Ішкі секреция бездерінің физиологиясы және функциялық реттелу жолдары

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І Әдебиетке шолу
1.1 Ішкі секреция бездерінің физиологиясы және функциялық реттелу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Гормондар мен биологиялы активті заттардың химиялық құрылымы бойынша жіктелуі және олардың әсер ету жолдары мен механизмдері ... ... ... 12

ІІ Ұйқы безінің адам организміндегі қызметі
2.1 Ұйқы безінің морфологиясы мен физиологиясы және оның гормондары...20
2.2 Ұйқы безінің қызметі мен патологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 21
2.3 Ішкі секреция бездерінің зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
2.4 Оңтүстік Қазақстан Облысының (ОҚО) қалалары мен аудандары бойынша ұйқы безінің ауруы «Қант диабетінің» таралу көрсеткіші (3 жылдық динамика бойынша) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 31

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 34
Кіріспе
Ағзадағы барлық жасушалар, ұлпалар мен мүшелер бір – бірімен байланысып , олардың қызметі және сыртқы ортамен қарым – қатынасы жүйке және гуморальді жолмен реттеулі арқылы іске асады. Нейрогуморальді реттеу жүйесі біртұтас, тығыз байланысқан механизм. Нерв және гуморальді жүйе бір- бірімен тығыз байланысын келесі мысалдар дәлелдейді:
- Биоэлектрлік процестердің табиғаты физико – химиялық, иондардың трансмембраналық жылжуы;
- Нерв жасушадан келесі нерв жасушаға , немесе атқарушы мүшеге қозу медиаторлар арқылы іске асады;
- Нерв және гуморальді жүйенің тығыз байланысы гипоталамо-гипофизарлық деңгейінде айқын байқалады.
Орталық нерв жүйесінің ішкі секреция бездерінің қызметін реттеу гипоталамус арқылы жүзеге асады. Гипоталамус афференттік жолдары арқылы орталық нерв жүйесінің басқа бөлімдерімен байланысқан, атап айтсақ , жұлын , сопақша ми, ортаңғы ми, таламус, базальдік түйіндер, ми қыртысының белгілі аймақтарымен . Сондықтан гипоталамусқа бүкіл ағзадан ақпарат келеді, содан барлық ішкі секреция бездеріне жіберіледі.
Гипоталамустың нейроскреторлық жасушалары афферентті нерв импульстерін гуморальді факторға – релизинг- гормондарға, ал олар гипофиздің клеткаларының қызметіне әсер етіп , түзелетін гормондардың түзілуіне , бөлінуіне әсер етеді. Бұл гормондар мүшелер мен ұлпаларға әсер етеді.
Ішкі секреция бездерінің қызметін реттеуде симпатикалық және парасимпатикалық нерв талшықтарының медиаторлары зор роль атқарады, сондықтан ішкі секреция бездерінің әрекеті екі жақты бақыланады. Бірақ, кейбір ішкі секреция бездерінің реттелуі гипофиздің қатысуымен жүреді. Мысалы, қалқанша маңындағы без, ұйқы безі т.б. Бұл бездердің қызметі антогонист – гормондардың, метаболиттердің концентрациясының өзгеруімен реттеледі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Ж. Н. Нұрғалиев, С.Т Төлеуханов
«Эндокриналогия» Алматы 2002ж 40б
2. Қ.С Рымжанов, И.М Төленбек
«Адам және жануар физиологиясы» Алматы 2000ж 96 бет
3. Х.Қ Сәтбаева, Ж.Б Нілдібаева, Ө.А Өтепбергенов
«Адам физиологиясы» Алматы1995ж89бет
4. Жандар Керімбектің Ермаханы «Тәнтану адам анатомиясы»
Алматы 2004ж 43бет
5. Бейбітова Г, «Қант диабетінен қалай емделеді» Астана хабары 2006ж7қазан 79бет.
6. Бейбітова Б, Саджитова А «Қант диабетіне қарсы күресейік»
Алматы ақшамы 2004ж
7. Алшынбай Рақышов «Адам анатомиясы» Алматы 1995ж 5 бет
8. Дюсембин. Қ «Жасқа сай физиология және мекеп гигиенасы» Алматы 2003ж 32 бет
9. Нұрғалиев, Жұмаш «Эндокриндік жүйелер физиологиясы» Алматы 2000ж 56б
10. Несіпбаев Төлеутай «Адам және жануарлар физиологиясы» Алматы 2005ж 131б
11. Төленбек Исатай «Адам мен жануарлар физиологиясы» І бөлім Алматы 2002ж 142б
12. Торманов Нұртай «Адам физиологиясы» Алматы 2007ж 89б
13. Дайырбекова Мария «Адам анатомиясы» Алматы 2002ж 95б
14. Керімбеков Е.Б «Адам анатомиясы» Алматы 1998ж 56б
15. Қуандықова Раушан Кеңесбайқызы «Жас өспірімдер анатомиясы физиологясы және мектеп гигиенасы» Түркістан 2002ж 67б
16. Күзенбаева Амина «Адам анатомиясы» Алматы 2001ж 49б
17. Сәтімбеков Рысбай. Биология және салауаттық негізгі журнал «Эндокриндік аппараттың құрылысы эволюциясы және қызметі» Алматы 2007ж №5 3б
18. Ә. Ахметжанов «Панкреатит» Денсаулық журналы Алматы 2006ж №2 7б
19. Қ. Медетбекова «Диабеттілік аяқ ұшы синдромы» Денсаулық журналы Алматы 2006ж №2 4б
20. Т.А Көшкімбаева «Қант диабетке шалдыққан науқастардың ауыз қуысындағы өзгерістер» Денсаулық журналы Алматы 2006ж №2 5б
21. Н. Крылова «Диабет І тип» Проблема эндокринологии, журнал Москва, 2005г. стр 4
22. И. Васильева «Причина диабета» Клиника эндокринологии, журнал, Москва, 2007г, стр 55
23. В.В Потемкин «Эндокринология», Москва, 1986г. стр 79
24. М.И Балоболкин «Эндокринология», Москва, 1989г. стр 232
25. Айзман Р.И, Иашвили М.В. «Возрастные особенности реакции эндокринной системы на гипер и дегидратацию. Эндокринные механизмы регуляции функции в норме и патологии. Новосибирск: изд– во «РАН»,1997г.стр 26
26. Киршенблат Я.Д. «Общая энокринонлогия, Москва, Высшая школа, 1971г.стр95
27. Колпаков М.Г, Поляк М.Г «Эндокринные механизмы регуляции процессов адаптации. Новосибирск, 1975г.стр 38
28. Основы эндокринологии. Перевод проф. Н.М. Дразнина, проф. М.М. Мережинского. Минск: изд – ва «Беларусь», 1967г.стр 356
29. Общий курс физиологии человека и животных / Под ред. Проф. А.Д. Ноздрачева. Высшая школа, Москва 1991г.стр 235
30. Розен В.Б. Основы эндокринологии. Высшая школа, Москва 1984г. стр 902
31. Балаболкин М.И. Эндикринология. Медицина. Москва 1998г.стр 94
32. Абылаев Ж. «Кішкене біздердің үлкен құпиясы. Алматы: Қазақстан, 1993ж.59бет
33. Тепперман Дж.., Тепперман Х. Физиология обмена веществ и эндокринной системы. Москва, Мир, 1989г.стр 98
34. Физиология эндокринной системы (руководство по физиологии) Л..Наука, 1989г.стр 69
35. Возрастная и функциональная морфология эндокринной системы. Под. Ред. Б.И. Монастырской. Л..Медицина, 1964г.стр 89
36. http/www library. Intra.ru.-электрондық қор.
37.http/www ecoctan . org.
38.http/www ecoline.ru/me
39.http/www Googole.ru
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...................................................3
І Әдебиетке шолу
1.1 Ішкі секреция бездерінің физиологиясы және ... ... ... мен ... ... заттардың химиялық құрылымы бойынша
жіктелуі және олардың әсер ету жолдары мен механизмдері............12
ІІ Ұйқы безінің адам ... ... Ұйқы ... морфологиясы мен физиологиясы және оның гормондары...20
2.2 Ұйқы ... ... ... ... Ішкі ... ... зерттеу
әдістері......................................................30
2.4 Оңтүстік Қазақстан Облысының (ОҚО) қалалары мен аудандары ... ... ... ... диабетінің» таралу көрсеткіші (3 ... ... ... ... ... ... ... жасушалар, ұлпалар мен мүшелер бір – бірімен
байланысып , олардың қызметі және ... ... ...... ... гуморальді жолмен реттеулі арқылы іске асады. Нейрогуморальді реттеу
жүйесі біртұтас, тығыз байланысқан ... Нерв және ... жүйе ... ... ... ... ... дәлелдейді:
- Биоэлектрлік процестердің табиғаты физико – химиялық, иондардың
трансмембраналық жылжуы;
- Нерв жасушадан келесі нерв жасушаға , немесе атқарушы ... ... ... іске асады;
- Нерв және гуморальді жүйенің тығыз ... ... ... ... ... нерв жүйесінің ішкі секреция бездерінің қызметін реттеу
гипоталамус арқылы жүзеге асады. Гипоталамус ... ... ... нерв ... ... бөлімдерімен байланысқан, атап айтсақ ... , ... ми, ... ми, таламус, базальдік түйіндер, ми қыртысының
белгілі аймақтарымен . ... ... ... ... ... ... ... ішкі секреция бездеріне жіберіледі.
Гипоталамустың нейроскреторлық жасушалары афферентті ... ... ...... ... ал ... клеткаларының қызметіне әсер етіп , түзелетін гормондардың
түзілуіне , бөлінуіне әсер етеді. Бұл ... ... мен ... әсер
етеді.
Ішкі секреция бездерінің қызметін реттеуде симпатикалық ... нерв ... ... зор роль ... ішкі секреция бездерінің әрекеті екі ... ... ... ішкі ... ... ... ... қатысуымен жүреді.
Мысалы, қалқанша маңындағы без, ұйқы безі т.б. Бұл ... ...... ... ... өзгеруімен
реттеледі.
Гипоталамус жүйке жүйесінің бөлігі, мұнда жүйелік реттеу эндокриндік
реттеуге ... ... ... ... ... шығаратын
нейтропепидтер либерин және статин деп ... ... ... келесі
релизинг – гормондар, либериндер анықталған – тиролиберин ... ... – РГ), ... (КРГ), соматолиберин (ГР - РГ), пролактолиберин
(ПРЛ – РГ), меланолиберин (МСТ - РГ). Бұл ... ... ... әсер ... ...... ... меланостатин жатады.
Ішкі секреция бездері бөлетін затын гормондар деп атаған. ... ... ... ішкі ... ... ... қанға түсіп
жүйелер мен мүшелердің қызметіне әсер етеді.
Гормон деген терминді 1902 жылы В. Бейлис және Э. Старлинг ұйқы ... ... ... ... ... ... ... ұсынған.
Эндокриндік жүйе мүшелерінің жұмысын, алмасу процестерін, ағзадағы
теп-теңдікті, тұрақтылықты қамтамасыз етуде үлкен роль ... ... ... ... ... ... ... айтсақ, ағзаның қалыпты жұмыс атқаруын, сыртқы орта әсерлеріне
бейімделуі нерв ... ... ішкі ... ... зор роль атқарды.
Менің бұл ғылыми жұмысымдағы алға ... ... ... оның ... ұйқы ... қызметінің бұзылуы салдарынан болатын
аурулардың таралу деңгейін анықтау қант диабетіне профилактиканы ... ... ... болса, онда біздің мақсатымыздың орындалғаны.
Эндокринологияның, физиологияның және морфологияның жетістіктері
ағзаның функцияларын реттеудегі ... ... Ішкі ... ... ... және ... реттелу
жолдары
Адам және жануарлар организмі дамудың «онтогенез» деп аталатын ... ... ... ... жұмыртқа клеткасы ұрықтанғаннан бастап
ағза өлгенге организм дейінгі аралықтағы даму ... ... ... уақыты жатырда өтеді, оны антенатальдық ... ... даму деп ... ... келесі сатысы организм туылғаннан
бастап өлгенге дейінгі аралықты қамтиды. Мұны ... ... деп ... ... ... ... дененің массасы мен көлемі
ұлғайып, жеке мүшелері өседі. ... ... ... ... ... ... жекелеген физиологиялық жүйелері қалыптасып дамиды. Тұқым
қуалаушылықтың ақпараттық механизмдері ағза дамуының бастапқы кезеңінде ... ... ... одан әрі ... мен қалыптасуында аса маңызды ... Зат ... ... ... ... мен жасушалардың қалыпты
қызмет атқаруы – ішкі сұйықтың (қан, лимфа, ұлпалық, ... ... мен ... және ... ... ... тікелей
байланысты. Денедегі ішкі сұйық заттардың жиынтығын К.Бернар ағзаның «ішкі
ортасы» деп ... ... ... бұл концепцияны ұлғайтып, одан әрі
дамытты. Ол ішкі ортаның тұрақтылығын реттейтін ... мен ... ... ... ішкі ... химиялық құрамы мен оның
физикалық және ... ... ... ... ... қасиетін
«гомеостаз» (грек сөзінен homoios- тәрізді, stalls- ... ... деп ... мен ... ... табыстары гомеостаз туралы
көзқарасты одан әрі кеңейте түсті. Гомеостазды ... ... ... жүйелері қатысатын болса, өз кезегінде, гомеостаз жүйелердің қалыпты
қызмет атқаруына ықпал етеді. Егер ағзаның ішкі ортасының ... ... ... және ... ... ... болса, оларды
тұрақтандыруға бағытталған көптеген физиологиялық жүйелер де ... іске ... ... жасушадан тыс ортада ... ... ... қандағы вазопрессин гормонының концентрациясы көбейеді.
Вазопрессин- бүйрек ... ... ... суды ... денеге
сіңіреді. Сонымен, денеде жүріп жатқан кез келген ... ... ... ... жүреді.
Оганизмнің жатырлық дамуының бастапқы ... ... ... реттеуді дамып келе жатқан ... ... ... ... ... ... ... реттеудің осы
сияқты жолдары ағза дамуының кейінгі кезеңдерінде де сақталып, белгілі ... ... ғана ... болады. Жоғары сатыдағы жануарлар ағзадағы
ұлпалық реттелу процестері, көбіне осы жолмен ... ... ... тіршілігінде кең тараған функцияларындағы реттеу ролін зат алмасу
барысында түзілетін жасушаішілік ... ... деп ... ... ... ... ... химиялық акиваторлар өзара жақын
орналасқан бір жасушадан екіншісіне еркін таралып ... ... ... нерв ... ... және көп ... ... мүшелерінің өзара үйлесімді қызмет атқаруында жетекшілік рольне
ие болды. Дамудың ... ... ... ... элементтердің
кейбіреулер биологиялық активті заттар түзіп, оларды сыртқа шығара алатын
қасиетке ие болды. Нерв ... ... ... ... секреторлық
жасушалар деп атайды. Кейінен эндокриндік мүшелер немесе ішкі ... ... ... ... Ішкі ... ... ... бірден қанға өтіп, өздері түзілген жерден алшақ ... ... әсер ... ... ... ... ... мына бағытты дамыған:
жасушаішілік химиялық заттар, нерв жасушалары, нейросекроторлық жасушалар,
эндокриндік мүшелер. ... ... ... ... да ... ... ... түрі сақталған. Бірақ, ағзаның бір тұтастық
қасиетін сақтап, оны қоршаған орта ... ... ... ... роль ... ... секреторлық қасиет тән, олардың мөлшері үлкен
болмайды, бірақ қанмен мейлінше мол ... ... қан ... ... ... ... безде түзілген өнімдер бірден қанға
өтіп отырады. Эндокриндік бездерге гипофиз, эпифиз, ... ... ... без, ... үсті, ұйқы және жыныс бездері жатады.
Эндокриндік бездер қызмет ерекшеліктеріне қарай екі ... ... ... ... ... атқаратын бездер. ... ... ... гипофиз, эпифиз, бүйрек сүті бездері, плацента мен
айырша без ... 2) ... ... атқаратын бездер. Бұл топқа ұйқы
безімен жыныс бездері жатады.
Эндокриндік бездердің орналасу схемасы.
Ішкі секрециялық қызметке кең ... ұғым ... ... ... ... ұғымды мүшелердің, ұлпалармен жасушалардағы
жүретін алмасу өнімдерімен шатастыруға болмайды. ... ... ... олар ... әсер ... яғни ... түзілген жерден алшақ жатқан
мүшелермен жүйелерге әсер ете ... әсер ... ... формасын
телекриндік реттеу механизмі деп ... ... ... сол ... өзіне ғана әсер ... ... ... ... «жасушалық» гормон тобына жатқызады және олардың реттеушілік
әсерін аутокриндік реттеу деп атайды.
Ал, гормондарға ұқсас біраз заттар ... ... ... ... ... ... ақ диффузия жолымен ұлпаларға жайылып,
олардың ... әсер ... ... ... ... оларды
ұлпалық гормондар немесе гистогормондар ... Осы ... ... заттар түзілетін жасушаларды паракринді
жасушалар деп, ... ... ... тигізетін әсерін
паракриндік реттеу деп атайды. Бұған ... ... ... түзілетін простагландиндердің қатысуымен жүретін реакцияларды
жатқызуға болады.
Паракриндік ... ... ... мен ... ... арасында айтарлықтай айырмашылықтар
болмайды. ... ... ... ... деп те ... ... және ... жасушалар арасындағы аса тығыз
морфологиялық және физиологиялық байланыстарға негізделген.
Гормондық және гуморальдік ... ... ... ... ажыратуға болады. Бірақ екеуінің арасында көптеген ұқсастықтар ... ... ... ... ... ертерек қалыптасқан. Ал,
гормондар болса, тек жоғары сатыда ... ... ғана ... бездер функцияларының нейроэндокриндік (гипоталамустық)
жолмен реттелуі. Көптеген ... ... ... гипоталамусқа тәуелді екендігін ... ... ... ... ... ... ... жатады, өйткені, олардың ... ... ... бөлімі- гормондық табиғаты
басым ... ... ... ... ... ... гипоталамус нейрондарының аксондары ... ... ... ... ... ... ... гипофиздің артқы
бөлімінің ішіне ... ... ... Бұл ... ... ... ... және аралық бөлімдерге ... ... ... нерв ... ондағы қан
тамырларының қабырғасына барып ... да ... ... ... ... ... ... қан
арқылы аденогипофиздің троптық ... ... Осы ... ... ... ... ірі ... да байқалып, бұлардан нейрогипофиздің пептиді секреттері
бөлінетіні ... ... ... реттеу механизмдері
медиаторлық принцип жүйесімен ... ... ... ... ... деп бір ... ... бір ... ... ... ... ... әсерін айтады. Ішкі секреция ... ... ... ... ... ерекше роль атқарады.
Егер гипофизді хирургиялық жолмен алып тастаса, ... ... ... ... ... ... ... Гипоталамустың
зақымдануы да осындай өзгерістерге әкеп ... ... ... ... ... түзілетін пептидті гормондарға
тәуелді екендігін көруге ... Егер ... ... ... ... троптық гормондарын енгізсе, бездер қызметі
бастапқы қалпына ... ... ... ... реттеуге гипофизден басқа да
біраз жүйелер жиынтығы ... ... (КТ РФ ... ... бездері (ГТ-РФ, ЛГ ... ... безі ... – ТТГ - Т3 және ... ... ... ... өз ... ... ... ... және екі ... ... арқылы
өздігінен реттеліп отырады . Бір жүйе ... ... ... ... ... екінші жүйе мүшелер мен ... ... ... ... ... ... клеткалары сыртқы сигналдарды мидың ... ... ... ... жеке ... ... Одан әрі олардың
қасиетін ... ... ... түрінде гипофизге жібереді.
Бұл гормондар гипофиздің ... ... ... не ... ... (статиндер).
Гипоталамустық пептидті гормондардың әсерінен гипофиздің ... ... ... биохимиялық өзгерістер тропты гормондар түрінде шетте
орналасқан бездерге әсер ... Кері ... ... ... жол) ... ... жол) басталып гипоталамусқа барып аяқталуы мүмкін. Мысалы:
жыныс және тиреоидты ... мен ... кері ... ... гипофизбен гипоталамус функцияларына әсер ете алады.
Сонымен, гипоталамус біріншіден, сыртқы сигналдарды ... ... ... ... ... ... сол түрінде байланыс жолымен ішкі
секреция бездеріне бағыттаса, екіншіден, бездерден ... ... ... ... ... оған ... жауаптар қайтарады.
Эндокриндік немесе гуморальдық реттеу. Гормондар ... ... ... ... ... ... ... жолмен реттеу
механизіміне қатысады. Реттеудің бұл түрі көпшілік жағдайларды, ... өзін - өзі ... ... ... ... ... ... болатын алмасу поцестерінің деңгейі қарқыны туралы
ақпарттарды гормон түзетін бездерге ... ... ... ол ... етіп ... ... глюкоза эндокриндік жасушалармен
глюкорецепторлар арқылы әрекеттесіп, Лангерганс аралшықтарында ... ... ... ... аденогипофизде сомато және
адренокортикотропты гормондардың түзілуіне ... ... ... Өз ... ... ... ... СТГ және АКТГ – көмірсу
алмасуының немесе гликемия деңгейін реттеудің аса ... ... ... ... Ішкі ... ... бос ... май
қышқылдары да осы тәрізді жолдармен әсер етеді. Белок алмасуын тежейді. ... ... ... ... қандағы амин қышқылдары концентрациясына
байланысты. Кальций алмасуын бақылайтын паратгормон мен кальцитониннің
секрециялық деңгейі - ... Са2+ ... ... су ... АДГ ...... осмостық қысымының деңгейімен анықталады.
Эндокриндік жүйелердегі тура және кері байланыстар ... ... ... ... ... ... ... типтегі
гормондық факторлар да көрнекті роль атқарады. Мұндай агенттерге көпшілік
жағдайларда гормондық әсерлердің іске ... ... ... (ПГ) мен Са2+ ... ... ... ... бар заттар тобына кіреді және олардың қазіргі кезде 15 ... ... ... ... ... гормондар
түзілуі мен олардың секреторлық активтіліктеріне ... ... ... әсер ... ... ... ... және қалқанша бездер). Нерв
ұштарынан медиаторлар бөлінуін ... ... ... ... ... ... берілуін реттеуге қатысады деген
болжамдар бар. Простагландиндердің жануарлар мен адамдардың ... ... әсер ... ... Егер буаз ... әр ... 0,05мг ПГ енгізге бірнеше сағаттан кейін оларға туу актісі
басталады.
Кальций да ... ... ... ... ... гуморальдық
факторлар қатарына жатады. Кальций көптеген белокпепидті және стероидты
гормондар мен ... ... ... ... ... процестердің өздігінен реттелу механизмдері ... ... ... ... ... ... мен биологиялы активті заттардың химиялық құрылымы бойынша
жіктелуі және олардың әсер ету жолдары мен механизмдері.
Адам ағзасында ... ... ... бір ... ... қоршаған ортаға бейімдейтін нерв және ... ... ... жүйесі бір – бірімен тығыз байланысқан. Нерв және
гуморальды жүйе бір – ... ... ... ... ... ... биоэлектрлік процестердің табиғаты физико – химиялық ... ... нерв ... ... нерв жасушаға немесе атқарушы мүшеге қозу
медиаторлар арқылы асуы;
- нерв және гуморальды ... ... ... гипоталамало –
гипофизарлық деңгейінде айқын байқалады.
Орталық нерв жүйесінің ішкі ... ... ... ... ... ... ... Гипоталамус афферентік жолдары арқылы
орталық нерв жүйесінің басқа бөлімдерімен байланысқан, атап айтсақ: жұлын,
сопақша ми, ... ми, ... ... ... ми қыртысының белгілі
аймақтары. Сондықтан гипоталамусқа бүкіл ағзадан ... ... ... ішкі ... ... жіберіледі.
Нерв импульстеер берілуге секундтық бір бөліктері ғана келеді.
Сондықтанда нерв жүйесі арқылы ... ... ұзақ ... ... ... етіледі. Гуморальды реттеу ... ... ... ... ... және одан да басқа
метаболиттер жатады.
Ішкі секреция ... ... ... және ... ... ... зор роль ... сондықтан ішкі секреция
бездерінің әрекеті екі жақты бақыланады. Бірақ, кейбір ішкі ... ... ... ... ... Мысалы, қалқанша маңы
безі, ұйқы безі, тағы ... Бұл ... ... ... ... метаболиттердің концентрациясының өзгеруімен реттеледі.
Гуморальды реттелудің басты формасы гормондар арқылы реттеу. «Гормон»
деген атауды алғаш рет 1902 жала ... пен ... он екі елі ... зат – ... ашып қолданған. «Гормон» деген термин (грекше
«hormon» - қоздырамын, қозғалтамын) мағына береді.
Гормондар жоғары активті заттар. Оны ішкі ... ... ... ... ... ... Эндокрин бездерінің секрет бөліп шығаратын
түтіктері болмайды.
Эндокриндік бездеріне гипофиз, эпифиз, ... ... ... ... ... үсті ... тимус жатады.
Сыртқы секреция бездерінің ерекшелгі оларда секреция бөліп шығаратын
арнаулы түтіктері болады. ... ... ... ... ұйқы ... бездері.
Биологиялық активті заттарды бездерден басқа да органдар шығару
мүмкін. Олардан атап айтсақ ... ас ... ... ... Барлық бірдей
арнайы жасушалар бөліп шығаратын заттар «гормондар» деген ... сай ... ... да кейінгі кездері «гормон» ... ... ... ... (БАЗ) да қолданылып келеді. Ол заттар
сол шығарылған жерде ғана әсер етеді. ... ... БАЗ ... ... ғана әсер етіп қан ... ... ... секрет бөлетін
жасушаларды паракрин ... деп ... ... ... ... ... ... деп атайды. «Гормон» деген атаудың анық
анықтамасын катехоламиндер – адреналин мен нормадреналиндерге қатысты. ... үсті ... ми ... ... ... ... ... Ал оларды
симпатикалық нерв ұштары шығарғанда оны медиаторлар деп атайды. Гипоталамус
реттеуші ...... Оған қоса ... ашылған энкефалиндер
мен эндорфиндер тек ғана гормондық емес ... ... ... ... ... ми ... басқа ішектін ерекше
жасушаларынан табылған. Ол нейрогензин, соматостатин, және тағы басқалар.
Қазіргі біздің ... олар неше ... ... мен ұлпалар жасушаларында
араласып диффуздық нейроэндокриндік жүйесіне жатады.
Гормондар мен биологиялық активті ... ... ... ... ... байланысты олардың әсері де әртүрлі
болады. Мысалы медиаторлар әсері секундтық бір бөлігіндей болса, петидтерде
бірнеше сағатқа, ал ... ... мен ... ... ... ... ... химиялық құрылымдарын, физикалық- химиялық
қасиеттерін талдау олардың әсер ету ... ... ... ... бар – ... ... көмектеседі.
Гормондар мен БАЗ – дың құрылымы бойынша жіктелуі:
1. Амин қышқылы тектес:
Тирозин ... ... ... ... адреналин,
норадреналин;
Триптофан тектес: мелатонин, серотонин;
Гистидин тектес: гистамин.
2. Белок – пептид гормондар:
полипиптидтер: гликоген, ... ... ... ... – ішек ... гормондары:
жай белок – протеиндер: инсулин, соматотропин, пролактин, паратгормон,
кальцитонин:
күрделі белоктар: гликопротеиндер, тиреотропин, фоллитропин, лютропин.
3. Стероидгормондар:
кортикостероидтар: ... ... ... ... ... ... ... мен
прогестерон.
4. Май қышқылдар тектес:
Арахидон қышқылы мен ол тектес: простогландиндер, простациклиндер,
тромбоксондар, лейкотриндер.
1. ... ... ... әсер ... яғни олар өзінің жасалған
жерінен қашық орналасқан ағзаларға әсер алады.
2. Гормондар ағза қызметің гуморальды ... ... роль ... реттеуде басты бағыттаушы рольді орталық жүйке жүйесі атқарады, ал ішкі
сөлініс бездері көбінесе оның ... ... не ... ... (шекті) фегетативті және сомалық жүйелермен қатар ... ... ... әсер бар. ... ... ... бар гормонның
жетіспеушілін, екінші гормонмен немесе басқа ... ... ... болмайды.
4. Барлық гормондар биологиялық белсенділігі жоғары болады. Мысалы,
тироксинның 1:100 млн, адреналиннің 1: 100 млн ... да әсер ... 1 ... инсулин 12500 қоянның қандағы қант деңгейін төмен түсіре алады.
5. Гармондар өте тез, бірақ қысқа мерзімде әсер етеді. Олардың өте ... етуі ... ... ... тез өсуі ... төмен молекулярлық
салмағына байланысты. Ал әсердің қысқа ... ... ... ... ... ... және денеден сұйрық ... ... ... ... ... тек ағзалардың қызметтеріне ғана емес, олардың
құрылымдарына да әсер ... яғни ... ... ... туғызуы
мүмкін, кейде ағзалар ұлпаның өсуін күшейтіп, кейде тежейді. ... ... ... әрі РНК – сіне ... нуклейн қышқылдарынң жасалуына әсер
етеді. Эндокринді бездердің патологиясы кезінде адамның бет - ... ... ... бұл ... негізінде тез диагноз қоюға болады –
акромегалия, гигантизм т.б.
7. Гормондар ... ... ... яғни олар ... жоқ ... ... ... арнайы әсер етпейді. Бірақ әртүрлі ферменттер
арқылы химиялық реакциялардың жылдамдығына әсер ете алады.
Гормондардың әсер ету жолдары мен ... әсер ету ... өте ... және биохимиялық тұрғыдан
жан – жақты қарастырылған. Гормондар қан мен ... ... еніп ... ... және бүкіл денеге әсер ете алады:
- метаболиттік – зат алмасу ... ... ... әсер ... ... – конформациялық құрылымдық процестерде ажырату
(дифференциялық, ұлпаның өсуіне, өзгеріске, метафорфозға әсері).
- Кинетикалық – қызмет ... ... ... ... ... қосуға немесе тежеуші факторларға әсері.
- Коррекциялық-корегиялық ұлпалар мен ... ... ... ... ... ... жылдамдату, бәсеңдету
қозғалыстары).
Гормондардың әсер етуінің негізгі екі ... ... ... сырттан әсер етсе, екінші жағдайда ішінен әсер етеді.
Бірінші жағдайда рецепторлар ... ... ... ... ... ... мембрана ферменті
аденилатциклаза пайда болады. Осы фермент АТФ түзілуіне әсер етеді. Бұл
АТФ ... ... ... іске ... болып табылады.
Екінші жағдайда жасуша рецепторлары цитоплазмада болады. ... ... ... ... ... ... оңай ... Гормон
– рецепторлар комплекс жасуша ядросына еніп ... ... ... ... ... де ... ядро ДНК – ... белгілі бір бөліктерімен
әсерлесу нәтижесінде ерекше матрица РНК – сы пайда ... ... ... ... ... ... не ... ферментінің синтезіне
жағдай жасайды. Стероидты гормондар мен ... ... ... ... ... ... ... кезде гормондардың әсер етунің бірнеше жолдары бар:
1. Гормондардың ұлпалар мен ... ... ... ... ... ... ... арқылы жасушаға жеңіл өтеді, оған қоса жасуша
мембраналарымен ... ... ... ... ... немесе бәсеңдету жолы, оның ... ... Бұны ... мен ... ... ... арқылы циклді әсері дәлелдейді.
б) ядродағы генетикалық процестерді күшейту, мысалы: итбалықтың тез
өзгерістеріне әсер ... ... РНК ... және ... ... күшейтеді.
2. Гормондар ағзалардың қызметіне тікелей ғана әсер етіп ... ... мен ... әртүрлі хеморецепторларын тітіркендіре
отырып, рефлекстік жолмен де әсер етеді.
3. Гормондардың әсер етуінің үшінші жолы ... ... ... арқылы
орындалуы. Гормондар бұл жүйке орталығын ... ... ... не ... ... ... ... өзгертеді.
4. Кейбір жағдайларда гормондардың шартты рефлекс әсерін байқауға
болады.
Гормондар ағзада мынадай қызмет атқарыды:
1. Ұлпалар мен ... ... ... және ... ... ... ортаның өзгеруіне ағзалардың бейімделуін қамтамасыз етеді.
3. Гомеостаздың қалыпты сақталуын қамтамасыз етеді.
Гормондардың қызметіне қарай ... ... ... әсер ... ... гормондар.
2. Гормондар синтез бен бөлінуін қамтамасыз ... ... Оны ... ... шығарады.
3. Аденогипофиз гормондары, негізінен үшжақты гормондар синтез бен
бөлінуін ... ... ...... ... ... немесе әсерлерінің тежелуі негізінен бауырда
жүреді. ... ... ... зәр ... ... ... ... әсерлері кейбір шыққан гормондардың антогонист эфефектісіне
байланысты болады.
Антагонизм әруақытта салыстырмалы. Мысалы, инсулин мен ... ... ... қарама – қарсы әсер етеді. Инсулин гипогликемия
жасаса,адреналин гипергликемия жасайды. Ол ... ... бір ... ... ... ... Ұйқы безінің морфологиясы мен физиологиясы және оның гормондары.
Ұйқы безі (pancreas) қарынның астыңғы жағында ұйқы ... ... – 80г, ... – 20см, ол бас (caput) дене (corpus) және ... ... ... ... бас бөлігі ұлтабардың иініне кіргізіп, кең
де жуан болып ... Оның ... І бел ... көлденең келіп,
асқазанның арты қабырғасына жанасып жатады, ал ... ... сол ... пен ... ... ... жас ерекшелігі.
Нәрестенің ұйқыбезі өте кішкентай ұзындығы 4 – 5см, салмағы 2 – ... 4 – 5 айда екі есе, 3 ... – 20г, ал 10 ...... жетеді де ұйқы
безі аралас сөлініс безге жатады.
2.2 Ұйқы безінің ... мен ... әрі ішкі ... әрі ... (экзокриндік) сөлініс қызметін
атқарады. Сыртқы секрецияық қызметіне ас қорыту ферментін ... ... ... ... клеткалар тобы атқарады.Ациноздық ... сөл ... ұсақ ... жинақталса келіп, біздің ұзына
бойына орналасқан орталық сол ... ... ... сөл жолы он ... ... өт ... қатар ашылады.
Ұйқы безінен пайда болған сөлдің (сілтілі реакция) асқорытуда ... ... ... трипсиноген ферменті ішекте белсенді түрі,
трипсинге айналады. Трипсиннің ... ... ... оңай ... ... айналды. Ұйқы безінің сөліндегі липаза ферменті майды глицерин
мен май қышқылдарына, ал ... ... ... ... ... ... моносахахридке, яғни глюкозаға
айналдырады. Осы ... ... ... ... ... қанты лактозаны
моносахарид галактозаға ыдыратады.
Оның он екі ішектегі сөлдің рН 7,5 – 8,5 тең. Бірақ қарыннан келген
ас ... оның ... ... ... рН 4- 6 ға дейін төмендетеді.
Адам ұйқы безі тәулігіне 2 литрге жуық сөл шығарады.
Ішкі ... ... ... ... ... Ең ... клеткаларды дербес 1869 жылы Лангерганс ашқан, сондықтан оның
құрметіне осы ... ... ... ... деп атаған. Ұйқы
безінің эндокриндік ролін алғаш рет ... ...... ... жылы ... – пен Миниковский жануарлардың ұйқы безін алып тастағанда
оларға диабет ауруының белгілері пайда болып, қан мен ... ... ... ... ... ... Ал 1901 жылы А. В ... ауруын аралшық клеткаларды алып тастаса ғана дамытатынын анықтады.
Бездің сөл бөлетін ... ... ... оның ... ... қысымы
күшейеді де экскреторлық тканьдер бұзылады, ал аралшық тканьдер өзгеріссіз
қала береді. Мұндайда ... ... ... ... ... ... рет без
сығындысын алып, оның диабет ауруын емдеуге қолдануға болатынын ... бұл ... сол ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы қолданылмай келді.
1920 жылы Канадалық ... ... пен Бест ұйқы ... аралшық
клеткаларының таза тұнбасын алып оны алғаш рет диабет ауруымен ауырған
адамды ... ... Сол үшін ... ... ... Тұнбаның белсенді негізгі ұйқы ... ... ... атаған. Лангерганс көпіршелері ... деп ... ... ... сол ... ... ... түзілген секретті сыртқа шығаратын
арнаулы өзектері ... олар ... ... ... ... ... ... немесе -клеткалар тобынан тұрады. -клеткалар
инсулин, -глюкагон. Жас ... - ... ... ... ... Бұл жас организмде инсулин көп ... ... ... ... инсулин бөлінуі азайып,
керісінше глюкагон ... ... ... Без ... ... ... ... және парасимпатикалық
нервтермен нервтенеді. Ұйқы безінің ... ... 1 ... ... дейін жақсы дамиды.Мұның физикалық көрсеткіштері 11-13 жаста,
ал қызметі 15-16 ... ... ... ... гормондары – инсулин, глюкагон, липокаин.
Инсулин организмнен тыс ... ... ... ... ... ... ... – клеткаларда түзіледі. Инсулин
молекуласы аминқышқылдарынан түзіледі. Гормон түзілу процесі ... ... ... ... ... одан әрі ... жүйесінің көмегімен Гольджи
комплексіне жеткізіледі. Онда гормон молекулалары секреторлық ... ... ... ... ... ферменттердің тікелей
қатысуымен күрделі өзгеріске ұшырайды. Нәтижесінде А тізбегінің ... В ... амин ... ... ... олардан ажыратып, тек
дисульфидті көпіршелермен ғана ... екі ... және ... ... ... ... ... болады.
Гранулаларда инсулин цинкпен қосылысқа түсіп диаметрлер, тетрамерлер
және ... ... ... Полимеризация цинк
атомының айналасында жүреді. Әрбір екі цинк атомының айналасына инсулиннің
үш ... ... да ... ... Цинк ... ... клеткаларда жинақталып, қажет кезінде шығарылуға дайын тұрады.
Гранулалар – ... ... ... орын ... цинк атомдары инсулин
молекулаларын активтендіріп, олардың тасымалданулары мен ... ... ... ... роль ... ... клетка мембранасы бағытына қарай тасымалдайтын
жүйе жақсы дамыған. Клетка мембранасы ... ... ... ... ... ол арқылы инсулин қанға өтеді. Мұны экзоцитоз деп ... ... ... мен Со 2+ ... - ... қанға өткен
инсулин екі формада -бос және ... ... ... Бос күйіндегі инсулин инсулинге сезімтал ... май ... ... ми т.б) бәрімен ал, ... ... ... ... босата алатын қабілеті бар
май ... ғана ... ... Бос күйіндегі және
байланысқан ... ... ... ... болады
инсулинге қажеттілік туса оның бос ... ... ... ... ... оның ... белокпен байланысқа
түскен формасы басымырақ болады.
Инсулиннің ... ... ... ... ... зор. ... бос күйіндегі ... ... кез ... ... (ет ... ... ... мүмкін.
Екіншіден, белокпен ... ... ... гормон қорын
жасайды. Егер ... ... көп ... ... ... ... жұмсалады. Үшіншіден, байланысқа ... ... ... ... өте ... ... реттелуі инсулин секрециясының ... ... - ... Егер қан ... ... ... көп
жеткізілсе, онда клеткаларда ... ... ... ал, ... – төмендейді. Сондықтан, - ... ... ... аса ... болып келеді. Асқазан жолында
түзілетін секретин ішек ... ... ... ... ... АКТГ мен СТГ және ... ... гормондары инсулиннің синтезделу процестерін
реттеуге тікелей ... оның ... мен ... ... ... маңызы. Инсулин ... ... ... ... ішіндегі аса ... ... ... ... ... Ол көмірсу алмасуына ... ... ... ... ... мен ет тканьдерінде
гликоген жасалуын ... ... ... ... ... қант
мөлшері азайып, ... ... ... Инсулин
аминқышқылдарынан ... ... ... ... ... мен май ... бос ... май қышқылдарын
сіңіру қабілетін ... ... май ... ... жинақталуын қамтамасыз етеді (май қоры) ... ... ... ... ... ... ... Гликонеогенезді,
яғни май мен ... ... ... болуын
тежейді. Инсулин диабет пен ... ... зат ... ... ... ... ... глюкагон көпіршенің
-клеткаларында ... Бұл ... ... ... ... 29 ... қалдығы бар Глюкагонның түзілу
механизмі әлі ... ... ... ... ... ... ... деген болжамдар бар. ... ... ... ... ... қандағы глюкоза деңгейіне ... сол ... ... ... ... төмендесе глюкагонның
концентрациясы артады, көбейсе азаяды. ... ... ... ... жататын аргинин, ұйқы безінің ... ... ... және асқазан гормоны
халецистокинин сияқты ... ... да әсер ... ... жөнінен инсулиннің ... ... ... ... ... тездететін фосфорилаза
ферментінің ... ... ... ... ... ... ... ыдырауын күшейтеді.
Оның гипергликемиялық әрекеті адреналинге ұқсас.
Глюкагон тканьдердегі ... май ... бөле ... жылдамдатады. Глюкагон негізгі ... ... ... ... әсер ету ... ... -пептидті гормондар
әрекетіне ұқсас
Глюкагонның бөліну қарқыны да ... ... ... ... Глюкоза деңгейі төменделсе, ... ... Ұйқы ... ... ... ... ... тек түзілген жерінде ғана әрекет ... бұл ... ... эффект тән. ... ... ... арқылы қатар жатқан ... ғана ... ... ... ... ... түзіледі. Гипоталамустан түсетін соматастатин гормоны гипофизден СТГ
– ның ұйқы ... ... ... ... баяулатады.
Липокаин ұйқы безінің майда өзектерінің эпителиальдік клеткаларында
түзіледі. Ол май ... ... ... май ... шығынын
күшейтеді, көмірсуларың майға айналуын тежеп бауыр клеткаларын ... ... ... ... ... ... заттарда бөлініп
алынады. Калликреин артиреалдар мен ... ... қан ...... ... ... жоғарлатады,
эритроциттер түзілуін стимулдайды.
Паталогиясы. Қандағы глюкоза мөлшерінің қалыпты деңгейін ... ... ... және оны гипо немесе гипергликемия деп
атайды. Егер ... ... ... 0,5 г/л ... ... ... тахикардия, ашқарақтық және қозғыштық пайда болады.
Егер ... ... одан әрі ...... ... ұласады.
Гипогликемиялық кома негізінде адам есінен танады, ... ... ... ... ... жағдайда организмге глюкозамен глюкагон гармонын енгізу
арқылы ғана адамды гипогликемиялық шоктан ... ... ... ... ... ... тыс көбеюін гипергликемия деп
атайды. ... ... ... ... Ондай
науқасты қан диабеті деп атайды. Инсулиннің ... ... ... ... ... ... ... төмендейді;
2) Қандағы инсулин белоктармен жаппай байланысқа түседі
3) ... ... ... ... ... ... ... гормондар пайда болады ... ... ... клетка мембранасының
өткізгіштігін төмендетіп, глюкозаның өтуін бөгейді.
Диабет деген атау гректің ″diabaino″- ... өту, ... ... ... Қант ... ... ... қанда қант деңгейінің
көтерілетіні 1935жылы анықталды.
Диабет ауруында ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... гликогеннің жасалу
мөлшері төмендеп, керісінше оның ыдырауы күшейеді. Нәтижесінде қандағы
қанттың мөлшері артады, ... ... ... Қант қалыпты 4,4-
6,6ммольден 8-12 ммоль\л, кейде оданда жоғары ... ... және ол ... ... ... ... ... Қан қысымының артуына
байланысты тәуліктік зәрдің мөлшері көбейеді (8-10л дейін) Полиурия пайда
болады. Организмнен ... көп ... ... яғни ... ... ... май ... бұзылады. Бауырдағы гликогеннің
азаюы деподағы майдың бауырға тасмалдауына әсерін ... ... ... ... Бұл ... ... әкеп ... Осыған
байланысты майдың кетонды – ацетонды заттарға ... ... ... кетонды заттардың концентратциясы артады. Кетонемия дамып кейін ол-
кетонурияға айналады.Қанда ацидоз байқалады, ... рН ... ... белгісі –диабеттік кома дамиды.
Диабетте белок алмасуы да бұзылады. Тканьдегегі көмірсудың ... ... ... ... қоры ... пайдалану басталады, яғни
глюконеогенез пайда болады. Денеде белоктың ыдырау ... ...... ... ... ... алмасуға әсері. Денені діріл басады жүрек қағып, терге ... ... ... Көру ... ... Жүйке жүйесінің,
тамырларының зақымдануы әр түрлі полиневриттерге ... ... Қант ... ... дамуына әсер етеді.
Қант диабеті – бұл өте ауыр сырқат. Көптеген ғылыми, тәжірибелік және
клиникалық зерттеулер қант диабетінің даму ... ... ... ... ... қатар оның пайда болу мүмкіндігін білуге бағытталған.
Өкінішке орай қант ... ... – алу ... емес, бірақ оның ерте
анықтау мүмкіндігі бар. Бұл – иммуннодиагностика глюкозаға толеранттылық
тестігі. Қант ... ... ... білім деңгейі бір шама ұсыныстар
беруге көмектеседі. Бұл ұсыныстарымыз қант диабетінің І ... ІІ ... ... бар жанұяларға әр түрлі беріледі. (ИТД) инсулинге
тәуелді диабет ... ана – ... ... ... ... ... диабетінің дамуына қауіп – қатер факторы анықталса, олар ерекше көңіл
аудару тобына бөліну қажет.
Эпидемиялық ... туа ... ... ... көксаки вирусы және т.б
жұқпалы аурулар өте үлкен қауіп төндіреді. Жұқпалы аурумен ауырған қауіп ... ... ... ... ... сынамасын жасау және ұйқы безі
аралшықтарыныдағы антидене бар екендігін анықтау қажет.
ИТЕД (инсулинге тәуелді емес диабет) ІІ түрлі барлық нұсқаулардың 75 ... ... ... . оның ... ерекшеліктері болады. Қант диабетінің
бірінші түріне қарағанда, бұл түрінде тұқым қуалау ... ... ... ... ... ... әкелетін сыртқы фактор
томақты мөлшерден тыс қолдану болып табылады.
Сондықтан қант ... ІІ ... ... ... бар ... ... тыс жеуге қарсы күрес жұмыстары жүргізілуі қажет. Семіру
физиологиялық қалыппен әрқашан сәйкес болуы ... ... дене ... өте ... ... екі түрі де қатаң диета сақтауды талап етеді. Сонда
ғана ... ... ... ... ... ... ... кеміту үшін
қолданылатын дәрі – дәрмектер пайдалануды едәуір ... ... ... тағамдар: Қант, бал тосаптар, кәмпиттер, кондитерлік
және ұнды дәмдер, тәтті ... - ... Сол ... ... ... ... балық, үйрек, қаз етін, шошқа майын, ұйытылған сүт, балмұздақ, ... ... тиым ... қатар диабетімен емделу кезінде бұдан басқа да талаптарды ... ... ... зор. ... ... қарай 30 минут таза ауада
серуендеу қажет. Ауасы ... ... ... ... үйреншікті
жағдайды орнықтырып, тұла бойды еркін ұстау, күні бойы «жабысқан» ... мен ... ... – міне ... бәрі ... ... ... келтіруге мүмкіндік жасайтынын ... Ішкі ... ... ... ... мен ... ... бездерін зерттеу әдісткері.
Ішкі секреция бездерінің қызметін зерттеу үшін әртүрлі тәсілдер
қолданылады. Олардың негізгілері мынадай:
1. Экомия ... ... – алып ... Бұл ... ... ... алып тастау әдісі. Операцияда белгілі бір ... алып ... ... ... ... ... қалқансерік бездерін алып
тастағанда жүйке ет қоздырғыштығы жоғарылап, қатты жиырылады. Бұл ... ... ... қандағы кальций деңгейінің күрт
төмендеп, жасушаның қозғыштығына әсер етуінен ... ... ... ... алынған сықпаларды және химиялық жағынан таза
гормондармен гормондық ... ... ... безі ... ... Эндокринді бездерді трансплантациялау, алмастырып ... ... ... алып ... ... ... ... Одан кейін алып тастаған безді қанмен қамтамасыздандыра отырып
дененің ... ... ... Егер ... ... ... функциялар
қалпына келсе, бездің ішкі сөлінісі бар деген сөз.
4. Парабиоз әдісі екі жануардың тиісті қан ... ... ... ... ... кейін біреуінің безін, я бездерін алып тастап
оның жеке қызметіндегі өзгерістерді зерттеу.
5. Ішкі секреция ... ... ... арқылы зерттеу. Без
немесе оның бір бөлігін денеден тыс ... ... ... ... ... зерттеу. Бездің қоректік ортада гормон жасушаның саны мен
сапасына әр түрлі прцестердің әсерін ... ... ... (қан, ... ... т.б) ... ... метоболиттерінің мөлшерін химиялық иммунобиологиялық және басқа
әдістер арқылы зерттеу.
7. Радиоактивті изотоптарды қолдану арқылы зерттеу ... ... ... ... ең дәл ... әдіс. Кейбір
гормондардың қай жерде көбірек орналасқанын анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... әдісімен қоса жүргізіледі.
9. Клиникоанатомиялық әдіс. Ауруханаларда ішкі секреция бездері
өзгерген ... ... ... ... ... ... бір ... гипер
және гипофункциялық, патологиялық - анатомиялық және гистологтялық, сонымен
қатар денедегі нысаны ұлпаларда ... ... ... ... ОҚО ... бойынша ұйқы безінің ауруы қант диабетінің таралу деңгейі
(3 жылдық динамика бойынша)
Біз өз зерттеуімізде облыстық эндокринологиялық орталықта ... ... ... Қазақстан облысының қалалары мен
аудандарының тұрғындарының қант ... ... ... ... ... ... аралықтардағы қант диабетінің көрсеткіші
бойынша жылдан жылға өсіп келеді. ... ... ... тәуелді) көрсеткіш 77 болса ,2007жылда 105-ке өскен.
ОҚО-да қант диабетінің І дәрежеліден қарағанда ІІ дәрежелі басым, оның
себебтері: қазақтың ас ... ауыр ... ... мол ... аз ... ... т.б себептер.
Балаларда, жас өспірімдерде қант диабетке шалдығу деңгейі ересектерден
қарағанда аз себебі: олада тұқым қуалаушылық бен ... ... ... қант ... ... ... отыр себептері:инсулиннің аз
түзілуі, семіздік,аз қимыл, глюкоза мөлшерінің артуы т.б
Қант диабетінің жалпы белгілері:
1.Тіл құрғауы
2.Шөлдеу
3.Зәрдің көп бөлінуі
4.Арықтау
5.Дене қышымасы
6.Әлсіздік
7.Көз ... ... ... ... ... ... түзелуін бұзатын генетикалық себептер(тұқым қуалау)
2. клеткалардың инсулин түзеуден қажуы
3.Инсулиннің белоктармен мөлшерден тыс байланысуы(қосылуы)
4.Ұлпалардың инсулинге сезімталдығының күрт ... ... ... көп түзілуі-
соматотроптың(ӨГ),Адренокортикотроптық,глюкокортикоидтың т.б
Диабет немен қауіпті
1.Соқыр болуы
2.Бүйрек жетіспеушілігі
3.Аяқтың кесілуі
4. Миға қан ... ... ... ... өмір ... ... шынықтырумен айналысу)
2.Жыл сайын қандағы қант мөлшерін анықтап тұру .
Қорытынды
1 Ағзадағы барлық ... мен ... ... ... ... және ... ортамен қарым – қатынасы жүйке және
эндокринді жүйе жолымен реттелуі ... және ... ... ... ... бойынша екі топқа бөлінуі анық сиатталған.
2 Ұйқы безінің ... және ... ... ... ... ... паталогиясында мәлімет мол берілген.
3 Қант диабеті ауруының Оңтүстік Қазақстан облысындағы аудандар мен
қалаларындағы кейінгі үш ... ... ... Бұл аурудың себептері, белгілері және сақтану жолдары
келтірілген.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Ж. Н. ... С.Т ... ... 2002ж 40б
2. Қ.С Рымжанов, И.М Төленбек
«Адам және жануар физиологиясы» Алматы 2000ж 96 ... Х.Қ ... Ж.Б ... Ө.А ... ... ... ... Керімбектің Ермаханы «Тәнтану адам анатомиясы»
Алматы 2004ж 43бет
5. Бейбітова Г, «Қант ... ... ... ... ... ... ... Б, Саджитова А «Қант диабетіне қарсы күресейік»
Алматы ақшамы 2004ж
7. Алшынбай Рақышов «Адам анатомиясы» Алматы 1995ж 5 бет
8. ... Қ ... сай ... және ... ... ... 2003ж
32 бет
9. Нұрғалиев, Жұмаш «Эндокриндік жүйелер физиологиясы» Алматы 2000ж 56б
10. Несіпбаев Төлеутай «Адам және жануарлар физиологиясы» Алматы 2005ж ... ... ... ... мен ... ... І бөлім Алматы 2002ж
142б
12. Торманов Нұртай «Адам физиологиясы» Алматы 2007ж 89б
13. Дайырбекова Мария «Адам ... ... 2002ж ... ... Е.Б ... ... Алматы 1998ж 56б
15. Қуандықова Раушан Кеңесбайқызы «Жас өспірімдер анатомиясы физиологясы
және мектеп гигиенасы» Түркістан 2002ж ... ... ... ... ... ... 2001ж 49б
17. Сәтімбеков Рысбай. Биология және салауаттық ... ... ... ... эволюциясы және қызметі» Алматы 2007ж №5

18. Ә. Ахметжанов «Панкреатит» Денсаулық журналы Алматы 2006ж №2 ... Қ. ... ... аяқ ұшы ... ... ... 2006ж №2 ... Т.А Көшкімбаева «Қант диабетке шалдыққан науқастардың ауыз қуысындағы
өзгерістер» Денсаулық журналы Алматы 2006ж №2 5б
21. Н. Крылова ... І тип» ... ... ... ... стр ... И. ... «Причина диабета» Клиника эндокринологии, журнал, Москва,
2007г, стр 55
23. В.В Потемкин «Эндокринология», Москва, 1986г. стр 79
24. М.И Балоболкин «Эндокринология», ... 1989г. стр ... ... Р.И, ... М.В. «Возрастные особенности реакции эндокринной
системы на ... и ... ... механизмы регуляции функции в
норме и ... ... ... во ... ... ... Я.Д. «Общая энокринонлогия, ... ... ... Колпаков М.Г, Поляк М.Г «Эндокринные механизмы регуляции процессов
адаптации. Новосибирск, 1975г.стр 38
28. ... ... ... ... Н.М. Дразнина, проф. М.М.
Мережинского. Минск: изд – ва «Беларусь», 1967г.стр ... ... курс ... человека и животных / Под ред. ... ... ... ... ... ... 235
30. Розен В.Б. Основы эндокринологии. Высшая школа, Москва 1984г. стр 902
31. ... М.И. ... ... ... ... ... ... Ж. «Кішкене біздердің үлкен құпиясы. Алматы: ... ... Дж.., ... Х. ... ... ... и эндокринной
системы. Москва, Мир, 1989г.стр 98
34. Физиология эндокринной системы ... по ... ... ... ... и функциональная морфология эндокринной системы. Под. Ред.
Б.И. Монастырской. Л..Медицина, 1964г.стр 89
36. http/www library. ... ... ecoctan . ... ... Googole.ru
-----------------------
Эндокриндік қызметі
Экзокриндік қызметі
Б
Е
Л
О
К
Ы
Д
Ы
Р
А
Т
А
Т
Ы
Н
М
А
Й
Ы
Д
Ы
Р
А
Т
А
Т
Ы
Н
К
Ө
М
І
Р
С
У
Ы
Д
Ы
Р
А
Т
А
Т
Ы
НН
Г
Л
Ю
К
А
Г
О
н
Л
И
П
О
К
А
И
Н
И
Н
С
У
Л
И
Н
Гормондары
Ферменттері
Ұйқы безі

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі секреция бездері. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбилеу6 бет
Ас қорыту10 бет
Клеткалық теория.Гуморальды реттелу8 бет
Технологиялық процесстің сипаттамасы26 бет
Шахталардағы таспалы конвейерлердің жылдамдығын автоматты түрде реттеу7 бет
Іле өзеніндегі тыран (abramis brama) балығының биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің гистологиялық ерекшеліктері29 бет
Ішкі секреция бездері4 бет
Ішкі секреция бездері жайлы6 бет
Ішкі секреция бездері туралы14 бет
Ішкі секреция бездерінің физиологиясы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь