Істі мәні бойынша қарау бөлімдері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

І.бөлім Азаматтық істі соттың бірінші инстанциясында мәні бойынша қарау сатысы және оның маңызы ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1.Сотта істі қараудың бөлімдері және дайындық сатысы ... ... ... ... ... ... ... .. 12
1.2.Сот мәжілісінің тусінігі және мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 20

ІІ.бөлім Істі мәні бойынша қарау бөлімдері ... ... ... ... ... ... .. 23
2.1. Соттағы жарыссөз және прокурордың қорытындысы ... ... ... ... . 26
2.2. Сот шешімін шығару және жариялау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
2.3. Апеляциялық және қадағалау инстанцияларында азаматтық істі қараудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... 51

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58
Пайдаланылған нормативтік.құқықтық актілер мен әдебиеттертізімі ... ... ... ... ... . 61
        
        Реферат
Осы бітіру жұмыста бірінші инстанцияда азаматтық істерді талқылаудың
мәселелері, сонымен ... ... және ... ... ... ... ... жұмысты жазу барысында ғылыми жария жұмыстар, ғалымдардың
монографиялық ... ... ... мен ... ... ... істерді соттың бірінші инстанциясында ... ... ... мәселелерді талқылау.
2. Қазақстан Республикасында азаматтық істерді ... ... ... ... ... ... базасын талдау.
Жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан тұрады.
Бірінші бөлімдеазаматтық процестің негізгі сатысы ретінде ... ... ... маңызы жайлы айтылған.
Жұмыстың екінші бөлімінде сот мәжілісінің бөлімдеріне арналған. Әр
бөлімде соттың атқаратың процесуалдық ... ... ... Сот
мәжілісін шешім шығармай аяқтау және сот отырысының хаттамасы ... ... ... және сот инстанцияларында істі ... яғни сот ... ... шегі және ... ... ... ... істі ... ... мәні ... ... ... және ... ... 5
1.1.Сотта істі қараудың бөлімдері және дайындық
сатысы..................................................................
.................................... ... ... ... және
мәні.................................................. ... Істі мәні ... ... ... жарыссөз және прокурордың қорытындысы.................
26
2.2. Сот шешімін шығару және
жариялау........................................... ... ... және ... ... істі ... ... 58
Пайдаланылған ... ... ... істі соттың бірінші инстанциясында қарау азаматтық процестің
негізгі сатысы ретінде соттардың ... ... ... келтіруінің
негізгі құралы болып табылады.
Азаматтық процесс ... ... ... ... ... осы ... сот тікелей сот талқылауы ... ... Сот ... ... оның ... мен
обьективтілігіне азаматтық істер бойынша қазақ сотының беделі, ... ... ... ... ... ... мен дәл ... азаматтық істерді қарап және шеше отырып, сот мемлекеттін ... ... ... ... ... үлес қосады, осымен, ақыр
аяғында, азаматтық процестегі сот талқылауының ... ... ... сатысында сот азаматтық істі мәні бойынша қарайды,
обьективтік шындықты анықтайды және ... ... іс ... ... ... ... тәрбиелік мәні бар.
Сот азаматтарға азаматтық іс бойынша дұрыс және ... ... ғана ... ... ... сот талқылауының процедурасының өзімен
де тәрбиелік әсер етеді. Істі ... ... және ... ... ... соттың заңдылықты дәл, нақты сақтауы, соттың тараптарының
құқықтары мен заңды мүдделерін барлық шараларымен ... тек ... ... және негізділігін ғана қамтамасыз етпейді, сонымен
қатар, азаматтарға үлкен тәрбиелік әсер етеді.
Сот талқылауы ... ... ... ... ... – бұл
ең алдымен сот талқылауының қағидалары.
Азаматтық процестің сатысы ретінде сот ... ... ... сот ... істі мәні ... ... – іс ... тікелей зерттейді және іс үшін маңызы бар фактілерді
анықтайды, ... ... ... қатынасты тараптардың шынайы
құқықтар мен ... ... ... ... ... ... нормаларды қолдана отырып іс ... ... ... ... ... процестегі сот талқылауы азаматтық іс жүргізу құқығымен
реттелген азаматтық істі сот ... мәні ... ... ... ... ... да қатысушыларының қызметі.
Азаматтық істердін сот талқылауына көптеген монографиялық еңбектер,
жария жұмыстар арналған. Бұл сот ... ... мен ... болып отыр.
Бұл жұмыста азаматтық істірдің сот талқылауының түсінігі, мәні ... сот ... ... ... ... сот ... аяқтау,
апелляциялық және қадағалау ... сот ... ... ... ... ... ... азаматтық құқықты қорғау сот
арқылы жүзеге асады. Белгілі бір жағдайларда бұрмаланған азаматтық құқық
басқа да тәсілдермен ... ... ... көзделген ретте мұндай ... ... ... асуы ... (АК- тің 9 бабы 2 тармағы).
Азаматтық кодекске дәстүрлі қорғау шараларына басқа қорғаудың жаңа
да, арнайы ... ... ... заң ... ... ... және заңды әрекеттер мен тікелей құқығы бұзылған адамның
құқығын қорғауға (өзін-өзі қорғау ) заң жол ... ... ... ұғымы
қылмыстық құқықтың аясына жатады, бірақ өзін-өзі қорғау жазалауға жатпаса,
онда ол занды әрекет ... ... ... ... ... ... мемлекеттің және
ұйымдардың бұзылған немесе даулы құқықтарын, бостандықтарын және қорғалатын
мүделерін қорғау, заңдылық пен құқық тәртібін нығайту, ... ... алу ... табылады. Азаматтық істер бойынша сот төрелігін азаматтық
іс жүргізу заңддарында белгіленген ... ... тек сот ... ... ... ... ... де болса иеленуі заңда
көзделген жауаптылыққа әкеліп соғады.
Әрбір адамның бұзылған немесе ... ... ... ... заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау үшін АІЖК – те
белгіленген тәртіппен сотқа ... ... ... ... ... ... ... зағда көзделген
жағдайларда өзге адамдардың немесе адамдардың белгілі бір ... және ... ... ... қорғау туралы сотқа арыз
беріп ... ... ... ... ... шешу ... заңмен белгіленген.
Қазақстан Республикасы АІЖК ... ... ... істі ... тәртібі мен ерекшеліктері осы жұмыс барысында
толық қамтылған.
І БӨЛІМ
Азаматтық істі соттың бірінші инстанциясында мәні ... ... ... оның ... ... ... іс ... азаматтық сот өндірісінің
негізгі және міндетті ... ... ... істі ... ... – ол азаматтық істі мәні ... шешу ... ... ... ... тек ... инстанция
соттарына тән. Басқа бір де бір сот инстанциясы істі негізгі мәні бойынша
қарастырмайды.[2]
Сонымен ... ... ... АІЖК ... ... ... ... Алайда олардың өздері, соттың бірінші инстанциясы
шығарған ... ... арыз бен ... ... ғана қарастыруы
керек. Аппеляциялық инстанция соттың негізгі мақсаты іс ... ... ... ... ... инстанциясы қараған істің заңдылығын және
негізділігін тексеру.
Соттың бірінші ... ... іс ... аппеляциялық немесе басқа
сатыларда қаралуы мүмкін емес.сотта іс қарау бірінші инстанциядағы ... ... ... ... басты сатысы болып табылады. Онда
дәлелдемелерді жан-жақты және ... ... ... істі ... ... маңызы бар фактілік мән-жайлар анықталады.
Нақты құқықтық қатынас шеңберінде ... ... ... ... даудың мәні бойынша Республика атынан шешім
шығарады.[3]
Негізінен осы ... сот ... ... ... да оны ... асыруға дайындық жүргізеді, немесе істі қарау
заңдылығы тексерілнді немесе шығарылған шешім орындалуға жатады.
Осы сатыда сот ... ... ... ... ... ... мүдделерін көздей отырып, іске қатысушы және сот отырысы
залында отырғандарға тәрбиелік жағынан әсер етуге ынталанады.
Сот ісін ... ... ... ... ... және олардың ешқайсысы шыққан тегі, әлеуметтік , лауазымдық және
мүліктік ... ... ... ... ... ... ... сенімдері,
тұрғылықты жері жөніндегі себептермен немесе өзге де кез келген мән-жайлар
бойынша кемсітуге ... ... ... ... ... және ... да ... ... нысанына, бағыныштылығына, меншік нысанына және
басқа да мән-жайлары себепті кемсітілмеуі тиіс.
Істі қараушы сот ... және ... ... отырып , істің
мән-жайын толық және обьективті ... ... ... ... үшін ... ... жасайды, іске қатысушы адамдарға олардың
құқықтары мен міндеттерін түсіндіреді.
Іс жүргізу ... ... ... ... салдары туралы
ескертеді және АІЖК көзделген жағдайларда олардың өз ... ... ... іс ... шешімін зерттеуге қатысу тараптардың әрқайсысына
бірдей негізде қамтамасыз етілген дәлелдемелерге ғана ... Сот ... ... ... және құрметпен қарайды.
Сотта іс қарау іске қатысушы ... ... сот ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Кейбір әдебиеттерде «сот отырысы» және «сотта іс қарау» ... ... ... ... ... бір мағына ретінде қарастыруға болмайды. Сот отырысы
сотта іс ... және ... ... істерді қараудың іс жүргізу
нысаны болып табылады. Сот отырысында шешімді ... ... ... ... орындау тәртібі мен тәсілі жайында сұрақтар қарастырылады.
Сотта істі ... ... - ... және ... да ... ... ... және іс сараптама, тілмаш, куәгер ретінде шақырылатың
тұлғалардың қатысуымен болатын және ... іс ... ... ... ... ... етіп қойған соттың бірінші инстанциясында ... ... іс ... ... ... іс жүргізу әрекеттері, судьямен АІЖК
170-175 баптары негізінде жүргізілетін, толығымен сотта іс қарауды қамтиды.
Сотта іс қарау барысында ... тек қана ... ... ... Сот
істерді азаматтық сот ісін жүргізу ... шешу ... ... ... АІЖК ... да ... ... талаптарын дәлме -дәл сақтауға міндетті.[5]
Заңды және негізді сот шешімін шығарудың кепілі болып сотта іс ... ... ... ... Сотта іс қарау ... ... ... ... ... ... ... ұымдастыруда да
және олардың заңмен белгіленген іс - ... де ... ... ... сот жүйесі бірлігі принциптеріне негізделген.
Барлық АІЖК мен бекітілген, яғни сот төрелігін тек қана соттардың
жүзеге асыруы, ... ... ... мен ... ... ... барлық адамдардын заңмен сот алдындағы тиімдігі, сот ісін
жүргізу ... ... ... мен тең құқықтығы, заңдылық,
диспозитивтік және тағы басқа принциптер өзінің толық және ... ... ... іс ... ... ... ... іс жүргізу құқықтарын пайдаланады және бірдей іс
жүргізу міндетін көтереді.
Тараптар азаматтық істі ... ... өз ... таңдап алады,
оны қорғау әдісі мен амалдарын дербес және ... ... ... ... ... ... ... нақты мән-жайын анықтау мақсатында өз бастамасы мен айғақтар
жинаудан босатылған, алайда тараптардың дәлелді ... ... оған ... көзделген тәртіппен қажетті материалдар алуға жәрдемдеседі.
Қазақстан Республикасы АІЖК 14 бабына сәйкес, азаматтық ... ... ісі ... ... ... ал ... ... жағдайда сот ісін
жүргізуде мемлекеттік ... орыс тілі ... ... ... ... ісін ... тілі сотқа талап арыз берілген тілге ... ... ... ... бір азаматтық іс бойынша іс жүргізу
бастапқы белгіленген сот ісін жүргізу тілінде жүзеге асырылады.
Іс ... ... ... ... ... дұрыс білмейтін іске
қатысушы адамдарға сотта ана тілінде немесе өздері ... ... ... ... ... мен жауап беру, өтініш білдіру шағым жасау, іс
материалдарымен танысу, сотта сөйлеу осы АІЖК ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі және қамтамасыз
етіледі.
Азаматтық сот ісін жүргізуге ... ... ... ... ... заң бойыша қажетті іс материалдарының сот ісін жүргізу тіліне сот
тегін аударып беруді ... ... Сот ... ... ... ... сөздің басқа тілде айтылған бөлігін сот ісін жүргізу тіліне
тегін аударып беру қамтамасыз ... ... іске ... ... ... ана ... ... олар
білетін тілге аударылып беріледі.
Егер талапкерден арыз берілген тілді өзгерту туралы өтініш ... онда ... АІЖК 14 бабы 2 ... ... сот ... ... өндірісінің тілі туралы ұйғарым шығаруға міндетті.
Сотта іс жариялы ... ... Тек ... ... ... ... бар ... хабарлауды қоса, бала асырап алу
құпиясын, жеке, отбасылық, коммерциялық немесе өзге де ... ... ... өмірінің ашық айтпайтын сырлары туралы мәліметтерді
сақтауды қамтамасыз ету қажет екендігін немесе істі ашық ... ... өзге де мән- ... ... алған іске қатысушы адамының
өтінішін сот қанағаттандырған кезде, істі қарау барысында оған ... ... ... ... кезде сот іске қатыспайтын азаматтардың
барлығын сот ... ... ... ... ... істерді қарау жабық сот
отырысында жүзеге асырылады.
Азаматтардың жеке хат алысуы және жеке телеграф байланысы ашық ... ... осы хат ... мен ... ... болған адамдардың
келісімімен ғана жария етілуі мүмкін. Ал ондай болмаған ... ... жеке хат ... мен жеке ... ... ... сот отырысында
жария етіліп, зерттеледі.
Аталған ережелер фото және кино ... ... және ... ... ... ... көмегімен алынған жеке
сипаттағы мәліметтер бар ... ... ... ... жабық отырысында істі қарау кезінде іске қатысушы адамдар,
олардың өкілдері, ал ... ... ... ... ... да ... істі соттың жабық отырысында қарау ... ... ... сот отырысында істі қарау азаматтық сот ісін жүргізудің барлық
ережелері сақтала отырып жүргізіледі.
Сот отырысының залына, егер іске ... ... ... ... куә
болмаса, он алты жасқа толмаған азаматтар жіберілмейді.
Сотта істі ... ашық ... ... ... ... ... судьяның іс-әрекетін қоғамның бақылауына және күллі тұлғалардың
сот ... ... ... ... ... ... мен ашық сот ... қатысушы азаматтарды
сотта істі қарау барысын залда отырған орындарынан жазып алуға немесе дыбыс
жазуды пайдаланып жазып ... ... ... істі ... ... ... және суретке түсіру, бейнетаспаға
жазу, тікелей радио және телехабар жүргізу соттың іске қатысушы адамдардың
пікірін ... ... ... ... бойынша ғана мүмкін болады.1[6]
Бұл іс - әрекет сот отырысының қалыпты жүруіне бөгет жасамауға
тиіс және оның ... сот ... ... Сот Пленумы соттарға берген ұсынысы бойынша, олар керекті
жағдайларда, тәрбиелеп, ... ... ... ... ... ... ... жерінде немесе жұмыс
орындарына шығып сот отырысын қарастыруға болады деп көрсеткен еді.[7]
Менің ... бұл ... ... ... ... құқықты
тәрбиелеуде, денгейін көтеруге көп үлес қосқан болар еді. Сондықтан мұндай
сот отырысы тұрғылықты жерде немесе жұмыс ... көп ... және ... үшін құқықтық тәрбиесі ұлғаяр еді.
АІЖК 177 ... ... ... іс ... ... және ауызша жүргізіледі.
Бұл дегеніміз-істі сотта қарау ... сот іс ... ... ... тараптардың және іске қатысушы басқа тұлғалардың басқа
түсініктерін, куәлардың айғақтарын, ... ... ... және ... ... басқару органдарының
қорытындыларын тыңдауға,құжаттармен танысуға,заттай дәлелдемелерді қарап
шығуға, және ... ... ... жазбаларды,кино-фото
материалды көруге,ақпаратты қайта ... өзге де ... ... міндетті.
Қажет болған жағдайларда іс бойынша дәлелдемелерді зеррттеген кезде
сот маман консультациялары мен ... ... ... шешу үшін маңызы бар мән-жайларды тараптардың және іске
қатысушы басқа да тұлғалардың талаптары мен ... ... және іс ... ... ... тиіс нормаларын ескере
отырып, сот анықтайды.
Сот тараптарға және іске ... ... да ... істі дұрыс шешу
үшін қажетті қосымша дәлелдемелер табыс етуді ұсынуға құқылы. Сот жалпыға
белгілі деп танылған мән-жайлар дәлелдеуді ... ... ... ... ... іс ... ... күшіне енген
шешімімен белгіленген мән жайлар сот үшін ... және сол ... ... ... ... талқылау кезінде қайтадан дәлелденбейді.
Істі қараушы сот ісіне қатысушы адамның басқа қалада немесе ауданда
дәлелдемелер жинау ... ... ... ... ... ... ... бір іс жүргізу әрекетін жасауға тапсырма береді. Істі
қараушы сот іске ... ... ... ... ... ... ... келісімі бар басқа мемлекетте дәлелдемелер ... ... ... ... осы ... ережелеріне сәйкес
сот тапсырмасын жібереді.
Соттың тапсырмасы туралы ұйғарымда ... ... ... ... ... қысқаша баяндалады, анықтауға жататын ... ... сот ... тиіс ... ... ұйғарым ол жолданған сот үшін міндетті және ол алынған сәттен
бастап он ... ... ... ... ... ... орындау осы АІЖК белгіленген ережелер бойынша сот
отырысында жүргізіледі.
Іске қатысатың тұлғалар отырыстың өтетін уақыты мен орны ... ... оған ... ... ... ... болып
табылмайды.
Хаттамалар мен тапсырманы орындау кезінде жиналған барлық ... істі ... ... ... ... іске қатысатын адамдар немесе тапсырманы орындаушы сотқа
түсініктеме ... ... ... ... істі қарайтын сотқа келсе, олар
жалпы тәртіпте түсініктеме мен айғақ береді.
Өздері үшін қажетті ... ... ... ... ... ... келтіреді деп қауыптенуге негізі бар іске қатысушы адамдар
соттан осы дәлелдемелерді қамтамасыз ету ... ... ... ... ету ... ... алу, ... жүргізу
оқиға болған жерді қарап шығу және басқа да әдістер арқылы жүргізіледі.
Істі қарау ауызша ... Істі ... ... ... ... істі ... ... бастап жүргізілуі тиіс.
Азаматтық істер сотқа арыз түскен сәттен бастап 2 айға дейінгі
мерзімде ... ... Тек ... ... ... ... өндіріп
алу, жұмысын қалпына келтіру бір айға дейінгі ... ... ... ... ... ... қаралу тәртібінің дұрыс сақталуы көп
жағдайда сотқа байланысты, яғни төрағалық етушіге.[8]
Ол істің ... ... ... ... және обьективті
анықталуына, іс ... ... ... және ... ... қатысушылардың өздерінің іс жүргізу құқықтарын жүзеге
асыруы және олардың өз міндеттерін орындауын, процестін ... ... ете ... ... ... ... жасайды.
Қаралатын іске қатысы жоқ мәселелердің барлығын сот қарауынан шығарып
тастайды. Заттай дәлелдемелерді сот ... және олар іске ... ... ал ... ... ... сарапшыларға, мамандарға
және куәларға көрсетіледі.
Заттай дәлелдемелер көрсетілген адамдар қарсы шығуға байланысты қандай да
бір мән-жайлары сот ... ... ... Бұл ... сот ... ... дәлелдемелерді қарау хаттамалар сот отырысында ... ... соң іске ... ... ... бере ... ... қиын немесе жеткізуге болмайтың құжаттар заттай
дәлелдемелер олар орналасқан жерде қаралады және ... ... ... ... сот ... ... уақыты мен орны туралы іске қатысушы ... ... ... алайда олардын келмеуі қарауды жүргізуге кедергі
келтірмейді. Қажет болған жағдайларда сарапшылар, мамандар және ... ... сот ... ... ... Хаттамаға
қарау кезінде жасалған немесе тексерілген жоспарлар, сызба, есептеулер,
құжаттар көшірмелері, фотосуреттер, бейнежазбалар мен киноматериалдар қоса
тіркеледі. ... ... ... ... сот ... іске ... тағайындауы мүмкін.
Төрағалық етуші сот отырысында тиісті тәртіптің ... ... ... ... қолданады.
Іске қатыспайтын және істі қарау кезінде қатысушы ... ... ... үшін ... ... ... ... залынан
шығарылып жіберіледі.
Сот отырысында тәртіп бұзуға кінәлі адамдарға сот әкімшілік құқық
бұзышылық ... заң ... ... ... ... ... іс
қарау барысында әкімшілік жаза белгілеуге құқылы. Егер сот ... ... ... ... белгілері болса, сот тәртіп бұзушыға
қатысты қылмыстық іс ... ... ... шешу үшін ... прокурорға хабарлай отырып,тиісті анықтау немесе алдын ала тергеу
органына ... ... ... оған ... ... ... ... бұзған
кезде сот іске қатыспайтын азаматтардың ... сот ... ... жабық отырыста қарауы немесе істі қарауды ... ... істі ... болды деген уақытта,оны сот отырысына қарауға
тағайындау туралы ұйғарым шығарады,тараптарға және ... ... ... істі ... орны мен ... ... хабарлайды.
Процеске қатысушылардың қайсыбірі төрағалық етушінің іс-әрекетіне
қарсылық білдірген жағдайда бұл ... ... сот ... ... ... өзінің іс-әрекеттеріне қатысты
түсініктеме береді.
Төрағалық ... сот ... ... ... ... ... ... қолданады.Оның өкілі процеске ... ... сот ... ... ... отырған азаматтар үшін
міндетті.[9]
1.1 Сотта іс қараудың бөлімдері және ... ... істі ... іске қатысушы адамдарға міндетті түрде хабардар
ете отырып сот отырысында жүргізіледі. Жоғарыда аталып ... ... ... ... ... ... қатаң түрде , заңмен бекітілген
тәртіп бойынша жүргізіледі.
Осы азаматтық іс жүргізу барысындағы ең ... ... яғни ... ... ондағы қаралатын істердің көлеміне ... ... ... ... Сот мәжілісінің дайындық бөлімі .
2. Істі мәні бойынша қарау немесе дәлелдемелерді істің мән-жайы ... ... ... ... және ... ... Соттың шешімін шығару және шешімді жариялау.
Әрбір бөлімнің ісін жүргізудегі маңызы ерекше. Әрбір ... ... ... ... әсер ... іс-әрекеттер, әрбір бөлімнің заңға сәйкес, нақты, дәлелді
шешілуі соттың мәртебесін, сот ... ... ... ... ... ... әрбір бөлімнің өзіне тән ... бар. Сот ... ... оның ... әдептілік жағы әрбір адамның дұрыс және
нақты түсінуіне мүмкіндік ... ... ... ... бойынша сот
қызметкерлері өзіне берілген іс барысында неғұрлым білікті, ... ... ... бірі ... ... ... істің негізгі бөлімдерінің толық
ашылуына өзінің біліктілігін мен іскерлігін келуі ... ... ... ... толық жан-жақты анықталуы қажет.
Сотта іс қараудың дайындық сатысы ол істі мәні ... ... ... үшін ... процесуалдық әрекеттердің жүйесі болып
табылады.Судья сот отырысы залына кірген кезде залдағы ... ... ... ... үшін ... ... төрағалық етуші сот отырысын ашады
және қандай азаматтың ісі қаралуға тиіс екенін жария етеді. (180 бап,АІЖК).
Судьяның рұқсатымен сот отырысының ... ... ... келмеген
адамдарға хабар берілген-берілмегенін және олардың келмеу себептері туралы
қандай мәліметтердің бар ... ... ... ... ... кім ... ... сондай-ақ лауазымды адамдармен
өкілдердің өкілеттіктерін тексереді.
Олардың аты-жөнін, жұмыс орнын, туған жылын, тұрғылықты ... ... ... ... ... әлеуметтік жағдайын анықтауы керек болады,
мысалы алимент өндіріп алу бойынша,т.б.
Лауазымды ... ... ... өкілеттіктері және олардың
қатысуын болдырмайтын мән-жайлар ... ... ... ... ... ... сот оның кәсіби ... яғни оның ... ... және ... ... ... іске қатыстылығын, олар жайлы мән-жайлар нақты олардан жауап алар
алдында ... ... ... ... ... әлі ... бермеген куәгер істі
қарау кезінде сот отырысы залында бола ... ... өз ... ... ... жене ... іс ... өкілге тапсыру қабілеттігі он сегіз жасқа толған
азаматтарда жене ұйымдарда толық көлемде болады.
Он төрт жастан он ... ... ... ... ... ... әрекет қабілетті шектеулі деп танылған ... ... және ... ... ... ... олардың ата-аналары
немесе өзге де заңды өкілдері қорғайды, алайда сот ... ... ... немесе әрекет қабілеті шектеулі деп танылған азаматтардың
өздерін тартуға міндетті.
Он төрт жасқа дейінгі ... ... ... ... ... деп ... ... құқықтарын, бостандықтарын
және заңмен қорғалатын мүдделерін сотта олардың заңды өкілдері қорғайды.
Істе төрағалық етуші іске ... ... ... ... түсіндіреді.
Олардың іс материалдарымен танысуға, ... ... ... ... ... ... мәлімдеуге, дәлелдемелер табыс ... ... ... іске ... ... ... ... мен мамандарға сұрақтар қоюға, өтініш ... ... ... дәлелдеме талап ету туралы өтініш ... ... ... ... ... беруге, сот процесі барысында туындайтын ... ... өз ... ... іске ... ... тұлғалардың
өтініштері мен дәлелдеріне қарсылық ... сот ... ... сот ... хаттамасымен танысуға, оған жазбаша ескертпе
беруге, соттың шешімі мен ұйғарымына шағымдануға, ... сот ... ... ... берілген басқа да іс жүргізу құқықтарын ... ... ... ... ... ... жүгінеді және өздерінің
айғақтары мен түсініктемелерін айтады. Осы ... ... ... ... ғана жол ... ... етуші куәнің іске қатысушы адамдарға қатысын анықтайды және
іс бойынша оған өзіне мәлім нәрсенің бәрін ... ... ... ... ... ... қойылуы мүмкін.
Бірінші болып арызы бойынша куә мен оның өкілі шақырылған адам, ... іске ... ... адамдар мен өкілдер сұрақ қояды. Судья куәдан жауап
алудың кез келген сәтінде оған сұрақ ... ... ... ... сот оны ... ... отырыста куәдан екінші рет
жауап ала алады, сондай-ақ олардың айғақтарындағы қайшылықтарды ... ... ... ... ... сот оған ертерек кетуге рұқсат бермесе, жауап алынған куә ... ... ... сот ... ... қалады.
Төрағалық етуші жауап алынған куәлардың жауап алынбаған куәлармен
сөйлеспеуіне шаралар қолданады.
Бұл шараны қолданудың ... ... ... ... істі нақты, әділ,
жан-жақты толық зерттеліп, дәлелденуі үшін куәлардың айғақ беру ... ... ... беруі қажет. Менің ойымша бұл, сот ісінің тез
шешілуіне, тараптардың ... іс ... ... ... ... ... төрт ... толмаған куәдан жауап алу, ол соттың қалауы бойынша ... жас пен он алты жас ... ... жауап алуда сотқа шақырылатын
педагогтың қатысуымен жасалады.Қажет болған ... ... ... ... ... де ... ... адамдар
төрағалық етушінің рұқсатымен куәға сұрақ қоя алады, сондай-ақ куәнің жеке
басына және оның ... ... ... ... өз пікірін айта
алады.
Істің мән-жайын анықтау үшін қажет ... ... ... толмаған куәдан жауап алынған уақытта сот ұйғарымы бойынша ... ... іске ... қандай да бір адам шығарылуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... келгенде оған ... ... ... ... ... ... ... қою мүмкіндігі берілуі
тиіс.
Он алты жасқа толмаған куә сот бұл куәні сот ... ... ... деп ... ... ... куә одан жауап алу аяқталған соң
сот отырысы залына ... іске ... ... төрағалық етуші оған АІЖК 182 бабымен
белгіленген міндеттерін түсіндіреді және көрнеу дұрыс ... ... ҚР ҚК ... ... жөнінде ескертеді.
Оның сот жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ол бұл ... іске
қатысушы адамдар мен куәлардың түсіндірмелерінің, ... ... ... және істе бар ... ... ... ... мамандар консультацияларының, ... ... ... ... ... ... бұл туралы қолхаты сот отырысының хаттамасымен қоса
тіркеледі.
Аудармашы сотқа келуден немесе өз ... ... бас ... оған ... жаза ... ... Заң ... осы іс-
әрекеттерді істеуді сот мәжілісінің ең ... ... ... заң ... ... білмегендіктен ... ... ... байқауға болады.[11]
Бұл мәселе әділдік пен адамгершілік жағынан толық қабылданады.
Куәлар ... ... ... ... сот ... ... ... сарапшы маман, сот отырысының ... сот ... ... ... ... және іске қатысушы адамдарға олардың
қарсылық білдіру құқығын түсіндіреді.
Судьялар,прокурор, сот ... ... ... орындаушысы, сот
приставы егер олардың қауыпсіздігіне (іске қатысты) күмән ... ... ... ... ... ... тараптарға олардың өкілдерінің
біреуінің туысы ... ... ... ... ... ... ... оларға (өздеріне өзі) қарсылық білдіруге немесе өздігінен бас
тартулары керек. (42 ... ... АІЖК 39 ... ... ... ... сотта азаматтық
істі қарауға сондай-ақ оның қатысумен қабылданған ... ... ... ... ... ... істі жаңадан қарауға қатыса алмайды.
Аппеляциядағы сатыдағы сотта істі ... ... ... осы ... немесе қадағалау сатысындағы соттарда қарауға қатыса алмайда.
Аппеляциялық ... ... ... да заң ... ... алмайды.
Өздігінен бас тарту мен қарсылық ... істі мәні ... ... дейін дәлелденіп, мәлімденуі тиіс.
Істі қарау барысында өздігінен бас ... ... ... ... ... ... болу ... сотқа немесе өздігінен бас ... ... істі ... ... ... ... ... жағдайда
ғана жол беріледі.
Істі жеке дара қараушы ... ... ... ... бас тартуды) сол соттың төрағасы ... сол ... ... олар ... ... ... тұрған судьясы қарайды. Істі соттың
алқалы құрамында қарауы кезінде судьялардың біреуі ... бас ... ... сот іске ... ... пікірін тыңдайды және егер
ол түсініктеме бергісі келсе, қарсылық білдірген судьяның пікірін тыңдайды.
Бұл ... оның ... ... Егер ... ... тең болса,
қарсылық беретін болып есептеледі.[12]
Бірнеше судьяға немесе соттың бүкіл құрамына мәлімдеген қарсылық
білдіруді нақ сол сот ... ... жай ... ... ... ... ... тастау немесе қанағаттандыру туралы
ұйғарым шағым беруге, наразылық ... ... ... ... ... аппеляциялық немесе қадағалау шағымдарына, наразылық
келтіруге енгізілуі мүмкін.
Келесі жүргізілетін іс-әрекет ол АІЖК 185 ... ... ... ... ... және ... ... іс жүргізу құқықтарын мен
міндеттерін, соның ішінде тараптарға дауды шешу үін аралық сотқа жүгіну
құқығын және ... ... ... ... ... адамдардың және өкілдердің істі қарауға байланысты
мәселелер жөніндегі өтініштері іске ... ... ... ... соң сот ... ... ісі ... үшінші жақтарды, жауапкерлерді, қосымша
куәгерді шақыру жазбаша дәлелдемелерді іске тіркеу мәселелері судьямен сол
орында шешіледі, ал ... ... ... қарсылық білдіру туралы
сұрақтар кеңесу бөлмесіне қарастыруға жатады.
АІЖК 187 бабында іске қатысушы ... мен ... сот ... салдары қарастырылған.
Іске қатысушы адамдар келмеу себептері туралы сотқа хабарлауға және
бұл себептердің дәлелді екендігіне дәлелдемелерді ... ... ... ... ... сот ... ... жағдайда,
оларға хабарлағаны жөнінде мәліметтер жоқ болса,істі қарау ... іске ... ... сот ... ... мен орны ... ... олардың келмеу себептері дәлелді деп танылған жағдайда
сот іс қарауды кейінге қалдырады. Осы екі жағдайда ғана істі ... ... ... ... мен орны ... тиісінше хабарланған іске
қатысушы адамдардың қайсыбірі келмеген жағдайда, егер олардың ... ... деп ... сот істі ... ... ... ... мен орны туралы тиісінше хабарланған іске
қатысушы адамдардың қайсыбірі келмеген ... егер ... ... ... деп ... сот істі қарауға құқылы. Сот отырысының
уақыты мен орны туралы тиісінше ... ... ... жағдайда,
сырттай іс жүргізу тәртібімен, егер келмеу себептері турулы мәліметтер жоқ
болса, немесе сот оның ... ... ... деп ... ... іс ... іс ... қасақана созып отыр деп таныса, сот істі
қарауға құқылы.
Тараптар соттың істі олардың қатысуынсыз қарау және ... ... ... туралы жазбаша өтінуге құқылы.
Егер бұл істің мән-жайлары бойынша қажет болса, сот ... ... ... ... деп тани алады. Сот отырысының уақыты мен
туралы хабарланған іске қатысушы адам өкілінің келмеуі істі ... ... Іске ... адамның өтініші бойынша сот оның ... ... ... ... істі ... ... ... Бұл жердегі дәлелді себептерге, (ауырып қалу, жақын туысының қайтыс
болуы, іс-сапарда болуы, т.б.) ... ... істі ... ... ... мәселесін шешу үшін судья келесі сұрақтарды анықтауы қажет:[13]
- сотқа ... ... ... келмеу себебі (дәлелді немесе дәлелсіз болуы мүмкін);
- ... істі ... ... ... өтінуі.
- Істің мән-жайы бойынша тараптардың қатысуынсыз істі шешу мүмкіндігі.
Соңғы сұрақ қатысушы тұлғалардың ойларын ... оған ... ... ... ... өзі ... ... жерде айта кету керек, ол іс бойынша басқа адамдардың құқықтары
тең заңмен қорғалатын ... ... үшін ... талап қоюы бойынша
істерге қатысты және прокурордың қатысуы міндетті істер бойынша келмей қалу
мәселесі шешіледі. Бұл сұрққа жаңа 1998 ж. АІЖК ... ал ... ... . АІЖК бойынша прокурордың немесе адвокаттың дәлелсіз себептермен келмей
қалуы істі кейінге қалдыруға әкеліп, ... ... ... ... ... немесе адвокаттар комиссиясына хабарлайтын.
1999 ж. АІЖК 187 бабының 6 ... ... сот ... ... ... ... хабарланған іске қатысушы адам өкілінің келмеуі істі қарауға
кедергі бола ... ... ... өтініші бойынша сот оның өкілі дәлелді
себептермен ... ... істі ... кейінге қалдыра алады.
Жағарыда аталғандарға ... егер ... ... ... ... ... ... іске дәлелді себепсіз келмеген жағдайда ... ... ... беруі керек, себебі, АІЖК 55 бабының 5 ... ... ... ... бітімгершілік келісім жасау құқығынан басқа,
талап қоюшының барлық іс жүргізу құқықтарын пайдаланады.
Сондай-ақ барлық іс жүргізу ... ... ... Демек,
прокурор бұл ретте тараптармен бірдей дәрежеде қарастырылуы қажет, ол АІЖК
187 бабының 4 ... ... егер ... ... мен ... ... хабарланған іске қатысушы адамдардың қайсыбірі келмеген
жағдайда, егер олардың келмеу себептері дәлелсіз деп ... сот ... ... қарауға құқылы. Іске қатысушы адамдар келмеу себептері
туралы ... ... және бұл ... дәлелді екендігіне
дәлелдемелер ұсынуға міндетті.
Сот ... ... ... ... ... салдары АІЖК 188 бабімен қарастырылған.
Бұл тұлғалардың келмеу салдарының жоғарыда аталған реттерден негізгі
өзгешелігі:[14]
1. сот отырысына куә, сарапшы немесе ... ... ... сот іске
қатысушы адамдардың істі олар жоқта қарау мүмкіндігін туралы ... ... іс ... ... ... оны ... қалдыру туралы
ұйғарым шығарады.
2. сот отырысына аудармашы келмеген жағдайда, егер аудармашыны ауыстыру
мүмкіндігі болмаса, сот істі кейінге ... ... ... ... егер ... куә , ... ... немесе аудармашы сот отырысына сот
дәлелді емес деп танылған себептер бойынша келмесе, олар әкімшілік
құқық ... ... ... ... ... ... ... АІЖК 120 бабы бойынша егер жауапкер,куә,сарапшы,маман, аудармашы сотқа
келуден қасақана жалтарған жағдайда сотқа мәжбүрлеп ... ... сот ... ... сот ... немесе істер органдары
жүзеге асырады.
5. сотта айғақ беруден бас ... ... ... ... беру ... ... ... (жұбайына, жақын туыстарына қарсы, діни
қызметінің тәубаға келіп, өздеріне сырын ашқан адамдарға қарсы), ҚРҚК
353бабына ... ... ... ... ... ... жағдайлармен бірге, егер сот ... ... ... ... ... қою, қосымша дәлелдемелер
ұсынуы немесе талап ету, т.б. іс ... ... ... ... істі осы сот ... ... ... емес деп тапса, істі
кейінге қалдыруға құқылы.Жаңа сот ... ... ... келгендерге
айтылып, қол қойдырылады және келмегендерге шақыру қағазы жіберіледі.
Егер сот істі қарауды белгілі бір мән-жайлармен кейінге қалдыру туралы
ұйғарым ... ... ... сол күні ... ... жауап алуға
құқылы.
Осындай жағдаймен жауап алынған куәлардан қайта жауап алу үшін ... ... тек ... ... ... ғана ... ... Осы
дайындық сатысының ең сонғы сот жасайтын ... ол ... мен ... құқықтары мен міндеттерін түсіндіру.
Судья АІЖК 191 бабына көрсетілгендей, іске қатысып отырған сарапшы және
маманға олардың АІЖК 92 бабының 3,4 ... мен АІЖК 42 ... мен ... ... ... ... ... бойынша келуге, өзінің алдына қойылған мәселелер
бойынша негізделген және обьективті ... ... ... мен ... қорытындыға байланысты мәселелер бойынша айғақ
беруге міндетті. Көрнеу жалған ... ... үшін ... ... Қылмыстық Кодекстің 352 бабында көзделген қылмыстық
жауаптылықта болады.[15] Ол ... ... ... алынады. Қолхат сот
отырысының хаттамасына тіркеледі. Сарапшы, маманның өздігінен бас тартуы
(қарсылық білдіруі) туралы мәселені істі ... сот ... бас ... ... ... ... ... соттың ұйғарымымен
шешіледі.
Менің ойымша, АІЖК 181 баптағы тек сарапшы ... ... ... ... ... ... ... көзделетін жауаптылық туралы
айтылмай өту дұрыс емес. Себебі, АІЖК 188 ... сот ... ... ... ... келмеу салдары бойынша әкімшілік жаза қолдануы
мүмкін. Және АІЖК 120 бапқа сәйкес мәжбүрлі келтіруі мүмкін деп көрсеткен.
Демек, бұл ... ... ... жауаптылық мәселесі бірдей қолдануға
болады.
Жоғарыда ... ... ... ... ... одан соң
сот отырысындағы істі мәні бойынша қарау ... СОТ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... жария жұмыстар, соның ... ... бар. ... тәжірибешілерді және тәжірибеші-
судьялардың соттың бірінші инстанциясында істі ... ... ... ... ... ... орынды. Ғалымдар сот талқылауының
маңыздылығы мен мәнділігін ескере отырып, ... сот ... ... сот ... ... « алдымен және көп жүзеге асырылады»,
сонымен қатар, процесс мақсатына «кеңірек қол жеткізіледі» ... де, нақ істі ... ... ... сот ... негізінен
Қазақстан Республикасының АІЖК-ң 5 бабында анықталған міндеттері жүзеге
асады.
Сот ... ... ... отырып:
1. Азаматтардың бұзылған ... және ... ... ... ... ... ... мен заңи
мүдделерін және мемлекеттік мүдделерін қорғауды жүзеге асырады.
2. Тараптардың құқықтары мен ... және заңи ... ... ... анықтау жолымен істі мәні бойынша қарайды.
3. Тараптардың құқықтары мен міндеттерінде жақтылықты анықтау ... ... ... ... ... ... ... құқықты немесе бұзылу қаупі бар құқықты не даулы құқықты
жою арқылы заңдылықты бекітеді.
5. Азаматтық, еңбектік, тұрғын ұй, қаржылық және ... ... да ... ... ... алдын алады.
Сот талқылауында әділеттілік тікелей жүзеге асады.[16]
Сот талқылауында екі ... ... ... Біріншіден, сот
талқылауы деп азаматтық процестің бір бөлімі ... Оның ... ... ... ... ... ... Екіншіден, сот талқылауын
азаматтық сот өндірісінің жеке ... ... ... ... ... ... сот талқылауында өзінің мақсатты бағытына байланыста.
Сот талқылауының функциясын процесуалдық ... ... ... ... ... құқық қолданудың заңи көрінісі және жүзеге
асатын заңи құралдардың жүйесі ерекшелендіреді. Бұл ... сот ... ... және ... ... ... талқылауы азаматтық процестің екі сатысында да жүзеге асырылуы
мүмкін: істі соттың бірінші инстанциясында қарағанда және ... ... ... сот ... сатыларында олардын бөлінбейтін
бөлігі – сот талқыдауы процестің осы сатыларының бөлігі ... ... ... инстанция сотының және өзара басқа мақсатпен бірккен
сот өндірісінің ... да ... ... ... ... сатылардың бұл бөлігі соттың істі сотта қарауға
тағайындау туралы ұйғарым шығаруынан ... ... ... істі қарау жөніндегі процессуалдық ... істі мәні ... ... мен ... ... ... және ... анықтау туралы дау) бағытталған оның нәтижесі болып шешім шығару не
қорытынды ұйғарым шығару танылады.[18]
Азаматтық істерді сотта қарау – бұл ... және ... ... ... істі ... және оны мәні ... шешуге бағытталған
процесуалдық әрекеттерінің жиынтығы.
Сот талқылауын ... іс ... ... ... бір ... қарастыруға болады.
Біз білетініміздей, азаматтық іс жүргізу құқығы саласының ... ... ... және ... сонымен қатар сот қаулыларын
атқарумен байланысты туындайтын қоғамдық ... ... ... жүргізу құқығының құрылымдық бөлігі болып табылатын сот талқылауы
институтының ... ... ... не ... талқылауы институтының реттеу пәнін бірінші және апелляциялық ... істі ... және ... мән бойынша шешумен байланысты
туындайтын қатынастар құралады.
Азаматтық істерді қарау кезінде сот жүзеге асыратын міндеттері мен ... ... ... ... сот ... ... ... құқығының орталық институты болып табылады деуге
мүмкіндік береді.
Сот талқылауы азаматтық сот өндірісінің негізгі ... ... ... Сот талқылауы – бұл азаматтық істерді мәні бойынша қарау және
шешу. Онда дәлелдемелерді дұрыс және ... ... ... істі ... үшін ... бар фактілік мән жайлар ... ... ... ... мен ... ... нақтыланады және дамудың сәні бойынша
мемлекет ... ... ... ... нақ осы ... әділсоттылық жүзеге асады. Басқаларында
оны жүзеге асыру дайындалады және істі ... ... ... ... ... осы ... ... өздеріне жүктелген субьективтік құқықтар
мен заңды мүдделерді қарау жөніндегі міндеттерін атқарады және ... ... және сот ... ... қатысушыларға тәрбиелік
әсер етеді.
Процессуалдық әдебиетте сот талқылауы және сот отырысы ұғымын бірдей
деп қарастырады. Бұл терминдерге бір мағына ... ... Сот ... ... тек ... нысаны болып табылады. Сот талқылауы –
қаралып отырған істі ... және куә, ... ... ... тұлғалардың және іске мүдделі ... да ... ... ... ... мақсатындағы
бірінші инстанция сотының қызметі. Оларды сот талқылауы кезінде қатысу
тараптардың құқықтары не міндеттері ... ... және ... ... және
негізгі шешім шығаруына себептігін тигізеді.
Сот талқылауы – қаралып отырған істі тараптардың және куә, сарапшы,
аудармашы ... ... ... ... және іске мүдделі басқа да
тұлғалардың ... нақ ... ... ... ... соттың қызметі. Олардың сот талқылауы кезінде қатысуы тараптардың
құқықтары мен міндеттерін дұрыс анықтауға және соттың заңды және ... ... ... ... ... дейінгі барлық өндіріс нақ сол істі дайындау сот
талқылауына толығымен бағынышты.
Сот талқылауы кезінде сот ... ... ... ... ... және
обьективті анықтау үшін заңымен көзделген барлық шараларды жүзеге асырады.
Дұрыс жүргізілген сот ...... және ... ... сот
шешімінің кепілі.[19]
ІІ БӨЛІМ
ІСТІ МӘНІ БОЙЫНША ҚАРАУ
Істі мәні бойынша қарау төрағалық етушінің ... ... ... ... ... және ... істі ... аяқтауды немесе істі аралық сотқа қарауға ... ... ... ... мәселелерді анықтаумен басталады. (АІЖК 192 ... бап 1964 ж АІЖК 164 бабы және ... ... ... ... олар ... істі мәні бойынша қарау істі төрағалық
етушінің баяндауымен басталады. Судья қатысып отырғандар үшін, соның ішінде
сот ... ... іске ... ... ... үшін істің негізін
түсіндіріп өтеді.
Ал ҚР АІЖК заңы ... іс ... ... мен жауапкердің ойларын
сұраудан басталады. Залдағы іске ... ... ... азаматтарға бұл істің
мәнің түсінуге қиындық тудырады.
Талап қоюшының талап қоюдан бас тартуы туралы арызы, жауапкердің талап
қоюды мойындауы немесе ... ... ... шартты сот
отырысының хаттамасына енгізіледі және ... ... ... ... ... екі тарап та қол қояды.
Егер талап қоюдан бас тарту жауапкердің талап қоюды ... ... ... ... ... ... ... арыздарда
жазылса, олар іске қоса тіркеледі, бұл тұралы сот ... ... ... бас ... ... немесе тараптардың бітімгершілік
келісімін бекіту туралы сот ... ... сол ... ... бір
мезгілде іс бойынша іс жүргізу тоқтатылады. Ұйғарымда ... ... ... ... ... ... тиіс.
Жоғарыда аталған мәселелер шешілгеннен соң сот мұндай ұйғарымды кеңесу
бөлмесінде шығарады. Жауапкер талап қоюды ... және оны ... сот ... ... қанағаттандыру туралы шешім қабылдайды,
егер бұл ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен мүдделерін бұзған. Мұндай мән-жай ҚР АІЖК – ... ... осы ... ... ҚР ... Сот ... бар және осы түсініктемеге ... ... ... алимент немесе жұмыс кезіндегі денсаулыққа келтірілген зиянды
өтеу мөлшерін өзгерту ... ... ... жасалуына жол
берілмейді. Ондай жағдайлары судья бас тартқан реттерде іс ары ... ... ... іске ... ... ... ... қоюшының, жауапкердің және үшінші жақтардың және тағы басқа
қатысушы ... ... ... және ... ... ... дәлелдемелерді зерттеу тәртібін белгілейді.
АІЖК 196 бабына сәйкес, куәдан ... ... ... төрағалық етуші
куәнің кім екенің анықтап, оның ... мен ... ... ... ... бас ... ... және көрнеу жалған жауап бергені үшін
қылмыстық жауапкершілік жөнінде ескертеді. Әрбір куәдан жауап жеке ... ... ... ... істі ... ... сот ... залында бола
алмайды. Ең алдымен төрағалық етуші ... іс ... ... ... ... ... ... ұсынады. Осыдан кейін куәларға сұрақтар
қойылуы мүмкін.
Алғашқы болып сұрақты ... ... куә мен оның ... ... ... соң іске ... ... адамдар мен өкілдер сұрақ қоюға құқылы. Судья
куәдан жауап алудың кез ... ... оған ... ... ... ... жағдайда сот осы немесе келесі отырыста куәдан екінші рет жауап ала
алады. Сондай-ақ олардың арасында беттестіру ... ... ... ... құқылы.(мысалы: есте қалуы қиын цифірлар, т.б.).
Процесуалдық құқықтық ... ... ... ... оңай жаралануын ескере отырып, жауап алудың ерекше тәртібін
белгілейді.
Он төрт жасқа толмаған куәдан жауап алу, ал соттың ... ... ... пен 16 жас ... ... ... алу да сотқа шақырылған педагоктың
қатысуымен жасалады. Қажет болған жағдайда кәмелетке толмаған куәнің занды
өкілдері де шақырылады. ... ... ... ... ... куәға
сұрақтар қоюға құқылы және оның берген жауабына байланысты өз пікірін ... ... ... ... ... сот ... кәмелетке толмаған куәдан жауап алынған уақытта сот отырысы
залынан іске қатысушы қандай да бір ... ... ... бұл ... ... келгеннен соң куәнің айғақтарының мазмұны
хабарланып ... ... қою ... ... тиіс. 16 жасқа толмаған
куәдан судья жауап алар алдында, іс бойынша сұраған нәрсенің ... ... беру ... ... бірақ оған жауап беруден бас тартқаны
үшін, көрнеу ... ... ... үшін ... ... ... іс ... көбіне жазбаша дәлелдемелер қолданылады. АІЖК
73,74,75,76 баптарында және 170 бабының 9 тармақшасында көзделген тәртіппен
жасалған ... ... ... ... ... сот отырысында жария
етіледі.
Іске қатысушы ... ... ... ... ... және ... ... Содан соң іске қатысушы адамдар
түсініктемелер бере алады.
Азаматтардың жеке хат ... жеке ... ... құпиясын қорғау
мақсатында оларды қарастыру ашық сот ... хат ... ... ... ... ... ... ғана жария етіледі және
зерттелуі мүмкін. Келіспесе ол жабық сот от ... ... ... дәлелдемелерді зерттеуге, сот қарап, іске қатысушы адамдарға,
өкілдерге, сарапшылар,мамандарға, жеке куәларға көрсетеді. Олар ... ... да бір ... сот ... ... ... бұл ... сот
отырысының хаттамасына еңгізіледі. Сотқа ұсынуы қиын немесе ... (өте ... өте ... т.б) ... мен ... дәлелдемелер олар
орналасқан жерде қаралады және зерттеледі. Орналасқан жерде қарау ... ... ... Қарау уақыты мен орны туралы іске қатысушы адамдарға
олардың өкілдеріне хабарланады, олардың ... ... ... ... ... жағдайларда сарапшылар, мамандар және куәлар шақырылады,
қарау нәтижелері сот ... ... ... бір түрі ... ... болып табылады. Ол жазбаша
жасалып, сотқа жарияланады және оған ... ... ... ... ... қойылуы мүмкін.
Бірінші болып арызы бойынша сараптама тағайындалған адам және ... ал ... соң іске ... ... адамдар сұрақтар қояды. ... ... ... ... ... ... ... талап
қоюшы мен оның өкілі сұрақ қояды. Сот ... одан ... ... ... ... сұрақтар қоюға құқылы.
Сарапшы қорытындысын негізсіздігіне орай келіспегенде бірнеше
сарапшының қорытындыларында қайшылықтар ... ... ... ... ... ... ... АІЖК 98 бабының 1 және 3 бөлігінде көзделген
қосымша немесе қайталама сараптама тағайындауға құқылы. (АІЖК 206 бап).
Маманның ... ... ... алу ... ... АІЖК 57 ... ... сот іске қатысуға жіберген
мемлекеттік органдардың және ... ... ... ... сот
отырысында жария етіледі. Сот және іске қатысушы адамдар оларға сұрақтар
қоя алады.
Барлық дәлелдемелер ... ... ... ... іске ... мен өкілдерден олардың іс ... ... ... ... ... Мұндай мәлімдеулер болмаған
жағдайда төрағалық етуші істі зерттеу ... деп ... сот ... ... ... жарыссөз және прокурордың қорытындысы
Соттағы жарыссөз сотта іс қараудың ... ... ... ... мен ... сөздерінен тұрады.
Жарыссөзде тараптар мынандай сұрақтар бойынша өз ойларын білдіреді:
1. қандай фактілер дәлелденеді?
2. олардың құқықтары мен міндеттерінің ... ... іс ... ... қажет?
Тараптар талапты толық немесе ішінара қанағаттандыруды, ал жауапкер
қанағаттандырмауды сұрауы мүмкін. Сот жарыссөздегі сөз сөйлеу ... ... ... ... және онда ... ... бойынша міндетті түрде
сенім білдіруші де және оның ... де сөз ... ... Шын ... ... сөз ... олардың өзара келісімі бойынша жүзеге
асырылады. Маңыздылығы, олардың ... ... сөз ... ... керек, ал олардың екеуі немесе біреуі сөйлейтінлігі,
ол олардың ішкі ... ... ... және оның ... ал содан соң жауапкер мен оның
өкілі сөз сөйлейді. Басталып ... ... ... нысанасы бойынша дербес
талаптар мәлімдейтін үшінші тұлға мен оның өкілі ... мен ... ... сөз ... ... бойынша өз бетінше тараптар қоймаған үшінші түлға мен
өкілі талап қоюшыдан немесе ... ... іске өзі ... жақтағы
жауапкерден кейін сөз сөйлейді. Прокурор, мемлекеттік органдардың және
жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... және ... ... ... және ... қорғалатын мүдделерін
қорғау үшін сотқа жүгінген азаматтар сот жарыссөзінде соңынан сөз сөйлейді.
Ал 1964 ж. АІЖК ... және ... Сот ... ... ... мұндай жағдайларда бірінші болып сөйлейді.[22]
ҚР АІЖК прокурордың сот ісін ... ... ... ... азаматтық сот ісін жүргізуге қатысуы мұның өзі заңмен
көзделген немесе осы іске ... ... ... сот ... ... Заң талабына сәйкес прокурор мына ... ... сот ... ... ... ... тиіс:
а) Азаматты хабар-ошарсыз кеткен деп тану немесе азаматты қайтыс болды
деп жарилау (АІЖК 299 ... ... ... алу ... (АІЖК 314 бап).
в) Нормативтік құқықтық актінің заңға сәйкес келмеу туралы прокурордың
наразылығынан бас ... ... ... 277 бап).
г) Адамды ата-аналық құқығынан айыру туралы, т.б. ... және ... ... 68 бап 2 тармағы).
Судья прокурордың сот отырысына қатысуын төмендегі істерді ... ... деп ... ... ... ... ... қорғау жөніндегі прокурордың арызы
бойынша, қозғалған іс ... оның ... ... ... ... жатқызу туралы прокурордың талап арызы бойынша іс
қозғалған жағдайда;
б) Тараптардың бірі немесе екеуі кәмелетке ... ... ... ... ... ... ... бірі мемлекет немесе әкімшілік болған жағдайда.
Прокурор өзіне жүктелген міндеттерді жүзеге асыру мақсатында іс
бойынша қорытынды беру үшін және ... ... ... ... мүдделерін, ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін, қоғамдағы
немесе мемлекеттік мүдделерді қорғау үшін өз ... ... ... ... процеске қатысуға құқылы.
Егер адам дәлелді себептермен өзі ... ... ... тек ... ... ғана прокурор талап қоя алады.
Жарыссөзге қатысушылар сөз ... ... соң олар ... ... екінші рет сөз сөйлей алады.
Соңғы реплика құқығын үнемі жауапкер мен оның өкілі береді.
Іс бойынша тарап болып табылмайтын және іске ... ... өз ... қатысқан прокурор істің жалпы мәні бойынша қорытынды береді.
Прокурордың ... ... ... ... ... ... ... және басқа да маңызды (еңбек, тұрғын ұй )
құқықтары мен мүдделері қорғалып отырса іске қоғамдық немесе саяси
тұрғыдан баға ... Іс ... ... ... ... обьективтік баға бару;
3. Даулы қатынасты реттейтін және белгіленген фактілер мен ... ... ... ... ... ... шешілуі керек екендігі (нақты заңға сәйкес жасай отырып),
жөнінде өз ... ... ... ... ... ... және маманның берген қорытындысынан мүлдем өзгеше. Қажет болған
жағдайда істі мәні бойынша ... ... ... ... сот жарыссөздері кезінде немесе одан кейін іс үшін ... ... ... анықтау немесе жаңа дәлелдемелерді зерттеу қажет ... істі мәні ... ... ... ұйғарым шығарады.
Істі мәні бойынша қарау аяқталғаннан кейін сот ... ... ... ... сот ... қатысушы тұлғалар немесе
қорытынды беруші прокурор өз сөздерінде сотанықтамаған мән-жайларға, сондай-
ақ сот ... ... ... ... ... ... СОТ ШЕШІМІН ШЫҒАРУ ЖӘНЕ ЖАРИЯЛАУ
Сот шешімі тек қана кеңесу бөлмесінде шығарылады және шешім ... мен ... ... соң, сот отырысы залында отырғандарға
кеңесу бөлмесіне шешім шығару үшін кету ... ... ... ... Сот ... сот ... жүзеге асырудағы Қазақстан Республикасы
атынан шығарылатын өте маңызды құжат.
Оны ... ... ... ... онда өзге тұлғалардың болуына
жол берілмейді.(АІЖК 217 бап).
Бұл сот төрелігіне басқа тұлғалардың ... ... ... ... ... көзделген судьяның сот төрелігін жүзеге асыру кезінде
тәуелсіз және тек Конституция мен ... ғана ... ... ... ... (ҚР Конституциясы 77 бап).
Жұмыс уақытының аяқталуына қарай, сондай-ақ жұмыс күні ... ... ... ... ... жариялау үшін үзіліс жариялауға құқылы.
Менің ойымша, АІЖК қарастырылып отырған 217 бабының 2 ... ... ... екі нормадан тұрады:
1. Кеңесу бөлмесіне ешкімнің кіруіне жол берілмейді;
2. Сот ... ... ... ... АІЖК – дегі ... ... ... дәл осындай және ол
туралы Осипов Ю. Н., ... К. И. өте ... ... ... шындығы және судьялардың тәуелсіздігі принциптерін ... ... ... ... кеңестері үзіліссіз болуы жағымды
еді». [25]
Судья шешімді сот отырысында зерттеген делелдемелерге ғана ... істі бар ... ... ... ... ... және ... негізделген өзінің ішкі сенімі бойынша бағалайды, бұл орайда, ол заң
мен ар-ұятты басшылыққа ... Сот үшін ... ... күні бұрын
белгіленген күші болмайды (АІЖК 16 бап).
Шешім шығарған кезде сот дәлелдемелерге баға береді, іс үшін ... ... ... ... және ... ... тараптардың құқықтық қатынастарының қандай екені осы іс
бойынша ... заң ... ... екенін және қойылған талаптың
қанағаттандырылуға жататын-жатпайтының ... істі ... ... ... ... ... талап қоюшының
құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау үшін
қажет деп ... ... ... ... ... талап қоюшы
мәлімдеген талаптардың шегінен шығуы мүмкін.
Сот үшін маңызы бар жаңа мән-жайларды ... ... ... қажет деп тапса, істі мәні бойынша қайта қарау жалғастыру туралы
ұйғарым шығарады. Сот ... ... мен ... айқындайды,
яғни тараптар арасындағы даулы мәселелер бойынша ... ... ... ма ... ... ... беруі керек.
Сот шешімі қол қойғаннан кейін сот отырысы залына қайтып ... ... ... Шешімге шағымданудың тәртібі мен ... ... ... ... кезде іске қатысушы ... ... ... ... таңысуға және оның көшірмесін алуға болатының
жариялауға міндетті. Осы әрекеттер аяқталғаннан кейін төрағалық ... ... ... деп ... іс ... ... тез ... Айрықша күрделі істер
бойынша дәлелді шешім жасау бес ... ... ... ... ... ... қысқаша шешім сот істі қарау аяқталған отырыстың ... ... ... ... қол ... ол іске тіркелуі тиіс. (АІЖК 214
бап).
Сот шешiмi туралы  Сот ... ... ... ... ... кодексiнiң (бұдан әрi - АIЖК-нiң) нормаларын дұрыс және ... ... ... ... Жоғарғы Соты қаулы етедi:
Сот азаматтық iстер бойынша АIЖК-нiң ... ... ... ұйғарымдар, қаулылар және бұйрықтар нысанында сот
актiлерiн ... ... ... ... сот ... ... ... азаматтық
істер бойынша бұйрықтары барлық мемлекеттiк органдар, жергiлiктi өзiн-өзi
басќару органдары,қоғамдық бiрлестiктер, басқа да ... ... ... мен ... үшiн ... және ... Республикасының бүкiл
аумағында мүлтiксiз орындалуға тиiс.
      Бiрiншi сатыдағы сот iстi мәнi ... ... сот ... ... шешiм нысанында шығарылады.
      Шешiмнiң ќұрылымы мен мазмұны ... ... 220, ...... ... түрлерi (талап қою бойынша iс
жүргiзу, ерекше талап қоюмен және ерекше iс жүргiзу) үшiн мiндеттi. ... ... ... ... бұзушылыќ туралы iстердi қарауға
уәкiлеттi органдардың (лауазымды адамдардың) қаулыларын даулау ... ... ... тұлғалар мен жеке кәсiпкерлердiң конкурстық өндiрiсi
шеңберiнде қаралатын iстер бойынша) сот ... ... ... ... бұйрығы даусыз талаптар бойынша шығарылады, олардың ... ... ... және оның ... ... ... сай келуге, сондай-ақ борышкердiң мәлiмделген талапқа
оның ... беру ... мен ... ... ... ... ... сатыдағы сот шешiмдi Қазақстан Республикасының атынан
сот отырысында заңға және нақты дау ... сот ... ... ... ... Тараптардың, талапкердiң не жауапкердiң жағынан ... ... iске ... ... да ... ... ... сарапшылардың, мамандардың анықтамалары шешiмде үшiншi жақтан
келтiрiлiп жазылады. Сот ... ... ... ... қабылданбаған қысқартулар мен сөздердi қолдануға, сот
түсiнiктеме ... ... ... ... ... ... ... бөлмесiнде жазбаша түрде дайындайды және ... ... ... ... ... басу ... бiр дана етiп
жасалуы мүмкiн. Шешiмге судья қол ... ... ... ол iстiң ... нақ сол сот ... iске ... тұлғалар алдында
жарияланады.
      Iс бойынша шешiм ... күн ... ... күнi ... табылады.
      Заңмен белгiленген жазбаша түрде дайындалмаған және ... ... ... ... ... ету сот шешiмi болып табылмайды.
Сот шешiмi АIЖК-нiѕ 14-бабына сәйкес белгiленген сот iсi ... ... ... Сот iсi ... тiлдi бiлмейтiн немесе жеткiлiктi бiлмейтiн iске
қатысқан адамдарға iс бойынша шығарылған сот ... ... ана ... олар ... ... ... аударып беруге сот мiндеттi.
АIЖК-нiң 218-бабына сәйкес сот шешiмi заңды және негiздi ... ...... ... ... сақтала отырып және осы құқықтық
қатынасқа қолдануға жататын материалдық құқық нормаларына толық сәйкестiкте
шығарылғанда немесе ... ... ... ... қажеттi негiздерiн
қолданғанда не азаматтық заңнаманың жалпы ... және ... ... пен ... ... ... Азаматтық
Кодексiнiң 5-бабы және АIЖК-нiң 6-бабы) ... ... ... ... Iс үшiн ... бар ... заң ... сай сот отырысында
өндiрiлген осы фактiге қатысты жол берiлген және ... ... ... ... ... ... етпейтiн жалпыға мәлiм мән-жайларға сәйкес
келсе немесе iс бойынша жинақталған дәлелдемелер дауды шешу үшiн жеткiлiктi
болса, ... ... ... ... саналады.
Сот актiлерi шешiм нысанында iстi мәнi ... ... ... Шешiмнiң қарар бөлiгiне мәнi бойынша қаралмаған ... ... сот ... ... жол ... Осы талаптар
бойынша сот ... ... ... ... ... (арызды
қараусыз қалдыру, iс жїргiзудi қысқарту туралы) сот актiсiнде ... ... ... мәнi ... дауды шешу кезiнде сот
кiрiспе, дәлелдеу және қарар бөлiктерiнен ... ... ... ... ... (қысқартылған) шешiмнiң дәлелдеу бөлiгiнде бiрiншi сатыдағы
сот ... iстiң ... ... ... ... ... сондай-ақ сот басшылыққа алған заңдар ... ... ... ... ... ... ... Шешiм заңды күшiне енгенге дейiн тараптардың жазбаша өтiнiшi бойынша
не өзiнiң қалауы бойынша сот ... ... ... дәлелдеу және
қарар бөлiктерiнен тұратын толық негiзделген шешiм ... Бұл ... сот ... мәнi ... ... (қысқартылған) шешiмге қарама-
қайшы келмеуге тиiс.
      Толық негiзделген шешiм тараптың ... ... ... сәттен бастап
бес күндiк мерзiмде шығарылуға тиiс. ... ... ... ... ... ... ... дата көрсетiледi. Iске
мiндеттi түрде қысқаша (қысқартылған) ... мен ... ... ... тиiс. Сырттай iс жүргiзу тәртiбiмен iс қаралған кезде қысқаша
(қысқартылған) шешiм шығаруға жол ... Сот ... ... және ... ... тұратын толық негiзделген шешiм шығаруға
мiндеттi. Сырттай шешiмнiң қарар бөлiгiнде ... осы ... ... ... беру ... мен ... сондай-ақ оған шағымданудың
тәртiбi көрсетiлуге тиiс.
Шешiмнiң кiрiспе бөлiгiнде ... ... ... мен орны, шешiмдi
шығарған соттың толық және дәл ... ... ... сот ... сот ... тараптар, iске қатысатын ... да ... ... ... мәнi ... мәлiмделген талап көрсетiледi.
      Егер тараптар заңды ... ... онда ... ... ... тұлғаны тiркеу туралы құжаттарға сәйкес көрсеткен жөн.
      Шешімнiң шығарылу орны сол шешiм шығарылған қаланың немесе өзге ... ... ... байланысты болады.
     Мәлiмделген талаптардың мазмұны, соның iшiнде, егер талапкер талаптың
негiздемесiн немесе нысанын өзгертсе, ... ... ... ... ... тиiс.
      Егер АIЖК-нiң 157-бабында көзделген негiздемелер ... сот ... ... қабылдаса, онда сипаттау бөлiгiнде қарсы ... ... ... ... ... шешiмнiң сипаттау бөлiгiнде жауапкердiң қарсылықтары мен
iске қатысатын басқа да тұлғалардың түсiнiктемелерi болуға тиiс.
      ... ... ... ... ... бөлiгiнде АIЖК-нiң 64-
бабының 2-бөлiгiне сәйкес дәлелдеу түрлерiмен - тараптардың және ... ... ... ... ... ... қорытындыларымен, iс жүргiзушiлiк
хаттамаларымен және ... ... ... iстiң ... ... ... iстiң ... туралы болжамдарға негiзделе алмайды. Сот
отырысында зерттелмеген дәлелдемелермен сот шешiмiн ... ... Егер ... ... ... ... орындау тәртiбiмен
жїргiзiлсе, онда сот өз шешiмiн ол ... сот ... ... ... жағдайда ғана оларды дәлелдемелер ретiнде негiздеуге құқылы. Егер
iске қатысушы тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... жауап берген iске қатысушы тұлғалар
немесе куәлар iстi қарайтын сотқа келсе, олар ... ... ... ... бередi.
      АIЖК-нiң 74-76-баптарымен көзделген тәртiппен дәлелдемелердi
қамтамасыз ету жөнiнде iс жүргiзу әрекеттерi ... ... Бұл ... ... ... және ... материалдар) сот отырысында
зерделенген жағдайда, сот осы дәлелдемелермен шешiмдi негiздеуге де құқылы.
   Сарапшының қорытындысы басқа ... ... ... ... және сот үшiн ... ... табылмайды. Ол басќа дәлелдемелердiң
жиынтығында бағалануға тиiс. Сарапшы қорытындысын бағалау шешiмнiң толық
негiзделген ... ... тиiс. Бұл ... сот ... немен негiзделгенiн, сараптамаға ұсынылған материалдардың
толық зерделенгенiн оларға тиiсiнше талдау ... ... ... қорытындысымен келiспейтiндiгiн сот өз шешiмiнде негiздеуге
мiндеттi.
      Егер ... ... ... ... тапсырылса, олардың
әрбiрi сараптамалық зерттеу нәтижесi бойынша жекелеген қорытындылар ... онда сот ... ... қорытындысымен келiсетiнiн не
келiспейтiнiн негiздеуге тиiс.
      АIЖК-нiң 96-бабының 6-бөлiгiне сәйкес дәлелдемелер ... ... ... ... сарапшының сот отырысында ... ... ... ... АIЖК-нiң 71-бабына орай қылмыстық iс бойынша заңды күшiне енген талап-
арызды қанағаттандыру құқығы танылған сот үкiмi осы үкiммен ... ... ... ... ... ... iс үшiн ... қатар бұл үкiмнiң: бұл әрекеттер орын алды ма деген ... ... ... ... басқа да мән-жайларға және олардың
құқықтық бағалануына қатысты преюдициялық ... бар. ... ... ... ... ... сот жауапкердiң кiнәлiлiгiн
талқылауға құқылы емес, алайда, шешiмнiң дәлелдеу бөлiгiнде ... ... ... ... ... ... жауапкердiң мүлiктiк жағдайын немесе
жәбiрленушiнiң кiнәсiн есепке алу) негiздейтiн дәлелдемелердi келтiруге
құқылы.
      Бұрын қаралған азаматтық iс ... ... ... ... сот ... ... сот үшiн ... және нақ сол адамдардың қатысуымен
басқа азаматтық iстердi қарау кезiнде қайтадан дәлелденбейдi.
Әкiмшiлiк iстер жөнiндегi актiлермен және прокурордың, тергеу және ... ... ... ... мен ... ... ... кезiнде преюдициялық маңызы болмайды. Олар жалпы тәртiппен
аныќталуға ... ... ... ... ... мойындау жауапкердiң
құқығы болып табылады. Егер жауапкердiң талап-арызды мойындауы қандай да
бiр адамдардың құқықтарын, бостандықтары мен ... ... ... онда сот ... ... бөлiгiнде талап-арыздың мойындалғанын
және оның сотпен қабылданєанын көрсетедi.
      Егер сот дәлелдемелердi ... жеке және ... ... ... ... ... ... айғақтары, басқа да нақты
деректер әр тараптың өз талаптары мен ... ... ... ... онда ол бұл ... қорытындыларын шешiмнiң
дәлелдеу бөлiгiнде негiздеуге мiндеттi.
      Сот отырысында ... ... ... ... ... дұрыс шешу үшін
маңызы бap дәлелдемелерді ұстап қалу және оны ... ... ... онда сот ... ... ... дәлелдемелердiң жиынтығын
негiзге алып, бұл дәлелдемелерде ... ... ... ... ... ... ескере отырып бағалайды.
      Шешiмнiң дәлелдеу бөлiгiнде соттың осы құқықтық қатынастарға
қолданған ... ... және сот ... алған iс жүргiзу нормаларын
көрсету қажет.
     ... ... және ... ... сот
iстi талапкер мәлiм еткен талаптар шегiнде ... және ... ... ... өз ... бойынша өзгертуге құқығы жоқ. Алайда, сот
шешiм шығара отырып, егер ... ... ... ... мен ... ... ... үшiн қажет деп санаса, сондай-
ақ заңда көзделген басқа да жағдайларға байланысты болса, ... сот ... ... ... ... ... ата-ана
құқықтарын шектеу немесе одан айыру туралы шешiм шығарумен ... ... ... ... жайлы сот шешiм қабылдауға құқылы ("Неке ... ... ... ... ... 68-бабының 3-тармағы, 71-
бабының 5-тармағы).
      Талап-арыздың мәнi талапкердiң ... ... ... ... және ... ... ... немесе заңды мүдделерi
бұзылуының немесе бұзылуына қауiп ... мәнi ... ... ... ретiнде анықталады.
      Талап-арыздың негiздемесi деп мүдделi адам ... ... ... мәнi ... ... материалдық-құқықтық қатынастардың пайда
болуына, өзгеруiне немесе тоқтатылуына әсер ... ... ... ... ... ... немесе азайтуды, мәселе талап-
арыздың көлемiн нақтылау туралы болғандықтан, талап-арыздың мәнiн өзгерту
ретiнде ... ... ... қарар бөлiгi дәлелдеу бөлiгiнде белгiленген ... ... ... соттың қорытындысы болуға тиiс.
      Шешiмдi орындау кезiнде айқынсыздықтар мен даулардың болмауы ... ... ... сот анық және ... ... етiп ... Шешiм талапкердiң мәлiмделген барлық талаптары бойынша қабылданады.
      Бiр iс бойынша бiрнеше ... ... ... ... сот ... не даудың мәнiне дербес талаптарын мәлiмдеген үшiншi
тұлғалардың ... ... ... жағдайда, шешiмнiң қарар
бөлiгiнде әрбiр талап ... ... ... ... ... және ... ... құқықтың қай тараптың пайдасына шешiлгенi ... ... ... ... ... Iске ... ... адамдардың құқықтары мен мiндеттерi туралы
мәселенi шешуге ... ... ... Сондай-ақ заңда көрсетiлген басқа да мәселелер, атап ... ... ... сот ... шағымдану тәртiбi мен мерзiмi, шешiмнiң
орындауға қабылдану ... және оның ... ... ету мен ... ... ... орындалуын қамтамасыз ету туралы мәселенiң
күшiн жою не сақталуы шешiлуге тиiс.
      Мәлiмделген талаптардан толық немесе iшiнара бас ... ... ... ... ол ... ... және ... бас тартылєаны дәл көрсетiлуге
тиiс.
     ... ... сот ...... ... ... iс жїргiзуге байланысты кеткен шығындардан тұрады.
      Мемлекеттiк баж сомасын анықтау кезiнде сот "Салық және ... ... да ... төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы
Кодексiнiң нормаларын басшылыққа алуға тиiс (Салыќ кодексi).
      Iс бойынша пайда болған ... iстi ... және ... ... ... шығарылған шешiмдi орындау кезiнде мүдделi тұлғалардың нақты
көтерген шығындары құрайды. Iс ...... ... ... ... ... 107-бабында қамтылған.
      Қай тараптың пайдасына шешiм шығарылса, сот АIЖК-нiң 110-бабына орай
екiншi жақтан, оның алғашқыда сот ... ... ... ... шығындарды содан өндiредi.
      Талапкер талап-арыздан бас тартқан кезде ол шеккен шығындардың орнын
жауапкер ... Егер ... ... ... ... ... ерiктi түрде қанағаттандыруы нәтижесiнде өз талаптарын
қолдаудан бас тартса, сот талапкердiң өтiнiшi бойынша талапкер ... ... мен ... ... ... жөнiндегi шығындарды жауапкерден
өндiрiп беруге құқылы.
      Талап-арыз iшiнара қанағаттандырылған кезде сот ... ... ... ... ... талаптарының мөлшерiне
барабар, ал жауапкерге - талап-арыз талаптарының талапкерге бас ... ... ... ... қатысушы өкiлдердiң көмегiне ақы төлеу жөнiндегi шығындар
тараптың нақты шеккен шығындары мөлшерiнде өндiрiлiп ... ... ... ... ... ... өндiрiлетiн сома ... ... он ... аспауға тиiс екенін соттардың
ескергенi жөн (АIЖК-нiң 111-бабы).
      Бiрнеше жауапкерi бар iстер бойынша шешiмдер ... ... ... шығындары ортақ қатынаста емес, үлестiк қатынаста өндiрiлiп алынады.
      Белгiлi бiр құқықты тану туралы ... ... ... ... сот ... ... ... тек құқықтың бар екенi
ғана емес, сонымен бiрге бұл ... әкеп ... ... ... неке ... деп ... ... мұндай некенi тiркеу туралы акт
жазбасы жойылады) көрсетуге мiндеттi.
      Азаматтық ... ... ... ... барлық аумағында белгiленген құны бойынша ... ... ... ... ... болып табылады. Ақша сомаларын өндiрiп
алу туралы талап-арыздар ... ... ... ... АIЖК-нiң
223-бабын қолдануға қатысты шешiмнiң қарар ... ... ... ... ... және ... Қазақстан Республикасының
ақша бiрлiгi - теңгемен көрсетiлуге тиiс. Мерзiмдi ... ... ... сот өндiрiп алу жүргiзiлетiн кезеңдi көрсетуге мiндеттi.
      Ақша сомасын шетел валютасымен ... алу ... сот ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi шешiм шығаратын күнге
белгiлеген бағамы ... ... ... ... есептердi шешiмнiң
дәлелдеу бөлiгiнде келтiруге мiндеттi.
      Сот Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң нормативтiк ... ... және ... заңнамаларында көзделген, сондай-ақ
тараптардың бiрi Қазақстан Республикасының Ұлттық ... мен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Заңының 7-бабы) жағдайларда, валюта операциясын жасау кезiнде пайда болған
құқықтық қатынастар ... ақша ... ... валютасы түрiнде өндiрiп алу
туралы шешiм шығаруға құқылы.
      Сот мемлекеттiк органдардың, ұйымдар мен лауазымды ... ... ... мен ... заңсыз деп тану туралы iстер
бойынша арызды ... ... ... ... ... ... ... (әрекетсiздiктi) немесе шешiмдi заңсыз деп тануға тиiс.
Сот АIЖК-нiң 282-бабына сәйкес, азаматтар мен ... ... ... ... мен ... ... ... толығымен
ќалпына келтiру жөнiнде шаралар қабылдайды, шешiмнiң қарар ... ... ... ... ... құқықтық актiнi заңға толық немесе iшiнара қайшы деп тану
туралы iстер бойынша ... мен ... ... ... ... сот шешiмнiң қарар бөлiгiнде мұндай актiнi акт
қабылданған сәттен бастап толығымен не оның бiр бөлiгi қолданылуға жатпайды
деп ... ... Сот ... ... құқықтық акт жарияланған
бұқаралық ақпарат құралдарын сот шешiмi ... ... сот ... ... ... Сот ... ... алып беру кезiнде шешiмнiң қарар бөлiгiнде
мүлiктiң жеке ... ... және ... көрсетедi.
      Ортақ меншiктегi мүлiктi пайдалану не ... ... ... үй ... және т.б.) бөлу ... анықтау кезiнде сот
шешiмнiң қарар бөлiгiнде ... ... ... ... ... мен ... ... қатар ортақ пайдалануда қалған мүлiк бөлiгiнiң
мөлшерi мен ... ... ... ... мен ... ... әзiрлеу, шарбақтар орнатуды, үй-жайларды қайта жоспарлау тәртiбi
мен назар аударуға лайық басқа да мән-жайларды анық әрi дәл көрсетуге ... ... ... бөлiгiнiң мазмұны iстiң жекелеген санаттары бойынша
қаралып отырған қатынастарды реттейтiн ... және iс ... ... ... ... тиiс. Атап айтқанда:
      а) некенi бұзу туралы iстер ... ... ... ... ... ... бойынша, оның iшiнде бiрлесiп ... үшiн ... ... алименттi өндiрiп алу, бiрлесiп жинаған мүлiктi бөлу және
т.б) талаптары бойынша сот тұжырымдарымен қамтылуға тиiс. Сондай-ақ ... ... үшiн ... ... атап ... ... тiркелген
күнi, акт жазбасының нөмiрi, некенi ... ... ... ... неке ... куәлiк бойынша тектерi, ерлi-зайыптылардың неке
ќиылғанға дейiнгi тектерi; некенiң бұзылғанын тiркеу үшiн ... ... және ... ... ... да ... ... туралы" Қазақстан
Республикасы Кодексiнiң (Салық кодексi) 498-бабымен белгiленген ставкалар
бойынша мемлекеттiк бажды бөлу ... ... ... Кәмелетке толмаған балалардың ата-аналарының қайсысымен ... ... ... ... келiсiм болмаған жағдайда, сот
шешiмнiң қарар бөлiгiнде кәмелетке ... ... неке ... кiммен бiрге тұратынын анықтап көрсетуге тиiс.
      Шешiмнiң осы бөлiгiнде сот шешiмi ... ... ... ... бастап
некенiң бұзылатыны көрсетiлуге тиiс;
      б) ұл (қыз) асырап алу туралы ... ... ... ... ... сот ... қарар бөлiгiнде АIЖК-нiң 317-5-бабы бойынша өтiнiштiң
қанағаттандырылғаны туралы көрсетедi. Асырап алушылардың (асырап алушының)
өздерiн баланың ата-аналары (ата-анасы) ретiнде жазу ... ... ... сот ... тууы ... акт ... ата-аналарына қатысты,
баланың туған күнi мен жерi туралы өзгерiстердi ... ... ... в) ... болған жазатайым жағдай фактiсiн анықтау туралы арызды
қанағаттандыра отырып, сот ... ... ... болған жазатайым
жағдайдың уақыты мен орнын, жазатайым жағдайға ұшыраған адамның тегiн, ... ... ... ... ... ... ... жағдайды тану
туралы көрсетуге мiндеттi.
      Соттар iс жүргiзудi қысқарту кезiнде АIЖК-нiң 247-бабында көзделген
негiздемелердiң кеңiнен ... ... ... тиiс. ... ... 1) ... ... даудың сот қарауына жатпайтындығына
байланысты iс ... ... ... сот осы iстiң ... ... және мүдделi тұлғаның қайда ... ... ... ... ... ... ... келуiне және оны соттың бекiтуiне
байланысты, АIЖК-нiң 247-бабының 4) тармақшасының негiздемесi бойынша iс
жүргізу қысқартылған жағдайда, сот ... ... ... ... ... егер тараптар осындай тәртiптi көздесе, сот шығындары мен
өкiлдiң көмегiне ақы төлеу жөнiндегi шығындарды ... ... ... ... ... ... сот шығындарын бөлудiң
тәртiбi туралы келiсiм ... ... сот бұл ... ... ... ... ... мiндеттi.
      Сот АIЖК-нiң 249-бабында көрсетiлген негiздемелер бойынша талап-
арызды қараусыз қалдырады, ... ... ... ... ... Сот
ұйғарымда iстiң сотта қаралуына кедергi келтiрiп отырған мән-жайларды ... ... ... ... ... ... ... шығарған сот өз бастамасы ... ... ... тұлғалардың арызы бойынша шешiмде жiберiлген қате
жазуларды немесе анық арифметикалық қателердi түзетуге ... ... ... мәселе шығарылған шешiмнiң ... ... ол ... ... ... ... ... iшiнде
заңмен белгiленген мерзiмнiң шегiнде шешiлуi мїмкiн.
      Шешiм дереу орындалатын жаєдайларды қоспағанда, ол ... ... ... орындалады. Сот АIЖК-нiң 237-бабында көрсетiлген iстер
бойынша шешiмдердi шығару ... ... ... ... ... ... сот шешiмiнiң мiндеттi түрде дереу ... Егер ... ... ... ... орындаудағы кiдiрiс
өндiрiп алушы үшiн елеулi шығынға әкеп соғуы мүмкiн болса немесе шешiмдi
орындау мүмкiн ... ... ... берiлген мүлiктiң жойылуы) сот
талапкердiң өтiнiшi бойынша шешiмдi дереу орындатуы мїмкiн. Сот ... ... ... ... ... ... ... шешiлуi мүмкiн. Шешiмдi
дереу орындау туралы өтiнiш шешiм шығарылғаннан кейiн де ... ... ... ... iске ... ... ... өткiзiлетiн орны
мен уақыты туралы хабарлана отырып, сот отырысында қаралады, алайда олардың
қатыспауы осы мәселенi шешуге ... ... ... ... ... ұйғарым кеңесу бөлмесiнде шығарылады және iске тiгiледi.
      АIЖК-нiң 238-бабына сәйкес ... сот ... ... ... сот ... жеке ... ... жеке наразылық келтiру мұндай
ұйғарымның орындалуын тоқтата тұрады. Сонымен қатар, соттың шешiмiн дереу
орындауды қолданудан бас ... ... сот ... сот ... ... ... келтiруге болмайды.
      Сот АIЖК-нiң 239-бабына сәйкес, дереу ... ... ... ... ... талап-арыздың орындалуын
қамтамасыз ету тәртiбiмен орындалуын қамтамасыз ете ... Бұл ... ... ... ету мәселесi iстi мәнi бойынша қараумен бiр
мезгiлде шешiлуi мүмкiн, бұл ... ... ... ... ... талап-арызды қамтамасыз ету ... ... шешу үшiн ... ... ... ... сот ... шығару жолымен шешiлуi
мүмкiн.
      Шетелдiк соттар мен төрелiк соттардың шешiмдерi, АIЖК-нiң ... егер бұл ... ... ... ... ... көзделсе, шешiм заңды күшiне енген кезден бастап үш
жыл iшiнде Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... мүдделi тараптың өтiнiшi ... ... ... ... ... ... орны ... белгiлеген соттылық
қағидаларына сәйкес Қазақстан Республикасы сотының ұйғарымымен жүргiзiледi.
      Әдетте өтiнiшке:
      - мәжбүрлеп орындату туралы рұқсат сұралып ... ... ... ... - ... заңды күшiне енгенi туралы ресми құжат, егер осы ... ... ... ... - ... қарсы шешiм шығарылған тараптың iс ... ... ... ... ... оның өкiлiнiң процесс ... ... ... ... ... - ... ... орындалғаны туралы белгiсi бар атқару құжаты, егер
осындай шешiм болған жағдайда;
      - келiсiм-шарт бойынша соттылық туралы ... ... ... ... ... ... ... құжат қоса тiркеледi.
      Мәжбүрлеп орындатылатын шешiмдi тану және iске асыру туралы шешiмдi
қарайтын сот ... ... ... мүмкiн мән-жайларды анықтаумен
шектеледi.
      Сот шешiмiн мәжбїрлеп орындатуға рұқсат ... ... ... - ... құзыреттi емес соттың қарағаны;
      - iстiң ... ... ... ... тараптың қатысуынсыз
қаралғаны;
      - шешiмдi мәжбүрлеп орындатуға ұсынудың үш жылдық мерзiмiнiң өткенi;
      - осы тараптар ... сол ... және сол ... ... ... күшiне енген шешiмнiң болуы туралы дәлелдемелердi ұсынған жаєдайда,
сот шешiмiн мәжбүрлеп орындатқызудан бас тартуға құқылы.
      Сот ... ... алып ... ақша ... ... ... шығаруға құқылы. Индекстеу Қазақстан Республикасы ... сот ... ... ... ... ... ставкасы негiзге
алына отырып, шешiм ... ... ... ... ... ... ... нақтылы орындаған күнге дейiнгi кезеңге есептеледi.
      Iске қатысатын тұлғаларға отырыстың өткiзiлетiн уақыты мен ... ... ... ... арыз сот ... ... алайда
олардың келмей қалуы арызды қарауға кедергi болмайды. Алып берiлетiн соманы
индекстеу туралы арыз бойынша материалдар ...... ... ... ... сот ... бойынша өндiрiлген
ақшалай сомалардың индекстелуiн өндiрiп алуға жол берiлмейдi.
      Сот қосымша ... тек ... ... жағдайларда
және шешiмдi орындаудың заңмен белгiленген шегiнде iстi қарау кезiнде
анықталєан нақты мән-жайлардың ... ғана ... ... Егер сот ... апелляциялық шағым берiлсе немесе наразылық
келтiрiлсе, ... ... ... ... ... ... ... қойылса, онда
сот ең алдымен қосымша ... ... ... ... ... ... кейiн iстi
апелляциялық сатының қарауына жiберуге мiндеттi.
      Соттың қосымша шешiм шығару ... ... ... ... ... ... ... жаңа мәселелердi шешуге құқығы жоқ.
      Шығарылған шешiм түсiнiксiз болған ... ... ... сот ... адамдардың арызы бойынша шешiмдi түсiндiруге құқылы. Егер шешiм
орындалса немесе мәжбүрлеп орындату үшiн ... ... ... ... ... ... түсiндiрме жасауға жол берiлмейдi.
      Сот шешiмдi түсiндiру кезiнде оның мазмұнын өзгертуге, сондай-ақ сот
шешiмiнде көрсетiлмеген ... ... ... ... ... 233-бабының ережесi мәжбүрлеп орындатуға жiберiлмеген
шешiмдерге қатысты қолданылады, ал шешiмдi орындауды ... ... ... ... ... орындау әдiсi мен тәртiбiн өзгерту туралы мәселенi
iске қатысушы тұлғалардың арызы бойынша iстi қараған сот қарайды.
      ... ... сот ... сот ... ... үшiн ... және атқару iсi қозғалған жағдайларда ... ... сот ... ... ... ... және оның ... шешiмдi немесе сот бұйрығын мәжбүрлеп орындатудың әдiсi мен
тәртiбiн өзгерту туралы өтiнiштi ... ...... ... қабылдаған
немесе шешiм шығарған сотқа, сондай-ақ сот қаулысы орындалатын жердегi
сотқа, сот орындаушысы немесе атқарушылық iс ... ... ... ... ... ... ... iс жїргiзу әрекеттерiн қиындататын немесе
жүргiзуге мүмкiндiк бермейтiн өтiнiштердi, мән-жайларды ... ... ... ... ... қажет. Осы орайда сот
қаулысының уақтылы және толық ... ... ... ... ... ... ... назарда ұстаған жөн.
      Сот арыз (өтiнiш) ... ... ... ... ... ... ал шешiм, сот бұйрығын орындау мерзiмi
ұзартылған жағдайда - борышкерден қарызды өтеу үшiн ... ... ... ... ... көрсетуге тиiс.
      Егер сот қаулысын орындауды кейiнге қалдыруға немесе ... ... ... бұрын сот ұйғарымында көрсетiлген күннен бұрын жойылса,
онда сот өндiрiп алушының арызы не сот ... ... ... ... мен ұзарту әрекеттерiн тоқтату туралы ұйғарым шығарады.
      Жаңаша ... мен ... ... ... қосымша шешiм
шығару, шешiмдi түсiндiру туралы, шешiмдi орындауды кейiнге қалдыру және
ұзартуды, ... әдiсi мен ... ... ... ... мен өтiнiштердi
қараған кезде сот iске қатысушы тұлғаларға сот отырысының ... ... мен ... ... ... ... олардың келмей қалуы осы
мәселелердi қарау үшiн кедергi болмайды.
      Заңды күшiне енген сот шешiмi ... ... және осы ... ... ... ... болған жағдайда iстi қайтадан қараған
сот АIЖК-нiң 240-1-бабына сәйкес, жаңа шешiм қабылдау ... ... ... ... ... мәселенi қарауға мiндеттi.
      Егер сот iстi жаңадан қарау кезiнде бұзылған шешiм бойынша шешiмнiң
орындалуын бұрып атқару туралы ... ... онда ... мұндай
арызы iске қатысушы тұлғаларға, ал қажет болған жағдайда - бұзылған шешiмдi
орындаған ... ... ... жеке сот ... қаралады. Сот iстi
қараудың нәтижелерi ... ... ... Сот отырысына келмеген iске ... ... мен ... ... сот ... ... шешiм шығарылған уақыттан кейiн
бес күннен аспайтын мерзiмнен ... ... ... ... ... беруге мiндеттi.
      Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... енгiзiледi және жалпыға
бiрдей мiндеттi болып табылады әрi ол ... ... ... ... енедi.
ШЕШІМ ШЫҒАРМАЙ СОТ МӘЖІЛІСІН ... ... ... сотында
азаматтық іс бойынша өндіріс әрқашанда шешім шығаруымен ... заң ... ... ... ... ... қарастырады. Белгілі бір жағдайларда азаматтық іс сот шешімін
шығарусыз аяқталуы мүмкін. Мұндай ... ... ... ... ... және тізімі заңмен қатал түрде белгіленген шарттар болған жағдайда
ғана жол беріледі.[27]
АІЖК істі сот шешімін шығармай аяқтаудың екі ... ... ІС ... іс ... қысқарту.
2. Арызды (талап арызды)қараусыз қалдыру.
Аталған институттар тек бірінші инстанция сотындағы іс ... ... ... ... және ... ... сонымен бірге заң атқару өндірісін қысқартуды қарастырады.
Іс бойынша іс жүргізуді қысқарту және арызды ... ... ... тек ... ... ғана емес ... ... ерекше
талап және ерекше өндірісте де қолданылады.
Іс бойынша іс жүргізуді қысқарту. Іс бойынша іс жүргізуді қысқарту ... ... іс ... ... сотқа жүгіну құқығының болмауына ... істі ... ... ... ... түрде реттеу не сот пен
процесске қатысушыларға ... мән ... ... ... ... оның ... ... осы бойынша қайта жүгіну мүмкіндігі болмайды.
Іс ... ... ... негіздерінің процесуалдық
регламентациясы өндіріске дұрыс қабылданған арыз мәні ... ... – нің 247 бабы іс ... іс ... ... ... тізімін көрсетеді. Оларды үш топқа бөлуге болады:
1. Азаматтық ... ... ... сай емес ... ... қорғану үшін жүгіну құқығының болмауын көрсететін мән-жайлар.
Бұл мән – жайлар азаматтық істі қозғағанға ... де ... ... істі ... ... сұрақты шешкен кезде қателік жіберіп арызды
(талап арызды) қабылдады және бұл қателік заңсыз түрде қозғалған
процессті қысқарту ... ... ... ... ... ... ... өзгеріп бүлдіруінің негізінде ерікті
түрде реттеуді білдіретін мән- жайлар. АІЖК – нің 49 бабында
талап қоюдың ... мен ... ... ... ... ... талап қоюды тану, бітімгершілік келісім осы негіздерде
жатады.
3. Соттың да, тараптардың да ... ... ... ... барысында
пайда болатын және оның қысқартылуын тудыратын мән жайлар.
Азаматтық істі АІЖК – нің 247 бабының 1-5 пунктерінде ... ... ... тек ... іс ... ... ғана емес, сонымен
қатар оны сотта іс қарауға дайындау ... де жол ... ... іс ... ... жағдайда сол тараптар
арасындағы сол ... ... дау ... және сол ... ... екінші
рет сотқа жүгінуге жол берілмейді. Бұл іс бойынша іс жүргізуді ... ... ... ... судьяның немесе соттын ұйғарымы жалпыға
міндеттілік, ерекшелік және ... ... ие ... ... ... ... байланысты қысқарту туралы ұйғарымы,
сонымен қатар орындаушылық қасиетке де ие болатындығын білдіреді.
Іс бойынша іс ... ... ... ... ... сот ... алған заң көрсетіле ... ... ... – нің 254 ... ... іске ... сот отырысына келмеген
тараптар мен басқа ... іс ... іс ... ... ... немесе
тоқтатылуы туралы, не арыздың қараусыз қалдырылуы туралы сот ұйғарымының
көшірмесі ұйғарым ... ... бес ... кешіктірілмей жіберіледі.
Соттың іс жүргізуді қысқарту туралы ұйғарымына жеке шағым, ... ... ... бұл ... істің әрі қарай ілгерілсу мүмкіндігіне
бөгет болады.
Арызды қараусыз қалдыру. Арызды қараусыз қалдыру – бұл осы іс ... ... рет ... мүмкіндігіне тыйым салмайтын сот өндірісіне ... ... – нің 249 ... ... қараусыз қалдырудың негіздемелерінің
қатаң тізімі көрсетілген. Оны үш топқа бөлуге болады:
1. Талап арыз (арыз ) беру ... ... ... ... ... ... ... мән жайлар. Бұл – мән-жайлар азаматтық іс
бойынша іс қозғалғанға ... орын ... ... ... осы ... ... арызды қайтарудың орнына оны сот өндірісіне қабылдайды.
Азаматтық істі қозғау кезінде судьяның жіберген ... ... ... ... заңсыз пайда болған процессті аяқтау жолымен
жөнделеді.
2. Істің әрі қара жылжуын және ... мәні ... ... ... не ... (тараптың) ерік білдіруіне мүмкін
болғызбайтын мән-жайлар. Бұл мән – жайлар істі қозғағанан кейін ... ... тура ... ... арызды осы процесске ... ... ... мән – ... қараусыз қалдырудың негіздерінің бірінші тобының мән – жайларын
АІЖК – нің 249 ... 1-4 ... ... ... қоюшы осы істер үшін заңдар белгіленген дауды алдын – ала
сотқа дейін ... ... ... ... және ... ... мүмкіндігі жоғалмаса;
• Арызды әрекет қабілетсіз адам берсе;
• Арызға қол қойылған және оны ... ... ... қол ... оны беруге өкілеттігі жоқ болса;
• Осы немесе басқа соттың іс жүргізуінде осы ... ... ... ... дау бойынша және сол ... ... іс ... қараусыз қалдырудың негіздерінің екінші тобының мән – ... – нің 249 ... 5-9 ... ... ... ... бұл дауды заңға сәйкес аралық соттың шешімін
беру туралы келісім жасалса және жауапкердің істі мәні бойынша
қарау басталғанға дейін сотта ... ... ... ... қатысуынсыз істі қарауды өтінбеген тараптар екінші
шақыру бойынша сотқа келмесе;
• АІЖК – нің 55 ... 3 ... және 56 ... сәйкес
мүддесіне сай іс қозғалған адам мәлімдеген ... ... ... ... ... ... ... берілсе, ал жауапкер істі
мәні бойынша қарауды талап етпесе;
Арызды қараусыз қалдырудың негіздерінің үшінші тобының мән- ... нің 249 ... 10 ... ... ... ... күші
жойылған бағалы қағаздар және ордерлі бағалы ... ... ... келтіру туралы істер жөнінде өтініш жарияламынан бастап үш ай
мерзім аяқталғанға дейін ... ... ... ... 249 ... 1-5,8 және 9 ... ... арызды қараусыз
қалдыру тек сотта іс қарау кезінде ғана емес ... ... істі ... ... ... де жол беріледі.
Арызды қараусыз қалдыруға негіз ... ... ... ... адам ... ... бойынша тағы да арыз беруге құқылы.
Осылай, арызды қараусыз қалдыру іс ... іс ... ... ... ... ... ерекшеленеді: негізгі және құқықтық салдары бойынша.
Арызды қараусыз қалдыру туралы сот ... ... ... ... қалдырудың негіздері істі қарауға келтіретін мән – жайларды ... ... ... ... осы ... істер үшін заңда белгіленген дауды ... ... ... ... ... тәртібін сақтамауына немесе арызды
әрекетке қабілетсіз адам беруіне байланысты арызды ... ... ... ... ... қайтаруды және талапты қамтамасыз ету жөнінде
қолданылған шаралардың тоқтатылатындығын ... ... сот ... келмеген тараптармен басқа адамдарға іс
бойынша іс жүргізудің тоқтатыла тұруы немесе тоқтатылуы ... ... ... ... ... ... бес ... кешіктірілмей
жіберіледі.
Сот отырысының хаттамасы Бірінші сатыдағы соттың әрбір отырысы туралы,
сондай –ақ отырыстан тыс жасалған ... жеке іс ... ... ... ... ... ... тыс жасалған іс жүргізу әрекетін
хаттамасы іс қарауды немесе іс жүргізу әрекеттерін ... ... ... көрсету тиіс.
Әрбір сот отырысы бойынша немесе жеке іс ... ... ... ... ... ... ... істі сотта талқылау барысында жүзеге
асырылатын процессуалдық әрекеттер көрініс табатын негізгі процессуалдық
құжаттардың бірі ... ... Сот ... ... ... бірінші
инстанция шешімінің күшін жоюға негіз болып табылады.
Зал сот ... ... ... реттейді. АІЖК – нің ... 2 ... ... ... сот ... жылы,айы, күні және орны;
2. сот отырысы басталған және аяқталған уақыт;
3. істі қарайтын ... ... сот ... ... ... ... приставының тегі мен аты- жөні;
4. істің атауы;
5. іске ... ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтер;
6. іске қатысушы адамдарға, өкілдерге, сондай – ақ ... мен ... ... іс ... ... ... ... төрағалық етуші өкілдері және сот отырысы залында соттың ... іске ... ... және ... ... өтінімдері және
түсініктемелері;
9. куәлардың айғақтары, ... өз ... ... ... ... ... ... етілуі туралы мәліметтер заттай ... ... ... ... ... жазбаларды,
киноматериалдарды көрудің деректері;
11. АІЖК – нің 57 бабы негізінде іске қатысушы ... ... ... өзін - өзі ... ... қорытындылары туралы
мәліметтер;
12. сот отырысы залында болған сұрақтар мен жауаптардың мазмұны;
13. сот жарыссөздерінің ... ... мен ... ... жария етілгені және түсіндірілгені;
15. іске қатысушы адамдарға хаттамамен және оған ... ... ... ... ... ... жасалған күні көрсетіледі.
Хаттаманы сот отырысының хатшысы жасайды. Хаттама қолмен жазылуы
немесе компьютерде бау жолмен ... ... Іске ... адамдармен
өкілдер хаттаманың қандайда бір бөлігін жария ету туралы, өздері іс ... деп ... мән ... ... ... хаттамаға енгізу
туралы өтінім жасауға құқылы.
Хаттамаға сот отырысы аяқталғаннан кейін үш күннен ... ... іс ... ... ... ... ол ... кейін келесі күннен
кешіктірілмей дайындалып оған қол қойылу ... ... ІС ... ... ТҰРУ Іс ... іс ... тоқтата
тұру дегеніміз – істі шешу үшін және ... үшін ... ... ... ... себебінен, олар жойылғанға дейін ... ... ... соттың істі тоқтата тұруына байланысты міндетті жағдайлар
және өз еркімен тоқтатуға құқығы бар деп екіге бөліп ... Егер ... ... ... ... ... ... болса, істе
тарап болып табылатын азамат қайтыс болғанда немесе заңды тұлға қайта
құрылған, таратылғанда;
2. Тарап әрекет қабілеттілігінен ... ... ... ... ... сот ісін жүргізуде қаралып жатқан
басқа істің шешілуіне дейін де істі ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Қаулы Күштерінің ... ... ... бөлімдерінде, басқа әскерлері және әскери
құрамаларында жүрген талап қоюшылардың ... ... Егер ол осы іс ... ... ... заң ... ... нормативтік
құқықтық акті адамның және азаматтың Конституцияда бекітілген құқықтары
мен бостандықтарына қысым жасайтындығын байқаған және осы ... сай ... тану ... ҚР ... ... ... ... Конституциялық кеңес басқа соттың
бастамашылығымен осы іс ... ... ... ... ... ... ... жатқандығы белгілі болған;
6. Құқықтық көмек көрсету жөніндегі ... шет ... ... ... жағдайда іс бойынша іс жүргізудің тоқтата тұруға
міндетті.
- ... іс ... ... тұру ... егер ... ҚР ... басқа әскерлерінде әскери құрамаларында шақыру бойынша
әскери қызметте болған немесе ол ... да ... ... ... ол ... да ... міндетті орындауға тартылған
болса;
- Тарап істі қарау мерзімінен асатын мерзімде ... ... ... емдеу мекемелерінде болған немесе оның сотқа келуіне ... ... ... және ол медициналық мекеменің құжатымен
расталған;
- Сот сараптама тағайындаған;
- Қаралып жатқан іс ... ... ... ... ... сотқа
тапсырылған өтінішті;
- Қорғаншылық және қамқоршылық орган бала ... алу ісі ... ... ... ... ... белгіленген жағдайларда іске
қатысушы адамдардың өтініші бойынша немесе өз ... ... іс ... ... тұра алады;
- Жауапкер болған жердің белгісіздігі және оны іздестіру (АІЖК 135 бап
) себебінен істі ... ... ... ... ТОҚТАТА ТҰРУ МЕРЗІМДЕРІ АІЖК 242 бап 1,2 тармақтарында
көзделген жағдайларда шығып қалған ... ... ... анықталғанға
дейін немесе әрекетіне қабілетсіз адамға өкіл тағайындалғанға дейін;
ҚР Қарулы Күштерінің құрамында болуын тоқтатқанға ... ... ... ... ... сарапшының қорытындысы немесе
қорғаншылық немесе қамқоршылық органның қорытындысы сотқа ... ... 242 бап 4 ... ... жағдайларда сот шешімі, үкімі
немесе ... ... ... дейін;
АІЖК 242 бабы 5 тармақшасында көзделген жағдайларда ҚР Конституциялық
Кеңесінің шешімі күшіне ... ... ... 242 ... 6 тармақшасында, 243 бабының 6 тармақшасында
көзделген жағдайларда сот құқықтық көмек көрсету ... ... ... ... ... тоқтата тұруды туғызған мән-жайлар жойылғаннан ... ... ... арызы бойынша немесе соттың бастамашылығымен іс жүргізу
қайта басталады. Іс жүргізу қайта ... ... сот іске ... ... сот ісін жүргізудің жалпы ережелері бойынша хабарлайды.
АЗАМАТТЫҚ ІСТІ ШЕШІМІНСІЗ ҚАЛДЫРУ Шешімге қаулы қабылдаған немесе іс
бойынша ... ... сот, ... сот ... ... орны ... сот ... өтініші бойынша немесе атқару ісін жүргізудегі
тараптардың арызы ... ... ... жүргізуді қиындататын немесе
мүмкін емес ететін мән-жайлар болған ... сот ... ... қалдыруы немесе мерзімін ұзартуы, сондай-ақ оны орындау әдісі мен
тәртібін өзгертуі мүмкін. Сот орындаушысының ... ... ... ... ... ... сот, ... қаралады. Іске қатысушы
тұлғаларға отырыс өтетін уақыт және орны ... ... ... ... алдына қойған мәселені шешуіне кедергі болмайды.
Орындауды кейінге қалдыру ... ... ... ... ... ... әдісі мен тәртібінің өзгеруі туралы мәселе бойынша соттың
ұйғарымына жеке шағым жасалуы немесе наразылық келтірілуі мүмкін.
АІЖК 240 ... ... ... ... ... мерзімін ұзарту
немесе тараптардың сот бекіткен бітімгершілік келісім ... ... ... қараған сот іске қатысушы адамдардың арызы бойынша
тараптардың мүліктік ... ... ... да ... ... ... ... мерзімін ұзартуға, кейінге қалдыруға, орындаудың әдісі мен
тәртібін өзгертуге ... ... ІС ... ... ... ... негіздер:
1.Азаматтық істі бірінші сатыдағы қарау тәртібінде сот, егер іс
азаматтық сот ісін жүргізу ... ... ... ;
2. сол ... ... сол мәселе туралы дау бойынша және сол
негіздер бойынша шығарылған, заңды күшіне енген сот ... ... ... өз ... бас ... ... тарптардың бітімгершілік
келісімін орнықтыруына байланысты іс бойынша іс ... ... ... үйғарымы болса ;
3.талап қоюшы өз талабынан бас тартса және бас ... сот ... ... келісімін жасаса және оны сот бекітсе;
5.іс бойынша тараптардың бірі болып табылатын ... ... ... даулы құқықтық қатынас құқық мирасқорлығына жол берілмесе;
6.іс бойынша ... ... ... ұйым ... ... жәнеқұқық
мирасқорлары болмауына байланысты таратылса, іс бойынша іс жүргізуді
қысқартады.
Іс бойынша іс ... сот ... ... мәні ... ... ... ... сот актісі ұйғарым
түрінде шығарылады.[30]
Ұйғарымда осы Кодекстің 217 ... ... ... ... ... ... ... сот шығарады. Күрделі емес мәселелерді шешкен ... ... ... ... – ақ ... шығара алады.
Мұндай ұйғарым сот отырысының хаттамасына енгізіледі.
Ұйғарым шығарылғаннан кейін дереу жарияланады.
Ұйғарымның мазмұны:
1. ұйғарымының шығарылу уақыты мен ... ... ... ... ... сот отырысындағы судьяның және
хатшысының тегі, аты-жөні;
3. іске қатысушы адамдар, ... ... ... ... ... ... шығарылған мәселе;
5. соттың қорытындыларыншығару себептері және сотбасшылыққа алып сілтеме
жасаған заңдар;
6. соттың қаулысы;
7. егер ұйғарым бойынша шағымдануға болатын болса, шағым берудің ... ... ... ... ... ... сот шығаратын ұйғарымда осы баптың ... ... ... ... тиіс.
Іс бойынша іс жүргізу қысқартылған жағдайда сол ... ... ... ... дау ... ... ... бойынша екінші рет сотқа
жүгінуге жол берілмейді.
АІЖК 247 баптың 1,2 ... ... ... бойынша
азаматтық іс жүргізу тәртібімен қарауға жатпаса немесе сол даулы мәселе
бойынша ... ... сот ... ... ... орнықтыру бойынша
іс жүргізуді қысқарту туралы ... ... ... іс ... іс жүргізуді
қысқарта отырып, сот ұйғарымда мемлекеттік баждың қайтарылатындығы туралы
және талапты қамтамасыз ету жөнінде қолданылған шаралардың күші ... ... іс ... ... ... ұйғарымына жеке шағым, наразылық
берілуі мүмкін.
АРЫЗДЫ ҚАРАУСЫЗ ҚАЛДЫРУ Егер ... ... осы ... ... үшін
заңда белгіленген дауды алдын-ала сотқа дейін шешудің ... ... және осы ... ... ... ... арызды
әрекетке қабілетсіз адам берсе, арызға қол қоған және оны берген адамның
арызға қол қоюға және оны ... ... жоқ ... арыз ... ... осы ... бақа ... іс жүргізуіне осы тараптар
арасындағы, сол ... ... дау ... және сол ... ... бұрын
қаралғаніс бар болса, тараптар ... бұл ... ... ... ... ... беру ... келісім жасалса және ... істі ... ... ... ... дауды сотта шешуге қарсылық білдірілсе:
- өздерінің қатысуынсыз істі қарауды өтінбеген тараптар екінші шақыру
бойынша сотқа келмесе;
- ... ... істі ... ... ... ... ... шақыру
бойынша сотқа келмесе, ал жауапкер істі мәні бойынша қарауды ... ... ... сай іс қозғалған адам мәлімделген талапты қолдамаса;
- талап-арызды қайтарып алу туралы өтініш берілсе, ал жауапкер істі ... ... ... ... көрсетушіге арналған күні жазылған бағалы қағаздар және әртүрлі бағалы
қағаздар бойынша құқықты қалпына келтіру ... ... ... ... бастап үш ай мәрзім аяқталғанға дейінберілсе, арызды
қараусыз қалдырады.
Іс бойынша іс жүргізу ... ... ... ... ... ... осы АІЖК 249 ... аталғаністі қарауға кедергі
келтіретін мән-жайларды қалай ... ... ... Осы АІЖК ... 1,2 ... ... ... бойынша арызды қараусыз
қалдыра отырып, сот ... ... ... ... және ... ету ... ... шаралардың тоқ татылғандығын көрсетеді.
Соттың арызды қараусыз қалдыру жөніндегі ұйғарымына жеке шағым ... ... ... ... ... ... ... болған мән-жайлар жойылғаннан кейін
мүдделі ада жалпы тәртіп бойынша сотқа тағы да арыз ... ... ... не ... ... АІЖК 249 ... 607
тармақшаларында көрсетілген негіздер бойынша, егер тараптар өздерінің сот
отырысында болмауының дәлелді себептерін растайтын дәлелдемелер ... ... ... ... ... өз ... ... жояды.
Соттың осындай өтінімді қанағаттандырудан бас тартқан ұйғарымына жеке
шағам берілуі мүмкін.
Апелляциялық және ... ... істі ... ерекшеліктері.
Тараптар арасындағы заңи қатынастарды анықтайтын сот ... ... сай ... ... міне ... заң ... шешімге жоғарғы инстанцияға шағымдануға құқық береді.
Шағымдануға құқықты тиісті жүзеге ... ... ... ... ... ... ... мен ұйғарымдарын олардың заңды және
негізделігін тексеру мақсатында қайта қарауға әкеп ... Бұл ... ... ... ... ... шешу және ... бірінші инстанция соты жіберген ... ... ... Осындай әдістердің бірі болып апелляциялық өндіріс табылады.
Апелляциялық шағым бойынша істі қараған апелляциялық сот екі ... ... ... сот жүргізген сот талқысының дұрыстығына көз жеткізуі
керек.
б) Осы іс ... ... ... ... ... көз ... ... не наразылық бойынша өндіріс ол түскен уақыттан
басталады. Аппелляциялық шағым не наразылықты қабылдағаннан кейін ... ... АІЖК – нің 338 ... ... ... жүзеге
асыру керек. Тікелей аппелляциялық сатыларға келіп ... ... ... сот АіЖк – нің 338 ... ... ... асыру үшін бірінші инстанция сотына жіберіледі.
Аппелляциялық ... және ... ... берілген уақыт
біткеннен кейін ... ... және ... ... ... ... соттың азаматтық істер жөнінде алқасына келіп түседі.
Облыстық және оған ... ... ... ... жөніндеалқасына
келіп түседі. Облыстық және оған теңестірілген соттың аппелляциялық шағым
мен наразылық қабылдануының ... ... ... мен ... мен
мазмұнына қойылатын талаптар сақталғандығын ... ... ... ... және іске ... ... тапсырған қосымша
материалдарын зерттейді сонымен қатар аппелляциялық ... істі ... ... ... ... жүзеге асырады.
Сот талқылауына әзірлеу тәртібі АІЖК – нің 348 ... ... ... істі ... ... шағым немесе наразылық
келтірілген істі алғаннан кейін бірінші инстанцмя ... істі ... ... ... ... ... дайындық жұмыстарын жүргізеді.
Аппелляциялық инстанция соты іске ... ... сот ... ... орны ... ... және ... аппелляциялық шағым мен наразылықтың
көшірмесін жібереді.
Аппелляциялық инстанцияда істі талқылау тәртібі. ... ... ... ... инстанциясы сот отырысын жүргізу үшін азаматтық
процессуалдық заңмен белгіленген ережелермен жүзеге ... ... ... істі ... ... АІЖК – нің 350 ... бабының нормаларына сәйкес төрт бөлімнен тұрады:
• Дайындық.
• Аппелляциялық шағымды немесе наразылықты мәні бойынша қарау.
• Сот ... және егер ... ... ... ... Аппелляциялық сот қаулысын шығару және жариялау.
Сот талқылауының дайындық бөлімінде сот осы сот отырысында ... ... ... ... мүмкіндігін анықтайды.
Дайындық бөлімінде соттың шешетіннегізгі сұрақтарға келесі ... ... Істі осы ... ... ... Іске ... тұлғалардың және олардың өкілдерінің біреуі келмеген
жағдайда істі қарау мүмкіндігі;
Дайындық бөлімінде жүзеге асырылатын әрекеттер, сонымен ... ... ... ... АІЖК – нің 351-353 ... ... ... төрағалық етуші аппелляциялық сатыдағы соттың сот
отырысын ашып, қандай іс кімнің шағымы немесе наразылығы ... және ... ... ... ... ... басталады.
Одан кейін судья қатысушы адамдардың қайсысы келгенін анықтайды,
келген адамдардың ... ... ... ... өкілеттілігін
тексереді.
Істің қаралатын уақыты мен орны туралы тиісті түрде хабарланған
адамдардың ... істі ... ... ... ... сот бұл
жағдайда да келмеу себебін ... деп тани ... істі ... ... ... әрекеттерді жүзеге асырғаннан кейін судья істі
қатысушы тұлғаларға олардың қарсылық білдіру құқығын ... ... ... іске ... адамдарға олардың процессуалдық құқықтары мен
міндеттерін және ... ... мен ... ... ... қатысушы тұлғалар аппелляциялық сатыдағы істі қарауға байланысты
барлық мәселелер бойынша арыздар мен ... ... ... ... соттың келесі әрекеттері іске қатысушы тұлғалардың арыздары
мен өтініштерін ... ... ... ... мен өтініштерін сот
іске қатысушы басқа тұлғалардың пікірімен таңдағаннан кейін шешеді.
Тараптар зерттеген кезде өздеріне ... ... сот ... ... ету ... ... жасауға құқылы.
Аппелляциялық сатыдағы соттың өтініші ... ... ... негізге алып, оны қанағаттандырудан бас ... жоқ. ... АІЖК – нің 186 ... ережелері бойынша жүзеге
асырылады.
Аппелляциялық шағым немесе ... ... ... ... ... Тұлға берген шағымнан бастартады ма жоқ па немесе
прокурор наразылық қайтып алатындығы, ... ... ... бас ... ... па, тараптар бітімгершілік келісімге келетіндігі – келмейтіндігі.
Тараптардың басқарушылық іс - ... ... ... жасамау туралы
сұрақтарды шешу міндетті ... ... ... ... ... диспозитивтік қағидасы толық көлемде әрекет етеді.
Аппелляциялық шағымнан бас ... және ... кері ... ... ... сотта істі қарау ... ... ... сот талқылауы кезінде сияқты өзінің дизпозитивтік құқықтарын
қолдануға ... Яғни ... ... ... ... одан бас тартуға
яғни шағымда көзделген талаптардан бас ... және ... ... инстанция соты шығарған шешімімен келісуге құқылы.
Аппелляциялық наразыллық келтірген ... ... ... ... ... ... сот қаулы шығарғанға дейін наразылықты кері
қайтарып алуға құқылы. Наразылықтың кері қайтарылып алынғаны ... ... ... адамдарға хабарлайды. Наразылықты кері қайтарып алуды
қабылдамауынан соттың құқығы жоқ.
Егер ... ... ... ... жасамаса немесе жоғары тұрған прокурор
наразылық келтірмесе, сот ... бас ... және ... ... ... қабылдау туралы аппелляциялық іс жүргізуді қысқартатын қаулы
шығарады.
Талап қоюшының талап қоюдан бас тартуы және ... ... ... ... ... бітімгершілік келісімі аппелляциялық
сатыдағы сотқа жолданған жазбаша арыздарда көрсетілуге тиіс. Тиісінше талап
қоюшының немесе ... ... ... ... және талаптан бас
тартуды қабылдау ... ... ... ... ... немесе
бекітпеу салдары АІЖК – нің 193 бабының ережелері бойынша белгіленеді.
Талап ... бас ... ... ... ... ... дейін сот талапкерге ... ... бұл ... ... ... қоюшының талап қоюдан бас тартуын қабылдау немесе тараптардың
бітімгершілік келісімін бекіту ... ... саты ... ... ... жояды және АІЖК – нің 247 бабының 3,4 тармақшаларына сәйкес
іс бойынша іс жүргізуді қысқартады.
Талап ... ... ... ... ... елуі ... заңға қайшы болуы немесе басқа біреулердің құқықтарымен ... ... ... ... сот ... ... ... жалғастырады.
Апаелляциялық шағым немесе ... мәні ... ... инстанция сотта істі талқылауының екінші бөлімі. Бұл бөлімде
әрекеттердің жүзеге асырылуы тәртібі АІЖК – нің 354- 355 ... ... ... ... ... сот ... іске қатысушы
тұлғалардың және өкілдердің түсініктемелерін тыңдаумен басталады. Аталған
тұлғалар қосымша ... ... де ... ... берген немесе наразылық келтірген тұлға және оның
өкілі бірінші болып сөз сөйлейді. Екі ... ... ... ... ... ... ... қоюшы сөйлейді.
Дәлелдемелерді зерттеу бірінші инстанция сотында дәлелдемелерді
зерттеу үшін белгіленген ережелер бойынша, сонымен қатар АІЖК – нің 355 ... ... ... ... ... ... ... шектерін іске ... ... ... ... ... ... сот белгілейді.
Аппелляциялық сот істе бар және ... ... ... тексереді.Аппелляциялық сот іске қатысушы сот отырысына
келмеген ... ... ... ... ... ... куәлардың айғақтарын жария етуге құқылы.
Істі мәні бойынша ... ... ... ... ... ... ... оларда бар өтінімдер мен қосымшалар туралы сұрайды.Егер
ондай түскен жағдайда сот ... ... ... сот ... көшеді.
Сот жарыссөз сот талқылауының үшінші бөлігі.Сот жарыссөзі
АІЖК-нің 211 ... ... ... ... өткізіледі.Бұл сот
жарыссөздерін жүргізу ... ... ... ... ... ... шығару және оны жариялау- аппелляциялық
инстанция ... істі ... ... аяқтаушы бөлімі. Сот сот актісін
шығару үшін кеңесу ... ... ол ... сот ... тұлғаларға
айтадыкеңесу бөлмесінде сот келесі сұрақтарды шешеді:
1. бірінші инстанция соты іс үшін ... бар мән ... ... ... ... ... соты ... деп есептеген үшін маңызы бар мән –
жайлар ... бе жоқ ... ... ... ... қорытындысы істің мән – жайына сәйкес пе,
жоқ па;
4. материалдың және процессуалдық құқық нормалары бұзылған жоқ ... ... және ... ... ... ... қолданылған ба;
6. қандай заңи фактілерді аппелляциялық инстанция соты өзі анықтаған
және олар қандай дәлелдемелермен дәлелденеді;
7. істі жаңадан шешу ... ... ... сотта материалдық
және процессуалдық құқықтың қандай нормаларға басшылыққа алу ... ... ... мен ... ... ... істі қарау нәтижелері бойынша сот актісін қаулы
түрінде ... қол ... ... сот ... ... ... ... актіні жариялайды. Судья сонымен қатар аппелляциялық сотының
актісінің мазмұны жөнінде түскен сұрақтар бойынша түсініктеме беру ... ... ... ... ... ... ... немесе наразылықты қарау тәртібі. Белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... ... ... аппелляциялық шағым
немесе наразылық басқа шағымдар бойынша іс қаралғаннан кейін аппелляциялық
атыдағы сотқа түскен жағдайда сот мұндай шағымды ... ... ... ... қабылдауға міндетті аппелляциялық сатыдағы сот өзінің бұрын
шығарған актісінің күшін жояды және аталған ... ... ... ... ... ... ... істі толық көлемде қарайды.
Қадағалау тәртібінде істі қараудың процессуалдық ... ... ... ... ... қарау азаматтық сот өндірісінің
қағидаларын және жалпы тәртібін ... ... ... ... ... ... сот әділдігін тек қана сотты жүзеге асыруы, ... ісін ... тілі ... ... етуі ... ... ... өндірісі сатысының оны аппелляциялық инстанция сотында іс
жүргізуден ... ... ... ... ... ... ... пәні бар. Қадағалау өндірісі соттардың заңды күшіне енген
актілерінің заңдылығын тексеру үшін арналса ... ...... ... сот ... ... қаралатын уақыты мен орны туралы тиісінше хабардар етілген шағым
немесе наразылық ... ... ... сот ... ... ... шығармайды.
Істерді қадағалау сатысындағы сотта қарауды соттың алқалы ... ... Іс ... ... ... кезде соттың құрамына саны тақ
(кем дегенде үш) судья кіруге тиіс, олардың біреуі ... ... ... қарау мерзімі. АІЖК – нің 395 бабының 2 бөлімінде заңды күшіне
енген актісі ... ... ... ... осы істі ... ... қадағалау
сатысының соты үшін міндетті.
АІЖК қадағалау шағымды және наразылықты кері ... алу ... ... қарастырған. Шағымда, наразылықта да іс қадағалау
сатысында қаралғанға дейін оны қадағалау тәртібімен істі ... ... арыз беру ... ... ... кері ... алуы мүмкін. Іске
қатысушы тұлғаға наразылықты кері ... ... ... хабарлайды.
Қадағалау шағым мен наразылықтың кері ... алу ... ... ... ... әкеп ... қарау пәні мен шегі. АІЖК – нің 397 ... ... ... ... ... енген сот актілерінің заңдылығы мен негізділігі
тексеріледі. Бұл жағдайда ... ... ... сот ... ... ... ... нің 397 бабының бөлімінде сәйкес қадағалау инстанция сатысы сот
актілерінің зандылығы мен негізділігін ... ... мен ... ... ... істі қарау тәртібі АІЖК – нің ... ... ... ... инстанциясы сатысы істерді сот отырысында
қарайды. Ол келесі процессуалдық әрекеттерді жүзеге асырудан туралы:
1. төрағалық етуші қандай сот ... және ... ... ... ... отырғаның, сот құрамына кімдердің енетінің және сот
отырысы залында іске қатысушы ... кім ... ... сот ... ... мен ... (егер олар түскен болса)
шешеді, одан кей»н сот істі қарауды жалғастырады ... ... сот істі ... жалғастыру туралы шешім қабылдаған жағдайда
төрағалық етуші қадағалау шағымын (наразылығын) берген ... ... Егер ... ... ... ... олар өздері ұсынатын сөз
сөйлеу кезегін сот назарына жеткізеді. Егер олар ... ... сөз ... ... сот ... ... (наразылық) беруші
адам өз пікірі бойынша шағым ... ... ... ... ... табылатынына себептер мен дәлелдемелерді айтып береді.
Содан кейін төрағалық ... сот ... ... іске ... ... сөз ... іске ... аяқталғаннан кейін сот қаулы шығару үшін кеңесу ... ... ... ... шығарған қаулы, егер сот отырысына
қадағалау ... ... ... отырған тұлға, іске ... ... және ... жабық іс талқылауы кезінде қоспағанда,
қатысқанда жариялану керек.
Істі ... ... ... ... ... ... ... бойынша
шешіледі. әрбір сұрақты шешу барысында судьялардың ... ... бас ... ... ... ... ... болып дауыс береді.
Аз дауыс берген судья жазбаша түрде өзінің ... ... ... ... ... іске қоса ... бірақ сот отырысы залында
жарияланбайды. Ерекше пікір мақсатталған болуы керек. Онда ... мен ... ... ... және ... қандай шешімі
қабылдағаны дұрыс болады ... ойы ... ... ... ... ... ... басты сатысы, азаматтық
істер бойынша ... ... ... ... Сот ... ... іс үшін айтарлықтай маңызы бар фактілерді дәлелдемелерді тікелей
зерттеу негізінде анықтайды, ... ... ... мен ... ... және ... ... тараптар арасындағы құқықтық
қатынастарды бар – жоғын анықтайтын шешім шығаратын, сонымен қатар міндетті
тұлғаларға ... ... ... ... ... ету ... талқылауы сотпен ҚР Конституциясының ... ... және ... іс ... ... нормаларына дәл сәйкестікте
асырылады. Ол ... ... ... ... және шешу ... ... қол ... қамтамасыз етеді.
Соттар азаматтық істерді қарау және шешу барысында заңдылықты ... ... сот ... ... ... қол жеткізеді, көптеген сот
шешімдерінің заңдылығы мен ... ... ... және ҚР – ... ... ... жүзеге асырады.
Азаматтық істерді қарау және шешу ... ... ... ... бір сот ... сатысының кейбір сұрақтары азаматтық
– процессуалдық заңдары мен толық көлемде реттелмегендігімен және ... ... ... ... әлі де ... зерттелмегендігімен
түсіндіріледі. Қазақстан Республикасында азаматтық істер ... ... ... ... ... күшейту мүддесі ... ... ... ... процессуалдық заңдарды одан әрі
жетілдіруді және процестің осы сатысының негізгі ... ... ... ... ... ... ... азаматтары әлеуметтік, эканомикалық, саяси,
және жеке құқықтары мен ... ... ... және іс ... ... адам жеке ... ... оның құқықтары мен ... ... ... ... ... ең ... іс ... азаматтарды құқықтары мен бостандықтарын ... ... ... әлі де орын ... Бұл жағдайда жеке мүліктік, отбасы
,еңбек және басқа да құқықтары мен заңды ... ... ең ...... сотқа арыздануы.
Сот арқылы қорғалу – бұл азаматтардың ... ... ... ... ... ... құқығы жоқ. Сот азаматтар мен
ұйымдардвң құқықтары мен ... ... ... ... , ... ... оны ... келтіретін негізгі нысан болып табылады.
Сот қайсыбіреулердің еркініне қарамастан Қазақстан Республикасының
Конституциясы мен ... ... ... ... Республика атынан
берілген құқық бойынша жүзеге ... іс ... ... ... сот ісін ... ... мүшелерінің барлығының да
белсенді түрде қатысу мүмкіндігін қамтамасыз ... ... ... ... ол ... ... және негізделген шешім шығарады.
Құқықтық форма барысында ... ... ... бір
тармағы болып табылатын сот билігі жүктеген ... ... ... ... ... сапасы жақсара түсті деуге толық негіз бар. Сот
билігі ... ... ... ... ... адам құқықтары мен
бостандықтарын ерекше түрде қорғай алады. Өйткені сот алдында теңдік барлық
адамға бірдей, азаматтардың заң мен сот ... ... ... ... ... ... және айқын көрсетілген. Сондықтан
сот билігі қандай жағдайда ... ... де ... ... де, ... де іске қатыстылығын заң тұрғысынан қарауы
тиіс.
Осылайша сот ... ... ... ... ... мен ... ... қамтамасыз етеді. Қазақстан
Республикасының ата заңында сот қызметінің ... ... ... ... атап ... іс ... ... іс қарау барысында адам, ... ... ... ... әсер етуі мүмкін мән-жайлар
қарастырылады.
Сондықтан сотта іс қарау мейлінше ... ... ... әділ
болуы тиіс. Мұның өзі әрбір судьядан өзіне жүктелген маңызды міндеттіайқын
сезініп, әрбір іс адам ... ... және оның ... ... ... ... жете ... тиянақты, әрі әділ шешім
шығаруы тиіс екендігін айқындайды. Ол ... ... ... де байланысты.
Қоғамның басты байлығы- адам. Ал оның заң алдындағы жауапкершілігіне
байыппен, кәсіби шеберлікпен келу – ... ең ... ... ... ... ... сот жүесі еліміздегі құқықтық реформаның өз
дәрежесінде жүзеге асырылуына іскерлікпен ат ... заң ... ... әділдігіне екенін өз жұмыстарында дәлелдесе, адам мен ар алдындағы ,
қоғам алдындағы тура жолды ... ... ... ... айқындап берер
еді.
Қорыта келгенде, сот әділдігін жүзеге асыру ... ... ... ... ... ету ... ... жауапты міндеті.
Елімізде азаматтар мен ұйым, заңды тұлғалардың құқықтарын ... ... ... істесек, халықтың құқықтық білімін көтерсек, олардың
сот орындарына деген сенімділігін қалыптастырсақ тәуелсіз ... ... сара ... ... таңдарымызға әділетті
бастау болар еді. «Заң ... ... ... ... ... сөз ... айтылмаса керек. Қоғамды қалыптастыратын заң болса, заңды құрайтын
қоғам екені белгілі. Қоғам мен заң ... ... ... ... ... ... азаматтық іс жөніндегі заңнамалар
өркениетті елдердің заңдарымен тек бола ... ... ... ... ... ... өз ... сезіне білу, халық
алдында адал болу. Ал азаматтар өзінің ... ... ... ... сот ... ... ат салысып, дұрыс әсер етуі
тиіс деп ойлаймын.
ПАЙДАЛАНҒАН НОРМАТИВТІК ... ... ҚР ... 30 тамыз Алматы «жеті жарғы» 1995ж.
2. ҚР Сот жүйесі және судьялардың мәртебесі туралы Конституциялық заң,25
желтоқсан 2000ж.
ҚР ... ... ... Алматы 1999ж.
3. ҚР Азаматтық іс жүргізу кодексі.7 қараша ... ҚР ... ... ... ... 16 ... 1997 ж.
5. ҚР Жоғарғы Сотының Пленумының № 9 ... ... іс ... ... нормаларын қолдану» Қаулысы 30 маусым 2000ж.
6. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 ... 11 ... N ... ... ... ... ... Сотының Бюллетені 2003 ж., N 8; ... 2003 ... 22 ... N ... ... ... ... Сотының 2003 жылғы 20 наурыздағы N ... ... ... ... ... ... Бюллетені, 2003 ж., N 4; "Заң
газеті" 2003 ... 16 ... N ... ... ... Абдулина З.К. Производство гражданских дел в суде первой инстанции.
Алматы. 1998ж.
2. Аргунов В.Н. Участие прокурора в ... ... ... ... ... В.М., ... Емикев П.В. Процессуальные особенности
расмотрения отдельных категории гражданских дел в ... ... ... Баймолдина З. Х. Понятие судебного разбирательства гражданских дел
//Гражданское законодательство. Выпуск 10.
5. Баймолдина З.Х. Гражданское процессуальное право РК. Том ІІ. ... ... З.Х. ... ... гражданских дел нуждается в
реформировани//Заң. Алматы, 2001ж.
7. Борисова Е.А. апелляция в гражданском и ... ... ... Буреев Н. П. Судебное разбирательство гражданских дел. Москва. 1958
ж.
9. Гурвич М.А. Судебное решение. Теоретические ... ... 1976 ... ... Н.Б. ... ... по гражданскому делу. Москва 1966 ж.
11. Зейдер Н.Б. Судебная защита и ... ... в ... ... ... ... Заң ... сөздігі. Алматы «жеті жарғы» 2005ж.
13. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан 2030. Статегическая программа.
14. Осипов Ю.К. Гражданский процесс. Москва 1980ж.
15. ... И.М. ... ... ... и ... ... дел. ... 1983ж.
16. Трубников П.Я. Судебное разбирательство гражданских дел. ... ... ... М.С. Гражданское процессуальное право России. Москва 1996ж.
-----------------------
[1] Ғазиз Төлеуғалиев
ҚР Азаматтық құқығы 25бет Алматы 2001ж.
[2] Шакарян М.С. «Гражданское ... ... ... ... ... Осипова Ю.К. Гражданский процес. М Из-во Бен 1995 г. Стр.250.
[4] Зейдер Н.Б. «Судебное ... и ... ... в ... ... ... 1995. г. ... ҚР Азаматтық іс жүргізу Кодексі 1999 г 13.06 №411.6 ... АІЖК 19 бап ... ... ... Сборник постановлении Пленума Верховного Суда СССР (1924-1974) М. 1926
[8] Туреев Л.П «Судебное разбирательство ... дел» ... 1958 ... ҚР АІЖК 176 бап ... 2001ж.
[10]Абдуллина З.К. Производства гражданских дел в суде первой инстанции.
Алматы, 1998 г. Стр. 41
[11] Трубников Н. Л. ... ... ... дел. ... ... стр ... комиссаров Л. Н., Осипов Ю. Н. Гражданский процес Из-во БЭН. Москва,
1996 г. Стр ... ... М.Р. ... процесуальное право России. Москва , 1996 ... ... ҚР АІЖК 188 бап, ... 2001 ... ҚР АІЖК 92 ... тармағы Алматы 2001 ж.
[16] ... М.А., ... И.М. ... ... учебник.
Москва,1999ж.,233 бет
[17] Зайцев И.М. Судебное разбирательство – процессуальная ... ... ... З.Х. ... судебного разбирательства гражданских дел //
Гражданское законодательство.
[19] Абдуллина З.К. ... ... дел в суде ... ... 1998 ж .37-38 ... ... Н.Л. Судебное разбирательство гражданских дел. Москва. 1958 г.
Стр 201.
[21] Тилина В. Г., Тихонов В.Ч. ... в суде ... дел. ... ,
1982 г.
[22] Бюллетень Верховного Суда СССР 1983 г. №6. стр. 21
[23] «Азаматтық істерді соттың қарауына әзірлеу туралы» ҚР ... ... ... ... ... Ж: ... ... Аргунов В.Н. Участие прокурора в гражданском процессе. ... ... ... К. И., Осипов Ю.Н. Гражданский процесс Москва, 1996. стр.286.
[26] ... М. А. ... ... ... проблемы. Москва, 1976 г.
[27] Пушкарь Е.Г. искавое производство в советском гражданском процессе.
Львов, ... ... Ю. Н. ... процесс М, 1996. стр. 289.
[29] ҚР АІЖК 242,243 бап.
[30] АІЖК 251 бап 1 тармақшасы Алматы, 2001 ж
[31] Борисова Е.А. аппелляция в ... и ... ... ... 70-бет.
[32] Трубников П.Я. надзорное производство по гражданским делам. Москва,
1967г.,73-бет

Пән: Іс жүргізу
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық іс жүргізу жайлы105 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«ақша қаражаттарының есебі»58 бет
«БИАР» ЖШС-нің АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ75 бет
«Қарғын» романы туралы3 бет
Ірі қара мал кетоз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері30 бет
Ірі қара төлін өсірудің маңызы34 бет
Абай ойларының қара сөздеріндегі өрнектері4 бет
Абайдың қара сөздері (1-10)13 бет
Абайдың қара сөздері туралы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь