылықты
акцияның келесі бір артықшылығы — қоғам борыштың тұрақсыздыққа ұшыраған
жағдайда мүлікті жай ... ... ... ... ... ... шығару формасына қарай да ажыратылады: құжатты (сертификатпен)
түрде және құжатсыз (шоттағы бухгалтерлік жазулар арқылы).
Облигация — оның ... ... ... салғандығын куәландыратын және
эмитентін осы қаражат сомасы (номиналдық құны) мен ... ... ... ... ... ... ... айналыста жүрген облигациялар табыстылығына қарай екі түрге
бөлінеді:
— Купондық облигация — ... ... ... ... яғни алты айда немесе жылына бір
рет табыс әкелетін түрі;
... ...... ... ... ... номиналдық құнынан төменгі бағада са-
тып алып, оны өзінің құнымен қайта сату арасындағы ... ... ... ... ... ... ... бағасы 100 теңге, купон мөлшерлемесі — 10%,
онда ... ... ... ... ... ... ... х 100 = 10/100 х 100 = 10%.
Егер облигация ... ... 150 ... ... онда ... ... х 100 = 6,66%.
Ал мемлекеттік емес бағалы ... өз ... ... ... ... табыстардың қаншалықты жоғары болғанымен тәуекелдің соғұрлым
жоғары болып келетініне байланысты банктер, оларға қаражат салуда әлі ... ... ... активтік депозиттік операциялары өтімділіктіқ қолдау және
банктермен ... ... ... негізінде дамиды. Мұндағы
корреспонденттік қатынас банктердің бір-бірінде ашатын ... ... ... ... Сонымен қатар банктер активтік депозиттік
операциялар негізінде банкаралық несиенің дамуына мүмкіндік жасайды.
Банктің қаржылық ... ... ... ... яғни ... ... активтік операцияларды сипаттайды. Оларға: лизинг, факторинг
және форфейтинг операциялары жатады.
«Лизинг» сөзі «leasing» ағылшын етістігінен аударғанда, ... ... ... ... — бұл лизинг берушінің (жалға берушінің) өзіне
тиесілі құрал-жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, ... ... ... және ... ... құрылғыларды лизинг алушыға
(жалгерге) лизингтік төлем төлеу шартымен, белгіленген мерзімге пайдалануға
беруін қарастыратын жалға беру ... ... ... ... екі ... ... шұғыл және қаржылық
лизингтер.
1. Шұғыл лизинг — бұл ... ... ету ... ... ... ... қысқалығын және мүліктің құнын ... ... ... ... — бұл ... ... ... лизинг затының мерзімі
ішінде өзінің толық амортизациялық құнын төлеп шығуымен ... ... ... ... лизингтік операциялары несиелік операциялармен ұқсас болып
келеді. Алайда ... ... бір ... келісімшартта
көрсетілген төлемдер төленіп, мерзімі аяқталғаннан кейін де ... ... ... меншігінде қалай беруінен көруге болады. Ал
несиеде банктің меншік объектісі ретінде ... ... ... кепілдігі
қалады.
Лизинг операцияларының техникасы 15-суретте көрсетіледі.
5-сурет. Лизинг операциясының сызбасы.
1 — банк мен ... ... ... ... ... жаса-лып,
несие беріледі; 2 — лизинг ... ... ... ... үшін
жабдықтаушыға төлейді; 3 — жабдықтаушы ... ... ... 4 — ... компаниясы мен лизинг алушы кәсіпорын арасында лизингтік
келісімшарт жасалады; 5 — жабдыктаушы ... ... 6 ... ... ... ... үшін лизингтік төлемдер жүргізеді; 7
— лизинг компаниясы несие ... ... ... үшін ... ... ... ең көп ... делдалдық қызметінің бір түрі ... ... ... ... сатылған тауары үшін уақытын
кешіктіріп төлеуге беретін тауар формасындағы және ашық шот ... ... ... ... ... ...... капиталын несиелеумен ұштасатын, сауда-комиссиондық операциясының
бір түрі. Бұл жерде факторингтік компания клиенттердің ... 90%-ға ... ... ... ... Факторингтің мақсаты — кез ... ... ... ... ... табылатын тәуекелді қалпына келтіруін
шешуге бағытталады.
«Фактор» сөзі ағылшын тілінен «£асіог», аударғанда «маклер, делдал» ... ... ... жағынан алғанда — бұл делдалдық операция.
Факторинг операциясы — жабдықтаушының (банк клиентінің) жабдықтаған тауары
мен ... ... үшін ... ... ... (шот-фактурасын)
банкке сатумен байланысты комиссиондық-делдалдық операция.
Факторинг операциясына үш тарап қатысады:
Факторингтік компания (банктің фактор бөлімі) ... ... ... ... арнайы мекеме.
Клиент ('тауарды жабдықтаушы, несие беруші) — факторинг компаниясымен
келісімшарт жасасушы өнеркәсіптік немесе сауда фирмасы.
Кәсіпорын (қарыз ...... ... алушы фирма.
Факторинг мәмілесін жүзеге асырудан бұрын толық ... ... ... ... ... соң, факторинг компания немесе банктің
фактор бөлімі 1—2 апта ... ... ... және ... жағдаиын
зерттейді. Егер де кәсіпорын факторинг компаниясы ... ... ... клиенті бола қалған жағдайда, ол факторинг компаниясына сатып
алушыға жіберілетін барлық шот-фактураны тапсырады. ... ... ... ... ... ... ... Факторинг компаниясы барлық шот-
фактурамен таныса отырып, сатып алушының төлем қабілетін ... ... ... 3 күн ... уақыт қажет етіледі. Факторинг компаниясы төлемнің уақыты
жеткен кезде немесе мерзімінен ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
16-сурет. Факторингті ұйымдастыру сызбасы.
Факторинг операциясы бүгінгі таңда отандық ақша нарығында дами алмай ... ... ... ... 1988 жылы КСРО ... ... жүзеге асырылып, кейіннен өзге де коммерциялық банктер факторинг
операцияларын орындай бастады. Сөйтіп, 90-шы ... ... ... ... ... банктер үшін тиімсіздігін ... ... ... күні бүгінге дейін бұл ... ... сөзі ... ... аударганда, «құқықтан бас тарту» дегенді
білдіреді. Форфейтинг — тауарларды жабдықтау ... ... ... ... ... және алдағы уақыттарда өтелуге тиісті
міндеттемелерді сатып алуды ... үшін ... ... операциясы — форфейтордың яғни коммерциялық банктін немесе
арнайы компанияның ... ... ... ... ... төлем
құжатын сатып алуы.
Форфейтинг мәмілесінде үш қатысушы болады:
/. Экспортер, яғни тауарды орта мерзімді несиеге ... яғни ... ... ... яғни ... ... банк ... арнайы ұйым.
Форфейтинг операциясы 17-суретте беріледі.
17-сурет. Форфейтинг мәмілесінін, техникасы.
1 — мәмілеге ... ... ... ... 2 — ... ... 3 — ... вексельді (5—7 жылға) жазып ... 4 ... ... ... ... 5 — аудармалы вексельді есепке алып, оның
70% -дай мелшерінде банк ... ... 6 — ... ... ... 7 — ... бойынша міндеттемесін өтейді.
Форфейтинг операциясының мерзімі 180 күннен 5 ... ... ... кей ... — 7 жыл. ... ... ... элементтеріне мыналар жатады:
• еуровалюталар нарығындағы несиенің құны (ЛИБОР — Лондондық банкаралық
пайыз мөлшерлемесі);
импортер елінің ... құны және ... ... ... ... құны
0,5-тен 6%-ға дейін жылдық мөлшерде ауытқиды;
несиені басқаруға қатысты форфейтордың шығындары (0,5%-ға дейін жылдың);
міндеттеме үшін ... ... (1-1,5% ... Банк ... ... экономикасы 2004 жылы қарқынды түрде дами түсті, бұл көп жағдайда
жүргізілген ... ... сол ... ... ... ... байланысты еді.
Реттеу және қадағалау функцияларын бөлу ТМД-дағы жалғыз орталық банк
болып табылатын, қызметі классикалық орталық ... тән ... ... шоғырландырылған Ұлттық Банктің ерекше мәртебесін
айқындады.
Өмірдегі жаңа болмыстар Ұлттық Банк саясатындағы акценттердің ... ... ... Банк жүргізіп отырып ақша – кредит ... ... ... ... ... ... ... бөлді. Айырбас бағамының
саясаты саласатында айырбас бағамының режимі сақталды, бұл ... ... ... ... ... қабілетін сақтауға
және елдің әлемдік ... ... ... ... ... етті.
Жалпы ішкі өнімнің көлемі 2004 жылғы деректер бойынша ағымдағы
бағаларда 5542,5млрд. теңгені құрады. ... ... өсуі 2003 ... 9,4% ... Бұл көрсеткіштер әлеуметтік – экономикалық
дамудың ... ... ... ... ... ... шеңберінде
берілген ЖІӨ-нің болжамдық бағаларынан едәуір асып түсті (ЖІӨ-нің болжамы
нақты 7% өсе отырып, 4877 ... тг ... ... өсуі экономиканың барлық салаларда өндірістің нақты
көлемінің: өнеркәсіпке - 10%, ауыл шаруашылығында – 0,1%, ... ... ... және ... ... ... – 12,2%, ... және басқа
да қызмет көрсетуде – 10,4%-дан ұлғаюына байланысты еді.
ЖІӨ-нің құрлымында тауарлар өндірісінің үлесі 45%, қызмет ... ... ... ... ... отандық және шетелдік капиталдың
инвестициялық белсенділігі ықпал етті. Мұнай өндіру ... ... ... ірі инвестициялық жобаларды іске асыру,
Қазақстан Республикасының 2003-2015 ... ... ... ... даму ... ауқымында алдағы уақытта іс-шаралар
жүргізу, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... көлемін жоғары деңгейде сақтауға
мүмкіндік ... ... ... 2004 жылы ... капиталға
ивестициялар 10,6%-ға 1530,6 млрд. теңгеге дейін ұлғайды. Негізгі
капиталға ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектілердің меншік қаражаты (65,2%) және ... ... ... ... ... қаражат (12,2%) болды. Инвестициялардың
салымдары үшін басым салалар мұнай мен ... газ ... ... ... ... (18,5%), ... пен ... (15,2%) және
өңдеу өнеркәсібі (9,8%) болып табылады. Тау – кен ... ... ... ... ... бағытталған шетелдік
инвестициялардың үлесі (74%-дан 54,7-ға дейін) төмендеді.
Мониторинг жүйесін ұйымдық, ... - ... ... ... ... ... мынандай бағыттарда жалғастырылды.
Біріншіден, кәсіпорындардың сауалнама толтыруын жеңілдету және банк
жүйесінің ел ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты сауалнамаларға:
- кәсіпорынның кредиттерді және банктердің қызмет көрсетуін қажететуі
және оның қанағаттандырылу дәрижесі;
- ... ... ... ... ... ... ... депозитнің көлемі;
- кәсіпорынның инвестицияларды қаржыландыру және ... ... ... ... АҚШ долларына, евроға, Ресей рубліне ... ... ... ... ... және ... ... мерзім кезеңіндегі
деңгейі;
- Кәсіпорынның дайын өніміне сұраныс, бағалар, тұтынатын шикізат пен
материалдар сияқты көрсеткіштердің өзгеру ... және ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің жаңғырылған жүйесі негізінде Үкімет
пен аймақтар әкімшілігіне ұсыну үшін кәсіпорындар ... ... ... ... ... отырған экономикалық ахуалға
және негізгі үрдістерге талдаулық шолу жетілдірілді.
Үшіншіден, Ұлттық банктің мониторингіне кәсіпорындардың тұрақты ... ... және ... іріктеудің көрнектілігін жақсарту
мақсатында Ұлттық Банктің мониторингке қатысушы кәсіпорындарға жіберетін
ақпаратын, атап ... ... үшін ... ... ... көрсеткіштерді салалық салыстыруды тоқсан сайынғы нысандарын
жетілдіру ... ... ... эконоиканың нақты секторының бірінші ... ... ... ... ... ... векселдік
бағдарлама ауқымында екінші деңгейдегі банктерді қайта ... ... ... ... ... мен ... бағалауға қатысты) нәтижелерін қолдану бойынша ұйымдастыру -
әдістемелік жұмыстар ... банк 2004 жылы ... ... ... ... ... ... Даму банкі» АҚ-на кастодиандық ... ... ... ... активтер самасы 2005 жылғы 1 қаңтарда
153,5 млрд теңге болды. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 743,4 млрд ... ... ... беру қоры» АҚ, «Қазақстан
ипотекалық компаниясы» АҚ, «Ұлттық ... ... АҚ, ... кепілдік беру ... АҚ, ... ... ... сақтандыру жөніндегі мемлекеттік сақтандыру корпорациясы»
АҚ, «Қазақстан инвестициялық қоры» АҚ, «Қазақстанның ипотекалық кредиттерге
кепілдік беру ... АҚ ... ... ... қызмет көрсетті.
Ұлттық Банктің сенімгерлік басқаруындағы клиенттердің активтері 2005 жылғы
1 қаңтарға 39,9 млрд болды, бұл 2003 ... ... 3 млрд ... Ұлттық банкке сенімгерлік басқаруға түскен қаражат бір жылда 0,8% 45
млрд ... ... ... Сенімгерлік басқарудан алынған қаражат 48 млрд
теңге болды. Активтерді ... ... ... ... көрсетуден
түскен кірістер 2005 жылғы 1 қаңтарда 28,8 млн ... ... ... ... млн теңге болды.
2004 жылы Ұлттық Банк екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... баса назар аударды. Бір жылда тартылған ... ... 2,5 ... ... 775,7 млрд ... ... өсті. 2005
жылғы 1 қаңтардағы жағдай ... ... ... заемын беру туралы
екінші деңгейдегі 7 банкпен келісім қолданылды. Ұлттық Банктің ішікі ... ... ... ... алуы ... ... ұлғайтуға
әкеліп соқтырды. Сондықтан 2004 жылы ... Банк бір ... ... ... банк ... ... болған артық өтімділігін реттеу бойынша
белсенді саясат жүргізуді жалғастырды.
Нәтижесінде Ұлттық ... ... ... ... бойынша
операциялары оның таза халықаралық резервтерінің айтарлықтай ... ... ... берді. 2004 жылы ақша массасының 68,2% ... млрд ... ... ... ... ... ... аясында болды. Нәтижесінде экономиканы монитазициялау ... ... ... ... ... ... ... және кредиттік серіктестіктердің (депозиттік
ұйымдардың) таза ... ... ... ішкі ... ... ... ... алтынвалюта активтерінің өсуіне негізделгенін атап
айту қажет.
Қазақстанның банк жүйесінде скоринг қолдану
Қазақстан Республикасының банк жүйесі ... ... өсу ...... үздік түрінде қызмет көрсету мен жаңа банктің өнімдердің пайда
болуы, мемлекеттік реттеудің құқықтық нормалық база мен ... да ... ... асуда. Елде банктің қызметіне сұраныс өсуде. Былтырғы жылдың
қазан айынан бері қаржы ұйымы мен ... ... ... және ... РК Агенствасының мәліметі ... ... ... ... 65,7 млрд ... 1644,5 млрд. теңгеге, яғни 4,2% өсті.
Банктер арасындағы бәсекелестік пен банк ... тез ... бар ... ... тәсілмен іске асырылуна ынталандырады.
Тез арада кредит беру туралы ... ... ... ... ... ... орында. Мысалы, Германия елінде ... ... ... ... ... ... ... кейін 10 минут ішінде
өңделеді, кейін егер оң жауап алған болса, онда қарыз ... ... ... ... ... сол ... ұсынады.
Банк жүйесін жетілдіре нысанында 6 шілде 2004 жылы ... бюро ... ... ... ... ... ... Қазақстанда заң
қабылданды.
Жеткізушуші қаржы қызметінің ... ... ... ... ... ... мүмкін. Скоринг – бұл
математикалық немесе статистикалық модель, яғни банктің «өткен» ... ... ... отырып, нақты әлуетті қарыз ... ... ... ... беру ... зор ... білуге
мүмкіндік береді.
Батыстағы Банк жүйесінде, егер клиент ... ... ... банк ... ... үшін ... анкета, қарыз алушымен толтырылған;
- кредиттік бюродан қарыз алушы туралы ақпарат;
- ... ... ... ... елдің үлкен жастағы тұрғындардағ
ұйымдар;
- шоттардың ісі жайлы деректер, егер банктің қарызын өтеу ... ... ... модельдің жеңіл түрі белгілі харектеристиканың ... ... ... ... ... ... ... қанша ол жоғары деңгейде, бұданда клиентке сенімділік артады,
содан банк кредит алуға лайықты өсу ... ... ... белгілі адамның қарыз төлемеуінің себебін
іздестірумен қортыланбайды. Банк мысалы ... ... ... ... қарызын өтейтінін, бірақ ол бұрын осындай жастағы, ... ... ... ... және ... күнкөріс деңгейінде
кредитті қайтара алмады.
Қазіргі уақытта біздің банктер андеррайтенг (жаңадан шығарылған бағалы
қағаздарды сату мақсатымен ... алу) ... ... ал ... ... әкеп ... Банк көптеген справкаларды зерттеуде
болады, ал ... ... күту ... ... ... бұл ... ... шешуге тырысады және ақырындап еліміздің банк жүйесіне
енеді. Тез бағалау техналогиясы ... және ... ... қолданылады.
Бүгінгі таңдағы банктік қызметті реттеуге арналған заңдардың дамуының
кейбір мәселелері
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің «Қазақстан-
2030» атты ... ... ... ұзақ ... ... ... ... деңгейі жоғары, дамыған нарықтық экономикаға негізделген
экономикалық өсуді көрсетеді. Бұл басымдықты жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... ілгерілуге бағытталу
көрсетіледі. Бұл орайда, таяудағы жылдарда біз назарымызды экономиканың
нақты секторына, оны сауықтыруға, ... және ... ... ... өсу мен күшті әлеуметтік саясатқа аударамыз деп көрсетілген.
Қазақстандағы банктік қызмет аясын реттеуге бағытталған заңдардың жүзеге
асу процессі өтпелі нарықтық кезеңдегі күрделі ... ... ... созылатын мемлекеттік бағдарламалар ауқымында жүзеге асырылуда.
Сонымен қатар банктік қызмет аясын реттеуге ба-ғытталған ... тек ... ғана ... ... ... мемлекеттің қаржы, валюта, ақша-несие,
жалпы экономиканың ... ... ... ... ... ... таңда нарықтық қатынастардың дамуына орай аса көңіл бөлетін
мәселелердің қатарына банктік ... ... ... ... ... Ал банктік қызмет аясының жоғарғы деңгейде ... ... ... ... осы саланы реттеуге арналған заңдардың тиімді түрде
жүзеге асуымен тығыз байланысты. Елімізде банктік қызмет ... ... заң ... ... ең ... ... құқықтың
негізгі қайнар көзі ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Заңын, «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және т.б. заң актілерін жатқызсақ болады.
Сонымен қатар Конституцияның нормаларынан республикамызда құқықтың қайнар
көзі ... ... ... нормаларының да қолданылатынын көреміз.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Конституцияның, соған сәйкес заңдардың,
өзге де нормативтік ... ... ... халықаралық шарттық
және өзге де мідеттемелерінің, сондай-ақ Република Конституциялық Кеңесінің
және Жоғарғы Соты нормативтік қаулыларының нормалары болып табылады.
Жоғарыда біз бірқатар заң ... көз ... ... ал халықаралық
нормаларға тоқталатын болсақ, олардың ... ... ... ... болады, олар: «Аударма және жай ... заңы ... 1930 ... ... ... ... ... туралы»1931 жылғы Женева Конвенциясы, «Халықаралық лизинг туралы» 1998
жылғы УНИДРУА Конвенциясы.
Банктік қызмет аясын реттеуге арналған арнайы заң ... ... ... ... ... ... жатқызамыз: «Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі туралы», «Қазақстан Республикасындағы ... банк ... ... ... Даму ... ... ... үй құрылысы жинақ банкі туралы», «Ақша төлемі мен аударымы
туралы», «Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және ... ... мен ... ... ... ... «Қаржы лизингі туралы»,
«Бағалы қағаздар рыногы туралы», «Ин-вестициялар туралы», «Валюталық реттеу
туралы» және т.б. ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің ерекшелігі - ол банктік іске
жаңа технологияларды енгізе бастаумен, рыноктық ... ... ... ... ... ... реттеуге бағытталған заңнамалар
жүйесінің ілгері қарай дамуымен сипатталады. Сол себептен де банктік ... ... ең ... және ... ... бірі болып
табылады. Ал банктік жүйенің тиімді түрде және тұрақты сипатта қызмет
атқаруы ... оны ... ... ... ... та-лаптарына және
халықаралық стандарттарға сәйкес болып, тәжірибеде тиімді және дұрыс жүзеге
асуымен байланысты десек қателеспейміз. Сол себептен де ... ... және банк ... ... ... ... ... келісімдер жасалып жатады, олардың қатарына: 19 қыркүйек 1996
жылғы ҚР-ның Үкіметі мен Ислам Даму ... ... Даму ... ... құру ... ... 8 шілде 1994 жылғы Қазақстан
Республикасы, ... ... және ... ... арасындағы
Ортаазиялық даму банкін құру жөніндегі келісімді және ... Бұл ... ... өте жоғары болып келеді, себебі
банктік қызмет тек қана бір ... ... ғана ... бұл ... кез-келген мемлекет үшін маңызды барлық ... ... ... осы ... заң актілерінің көпшілігі жалпылық сипатқа ие
екендігін атау қажет, сондықтан да олар ... ... ... ... ... қатынастарды реттей алмайды. Заңдарда өз реттеуін
толығымен таппаған банктік құқықтық қатынастар арнайы ... ... ... Ондай актілердің қатарына Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкі шығарған ... ... және ... ... ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау
жөніндегі Агенттіктің шығарған нормативтік актілерін жатқызамыз.
Бұл ретте біз ... ... ... заң актілеріне қаржы
нарығын және қаржылық ұйымдарды мемлекеттік ... мен ... ... ... ... бойынша өзгерістер мен толықты-
рулар енгізу туралы» 10 шілде 2003 жылғы ... ... ... ... ... ... реттеу мен қадағалау жөніндегі
өкілеттерінің және норма шығару ... ... ... Қазақстан
Республикасының қаржы нарығын және қаржы ... ... мен ... ... ... ... ескергеніміз жөн. Қазақстан
Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 ... № 1270 ... ... ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын
реттеу мен қадағалау жөніндегі агенттігі ... ... ... ... өзінің құзыретіне жатқызылған мәселелер бойынша Қазақстан
Республикасының заңдары негізінде және ... ... үшін ... ... ... ... ... басқа да заңды және жеке
тұлғалардың Қазақстан Республикасының аумағында ... үшін ... ... актілерді шығарады. Агенттіктің нормативтік құқықтық
актілері «Қаржы хабаршысы», ... ... атты ... ... және орыс ... жарияланады.
Бүгінде құрылған Қазақстан Республикасының қаржы нарығын және қаржы
ұйымдарын реттеу мен ... ... ... банктік қызметті
реттеуге арналған мәселелер бойынша бірқатар құқықтық атктілер шығарып
отыр. Олардың қатарына мына ... ... ... 2005 ... ... ... «Банктің, сақтандыру ұйымдарының және ... ... ... есеп беру және ... беру ... талаптарды бекіту туралы» инструкциясын, «Банктің акцияларын
мәжбүрлі түрде сатып алу және оны міндетті түрде ... сату ... ... ... ... 2005 жылғы жағдай бойынша республикамызда 35 екінші деңгейдегі
банк қызмет етіп отыр, оның ішінде біреуі ... ... ... ... ... капиталдың қатысуымен 15 банк және екінші деңгейдегі
банктер қатарына ... АҚ ... Даму ... ... ... ... аталған екінші деңгейдегі банктер ... 26 ... ... бар, ... ... саны 398 ... отыр. Нақты тоқталатын болсақ
«Қазақстан Халық Банкі» Акционерлік қоғамының 148 ... ... ... қоғамының 38 филиалы, «Казкомерцбанк» Акционерлік
қоғамының 23 филиалдары ... ... ... ... ... ... банктің орналасқан жерінен тысқары орналасқан 24
банктің ... ... ал ... ... 1148 ... ... ... осы көрсеткіш еліміздің банктік жүйесінің даму деңгейінің 1992-
1993 жылдармен салыстарғанда жоғарғы дәрежеде дамығандығын көрсетеді.
Дегенмен де ... ... осы ... ... ... ететін
мәселелердің қатарына мыналарды жатқызсақ болады: ұлттық ... ... ... қызметін жоғарғы деңгейге көтеру ... ... ... мен ... ... ... ... қызметін
ұйымдастыру, банктік және төлемдік жүйені Еуропалық Одақтың стандарттарына
сәйкестендіру, үшдеңгейлі кредиттеу ... құру және ол ... ... ... маңызды мәселелерді атасақ болады.
Қортынды
Курсық жұмысты қортындылай келсек, мемлекеттің ... ... ... акционерлік, кооперативтік, жеке меншік және
бірлескен банк ... ... ... ... тән ... бәрі, мемлекеттік банктерден басқалары, ашық не жабық ... ... ... ... Әр ... ... мен банктер:
аймақтық, аймақаралық, ұлттық, халықаралық, көп бөлімшелі, бөлімшесіз, ірі,
орта және ... ... та ... әр ... ... ... осы елге тән
өзара байланыстылығы мен банк жүйесін құрады. Қазақстан дербес мемлекетке
айналғаннан ... ғана ... жеке банк ... ... ... ... ... ашыла басталды. (Дүниежүзілік банк, Дойче банк,
т.б.)
Қазақстанда 1991 ... ... банк ... ... ... банк ... ... Жоғарғы деңгейдегі – ҚР Ұлттық Банкі және
өзге де банктердің бәрі банк жүйесінің екінші деңгейіне жатады.
Қазақстандағы банк сектірінің даму ... ... күні ... ... ... ... жыл қатарынан байқалып отыр және тұрақты болып
табылады, оның үстіне ол ... ... ... ... ... ... ... Банктің аса маңызды проблемаларының бірі –
банкілік қатынастардың мәні мен ... және оның ақша ... ... ... ... мәлім. Елің экономиканың дамуында
банкілік жүйенің мәнінің күшейгенімен бірге банктер мен клиенттердің өзара
қатынастарын реттейтін нормалардың мәні де ... 1 ... 2005 ... ... ... 35 ... ... банк қызмет етіп отыр, оның
ішінде ... ... ... ... ... Елімізде шетелдік
капиталдың қатысуымен 15 банк және екінші деңгейдегі ... ... АҚ ... Даму ... ... ... отыр.
Осы аталған екінші деңгейдегі ... ... 26 ... ... бар, олардың жалпы саны 398 жетіп отыр. Нақты тоқталатын болсақ
«Қазақстан Халық ... ... ... 148 ... ... Акционерлік қоғамының 38 филиалы, «Казкомерцбанк» Акционерлік
қоғамының 23 филиалдары республикамыздың территориясында қызмет атқарып
отыр. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... есеп-кассалық бөлімшелері, ал ... ... 1148 ... ... ... осы ... еліміздің банктік жүйесінің даму деңгейінің 1992-
1993 жылдармен салыстарғанда жоғарғы дәрежеде ... ... де ... таңда осы саладағы реттеуді қажет ететін
мәселелердің қатарына ... ... ... ... капиталдың
қатысуымен құрылған банктердің ... ... ... ... және
олардың санын арттыру мен халықарлық бәсекеге төзім беретіндей қызметін
ұйымдастыру, ... және ... ... ... ... ... үшдеңгейлі кредиттеу жүйесін құру және ол жүйені дамыту және
т.б. ... ... ... ... ... ... Республикасының банктік жүйесі біздің
еліміздің экономикасында ерекше орын алып отырғандығы сөзсіз болып ... ... ... ... ... ... экономикалық дамуы
анықталады. Сондықтан да банктік жүйені реттеуге арналған заңдарды дамыту
мәселесіне кеп көңіл бөлу қажет.
Қазіргі ... ... ... ... ... - ол банктік ... ... ... ... ... ... негізделген
банктердің пайда болуымен, банктік қызметті реттеуге бағытталған заңнамалар
жүйесінің ілгері қарай дамуымен сипатталады. Сол ... де ... ... экономиканың ең маңызды және біртұтас құрылымдарының бірі болып
табылады. Ал ... ... ... ... және ... ... ... тікелей оны реттеуге бағытталған заңдардың қоғам та-лаптарына ... ... ... ... ... ... және ... жүзеге
асуымен байланысты десек қателеспейміз.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Н.Назарбаев. Қазақстан-2030. Ел ... ... ... ... ... 92-с., 54-55 ... Қазақстан Республикасының Конституциясы. Түсініктеме. ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 ... ... ... ... ... Республикасының Қаржы нарығын
және ... ... ... мен ... ... ... туралы» ереже
4. ... 19 на ... г. ... РК по ... ... ... ... и финансовых организации. Журнал: «Банки
Казахстана»,4, 2005г. с.60, 4-5 бет;
5. ... ... ... №2 2005 ... ... несие, банктер» Ғ. С. ... ... ред. ... 2001 ... ... С.Б. ... айналысы және несие» оқу құралы / Алматы 2004 ж. ... ... ... және ... ... қарым-қатынастарын реттеу»
Қарағанды 2002ж. 29бет.
ІІ бөлім
Бақылау сұрақтары мен тапсырмалары
1.Ақшаның негізгі үш қызметін қандай инфляция ... ... ... үш ... ұшқыр және аса ұшқыр қарқынды инфляция
негізінде жоғалтады. Ұшқыр инфляцияда бағаның өсуі жылына 100% -тен ... ... қоры ... 50% өседі; ал аса ұшқыр инфляцияда өндірістің
құлдырауы мүмкін. Қарқынды инфляцияда бағаның өсуі жылына ... ... ... жетеді. Міне осы инфляция кезінде ақша өзінің ... ... құн ... ... айырылады.
2. Ақша мультипликатырының мәні неде?
Банк мультипликаторы деп – ақшаның бір банктен ... ... ... ... ... есеп және ... шоттың қалдықтық
жиынтығының өзінен өзі өсуі. Банк мультипликатыры 2-ге бөлінеді: несиелік
және депозиттік. ... ... ... ... оның ... ... пайда болды. Ол депозиттік мультипликатыр
банктегі есеп және депозиттік шоттың ... ... ... ... ақша ... өзгеруі жағдайында ақша массасы көлемінің
неше рет өзгергенін көрсетеді. Ақша мультипликатыры ақша ... мен ... ... болжам үшін қолданылады. Бұл процесте басты рөлде
Орталық банк айналысады.
3.Филлипс қисығы деген не? ... ... ... ... мүмкіндік
береді?
Филлипс қисық сызығы деп – жұмыссыздық пен ... ... ... Оны ... ... ... зерттеді. Жұмыссыздық
көрсеткіштері атаулы жалақының өсуі төмендеген жағдайда жоғарылайды да,
жалақының өсуіне қарай төмендейді.
Егер ... Д. ... ... қабылдаса, онда жүмыссыздық
мемлекеттік шығындарды көбейту, салықтарды азайту, ... ... ... ... ... ... тұтынушылық сұраныс көбейеді,
демек, баға өседі. Баға ... ... ... өсіреді. Одан
кейін, төлем қабіледі сұранысын шектеуге әкеліп ... ... ... ал бұл өндіріс көлемін төмендетіп, ең соңында жұмыссыздыққа әкеліп
соғады. Осы кезең арқылы жұмыссыздықты ... ... ... ... ... бар? ... ... мен несиелік ақшалардың
артықшылығын көрсетіңдер?
Тауарлы ақшаның мынандай кемшіліктері бар:
- тауар ауыстыру екі жақтың да ... ... ... ... бағасында
ғана мүмкін. Мұнсыз тауар ауыстырылмайды.
- Бір тауарды екінші тауарға ауыстыру процесінде олардың құнын ескеру
керек. Ауыстырылған екі тауардың өзіндік құны ... ... ... ... қағаз ақшамен салыстырғандағы артықақшалығы бар. Бұлай
болудың ең басты себебі несиенің материалдық ... мен ... ... ... ... және қайтарылып отыратыны.
Өйткені, мұндай құндылықтар мен шаруашылық шығындар несиенің уақытында
қайтарылуын қамтамасыз етеді. Сондықтан несиелік ақша шығару ақша
айналысына ... зиян ... ... ... ... ... ... сөйтіп оның құндылығын арттыра түсуге әсер етеді.
ҚР қарыздық капитал нарығының құрлымын сипаттаңыз?
Қарыз капитал нарығы құрлымының пайда болатын ең бірінші көзі - ... ... ... ... ... ... ақша қаражаты. Қарыз
капиталының жинақталатын екінші көзі – мемлекеттің уақытша бос ... яғни ... ... ақша ... Ол қор үкімет пен оның
жергіліктіоргандарының жинаған салықтарынан олардың шығындарының ... ... ол ... ... ... коммерциялық қаржылық іс-
әрекетінен түскен ақша; мемлекеттік және ... ... ... (қалдығы); сақтандыру компанияларының зейнетақы қорларының және
басқа да ... ... ... бос ... ... капиталы
құрлымының үшінші көзі – халықтың жинағы. Ол күнбе-күнгі қажеттілікке
жұмсалмай, болашақтағы ... ... ұзақ ... заттарды,
қымбат тауарларды, жылжымайтын мүліктерді сатып алуға сақтап ... бір ... ... ... ... концепцияларды (сандық, моннетарлық
және т.б.) қысқаша сипаттаңыз?
ҚР Ұлттық банкі ... шешу үшін ... ... ... ... ... ... график немесе диограмма құрыңыз
(1999-2004ж.ж. аралығында)
а) Монетарлық ... ... ... ... ... ақша
массасындағы өзгеріс болып табылады. Сандық концепция бойынша экономикадағы
ақша мөлшері тауардың баға ... ... ақша ... асып түсуі ақша эмиссиясы; мемлекеттік
бюджеттің тапшылығы; экономиканың милитарлануы; халықтың болжамы монитарлық
(ақшалы) ... ал бұл ... ... ... табылады. Егер
экономиканың сәйкеспеушілігі; экономиканың жұмсалма сипаттамасы; жалақы-
баға бұрылымы; ... ... ... ... емес
факторлар- бұл шығын инфляциясы.
ә) ҚР ... ... ... ... шешу үшін монетарлық саясатты
қолданады, сондай-ақ инфляциямен күресу фискалды ақша саясаты ... ... ҚР ... ... ... қатаң монетарлық саясат
арқасында жағдай ... ... ... 18-19% ... ... ... банктің ақша-несие саясатының негізгі құралдарын атаңыздар.
Нарықтық экономикасы дамыған ... ... ... ... ҚР ... қайта қаржыландыру ставкасы неліктен және қалай
өзгереді.
ҚР Ұлттық банкісі ... ... ... үшін ... құралдарды
пайданылады:
Дисконттық есептік және кепілдік саясаты – бұл несиені реттеудің тарихы
ескі әдісі. Коммерциялық банктер өзінің векселдерін ... ... ... алғызадынемесе олардың өздерінің қарыздық міндеттемесін беріп, құнды
қағаздарын кепілдікке ... ... ... ... ... ... ... банкісінің басты
міндетінің бірі – қарызгерлер мен ... ... ... ... ... үшін және ... дәрижелі банктердің ... ... ҚР ... ... ... ... шотта сақталуға
тиісті қаржының ең төменгі деңгейін белгілейді.
Ашық нарықтық саясат. Бұл ... ... ... өз қаражатына қатаң
процентті құнды қағаздарды ашық нарықтан, нарық бағасымен сатып алу немесе
сату жолымен жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... қазыналық міндеттемелер, мемлекет қарызының
облигациясы, ... ... ... ... ... қағаздар
кіреді.
Валюталық саясат. «ҚР Ұлттық банкісі туралы» заңда бұл ... ... ... деп ... ... ... бұл саясатты жүргізгенде
басқа елдердің валюталарын сатып алып немесе сатып, Ұлттық ақша бірлігінің
бағамын ... ... ... ... ... ... деген не?
Қаржылық делдал дегеніміз – делдал ретінде брокерлер мен дилерлер жүреді.
Бұл тәсіл бойынша қор ... ... ... ... не ... не дилер
өзінің қарыз міндеттемелерін шығармайды. Олар қор биржасы атынан делдалдық
қызмет атқарады.
Ақшалай қарыздық және жалған капиталдың ... мен ... ... - ... және айналыс қорының ауыспалы ай сайын уақытша
бөлініп шыққан бос ақшасынан және халық пен мемлекеттің ақшалай ... ... ... 3 ... ... ... ... ақша салу,
бағалы қағаздар сатып алу, сақтандыру компаниясына ақша салу.
Жалған капитал – ... ... яғни ... бір ... ... пайыз түрінде иемденуге құқық беретін бағалы қағаздар иесінің ... ... ... ... айырмашылығы бар. Біріншіден,
бағалы қағаздар қарыз капиталының ... ... бола ... одан
бөлініп, бағалы қағаздарды сатып алу деген ақша капиталының бір ... ... ... Ал қарыз – несиелік құжат немесе бағалы қағаздар
түрінде айналыста болады. ... ... ... ... табыс оның
өзінің мөлшері оның айналысынан түсетін табысына байланысты болады. Ол
табыс девидент немесе ... ... ... ... ... өз ... ие болып, нақты капиталының қозғалысына көбіне тәуелді болмайды.
Валюталық нарық ... не? ... жүйе ... ... – 1) ... мен ... негізінде қалыптасқан валюта
курсына сай валюталарды сатып алу- сату шоғырланған ресми орталық; 2) ... ... және шет ел ... ... төлем құжаттарын сатып алу
– сату жөніндегі тұрақты ... және ... ... ... нарығына операциялардың екі түрі: «спот» (валютаны тез жеткізу),
«форвард» (келісілген курс ... ... ... бір ай және одан ... ... жеткізу)қолданылады.
Валюталық жүйесі алтын монеталы стандарт негізінде құрылып, 1867 ... ... ... ... ... ... ... заңды түрде рәсімделді.
І дж соғыс кезінде және одан ... де кең ... ... ... ... ... ... пайда болуына әкеп соқтырды. Ол 1922 ж
Генуя халықаралық экономикалық ... ... ... Бұл 30 елдің ақша жүйесі тәрізді алтын девизді ... ... бұл ... ... ... ... ... емес
вексельге және чекке, яғни девиздерге айырбасталады. Девиз деген кез-келген
формадағы шетел валютасы.
Дүниежүзілік валюта жүйесінің ... түрі 1944 ж 22 ... АҚШ ... конференциясында заңды түрде резервтік валюта ... ... мен фунд ... ... Сонымен бірге алғашқы рет
резервтік валюта статусы заңды түрде осы валютаға бекітілді.
Бұл АҚШ пен ... ... ... өз ... ... ... туғызды.
Төртінші дүниежүзілік валюта жүйесі 1976 жылдың қаңтарында ХВҚ-ға мүше
мемлекеттердің Кингстонда (Ямайка) қол ... ... ... ... ... жүйесі деп аталды. Бұл жүйе енді ешбір ұлттық валюта жүйесіне
негізделмей, тек заң жүзінде бекітілген ... ... Онда ... ерекше орында болғанмен, ол бұрынғыдай роль
атқармайды, жаңа жүйе көп ... ... ... ... есеп беру ... ... жағдайында болады?
Егер жалпы «баланс» терминін түсінетін болсақ латын тілінен аударғанда
«тепе-тең» деген мағынаны білдіреді. Баланс бұл екі ... яғни ... ... ... ... Банк балансына талдау жасау, ... құру ... ... ... мен активтері тепе-теңдігін сақтау
керек. Банктің актив бөлігіне мыналар жатады: резервтер. Пассив бөліміне:
меншікті ... ... ... резервтері міндетті түрде ... ... ... банк үшін ... ал ... банк үшін ... ... банктердің резервтері міндетті түрде болуы керек, себебі,
резервті қор ... ... ... етуін қамтамасыз етеді. Резервті
қорлардың шамасы заңды түрде жарғылық капиталға белгілі пайыз мөлшерінде,
айталық 25% ... ... ... оның ... жарлық қормен теңескен
жағдайда жарғылық капиталға толығымен ... ... ... ... банк ... ... ... банкте пайда болмаған жағдайда
резервтік қор есебінен банктің артықшылығы бар ... ... ... ... ... салғанда нақты ақша айналыстан алынады. Нәтижесінде
ақша ұсынысы азаяды. Сіз осымен келісесіз бе? Түсіндіріңіз.
Қолма-қол ақша банкке ... ... ақша ... ... Оның
азаюы өз кезегінде ақшаның ұсынысын да азайтады. Бұл кезде Ұлттық банк ақша
эмиссиясын біршама кемітеді. ... ... ... ... ... қолма-қол ақшалар ұсынысы азаяды. Ол өздігінен ақша айналысына
әсер етіп отырады.
Коммерциялық банк ссуда берген кезде ақша ... ... ... қайтарылып
келгенде ақша жоғалады. Түсіндіріңіз.
Коммерциялық банктің ең басты мақсаты – пайда табу, ал ... ... көзі – ... ... ... беру болып табылады. Коммерциялық
банктер ақша массасы ұлғаяды, себебі, ол айналыста ... ... ... ... ол ... ... ... несие алушы несиені белгілі бір
үстемесі ... ... ... Бұл ... ... ақша массасының
азаюына алып келеді.
Берілген мәліметтерді қолдана отырып, В-база мөлшерін, ақша массасын (М1,
М2, М3) және ақша ... ... ... анықтамасы ... ... тг ... ... ... ақша |М0 56,34 ... ҚР ... банк шотындағы коммерциялық |Кк 14,55 ... ... ... | ... 2-ші деңгейдегі ұйымдар мен мекемелердің|Тк 72,3 ... ... ... ... шоттардағы | ... ... және ... ... ету | ... ... ... | ... ... ... мен ... |ТД 23,4 ... М0+ ... М1+ ТД ... М2+Ф ... М0+ ... Кк/ Тк=14,55/72,3=0,2
Т=1/Ө=1/0,2=5
167 банк капиталы 1млрд $, оның ... ... ... банктік
резервтер-5%, инвестициялардан түскен пайданың орташа нормасы-15%, ... ... %-тің ... ... Егер ... әр ... ... жалақысы, ғимараттарды жалға алу және т.б.) 3млн $ болса,
онда банктердің пайда ... ... ... ... =50млн ... ... ... нормасы=жылдық табыс*жылдық шығын
Жылдық табыс=950*0,15=142,5млн
Жылдық шығын= салымдар+жылдық айналым шығын
Жылдық айналым ... ... ... ... ... ... 300 ақша ... айналыстағы ақша массасы – 200.
үкімет ақша массасы 400 ақша ... ... ... Егер баға мен ... жылдамдығы тұрақты болса, ҰТ қалай өзгереді? Егер баға екі есе
өссе, ал ақша айналысының жылдамдығы 1,5 есе ... ҰТ ... ... ақша ... V1=const P – баға; V- ақша ... ... Р1 V2=1.5 ... М* ... 3 ... соң ...... $ қымбатқа сата отырып, сіз 100 мың $-ға
құнды қағаз сатып аласыз. Осы мәмілені іске ... ба? Егер ... – 6%, ... ... – 1% ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік менеджмент, құрылымы және оның қазақстандағы қажеттілігі67 бет
Банктік тәуекелдердің экономикалық құрылымы31 бет
Банктің жеке капиталын қалыптастыру және оның қаржылық тұрақтылығын қамтамсыз ету туралы97 бет
Капитал құрылымның теориясы7 бет
Банк жүйесінің құрылымы, кезеңдері26 бет
Коммерциялық банктің ұйымдастыру, басқару құрылымы25 бет
Коммерциялық банктерді құру, олардың қызметтерін ұйымдастыру және басқару құрылымы32 бет
ҚР-ғы екінші деңгейлі банк «Банк ЦентрКредит» Акционерлік қоғамының несиелік саясатын талдау, оның мазмұны мен құрылымдық элементтерін нақтылай отырып, несиелік тәуекелді тиімді басқару жүйесін дамыту және жетілдіру жолдарын ұсыну95 бет
Delphi ортасымен танысу жайлы16 бет
Delphі тіліндегі бағдарламаның құрылымы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь