Ғылымның тарихи-әлеуметтік жағдайлары

Ғылым пайда болғаннан бергі 2,5 мың жыл бойы ол ұдайы дамуда, өйткені ол адамның үздіксіз дүниетану процесінің, бүгін білмегенді ертең білуге бағытталған практикалық іс әрекетінің нәтижесі, қорытындысы. Ғылым мазмұны жағынан тереңдей түсіп, көлемі жағынан ұлғая түседі. Бірақ ғылымның даму процесі әрдайым біркелкі жүре бермейді: білім кейде инемен құдық қазғандай там-тұмдап жинақталса, ал енді бірде бұған дейінгі дүние жайлы көзқарасты, түсінікті мүлдем өзгертетіндей жаңалық ашып, түбірлі сапалық өзгеріске ұшырауы мүмкін.
Ғылымның пайда болуы біздің эрамызға (дәуірімізге) дейінгі УІ-У ғғ. деп есептеледі, өйткені оның тууына қажетті тарихи-әлеуметтік жағдайлар осы кезде қалыптасты — осы кезде Ертедегі Грецияда алғашқы теориялық системалар (Фалес, Демокритгің т.б. ілімі) туды, ал теориялық системалар бұған дейінгі мифологиялық түсініктердің негізсіздігін көрсетіп, ғылыми білімдерге жол ашты. Ғылымның тууы үшін, сонымен қатар, материалдық өндірістің жоғары деңгейде дамуы, қоғамдық қатынастардың өзгерісі, дене еңбегі мен ақыл-ой еңбегін бір-бірінен бөліп тастап, ғылыми еңбекпен арнайы айналысатын адамдар тобының пайда болуы қажет еді. Сол кезден бергі ғылым тарихы оның дамуының бірқатар жалпы заңдылықтары мен логикасын ашып берді.
Ғылым дамуының XX ғ. дейінгі сипаттамасынан, түсінігінен қазіргі заманғы түсініктің елеулі айырмашылығы бар. Бұрын ғылымда ғылыми білім үздіксіз осіп, жиналады, жаңа ғылыми жаңалықтар ұдайы жинақтала отырып, табиғатты танып білудің түрлі бағыттарына аса күшті әсер етуі тиіс деп қарайтын. Ал казір ғылымның даму логикасы басқаша екені анықталды: ғылым жаңа фактілер мен идеялардың үздіксіз жинақталуы нәтижесінде ғана күн сайын дамымайды, табиғат жайлы бұған дейінгі көзқарасты, түсініктерді түбірінен өзгертетін аса ірі теориялық жаңалықтар ашылуына байланысты дамиды екен. Сонда жайлап жүріп
        
        Ғылымның тарихи-әлеуметтік жағдайлары
Ғылым пайда болғаннан бергі 2,5 мың жыл бойы ол ұдайы дамуда, өйткені
ол адамның ... ... ... ... ... ... ... практикалық іс әрекетінің нәтижесі, қорытындысы. Ғылым мазмұны
жағынан тереңдей түсіп, ... ... ... ... ... ... ... әрдайым біркелкі жүре бермейді: білім кейде инемен құдық қазғандай
там-тұмдап жинақталса, ал енді ... ... ... ... жайлы көзқарасты,
түсінікті мүлдем өзгертетіндей ... ... ... ... ... ... ... болуы біздің эрамызға (дәуірімізге) дейінгі УІ-У ғғ.
деп есептеледі, өйткені оның тууына қажетті тарихи-әлеуметтік жағдайлар ... ... — осы ... ... Грецияда алғашқы теориялық системалар
(Фалес, Демокритгің т.б. ілімі) туды, ал теориялық системалар бұған ... ... ... ... ... ... ... Ғылымның тууы үшін, сонымен қатар, материалдық өндірістің жоғары
деңгейде дамуы, қоғамдық ... ... дене ... мен ... ... ... тастап, ғылыми еңбекпен арнайы айналысатын
адамдар тобының пайда болуы қажет еді. Сол кезден бергі ... ... ... ... ... заңдылықтары мен логикасын ашып берді.
Ғылым дамуының XX ғ. дейінгі сипаттамасынан, түсінігінен ... ... ... ... бар. ... ... ... білім
үздіксіз осіп, жиналады, жаңа ғылыми жаңалықтар ұдайы жинақтала отырып,
табиғатты танып білудің түрлі ... аса ... әсер етуі тиіс ... Ал казір ғылымның даму логикасы басқаша ... ... ... ... мен ... үздіксіз жинақталуы нәтижесінде ғана күн сайын
дамымайды, табиғат жайлы бұған ... ... ... ... аса ірі ... жаңалықтар ашылуына байланысты дамиды екен.
Сонда жайлап жүріп жататын эволюциялық өсудің орнына терең ... ... ... даму ... ... ... қорының тек жинақталуынан ғана
көрінбейді. Ол сонымен қатар ғылымның ... ... да ... ... тарихи кезеңде ғылыми таным түбірлі ғылыми категориялар
мен ұғымдарды, әдіс-тәсіддср мен принциптер ... ... ... бір ... яғни ойлау стилі деген ұғым қамтитын таным
аспаптарын ... ... ... ... ... ойлауы бақылауды
жаңа білім алудың негізгі тәсілі деп түсінген болса, жаңа дәуір (17-18 ... ... және ... ... сүйенді, ал қазіргі заманғы ғылым
зерттелетін объектілерді біртұтас және жан-жақты қарастыруға ... ... ... көп ... ... ... ... философ Т.Кун ғылыми танымның даму логикасын,
құрылымдық моделін (нұсқасын - Ә.Т.) білдіретін ... ... ... "парадигма" деген жаңа терминмен атады; оны сөзбе-сөз аударғанда "үлгі"
деген ұғымды, яғни белгілі бір ... ... ... ... ... ұсынып, оларды шешудің моделін көрсетіп беретін, көпшілік
мойындаған ғылыми жетістіктерді білдіреді. Т.Кунның пікірінше, ... ... ... мойындаған теорияны да, зерттеу әдіс-тәсілдерінің
стандартты жүйесін де, ... ... ... ережелерін де
білдіреді. Ғылыми қауымдастық ... ... ... ұзақ ... ... ... ... аударған проблемаларды анықтап береді, сөйтіп
олардың айналысып ... ... ... ... ... ... ... табылады. Кун ғылым тарихындағы парадигмаларға,
мәселен, Аристотельдің динамикасын, ... ... ... т.б. жатқызды. Ескі парадигмалардың жаңамен ауысуын ғылыми
революция деп санады. Оның нақты мысалы — ... ... ... ... ... ... (салыстырмалы) физикасының
келуі.
Ғылымның жалпы даму барысында оқтын-оқтын революциялық өзгерістер
болып ... ... ... ... ғалым күмән келтірмесе керек. Алайда,
"ғылыми революция" деген ұғымның мазмұнын әркім әртүрлі түсінбес үшін, оның
логикалық ғылыми мәнін ашып алу ... ... сөз ... ... ... ... білдіретіні
белгілі. Бұл сөзді ғылымға қолдансақ ол ... ... ... заңдылықтардың, теориялардың, дүниенің ғылыми көрінісінің
(бейнесінің) түбірлі өзгерісін білдіруі ... ... дәл және ... фактіні өзгерту мүмкін емес, өйткені ол адамның еркін тәуелсіз
болатын құбылыс. Бірақ ғылым үшін ... - ... өзі ... ... ... мәні. Белгілі бір тұрғыдан жасалған түсініктеменің
мазмұнына қатысы жоқ фактінің ғылымға керегі жоқ. Тек ... ... бар ... ғана ... үшін ... ... ... ғылымның даму тарихында, оның ішінде жаратылыстануда дүниенің
ғылыми көрінісін (картинасын) түбірлі ... ... үш ... ... Ол ... онда шешуші роль атқарған ғалымдардың
есімімен атасақ ол ... үш ... ... ... ... ... ... революциялар деп аталуы тиіс. Бұл үшін ғылыми
революцияларда орын алған түбірлі ... ... ... қарастырып
көрейік.
Біздің эрамызға дейінгі VI-IV ғасырларда дүниетану процесінде бірінші
революция ... ... ... ... натурфилософия атты ғылым пайда
болды.
Әлем кеңістігі ... ... ... ... ... ғылыми
көрінісі (картинасы) жайлы антик заманындағы түсініктің маңызды бір бөлігі
болды.
Екінші ғылыми революция ... ... ... ... Оның
бастамасын құрған дүниенің геоцентрлік түсінігінен гелиоцентрлік түстігіне
өту болды. Бұл дүниенің ғылыми көрінісінің ауысуының ең ... ... ... бірақ ол сол дәуірде ғылымда болған түбірлі өзгерістердің
мәнін толық көрсете алмайды. Ол өзгерістің жалпы мәні ... ... ... ұғымымен анықталады. Бүл ғылыми төңкерістің
бастамасын салған ғалымдардың қатарына ... ... ... т.б. ... ... ... математика тілімен "сөйлейтін"
бодды. Егер антик заманының ғылымы жер бетінің құбылыстарын тек сапалық
жағынан ғана ... ... деп ... ... ал жаңа жаратылыстану
жердегі денелерді объективтік сандық ... ... ... қозғалысы) жағынан сипаттап, қатаң математикалық заңдылықтармен
түсіндірді.
Екіншіден, европалық жаңа, ғылым сондай-ақ ... ... ... ... ... арқа ... Бұл ... зерттеуді жай енжар бақылауға негіздемей, белсенді іс-әрекет
үстінде жүргізу қажеттігін көрсетті.
Үшіншіден, классикалық ... ... ... космос жайлы
қатып-семіп қалған, мәңгі өзгермейтін түсінігіне қарсы ... ... ... ... ... ньютондық деп аталған екінші ... ... міне ... Солардың нәтижесінде, экспериментальды-
математикалық жаратылыстанудың негізінде, ... ... ... (картинасы) қалыптасты. Осы екінші революцияның аумағында ғылым
XIX ғ. аяғына дейін дамып келді. Осы ... ... ... бірнеше
тамаша жаңалықтар ашылды. Мәселен, XIX ғ. орта шенінде энергияның сақталу
және айналу заңы ... тірі ... ... ... ... шығуы жайлы Ч.Дарвиннің эволюциялық ілімі жасалды т.т.
Дүниенің ғылыми көрінісін ... ... ... ... революция XIX
ғ. мен XX ғ. аралығында болды. Осы ... ... ... ... ашылды. Олар — атомның құрылысының күрделілігі, радиоактивтік
құбылысы, электромагниттік ... ... ... т.б. ... қалаған дүниенің механикалық көрінісіне қатты соққы болып тиді —
бұл жаңалықтардың дүниеге жаңа ... ... міне ... ... ... ... бір ... ғылыми білімнің дифференциялану
(бөліну, жіктелу) және интеграциялану (бірігу) процестерінің бірлігі деп
есептеледі. ... ... бар ... ... ... яғни
алғашқы ғылымдардың саны 10-15 шақты еді (философия, геомстрия, ... ... т.б.). Жаңа ... ... қалыптаса бастаған ол ғылыми
білімдер әлі ... ... ... еді. Олардың бәрінің қосындысы
"натурфилософия" (табиғат философиясы) деп ... ... ... яғни ... бір ғана ... еді. Ғылыммен айналысқан адам ... ... ... ... ғалым болды. Ол кездегі қоғамдық
өмір натурфилософияның жеке ... ... ... ... Тек XVII ғ.
капиталистік өндірістің тууы, техниканың күшін қолдану қажеттігі табиғатты
жан-жақты да терең ... ... ... ... бұл ... ... ғылымның жеке білім салаларына — жеке ... ... ... ... — даму заңдылығы.
Классикалық жаратылыстану, жоғарыда айтқандай, ... ... ... ... ... жетілді". Қазіргі
ғылымның ... ... ... ең жаңа ғылыми-техникалық революциясының барлық білім
салаларына ... әсер ... ... ... және ... ... пайдаланудың кең өріс алуы және үшіншіден, математиканың ... ... ... ұшырауы, яғни математикалық танымның езінің
революциялық өзгеріске ұшырап, оның ... ... ... ... ... тууы. Ғылымдардың математикалануы нақты жеке
ғылымдардың ... ... ... өз ... да ... екі ... ... болып табылады.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік капитал5 бет
Мектепте оқылатын тарих пәні25 бет
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Стилистика және оның проблемасы4 бет
Томас Кун17 бет
Философия (лекциялар)150 бет
Экономикалық теорияның қалыптасуының негізгі кезеңдері7 бет
Экономикалық ғылым жүйесіндегі бухгалтерлік есептің орны3 бет
Ғылым және дін9 бет
Ғылым туралы пікірталастар: сциентизм және антисциентизм7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь