Вашингтон конференциясы және «Тоғыз держава келісімі»

КІРІСПЕ

І . ТАРАУ. ВЕРСАЛЬ БЕЙБІТ КОНФЕРЕНЦИЯСЫ
І.І. Париж бейбіт конференциясы
Париж бейбіт конференциясы (18 қаңтар . 28 маусым 1919 ж.)
І.ІІ. Ұлттар лигасының құрылуы

ІІ.ТАРАУ. ВАШИНГТОН КОНФЕРЕНЦИЯСЫ ЖӘНЕ «ТОҒЫЗ ДЕРЖАВА КЕЛІСІМІ»
ІІ.І. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі саяси және дипломатиялық күрес
ІІ.ІІ. Вашингтон конференциясы (1921 ж. қараша . 1922 ж. ақпан)

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
        
        КІРІСПЕ
Диплом жүмысының өзектілігі. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі
әлемді қайта реттеу мақсатында ... ... ... ... орны ... Соғыстың аяқталуы халықаралық дипломатия және
саясатта жаңа жолдың басталуына ... ... ... ... ... арасында дипломатиялық ... мен ... ... ... ... Соғыста жеңген елдер Версаль-Вашингтон
жүйесі бойынша халықаралық қатынасын бекіте түсуге қадам жасады.
Сонымен, бірінші ... ... ... ... бейбіт жолмен
реттеу проблемасы бойынша жеңген елдердің басшылары: Францияның премьер-
министрі Ж.Клемансо, Ұлыбританияның премьер-министрі Ллойд ... ... ... ... ... тарихта Версаль-Вашингтон жүйесі
деген атпен танымал болған халықаралық бейбіт конференция ... ... ... ... қабылдады. Бұл соғыстан кейінгі ұлы державалар
арасындағы дипломатиялық «шайқас» болды. Күн тәртібіндегі басты ... үшін ... ... ... ... ... империялардың
территориясын бөлшектеп, отарларын иемдену болса, Ұлыбритания үшін ... ... алып ... ... ... ... ал АҚШ ... бұл
Париж конференциясында Ұлттар лигасын құру және ... ... ... ... аяқталысымен 1918 жылы 11 қараша ... ... ... ... ... ... Фош ... бейбіт келіссөз
жүргізу мәселесі бойынша ... қол ... ... ... ... үшін бейбіт конференция 1919 жылы 18 қаңтар күні Парижде осыдан 48
жыл бұрын Германия империясының құрылғанына куә ... ... ... залында ашылды. Жиналыстың ашылу барысына сөз ... ... өз ... ... ... мен жаңа ... жол ... айтып өтті. Париж конференциясына 27 мемлекеттен делегаттар
келді, сонымен бірге 5 ... - АҚШ, ... ... ... ... конференцияда «бестіктер кеңесін» құрып, оған Франция
төрағалық жасады. Бұл ... ... ... ... ... ... соғыс өртін бастап, адамзат өміріне үлкен қайғы-қасірет
алып келген «Үштік одақ» державалары мәселесі бойынша ... ... Осы ... ... ... ... ... Франция
қаралар мәселенің көп жағын «немістерден өш алу» ... бұра ... ... жеңілген германия үшін бұлай «арттан соққы алулары» өте ауыр
қасірет болды. ... ... да ... ... бар еді, яғни сонау
Франкфурттан кейінгі француздардың немістерге деген өшпенділігі орынды да
еді. ... ... бұл ... АҚШ ... В.Вильсон барлық
халықтардың халықаралық тағдырлары мен ... ... ... ... ... ... ... қабылдау, мандаттық жүйе ... ... алға ... ... ... бастапқы кезде Франция мен
Ұлыбритания өкілдері қабылдаудан бас ... ... ... ... мен ... ... ... қоятын «жарғы» талаптары еуропалық
ұлы державалардың басты тізгін етіп ұстап отырған ... ... ... ... ... ... келмеді.
Сонымен, 1919 жылы Париж конференциясында көп жағынан оқшаулана берген
АҚШ мемлекеті енді (1921 аяғы -1922 ... ... ... ... ... Бұл конференцияда ең басты ... ... ... ... ... ... ... әлемді қайта реттеу мәселесі бойынша жүргізілген
Версаль-Вашингтон жүйесінің тарихта алар орны ... Бұл ... ... ... ... сол кездегі халықтың әлеуметтік-
экономикалық жағдайын, осы ... ... ... ... ... ... тарихшылары, экономистер, саясаткерлер өз
пікірлерін жазған болатын. Оған байланысты әртүрлі тұжырымдар да жасалынды.
Сол себепті біз өзіміздің ... ... ... "Версаль-
Вашингтон жүйесі" деп алдық.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Диплом жұмысын жазуда алдымызға
қойған мақсатымыз — ... ... ... ... әлемді қайта бейбіт
жолмен реттеуге бағытталған Версаль-Вашингтон жүйесінің халықаралық
сахнадағы ... ... білу ... отыр. Мұнда ұлы державалардың келіссөздер
шешімін ... ... ... ... ... мән-мағынасын анықтау
басты мақсаттарымыз болмақ. Осындай күрделі мәселерді ... ... ... ... ... ... ... соғыстан кейінгі
Париж ... ... ашу ... ... ... ... ... "ондық Кеңестің" шешімдеріне
анализ жасау;
• В.Вильсонның конференцияда Ұлттар Лигасын құру ... ... ... шиелестің етек алуын талқылау;
• Мандаттық жүйе, герман мәселесі, орыстар мәселесіне қатысты
іс-шараларды талдау;
... ... ... ... қабылдануына баға беру.
Біз диплом жұмысымызды жазу барысында өз мақсатымызға жету үшін тарих
ғылымында қалыптасқан талдау, ... ... ... әдістерін пайдаландық.
Жұмыстың тарихнамасы. Диплом жұмысын жазуда көптеген арнаулы зерттеулер
мен оқу-құралдары, деректік материалдар мен ... ... ... ... бітіру жүмысын жазуда бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Версаль-
Вашингтон жүйесінің саясатына қатысты ... ... ... ... ... ... Айта кету ... диплом жұмысына тікелей қатысты
конференция келісімдері: "Версальский мирный договор" /1/ және ... ... 121 ... ... ... /3/, ... ... /4/, "Хрестоматия по новейшей истории" 151, "Хрестоматия по
истории международных отношений" /61, "Внешняя политика Советского Союза"
III ... ... по ... ... и ... ... вопросам" /8/ тағы басқа көптеген еңбектер жарық көрген.
Осы құжаттық еңбектерде ... ... ... ... ... туралы көптеген мағлұматтар алуға болады. Сондай-ақ,
осы соғыстан кейінгі халықаралық сахнада өз ... ... үшін ... сала ... ... ... қайраткерлерінің
естеліктері мен заманхаттарын ... ... ... II ... 191,
Гинденбург П. /10/, Кейнс Д. /11/, Ллойд Джоржд Д. /12/, Пуанкаре Р. ... Ф. /14/, ... У. /15/, ... Э. /16/ т.б. ... ... ... ... кездегі Париж конференциясын ұйымдастыру жұмыстары,
оған қатысушы ... ... ... ... ... бірге, бейбіт ... ... ... "еуропалық ... ... ... ... туралы анализ жасауға болады.
Ал енді арнаулы зерттеулерге жеке-жеке тоқталып өтетін болсақ, бірінші
дүниежүзілік соғыстан кейінгі болған ... ... ... М. /17/, ... Д.П. /18/, ... Р.С. /19/ ... ... Бұл ғылыми зерттеулерден Париж бейбіт конференциясында ... ... ... ... ... бірге Ұлыбританияның
премьер-министрі Ллойд Джордж және ... ... ... ... ... жолмен реттеуге байланысты саяси-дипломатиялық идеяларына
анықтама жасалған.
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... Париж бейбіт конференциясының пленарлық мәжілісінде Ұлттар
Лигасын құру туралы ұсынысы талқыланды. Әрине, бұл Еуропада өз ... ... ... мен ... саясатына қайшы келуі әбден
мүмкін еді. Өйткені лига ... ... олар ... ... және ... ... іске алмауы да ғажап емес. Дегенмен,
Ұлттар лигасын құру идеясы іске ... оның ... да ... ... Лига ... сай бірінші рет мандаттық жүйе ... Осы ... ... ... В.В. /20/, ... Р.М. /21/, ... Л.Н. /22/,
Ходнев А.С. /23/ ғылыми еңбектерінің орны ерекше. Авторлар өз ... ... ... ... халықтар тағдыры мен мүдделерін
ортақ қып отырған бұл халықаралық ұйымның құрылу ... ... мән ... дүниежүзілік соғыстан кейін әлемде үлкен өзгерістер етек ала
бастады. Бұл әсіресе Еуропада жаңа ... ... ... еді. Осы ... ... ... В.И. /24/, Ванечек В. /25/,
Ефимовский Е.А. /26/, ... С.А. /27/, ... Ю.А. /28/, ... /29/ сынды ғалымдар өз еңбектерінде баян етеді. Бұл ... ... ... ... словак корольдықтарының бір ... яғни ... деп атау ... ... ... чехтар мен
славяндардың бірігіп - Чехословакия деп ... ... ... ... ... ұзақ ... дейін халықаралық шиеленісті, даулы аймақ
болып келгені көпшілікке аян. ... ... осы ... ... ... үлкен мағұлыматтар алуға болады. Айта ... бүл ... ... ... ... ... ұзаққа созылған үлкен
даулы мәселеге айналды /30/. Сонымен ғасыр басында басталған ұлттық мәселе
туралы тамаша ... де бар /31 ... ... ... ... ... елдердің
мәселесін талқылауда аянбай жұмыс істеді. ... отын ... ... ... ... ... ... және саяси
жағдайы адам айтқысыз күйге түсті. Германия үшін ... ... ... ... ... репарация мәселесі де үлкен ауыр
болып тиді. Одақтастарға төлейтін шығын неміс ... ... ... Әрине бастапқы кезде неміс үкіметінің басшылары елдің ішкі саяси
және экономикалық әлсіреуін және елдегі революциялық ... алға ... ... бас ... та ... ... ... мәселе одақтастардың
көңілінен шыға қойған жоқ. Әсіресе Франция мемлекетінің. ... ... ... ... ... барған жоқ. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін
адам айтқысыз табысқа қол жеткізіп, "кредитор" ... ... ... ... де өз ... аяған жоқ. Бұл мәселе төңірегінде Кобляков
И.К. /32/, Клейменов Е.Н. /33/, Сидров А.Ю. /34/, ... А.И. /35/ ... ... ... ... ... ... кіріспе, екі тарау, қорытынды және
пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... жөне ... шолу жасалды.
Бірінші тарауда - бірінші дүниежүзілік соғыстан ... ... ... ... мәселесі бойынша Версаль конференциясын шақыру ... ... ... ... ... арасындағы
шиеленісті мәселе, ... ... ... мен ... арасындағы
қайшылықтар мен саяси дау туралы болды. Сөйтіп, бұл тарауда Париж бейбіт
конференциясының ашылуы мен ... ... ... Ұлттар лигасын
құру идеясы, мандаттық жүйе, территория мәселесі, отар ... ... ... репарация, контрибуция т.б. сында мәселелер жан-
жақты қаралды.
Екінші ...... көп ... мәселеге араласа алмай қалған
Америка өз ... ... ... ... ... ... ең ... қаралған проблема қарусыздану мәселесі болды. Әрине
мұнда тек АҚШ, Ұлыбритания, Жапония, Франция, Италия ... ... ... ... қысқарту, жаяу әскер санын қысқарту, сүңгуір
қайық санын көбейтуге тыйым салу т.б. ... ... ... ... мәселе осы Вашингтон конференциясында көтерілген болатын.
Ең соңында диплом жұмысымызды қорытындылай келе Қазақстан көлемінде
табылатын кеңестік, шетел және қазіргі жаңа ... ... ... жүйесінен көптеген мәлімет беретін әдебиеттер тізімін бердік.
І - ТАРАУ. ВЕРСАЛЬ БЕЙБІТ ... ... ... ... ғасырдың соңында еуропалық ұлы державалардың арасында қайта
топтасы процесі басталды. ... 1882 ... ... герман-италия-австрия,
яғни Үштік одақ құрылған болатын. Ал келесі Үштік келісім - Англия, Франция
және Ресей көпжылдық шиеленістен кейін бір-біріне жақындай ... ... ... еш келісім шартсыз формальды түрде ғана болды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс ... ... ... ... ... әкелді.
Онда тек адам шығынының өзі 10 ... қаза ... мен 20 ... ... қүрады. Соғыс жағдайында германдық блоктан 20 млн.-
ға жуық адам көшірілді. Ал Антантада бұл көрсеткіш - 48 ... ... ... ... үшін соғысушы елдердің барлық материалдық
шикізаттары ... Адам ... ... ... ... ... өзін ... белшесінен батырды. Осындай қымбат жеңіске қолдарын
жеткізген Антанта елдері соғыстан кейінгі әлемнің тағдырын өз ... /1,12/. ... мен ... блогының арасындағы келісім 36 ... Осы ... ... Германия бес рет өз пайдасына келісім жасау
жағын ұсынып бақты. Мүндай жағдайға Антанта ... ... ... ... Оның ... емес ... ... күтеміз», деген болатын. Әрине
іс Вильсонға қарап тұрған жоқ, өйткені ол ... ... ... де ... тек 1918 жылы 13 ... күні ол ... ... Тағы бір халықаралық
мәселе, жеңімпаздар әлем талаптарын талқыға салуға әлі дайын емес еді.
Германияға қарсы соғысқан үлкенді ... 27 ... ... ... ... ... Әртүрлі мәселелерге анықтамалар жасады, баяндама
қолхаттарын құрастырды, ... мен ... ескі ... және
дипломатиялық қүжаттардан осы мәселелердің негіздемесін жасау ... ... ... өз ... жеке ... ... ... Югославия және Грецияның жағдайы да осындай күйде ... ... ... ... ... болды. Екі державаның арасында
тынбай дипломатиялық курьерлер жүрді. ... ... және ... мен ... ... ... ... келісімнің кейбір баптары
қауіпті шиеленістер туғызды. Болып жатқан жағдайға байланысты жасалған
құпия келісімдер мен ... ... ... тарап отырды /20,145/.
Англия мен Францияны бәрінен бұрын Түркия иелігінің жағдайына қатысты
мәселе мазаландыра түсті, яғни ол 1916 жылы ... ... ... ... ... бекітілуі тиіс болатын. Танымал болғандай, италиян
құпия келісімі туралы естіп бір жылға жуық ... ... өзін ... бөлу ... ... талап етумен болды. 1917 жылы сәуір
айында Ллойд Джорджға Таяу Шығыста итальяндықтардың көмегі ауадай ... тап осы ... ол ... ... мен ... ... ... берем
деп уәде берді. Сонымен Сен-Жан-де-Мориенн келісімінде де ағылшындар мен
француздар ... ... ... деп ... ... Алайда, бұл
әлі жеткіліксіз болды. Олар ... мен ... ... ... жер ... ... қолға алды /2,45/. Келіссөздер
1917 жылдың тамыз айына дейін ... ... ... келісімді тек Ресей
келісімін бергеннен кейін ғана өз күшіне ... деп ... ... жағдайы мәз емес еді ондағы Уақытша үкімет 1917 жылы қазан айында
жойылды. Енді қайта сұрақ туды, яғни ол ... ... ... ... ... ... пе? Бұдан кейін келіссөздер тоқтамай жалғаса
берді, тек Германия жеңілгеннен кейін ғана күн тәртібі өзгеріп шыға келді.
1918 жылы ... ... ... ... ... ... ... мақсат
Сен-Жан-де-Мориенн жерінде жасалған келісімнің күшін жою ... ... ... ... ... ... ... Килики және Сирияны Франция
мүддесіне беру туралы мәселені көтерді. Ллойд Джордж осы кезде Клемансоға
қарсы жүрді, ... өз ... ол ... ... үшін ... және
Палестинаны қалдыруда ұсынған болатын. Ұлыбритания мен Франция арасындағы
құпия келісімдер 1918 жылы 2-ші және 3-ші ... ... ... ... ... ... ... күйге тап болды. Өйткені Италия өзіне уәде
етілген Смирнаны талап ете бастады. Осыдан ... ... ... ... өрши ... десе де ... ... арасындағы одақтық келісім: «вместе бить, врозь идти»
деген принцип бойынша ... ... ... ... арасындағы шиеленіс
бірте-бірте өрши түсті десе де болады. Мұны бәрінен ... ... ... ... ... Көп жылдарға дейін дипломатия тарихшылары
Антантаның шешімдеріне көңілдері толмай келгені белгілі. Өйткені соғыстан
кейінгі ... ... ... ... жоқ ... болатын. Бүған
немістердің өздері де ат салысты, олар Германияны ... ... ... ... ... бірге Антантаның жақтастары да
бейбіт талаптарға келіскен жоқ. Сөйтіп, ... ... ... ... жуас қойдай қылып көрсетті. Ал бұл ... ... ... ... соң ... қайта бастаудан тайынбады. 1918 жылдың
желтоқсан айында Германияның Жоғарғы Қолбасшылығы ... ... ... бел ... ... оның ... бір бөлімшесі тұтқынға түскен жоқ.
Осыдан кейін Германияның билеуші топтары жеңіл дем ... ... ... ... іске ... ... ... бұрынғыдай емес еді: олар
революция әсерінен тез басылып кетті. Дегенмен, армия ... ... ... ... ... көрсете аламыз деп жеңімпаздарды қорқыта алардай
қауқары бар еді. Әскердің бір бөлігі революциялық толқынның ... ... ... ... ... ... ... армия Берлинге
кірмей тұрып қарусыздануын талап етті, ал армия басшылары болса ең бірінші
Берлиндегі жүмысшылардың қарусыздануын ... ... Осы ... армия
басшыларының ұйымдастыруымен Германияда ерікті армиялар да ... ... айта ... болсақ Росбах, Лютцов, Эппа, Эрхард ... ... ... және тағы ... ... жасақтар болды. Осы ерікті
жасақтадың барлығы Германиядағы революцияны басу үшін күресуге дайындалып
жатты. Осы кезде ... ... ... ... жағдай өрши түскен
жағдайда оның басқа елдерді жай-күй қалдырмайтынын айтумен болды. ... ... ... мен ... ... ... ... келісім жасау
талаптарын қарастыра бастады. Ол кезде Германия әлі ... ... ... болатын, сонымен бірге басқа мемлекеттерден тасымалдаған
құнды заттарды да қайтарып үлгерген жоқ, су асты қайықтары мен оқ ... де ... ... ... ... ... ... болды.
Бұл аз болғандай, Германия су асты сүңгуір қайықтарын жасау ісін әлі де
тоқтатқан емес, ... ... ... ... ... ол барлық су асты
сүңгуір кемелерін тапсыруға ... ... ... ... 64 кеме
жасалып жатқан болатын. Сонымен бірге Германия локомотив пен вагондарды ... ... ... жоқ, ... ... өзі техникалық жағынан
істен шыққан болып шықты. Гофманның күнделік жазбаларындағы хабарламадан
үзінді ... ... «Я ... что пока ... не ... ... что делается у нас, иначе она давно потребовала бы, ... ... ... Антанта все еще полагает, что у нас ... ... и что мы ... с ними комедию» /30,26/.
Дегенмен бейбіт келісім уақыты таяп ... Осы ... ... белгіленген уақытын кейінге шегеру туралы Антантадан ... ... Бұл ... ... ... ... ... болатын. Неміс әскерилері мүны тиімді пайдалануға кірісті, яғни
Англия Берлин үкіметімен санасқысы да ... етіп ... ... делегациясымен қайта кездескен мәжілісте Гинденбург бейбіт
келісімді кейінге қалдыру талаптарын орындаған күнде, ол мына ... тиіс ... баса ... ... оң жағалауындағы бейтарап аймақ
жойылады; Шекара Рейн ... ... жөне ... мен оккупациялық
аймақтардың арасында байланыс сақталып қалуға тиіс; оккупациялық армия саны
қысқартылуға және ... ... ... ... 1918 жылы 12 және ... ... германдық делегация Фошпен келіссөз жүргізді. Маршалдың
қарсылығын ескере ... ... ... байланысты Эрцбергер хабарлады,
яғни берілген уақыт өте қысқа, ... ... ... ... азық-түлік
беру уәдесін де орындаған жоқ деп баса айтты. ... ... ... ... ... де айта ... армия мен ел өте ауыр күйде тұр,
мүмкін төңкеріс болуы да ғажап емес деді. Мүны Фош тек айғақ ... ... Трир ... ... ... келісім тағы бір айға ұзартылды,
яғни 1919 жылдың 13 қаңтарына /19,241/. Жаңа кепілдеме ... ... оң ... ... ... ... ... алды, ол кельндік
көпір мен голландтық шекараны жалғастырып түрған территория болатын.
Оккупацияға дейін алты ... ... ... беріп үлгерулері керек болатын,
әрине мүндай талапқа Германия көнді.
Сөйтіп аяқ асты одақтастар Данцинг пен Вислаға өтетін еркін жолға ие
бола кетті. ... ... ... ... ... ... қолға
алынды, яғни ол Францияда жасақталған болатын. Одақтастар поляктар мен
болыпевиктер ... ... үшін ... ... бастады, дегенмен
немістер мұны өз қолдарына алуды жөн көрді; одақтастардан ... ... олар ... ... жүргізе бастады. Сонымен бұл жөнінде
Гофман өз күнделік жазбаларында ... деп ... «У нас были ... переговоры с поляками. Они предлагают удержать ... ... если мы ... им провести войска на Варшавы в Вильно. Я
всецело за это, так как наши войска не ... ... ... Как ... я еще не знаю» /14,27/.
Бір айға созылға бейбіт келісім тағы да жетпей қалды; ал осы ... ... ... ала ... жүргізген жоқ. Ал бұл кезде Франция
асыққан жоқ, немесе бейбіт келіссөз Фошты армияны таратып жіберуге ... ... ... ... ... қару ... ... рұқсат береді.
Сонымен жаңа ұзарту керек болды, өйткені осы кезде Германияда ... ... ... болатын; Берлинде Эрцбергерге вокзалға бару үшін жаяу
баруына тура келді, аудан көшелерінде күрес болып ... еді. 1919 жылы ... ... ... делегация өкілдері герман Жоғарғы
қолбасшылығымен кездесті. Кейбір мәселелерді ... ... ... ... ... ... алу үшін жеңімпаз елдерден Германия әскери
басшылары көмек сұрады. Олар тіпті, ... ... ... ... ... де ... ... келісімді ұзартуға байланысты ... ... Фош ... ... және вагондар және 58 ауыл
шаруашылық машиналарын бермегені үшін ... ... ... етті.
Сонымен бірге, маршал Германиядағы орыс әскери ... ... ... ... одақтастар комиссиясы Германияға тез арада Солтүстік Франция
мен Бельгидан тасымалданған мүліктерді қайтаруды ... ... ... және Еуропаның басқа елдеріне азық-түлік жеткізу үшін ... ... ... талап етті. Бүған жауап беру үшін немістерге 24 ... ... ... ... ұзартуды сүрады; ол барлық баптарға ... ... ... өз ... ... жоқ. ... Эрцбергер
енді бұрынғы сынақтан өткен ... ... ... германдық
өкілетті мамандар одақтастарды революциямен қорқыта бастады, сонымен ... ... ... үшін өз ... бас ... жоқ.
Осы кезде Германиядан ақпарат келіп түсті, яғни армия Берлинге кірді
және жұмысшыларды қарусыздандыру ісін бастап жатыр. ... ... ... ... Карл ... пен Роза ... өлтірілгенін
естісімен маршал Фошқа қарай асықты. Бүлтуралы Эрцбергер өз мемуарында
былай деп ... «Я ... в 11 ... к маршалу Фошу на вокзал, где
сообщил противникам только что полученное ... ... на ... глубокое впечатление. Я тотчас ... что ... ... до 1 ... 1919 г. ... ... бы ... сельское хозяйство и сделала бы невозможной будущую
жатву» /31,28/.
Дегенмен бұл жолы да Фош өз ... ... жоқ, ол ... машиналарының 50 пайызы тез арады жеткізілсін деп сөзін ... ауыл ... ... тасымалдану уақытының соңы 1 мамыр болып
белгіленді, алайда мұның өзі «принцип» ... ... еді. ... ... ... да ... тура ... күй кешті.
1919 жылы 16 қаңтар күні Германиямен болатын бейбіт келісім тағы да ... ... яғни 1919 ... 17 ... ... белгіленді. Фоштың
талаптары да қабылданды: немістер өздерінің барлық сауда флотын Германияны
азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін ... ... тура ... ... ... болғандай бейбіт талаптарды айқындай түсті.
Бұл талаптар дәлірек айтқанда алдын ала даярланып ... ... Ол ... ... ғана ... отырды. Француз үкіметі германияны
бөлшектеп ... ... ... Олар германияны сонау алысқа апарып
тастауға дайын тұды, яғни ... ... ... бейбіт келісіміне.
Өйткені осы уақытқа дейін Франция басшысы Клемансо өзінің әр ... ... ... тастамай айтып жүруі де тегін болған ... ол ... қол қою ... да ... ... ... болды.
Сонымен Францияның Германияға деген шынайы көзқарасы қандай болды? Мүны
1917 жылы ... ... ... мен ... ... ... ... арқылы ғана білуге болады, яғни патшалық тақтан құлар алдындағы
оқиға болатын. Мұнда Ресей француздардың жоспарына өз ... ... ... егер Франция патшалық Ресейге Константинопольді алуға және батыстық
шекара ретінде Ресейге шығанақтарды толық игеруіне уәде ... ... ... ... ... ... ... пен лотарингияны және бүкіл тас
көмір бассейіні болып тұрған Саар даласын алды. Германия ... ... ... ... сол ... ... ... Германиядан
бөлініп қалды, сөйтіп олар автономиялы және бейтарап аймақтарға айналды.
Бұл территорияларда Франция өз әскерлерін ұстап тұрды, яғни ... ... ... ... ... біткен соң ғана кетеріне уәде берді.
Әрине бұл өмір бойғы оккупация емес, сондықтан Германия жағы ... ... да ... Бұл ... ... ... ... газет
беттерінде жарияланған соң көпшіліктің наразылығын тудырғаны да рас. 1917
жылы 19 желтоқсанда ағылшындардың сыртқы ... ... ... Қауым
палатасында берген хабарламасында: «Мы никогда не давали ... ... ... ... Никогда мы не желали этого, никогда не покровительствовали этой
идее» /35,28/. Ал осы ... ... ... ... бәрі ... ... шығарған ісі деумен болды. Дегенмен Рейнмен ... ... ... күн ... ... түскен емес. Бұл
мәселені әсіресе француз ... ... ... Сонымен 1919 жылы 19
сәуірдегі маршал Фоштың «Тітез» газетінің корреспонденттеріне ... ... ... ... ... ... ... картадғы Германия
мен Францияның арасындағы ... ... ... ... ... Яғни маршал Фоштың пайымдауынша: «Здесь никаких естественных
преград вдоль всей ... ... ... мы должны будем удерживать
немцев, если они ... ... на нас? Нет! ... Здесь! Здесь!» — деген
болатын /17,29/. Алайда Рейнмен арадағы шекара Францияның алдағы ... әлі де ... шеше ... жоқ. Бүл екі ... ... ... халықаралық саяси байланыстарды бақылап тұру үнін ... ... ... іс-шараларға кірісе бастады. Бұл үшін оларға өздеріне жақын
елдер, яғни ... мен ... ... ... ... ... сөйтіп,
бұған қоса Румыния мен Югославия мәселесін де жақсарта түсу франция үшін өз
жағына тиімді болары ... ... ... ... ... ... француздықтар Германияға экономикалық көмек
көрсету мәселесін кейінге қалдырумен де өз ... ... ... ... ... Африка мен Түркия жеріндегі отарлары есебінен Францияның
отарларының саны да ... өсе ... ... ... Осы жоспарды іске асыру
үшін, яғни Орталық бізге белгілі Шығыс Еуропаны, Балканға ену, ... ... ... ... ... ... ... беделінің арта түсері
даусыз еді. Осының бәрін ... ... ... ... ... кірісті. Клемансоның пайымдауынша: «...бұл бейбіт конференция, яғни
басқа келісімдер сияқты соғыстың жалғасы болып қала бермек...» - ... ... ... (18 ... - 28 ... 1919 ... болатын бұл бейбіт конференцияға мыңнан астам ... ... ... үлкен көлемдегі қызметкерлер бастап алып жүрді: ... - ... ... ... ... ... және тағы басқалар-аудармашылар, хатшылар, стенографистер,
машинисткалар ... ... да ... ... ... өз
оққағарларымен келсе, Ұлыбританиядан Ллойд Джордж тап солай болып келді.
Конференцияға қатысу үшін ... ... ... өзі басқа да
ақпарат алушылар мен суретке түсірушілерді есептемегенде ... ... ... ... ... бөлек бұл бейбіт конференцияға ... ... отар ... кіші ... және ... ... қоғамдық ұйымдардың де бірқатар өкілдері шақырылды. ... 12 ... күні Кэд ... ... ... істер
министрлері, яғни бес басты дердаваның көмекші ... ... ... ... ... қүрып отырған француздық сыртқы ... ... ... жұмысын анықтап алу мәселесі туралы ұсынысын
жасады /20,78/.
Мұнда ең ... ... ... яғни ... ... ... мәтіндерді анықтау үшін конференцияның қай тілде жүргізілуі туралы
сөз қозғалды. Клемансоның ұсынысы бойынша бұрындары ... ... ... ... енді оны ... еш ... жоқ деп ... Ал Ллойд Джордж болса ағылшын тілін ұсынды, өйткені жербетінің
жартысы осы ... ... ... стандартты тіл ретінде француз және
ағылшын тілдерін белгіледі.
Тіл ... ... соң, енді ... ... ... ... ... Бұл өте күрделі болды, өйткені барлық 27 ұлт ... ... ... ... мен ... ... алға
татқан болатын. Бүл мәселені шешу үшін ... ... ... ... ... табан тіреген мәселе Вена конгресінің ұйымдастырылуын еске
алды. Сондықтан бұл жерде сол үлгідегі сияқты етіп ... ... ... ... қолға алды. Ал Клемансоның ұсынысы бойынша ең
алдымен ұлы державалардың пікіріне назар аудару ... ... до сих пор ... ... того ... что ... ... соглашение, в силу которого пять великих держав сами ... ... ... чем входят в зал заседаний конференции. В случае
новой войны Германия бросит все свои армии не не Кубу или ... а ... ... ... ... ... ... я требую, чтобы мы держались
принятого предложения; оно сводится к тому, чтобы происходили совещания
представителей пяти ... ... ... и, ... ... ... важных вопросов. Обсуждение второстепенных вопросов должно быть
до заседания конференции предоставлено комиссиям и комитетам» /30,3/. ... ... ... ... ... жеке тәуелсіз мемлекет ретінде
қарауды талап етті. Мысалы Канададан келген ... « ... ... ... бар» деп ... ... Ал ... мұндай аз ортада
конференцияның мәселесін талқылауға ... ... ... ... ... ұсынысын құптайтынан жасырған жоқ.
Сонымен ұзаққа созылған талқылаудың аяғы француздардың ... ... оны ... ... ... ... қатысушы барлық
мемлекеттер төрт категорияға бөлінді.
Біріншісіне соғысушы ... ... - АҚШ, ... ... ... және Жапония. Бұл мемлекеттер конференцияның ... мен ... ... ... ... ... соғысушы державалар - Бельгия, Бразилия, британдық
доминиондар және Үндістан, ... ... ... Геджас, Гондурас,
Қытай, Куба, Либерия, Никарагуа, Панама, Полыпа, ... ... ... Чехословакия республикасы болды. Олар конференцияның өздеріне
қатысты жақтары бар ... ғана ... тура ... ... ... ... герман блогымен қарым-қатынасын үзген
державалар - Эквадор, ... ... және ... ... ... да өздерінің елдеріне қатысы бар ... ... ... ... ... ... бұрын соғыс кезінде барлық бейтараптық саясатты
үстанған ... мен ... ... ... Олар конференция талабы
бойынша ауызша немесе жазбаша ... ... ... ұлы ... ... ұсыныстарын білдіре алатын болды. Ал Германия мен ... ... еске де ... жоқ ... ... ... ... өкілдер былай белгіленді: АҚШ,
Британ империясы, Франция, Италия және ... ... бұл ... бес ... ... жіберді; Бельгия, Барзилия және
Сербия - үш делегаттан; Қытай, ... ... ... ... ... және Чехословакия республикасы екі делегаттан жіберді; Британ
доминиондары (Австралия, Канада, Оңтүстік ... және ... яғни ... екі ... ... тиіс болды; Ал қалған барлық мемлекеттер тек бір
делегаттан жіберулеріне ... ... Ал ... ... ... ... Ресейге қатысты мәселе қаралған кезде ғана қанша ... ... ... деген болатын.
Бейбіт конференцияның бағдарламасына сәйкес мұны, яғни конференцияны
Француз республикасының президенті ... ... тиіс ... ... осы ... ... Кеңесінің министрі уақытша басқара тұрады.
Хаттамаларды толтырып отыру үшін басты бес державадан ... ... ... Одан әрі ... ... ... ... қалай ұсыну керектігі т.с.с. жұмыстар жүйесі анықталды.
Сонымен конференцияда қатысушы елдердің категорияларға бөлінуі жөне
елдер ... ... бөлу ... жұмыстар бейбіт келісім жұмысын қиындата
түсті. Бастапқы кезде бұл ... ... ... яғни бес ... ... мен сыртқы істер министрлеріне ... ... - ... ... және ... Лансинг, Франциядан -
премьер-министр Клемансо және сыртқы істер министрі Пишон, Ұлыбританиядан -
премьер-министр ... ... және ... ... ... ... ... премьер-министр Орландо және сыртқы істер министрі барон Соннино,
Жапониядан - барон Макино және ... ... ... Ал қалған өкілетті
делегаттар конференцияның пленарлық ... ғана ... яғни ... оның ... жеті рет қана ... /3,45/. ... бағдарламасы
бекітілді.
Германиямен бейбіт келіссөзге қол қою үшін болатын конференция тап сол
күні, яғни 1919 жылы 18 ... 48 жыл ... ... империясының
құрылғанына куә болған Версаль сарайының Айналы залында ашылды. ... ... сөз ... ... ... өз ... ... кінәлілері
мен жаңа соғысқа жол бермеу мәселесін айтып өтті.
Сонымен бірге Пуанкаре ... ... ... тағы ... ... мұны бастапқы кезде ешкім қолдай кеткен жоқ. Дегенмен, үлкен
елдердің делегаттары Францияның бұл ... ... да ... өз ... ... ... Вильсон бірінші кезекте Ұлттар
Лиғасын құру мәселесін алға тартты. Кеңестің ... ... ... ... жоқ. ... олар ... ... жарғысынан бас тартқан еді, яғни
ондағы басты мәселе территориялық және қаржылық проблема жүйесіне ... ... еді. ... ... пленумы бағдарламаны бекітті, ол
бойынша конференцияның ... - ... ал ...
Лансинг, Ллойд Джордж, Орландо және Сайондзи ... ... ... күн бойы ... ... ұзаққа созылған пікірталасы болды. Вильсон
Ұлттар ... мен ... ... ... жүруі керек деп түрып алды. Ал Ллойд
Джордж болса ... ... мен ... келісім жарғысын бекітуге ғана
келісті. Франция болса Ұлттар Лигасы мен ... ... ... ... жоқ ... ... болды. Дегенмен француз жағыныкі
дұрыс еді, өйткені лига мен келісім екеуі екі түрлі мәселе. ... ... ... үшін ... ... ... деп ... Сонымен 1919 жылы
17 ақпан күні Германиямен бейбіт ... қол ... ... ... маршал Фош қолында болды. Алайда ... ... ... Германиямен келіссөз жүргізу жұмыстары әлі жалғаса
бететінінен ... ... ... ... ... енді ... болатын. Маршал Фош 14 ақпан күні ... ... ... ... ... ... ... рет қол қойылды. Фош
немістерден бұрынғы ... ... ... ... ... бірге Фош
Германия жағына Познандағы, Шығыс Пруссиядағы және ... ... ... ... ... ... ... етті. Және бұл жерлерді
неміс әскерлерінен тез ... ... ... қаралды. Бастапқы кезде бұл
талаптар Вильсон ұсынысына қайшы келген жоқ. Ал шындығына келгенде бұл жаңа
талаптар ... ... ... мен Силезияны немістерден тазарту деген,
яғни Франция мұны поляктарға беруді ойластыруда дегенмен бірдей еді. ... ... ... бұл ... ... шықты. Оның айтуынша
Германия әскерді таратып болайын деп ... ... ... ... ... 200 мың ... ғана қару бар. ... Эрцбергер Германияның одан
әрі қарусыздануына үзілді-кесілді ... ... ... ... ол ... ... ... да талап етті. Ол Германияға азық-түлік жіберу
керек екенін де Фошқа ... ... және 1871 жылы ... ... ... ... аш ... Париж халқына азық-түлік жібергенін
де баса айтып, ескертті.
Ал осы кезде Фоштың жаңа талаптары Берлинді ... ... ... ... ... ... ... кетуге бел буды. Дегенмен
осы кезде Берлинда АҚШ-тың ресми емес өкілдері болатын. Герман үкіметінің
басшылары ... ... ... ... берген мәліметі
бойынша: яғни ... ... ... ... ... ... жоқ, ... ол поляктар пайдасына ... ... ... ... бейбіт келісімі талабы бойынша Германия Францияға Эльзас ... 1870 ... ... ... және Рейн ... ... ... қайтарып берем деп міндет алды. Саар тас көмір бассейіні де
Францияның жеке ... ... ... ол жерді басқару 15 жылға Ұлттар
Лигасына берілді. Рейннің сол жағалауын да 15 жылға ... ... ... ... 50 шақырым территория түгел әскерилерден тазартылды.
Эйпен мен Мальмеди айналасында плебисцит жүргізілді, нәтижесінде бұл жерлер
Бельгияға өтіп кетті. ... ... ... да тап ... Бұл ... Дания қүрамына берілді. Германия Чехословакия мен
Польшаның тәуелсіздігін мойындады, және ... ... ... ... оңтүстігіндегі Гульчинск ауданынан, Померанияның ... ... ... ... иен ... ... бір ... мүддесі үшін бас тартты. Жоғарғы Силезия тағдыры плебисцит арқылы
шешілмек болды. Данцинг ... ... ... ... ... берілді,
сөйтіп бұл жер «еркін қала» деп жарияланды. Ол Полыланың Кедендік жүйесіне
енгізілді. Сондықтан Польша Данцинг ... ... ... ... ... ие ... ... Германиядан территориясының сегізден бір бөлігі, жергілікті
халықтың он екіден бірі кетті. ... ... ... ... ... және Франция мемлекеттері Камерун мен Тогоны өзара
бөліске салды. Оңтүстік-Батыс Африкадағы неміс ... ... ... Австралия - Жаңа Гвинеяны алды, ал Жаңа Зеландия - Самао
аралына ие болды. Шығыс ... ... ... көп ... ... ... бір бөлігі - Бельгияға, ал Кионга үшбұрышы -
Португалияға берілді. Германияға тәуелді болған, экватордың ... ... ... ... ... және ... ... Жапонияның иелігіне айналып шыға келді.
Германияда жалпыға бірдей ... ... ... Өз еркімен
жасақталған армия саны 100 мың адамнан аспауы және оған ... ... 4 мың ... аспауы керек болды. Армияның Бас ... ... ... ... ... оқ ... ... крейсерлер, мина
ұстайтын кемелер, мина алып жүретін кемелер, және су асты кемелерін ... ... Ал ... бар ... ... ... ... немесе
қирату үшін берілді. Германияға қандайда бір әскери немесе теңіз авиациясын
ұстауға тыйым салынды. Алайда Германия оккупациядан босатылды.
Бейбіт конференцияның ... ... ... ... ... комиссиясы 1921 жылдың 1 мамырына ... ... отыз жыл ... контрибуция суммасын анықтау керек болды.
Германия Одақтастарға 20 миллиард марканы алтынмен, тауармен жөне ... ... ... ... бірге суға батырып жіберген
кемелердің шығыны үшін Германия одақтастарға өзінің 1 600 ... ... ... ... міндетті болды, яғни 1 мың тонна кеме, балық аулау
кемелері, және бес жыл бойы ... ... 200 мың ... ... ... ... міндетті болды. Ал 10 жыл бойына Германия Францияға
140 млн. Тонна тас көмір жеткізіп тұрады, ... ... -80 ... - 77 млн. ... ... ... өзінің химиялық және бояу
заттарын, азық-түліктің төрттен бір бөлігін ... ... ... ... ... ... Либерияға, Мараккоға, Египетке өз құқығын жойды,
сонымен бірге Мароккоға Францияның, ал ... ... ... ... ... қатар Түркия және Болгариямен
арадағы келісімді мойындауына да тура ... ... ... ... Ресейге де реперация төлеуге міндетті болды/25,65/.
Сен-Жерменде, Нешде және ... қол ... ... ... ... соң жеңген елдер енді Германияның
одақтастарына қарай бұрылды. 1919 жылы 10 ... күні ... ... ... ... қол қойылды. Бұл келісім бойынша
Австрия Крайна мен Каринти, Кюстенланд және Оңтүстік ... ... ... ... ... керек болды. Ал Югославия болса Крайнаның ең
үлкен ... ... ... ... жөне Оңтүстік-Шығыс Каринтияны
алды. Клагенфуртта плебисцит өткізу ... ... Ол өз ... ... ... ... ... берді. Чехословакия құрамына
Богемия, Моравия, төменгі Австрияның екі қауымы және Силезияның бір ... ... енді ... бірігуге тыйым салынды. Сонымен бірге
Австрия 30 мың армия ұстауға құқық алды. Өзінің ... және ... ... ... одақтастарға берді. Габсбургтер империясы өз өмір сүруін
тоқтатты.
1919 жылы 27 ... күні ... ... ... соң, бейбіт
конференциядағы болгарлық делегациялар дәлелдей түсті, яғни ... ... ... ... ... ... ... Нейиде Болгариямен бейбіт
келісімге қол қойылды. Румыниямен арада достық байланыс орнатылды. Болгария
өзінің территориясының бір бөлігін ... ... ... ... ... ... ... оны Герецияға берді. Бүл Болгарияның Эгей теңізіне
шығу ... ... ... ... ... ... ... барлық әскери және
сауда флотын одақтастарға беруге ... ... және ... ... франк контрибуция төлеуі жүктелді. Болгарияның қарулы
күші тек 20 мың ... ... ... ... ... ... ... Венгриямен бейбіт келісім
жасалды. 1920 жылы 4 маусымда Версальдағы ең ... ... ... ... ... қол ... ... мен Прикарпаттық Русь
Чехославакия қүрамына берілді. Хорватия мен словения Югославия қүранына
кетті. Румыния трансильвания және ... ... ... ... ... ... ... аспауы керек болды. Венгрияның теңізге шығу жолдарының бәрі
жабылды. ... ... ... өз ... ... Сонымен Венгрия
жерінің 70 пайызы, ал халқының жартысына ... ... ... ... ... жылы ... халықаралық қатынастар тарихындағы жаңа үлгідегі
халықаралық ұйым - Ұлттар Лигасының құрылуы, әлемдік саясаттағы ... ... ... ... ... ... ... құрылу процесі әлемдік дамудың ... ... яғни XIX ... соңы мен XX ... ... ... ... және мәдени өмірінің интернацияланудың ағымын көрсетті.
Халықаралық ұйымның құрылу процесі сол ... ... ... ... күшеюінің тікелей салдары емес еді. Халықаралық
ұйым біртіндеп дамып, көпжақты кеңестерден, ал ... ... ... мен ... ... көбіне ғылыми, діни, кәсіби
сипаттағы алғашқы халықаралық ұйым құрылды. ... олар ... және ... еді. Бүл ... ... түсініксіз болды. Осы халықаралық
ұйымдар ұлттар арасындағы әріптестіктің әлі ... ... ... ... ... 1919 жылы 25 ... Париж бейбіт
конфренциясының пленарлы отырысында В.Вильсонның жетекшілігімен Ұлттар
Лигасының жарғысын жасау үшін арнайы ... ... ... ... ... Ұлттар Лигасы Жарғысының жобасы конфренцияда қолдау тауып
1919 жылғы Версаль бейбіт келісім шартына және ... ... ... ... ... ... ... /11,78/. Жарғыға Лиганың бастапқы 31
мүшесі қол қойды: АҚШ, ... ... ... Франция, Канада,
Автралия, Оңтүстік-Африка Одағы Жаңа Зеландия, Үндістан, ... ... ... ... Греция, Галтия, Гиджас, Гондурас, Либерия,
Никарагуа, Панама, Перу, ... ... ... Чехословакия,
Югославия, Аргентина, Чили, Дания, Норвегия, Испания, Парагвай, ... ... ... ... ... ... ... АҚШ сенаты
Версаль бейбіт келісімін ратиодинациялаудан бас ... Бұл ... сол ... ... ... отырған Вильсонның революциялық
қозғалыс және АҚШ-тың әлемдік ... ... ... ... ... ... Лигасындағы Англия мен Францияның беделінің басымдылығы Американ
империализімінің экспансиясына кедергі болады деп санады. Сондықтан ... АҚШ үшін ... ... тыс қалу ... деп ... ... құру ... АҚШ-тың мүддесінің құралы болады деген
мәселе туады. АҚШ ... ... Лига ... ... ... ... мақсатында қолданғысы келді, яғни Вудор Вильсон Ұлттар лигасын АҚШ-тың
әлемдік үстемдігін ... ... ... қарастырды,және тағыда бір
мақсаты ол Англия Францияға қарсы ... үшін ... ... Ал, ... топтары Ұлттар лигасын Еуропалық мемлекеттер арасындағы арбитр
рөліне жол ашатын «күштер балансы» ... ... ... ... ... олар ... бір мемлекеттің күшеюіне жол бермес еді. Сонымен
қатар олар Лиганы, ықпал ету аймағымен ... ... ... ... ... қалу мақсатында ұлы державалар блогы, ірі ... ... ... ... ... ... қарастырды.
Ұлыбританияның Ұлттар ... ... ... ... ... ... ... берді және оның теңіздегі ... ... ... жол ... Әрине Британ империясының бұл жобасы АҚШ мемлекетімен
қарама-қайшылыққа алып келмей ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын Ұлттар Лигасының
құрылуын ... ... Ал бүұ ... ... ... ... ... болды. «Ашық теңіз» мәселесі бойынша табан тірескен дипломатиялық күрес
жүргізіп жатты, ал бұ өз негізінде ... көзі екі ... ... ... көрінісі еді. Әрине, соғыстан кейін ... ... ... ... ауды ... ... ... бірге американдықтар халықаралық ұйым арқылы
экономикалық және территориялық экспансия жобасын ... ... ... АҚШ ... тобының әлемге үстемдік құруы ретінде қарастырған
американ саясаткерлері «ашық есік» ... ... ... ... ... ... шығарды. «Монро доктринасын» дамыта отырып олар Ұлыбритания
және ... ... ... ... ... ... ... пайдасы үшін бас тартқызуды көздеді. Американ мемлекеті сонымен қатар,
Таяу және Орта Шығыста бекінуге тырысты. ... ең ... ... ... ... ... лигасын ең бірінші әскери механизм және ... ... Бұл екі ... ... отырып, ол халықаралық ұйымды
құрылықтағы үстемдік мақсатында және ... ... ... ... еді. ... Халықаралық ұйымның кестесі
Францияның әлемдік саясатындағы үстемдігін жалпы концепциясының бір бөлігі
еді және Францияның ... ... ... ... еді. ... бір ... ол ... бейбіт конференциясында кепілдік берілген
шекаралар арқылы Германияның қарулы күштер ... жол ... ... ұйым ... ... ... ... 1918 жылы 8
маусымда бұрынғы министр-президент, тәжірибелі мемлекет қайраткері Леон
Буржуа жасап ... Леон ... бұл ... ... ... ... ... келіп тірелуі, яғни бұлар
дипломатиялық заңдық және экономикалық санкциялар. ... ... ... уақытша дипломатиялық қатынастарды үзу, ... ... ... ... қатысу артықшылығынан айыру
дегендер жатса; ал ... ... ... ... бірқатар
халықаралық жеке қүқықтағы конвенцияларды тоқтату т.б. экономикалық санкция
блонада, ... ... ... ... ... ... мәселесін
қарастырады. Сол кездегі күшті держава ... ... ... ... ... Лигасын құрудағы бұл мақсат-мүдделері, бұл үш мемлекеттің
әлемдік өктемдікке деген талпынысын көрсетеді.
Шиеленіскен саяси күрес, қақтығыстар және ... ... ... ... ... ... 1919 жылдар мен 1920 жыл аралығында
өткен Париж ... ... ... ... мен ... арасында бейбіт келісімдер жасау үшін ... ... 27 ... ... делегаттар келді. Германияға қарсы
соғысқан немесе онымен дипломатиялық қатынасты үзген мемлекеттер еді бұлар.
Ең бірінші ... ... рөл ... ... ... еді, ол ... ... Италияның үкімет басшыларымен сыртқы істер
министрлерінің құрамынан құрылды. Бірақ көп ... ... ... басты рөл «төрттік кеңестің» қолына, яғни предидент В.Вильсон
(АҚШ)№ премьер-министрлер Ллойд ... ... ... ... (Италия) қолына өтті, ал кейбірде тіпті бірінші үшеуі ғана
болатын. Германия және оның ... бұл ... ... ... құрылуы шарттары 4 кезеңнен түрды. Жүйелі түрде оларды
былай деп ... ... 1919 ... 3 ақпанға дейінгі алдын-ала пікір-талас, яғни 19-
дың комиссия құрылғанға дейін;
• 3-14 ақпан аралығында Жарғының бірінші вариантын қабылдаумен
аяқталған 19-дық ... ... ... ... ... және 14 ... 14 наурыз аралығындағы
комиссия жүмысының формальды түрде тоқтап қалуы;
• 19-дық комиссияның Вильсон оралғаннан кейінгі жұмысы және
1919 ж. 14- ... ... ... соңғы бекітілуі
/21,214/.
Алғашқы кезеңінде 19 комиссия отырысы американ резиденциясы «Крайон»
отелінде өтеді. Бірінші отырысында үш ... ... ... Мюллер
жобасы, француз жоспары, Италия жобасы ұсынылады. ... ... ... ағылшын-американ жобасы қойылуын ұсынады. Мұндай жағдайда
келісілген ағылшын-американ құжатына түзетулер енгізуден басқа ешнәрсе
қалмайды. 19-дық ... өз ... 1919 ж. 3 ... ... ... басқарған АҚШ президенті В.Вильсон және оның кеңесшісі -
полковник Э.Н. Хауз; Британ ... ... ... ... ... және генерал Я.К.Смэтс; Франция жағынан - Л.Буржуа, И.Ф.Ларнад;
Италия жағынан -премьер-министр В.Э.Орландо және ... ... ... ... ... істер министрі, дипломатиялық кеңестің мүшесі
С.Малино, Лондондағы төтенше елші -Шинда; Бельгия сыртқы ... ... ... сенаторы Э.Пессуа; Қытайдың Вашингтондағы өкілетті өкілі
В.Ку; Португалия жағынан-Петроградтағы бұрынғы төтенше ... ... ... ... ... ... ... Польша жағынан, Польшаның Ұлттық комитетінің ... ... ... жөне ... ... ... жағынан министрлер кеңесінің төрағасы-К.Крамарос ұсынылады
/22,125/. Бұл көріп отырғанымыздай Вильсон не американ ... ... ... беделді республикашылар мен Ұлттар ... ... ... алатын болсақ Таодтпен Рутты қоспады. Ал ... ... ... Үлттар лигасының Жарғысын ратификациялауға
күресті қиындата түсті.
Жұмыс барысындағы ағылшын-американ, француз тараптарының қақтығысына
алып ... ... ол ... ... өкілеті мен сипаты туралы мөселе
еді. Өзінің стратегиялық көзқарасынан Буржуа және ... ... ... ... еш болмаса халықаралық штаб құрылуына қол
жеткізгісі келді және ... ... ... Сонымен қатар француз делегациясы
қандайда болсын бір мәселені талқылаған кезде Германияны ... ... ... ... ... ... және олар ашық түрде Германияның
мүшелігіне ... ... ... ... ... ... ... күрделі процестерін қарастыратын түрақты халықаралық
сот туралы бап қабылданады, осы комиссия барысында. Әсіресе ... ... ... ... ... ... Вильсонның
негізінен қарусыздандыру жөніндегі тезисі Францияның ғана ... ... ... ... ... тудырды. Жапондықтар бүл тезисті
(«Ұлттык қауіпсіздік») негізінде критеримен ... ... Бұл ... бекітілді. Комиссияның 8-ші отырысында француз делегаты
көптеген ... ... ... ... «Ұлттық қауіпсіздік»
критериі әр мемлекеттің қарулы күшін бақылау ... ие ... ... ... бар ... халықаралық ұйым кұруды талап етуді ... ол ... ... құруды ұсынды. Бірақ комиссияның бұл ұсынысты
қабылдауына қарамастан Буржуа түрлі нұсқада, түрлі сылтаумен ... ... өз ... алға тартып отырды. Ағылшын-американ және француз
позициясы арасындағы күресте ... ... ... Бұл ... ... Ұлыбритания күшті империалистік державалар блогына ... ... ... ... ұсақ ... Францияның позициясын толығымен
қолдамаған еді. Жобаның екінші оқылуында, құрамында 5 ұлы ... ... ... өкілдері бар Лига Кеңесін құру шешімі
қабылданды. Сонымен қатар әр мемлекет ... ... ме әлде ... өз ... талқыланған кезде оның отырыстарына қатыса алу
құқығына ие жөніндегі ... ... ... діни жөне ... теңдік мәселелері қызу талқыға
алынды. Вильсонның «діни теңдік» ... ... ... қолдаған жоқ.
Комиссияның 5 отырысында жапон ... ... ... ... ... ... «Так как равенство наций является основным принципом Лиги
найий ... ... ... ... ... всем
нужестронцам, проживающим в ... ... ... ... ... во всех ... не ... различия... по закону, ни
фактически в связи с их расовым и национальным ... ... ... ... ұйымның жарғысына нәсілдік-теңдік жөніндегі баптың
енгізілуіне жол бермеуге тырысты. Нәтижесінде діни және ... ... алып ... ... Комиссияның 19 отырысында күн тәртібіне
мандат мәселесі формальды түрде қойылғанымен ол да талқыға түсті. Алайда
мандаттар ... бап 1919 жылы 30 ... күні ... ... бөлу ... 10-шы ... ... кейін жарғыға енгізілген еді. Комиссиямен
енгізілген толықтырулар Ұлттар лигасы шеңберінде мандатты ... ... ... 1919 жылы 14 ... күні ... ... пленарлы
отырысында Вильсон Ұлттар Лигасының Жарғысының жобасын алып шықты. Ұлттар
лигасының жарғысының жобасы ... мен 1919 жылы 28 ... ... ... ... ... ... Ұйымның бас хатшысы
болып ағылшын дипломаты Джеймс Эрик Друммокер тағайындалды, алғашқы төрт
тұрақты емес кеңес ... ... ... ... ... және
Бразилия. Ұлттар Лигасының жұмысын ұйымдастыру мәселесі бойынша құрамында
тоғыз мүшесі бар арнайы ... ... 1919 ... 28 сәуірде Ұлттар
Лигасының пайда болуы асығыс және түсініксіз күйде ... ... ... ... ... көп ... мәселелер оны көп мақсаты бар сипаттағы
ұйым ретінде анықтады. Ал енді ... ... ... ... ... олар ... түрады. Ұлттар Лигасының жиналысы, бас секретариаты,
хатшылар және персональды секретариат. Жоғарыдағылар туралы ... ... ... ... лигасының жиналысы Лига ... ... ... ... ... ... Ол белгіленген уақытта
шақырылады, бірақ үшінші бап бойынша жағдайлар талап еткен кез ... ... ... ... ... ... компетенциясы
айтарлықтай кең. Ол Лигаға жаңа ... ... бас ... ... ... сияқты жүмыстарды жүзеге асырады. Ал, Лига Кеңесі болса,
жарғының төртінші бабы ... ... ... ... ... және
басқа төрт мемлекеттің түрақсыз өкілдерінен құралады. Алғашқыда бұл төрт
мемлекет ... ... ... Испания болды, кейінгі кезде Кеңес
мүшелерінің үш категориясы ... ... ... ... және ... мүшелері: Ұлыбритания, Франция, КСРО кейін Германия және Жапонияда
осы статусқа ие ... ... ... мүшелеріне қайта сайналынбайды.
Төртінші бап бойынша ... ... ... ... ... жаңа
тұрақты мүшелер тағайындай алды. Кеңестің жартылай тұрақты мүшелері қайта
сайлануға қүқы бар. ... ... ... мүшелері Испания, Польша,
Жартылай орын ... 1926 жылы ... еді. Ал ... ... үш жылға сайланды. Олар үш жылдан кейін кеңестен шыққанннан кейін
ғана, қайта сайлана алды. Кеңестің тұрақсыз ... ... ... ... ... ... ... Чили болды. Соңғы кезде Кеңес
мүшелерінің тағы бір ... ... Ол ... мүшелер - Қытай,
Латвия. Бүл категория көптеген ... бойы ... ... тұрақсыз орын ала
алмаған елдер үшін еді. Лиганың кеңесте өкілетті әр мүшесі тек бір ... ... ... ... француз алфавитінің тәртібі бойынша бір
сессиядан екінші сессияға ... ... ... ... ... ... бабы ... кеңестің немесе жиналыстың шешуші бір
дауыспен қабылданады. Бұл тәртіп бойынша ескерту 15-ші бапта ... ... алып ... мүмкін екі мемлекет арасындағы таласты қарастыру
жағдайында дауласушы тараптар дауысы ескерілмейді. Жиналыс ... ... және жаңа ... ... орындар тағайындау жөніндегі шешім
көпшіліктің 2/3 дауысымен қабылданатын ... ... ... ... ... ... бабына сәйкес бас хатшыдан, хатшы және керекті
тұлғадан құралды. Ұлттар лигасының бірінші хатшысы Джеймс Эрик ... ... ... француз Джорж Авеналь. Хатшы және секретариат персональдарын
Кеңестің келісімімен бас ... өзі ... Бас ... бірі ... ... Одағының азаматы Розенберг болған ... ... бас ... 14 ... бөлінді: саяси, ақпататтық,
қаржылық және т.б. Ұлттар Лигасының штаб пәтері Женева болды, алайда ... ... ... кез ... ... ... ... орнын ауыстыра
алды. Ұлттар Лигасының құрамында тағы ... ... ... болды. Ұйымдар түрақты кеңестік ... ... ... ... Еуропалық одақты зерттейтін комиссия маңызды орын
алды. Халықаралық ... ... ... мемлекет аралық
қатынастарды шешудегі рөлін қарастыру үшін осы қатынастардың себебінде,
олардың қайнар көзіне, ... алып ... жай не? ... ... ашып алу керек. Біз білетіндей бүлардың бәрінің өз ... ... ... бейбіт келісімімен тығыз байланысты. Ұйымдағы үстем еткен
басты принциптердің бірі күш ... ... еді, ал бұл ... ... ... ... оның уақытша одақтасы пайдасына шешу.
Сонымен қатар мемлекет аралық ... ... ... ... ... алып ... маңызды фактор болып табылады. Ұйым
өзінің бірінші күнінен бастап орталық ... ... ... еді. ... соғыстан кейінгі жасалған бейбіт келісімдер халықаралық
қатынастардағы түрақты жүйенің қүрылуына ... ... Ірі ... мен
олардың одақтастарының өмірлік мүддесіне қатысы бар бірқатар мөселелер
Ұлттар Лигасының шеңберінен тыс ... Осы ... ... ... тәуелді
немесе кіші мемлекеттерге қатысты бірқатар сұрақтар, Ұлттар Лигасының
алдына ... ... ала ... ... ірі ... мен олардың уақытша
одақтастарының мүддесіне сәйкес халықаралық санкция ... ... ... Лигасында қарастырылған қақтығыстарды географиялық тұрғыдан
бөліп қарайтын болсақ онда олар - Еуропалық ... ... ... ... т.б.) аз ... Латын Американдық және азиаттық болып бөлуге
болады.
Балтық жағалауы уамағындағы ... ... ... ... айқын көрінді. Сол кезеңдегі маңызды ... бірі ... ... үшін Швеция мен Финляндияның қақтығыстары. 1920 жылы ... ... ... ... ... ... Лига кеңесіне тиісті
мәселе бойынша. Швед және фин ... ... ... ... ... ... бұл қақтығысты талқылау құқығын жоққа шығарды. Кеңес ... ... ... ... ... комиссиясының қарамағына
береді. Екі айлық жұмысынан ... ... «Бұл ... ... ... ... ... мәселесіне қатысты емес» деп жауап
берді. Бірақ ... бүл ... ... ... ... ... берілді. Бұл комиссия құрамына Бельгия, Швейцария
және Италияның өкілдері кірген болатын. Комиссия өз ... 1921 ... ... ... отырысында шығарды. Бұл бойынша Аланд аралы
Финляндияның егемендігі астында қалуы қажет ... 1921 жылы 24 ... ... ... ... ... ... резолюциясын бекітті.
Финляндия аралы әскери ... ... және ... ... беруге ... Лига ... ... ... ... ... мен ... арасында келісім жасау
керек деді, сөйтіп 27 маусымда Лига ... ... ... шарттары туралы швед-фин келісімі жасалды. 1921 жылы ... ... ... ... мақсаты Аланд аралының демилитаризациясы
мен бейтараптығы туралы халықаралық келісімнің ... ... ... өткен болатын. Бұл конференцияның нәтижесінде Финляндия
Аланд аралына әскери объект салмауға міндеттелді. ... ... ... ... ... Солтүстік Балтық теңізіне әскери қатынас
болған жағдайда Финляндия аралды қорғау құқығын ... ... ... ... ... Лигасына бұл конвенцияның шарттарын айқындау үшін
өтініш білдіре алатын болды.
Польша-Литва қатынасындағы ... 1920 ... ... ... ... жаулап алуға ... ... ... ... ... ... ... отырған Полыпа әскері Литва
буржуазиялық үкіметінің бақылауында түрған территорияға кіреді. Польша ... ... ... ... 1920 жылы 16 қыркүйек күні Лига кеңесі
қақтығысты шешуді ... 4 ... ... ... ... Лига ... Литва әскерін демократиялық сызығына шегінуін, ал
Полыпа тарапынан ... ... ... тұру ... ... ... ... үшін бақылау комиссиясы құрылды. Комиссия
басшылығымен 1920 жылы 7 қазанда Сувал келісімін ... ... ... ... еш ... өз қарамағына алды. Вильнюстың Литвадан
алынып қойғаннан ... 1921 жылы ... ... ... ... және ... ... келіссөздері басталды. Гиманс жоспары Вильнюс
аймағын ... ... мен ... ... мемлекеті құрылған
жағдайда берілетіндігін қарастырды. Литва мен ... ... ... халқының Ұлттық талпыныстарына қайшы келді. Литва кеңес үкіметінің
қолдауымен Гимонс жоспарынан бас тартады, бірақ ... ... ... жылы бұл ... ... ... жылы ақпанда «бейбіт шешім» қорытылуы актісінің ... ... ... ... Лигасының достық әрекеттерімен келіспейтіндігін және бұл
мәселе туралы халықаралық соттың ... ... ... ... ... өз ... ... күштердің бара жатқанын көріп, тез арада
бұл қақтығысты елшілер конференциясының бұл ... ... ... ... отырды. 1923 жылы 15 наурыздағы конференцияның шешімі
бойынша Вильнюс аймағы Польшаға берілген ... ... ... ... мақсаты «әділеттілік ... ... ... ... бұл ... ... шешеді. Ал Литваның талаптары болса елеусіз қала берді.
Біз көріп отырғанымыздай Ұлттар Лигасы қақтығыстарды шешуде түрлі
әдістерді ... ... ... шешімі ірі державалардың мүддесіне
қайшы келмейтін болса онда оны ... ... ... ... ... ... қандайда бір державаның мүддесі көрінетін болса ол
сахнадан тыс мәмілелер арқылы және компромисс арқылы елшілер ... ... Бұл ... біз егер де ... бір ірі ... өз ... шешкісі келсе, онда Ұлттар Лигасы соның ... ... ... ... ... 30-шы ... ... Лигасына кіретін мемлекеттер арасындағы қарама-қйшылықтар ұйымның
қүлдырау факторларының бірі болды. Жеңген, жеңілген одақтастар сияқты ... ... өз ... ... ... ... КОНФЕРЕНЦИЯСЫ ЖӘНЕ «ТОҒЫЗ ДЕРЖАВА КЕЛІСІМІ»
ІІ.І. Бірінші ... ... ... ... және ... ... ... одан кейінгі келіссөздерде жеңген елдерге
тыныштық әкелген жоқ. Оларды Кеңес ... ... мен оның ... ... ... да ... түсті. Ал екінші жағынан АҚШ-тың
версальдық келісімдерден бас тартуы болды: оны ... кәрі ... ... ... ... Ал ... ... мәселесін талқылау «доллар
елінің» қанжығасына тиді. Америка Құрама Штаттары бірінші дүниежүзілік
соғыстан алып держава ... ... яғни ол ... ең ... экономилық
ойынды бастады. Соғысқа дейінгі қарыз болған Еуропа мемлекеттеріне Америка
кредитор болды. Ол Еуропаның көптеген мемлекеттеріне ... ... ... ... 1922 жылы қарашаға қарай шетел мемлекеттерінің АҚШ-қа қарызы
11,6 млрд. доллар болды. Оның ішінде Ұлыбритания - 4,7 ... ... - 3,8 ... ... ... - 1,9 миллиард доллар, Бельгия - 0,5
миллиард долларға жуық қарыз ... ... да ... мен ... ... ... ... мемлекеттерге көмегі 20 миллиард
долларды құрады; Бұл үлкен көлемдегі ... ең ... 400 ... үшін ... жыл ... ... Сонымен соғыс нәтижесінде Еуропаның ірі
мемлекеттерінің өзі АҚШ-қа екі ұрпаққа дейін қарызға батты /19,147/. Соғыс
кезінде ... ... ... де адам ... ... ... ... Құрама штаттар 6 пайыз ғана әлемдік халықпен, өзіне әлемдік алтынның
20 ... тас ... 50 ... 60 пайыз алюминиді, 66 пайыз мүнайды,
60 пайыз ... 85 ... ... ... жасау құрылысын т.с.с.
иемденді. Сырттан капитал әкелетін АҚШ енді оны ... ... ... АҚШ экономикасының бұлай дамуы енді оның ... ... де ... ... ... кейін тек екі алып мемлекет әлемдік
сахнада үлкен рөл ... Ол АҚШ және ... ... ... ... ... өзі ... көлемде отар иемденіп отырса да, енді әлемдік үстемдік
орната алмайтын халде болды. Сонымен АҚШ пен ... ... ашық ... саясаты басталды. Оның басты объектілері ағылшын доминиондары
болды. АҚШ енді Англиямен Канада, Австралия, Жаңа ... ... ... шыға ... Соымен бірге Оңтүстік және Орталық ... - ... ... ... ... ... бәсекелестігі
катты шиеленістер тудырып отырды. ... ... ... және ... ... АҚШ өз әріптесі Англияны бұл елдерден тез ығыстыра
бастады. АҚШ-тың ... және ... ... Латын Америкасындағы бірнеше
республикаларға да орнай бастады - Перу, Боливия, ... ... ... жерлері болды/12,321/. Сонымен ... ... ... кейінгі американ-ағылшын бәсекелестігі ... ... ... ... бұл елге ірі өлемдегі базамен, концессия түрінде
сеттльменттер және темір жол; ... ... ... ие болды, қытайлық
таможнияға бақылау жасады, өнеркәсіп және банк жүйелерін салды. Англия
Қытайдағы өз ... ... ... ... елді бөлу ... ... Қытайдағы мүдделі жерлері ол Ян-Цзы өзені және Оңтүстік
Қытай болды. Ал Англияның мұндай позициясына қарсы Америка ... ... ... ... ... ол ... өз ... экономикалық жағынан
баса түсуге мүмкіндік берді. Соғыстан кейін АҚШ және Ұлыбритания мүддесі
мақта, каучук, мүнай және ... ... ... үшін ... ... бәсекелестігі екі елдің флоты салуны кезінде де өрши
түсті. 1916 жылы Америка әскери кеме ... үшін ... ... ... 1924 жылға қарай оның әскери флоты әлемдегі ең ірі ... ... ... ... ... мен ... ... жүйемен де жүрген жоқ. Екі мемлекеттің ... ... ... ... да ... ... ал өз кезінде бұл жаңа шиеленіске апарар жол
болды. ... ... ... ... ... ... ... сауданың
мүддесін қанағаттандыруы керек болды. Әлемнің ... ... ... ... ... делдалдықты лондондық банкке
жүктеген болатын. Өйткені өзінің сенімді пункттері әлі жоқ еді. Англия мен
АҚШ-тың мүдделері де ... ... ... ол ... ... ... Шығыста Жапонияға үстемдік жасау қағидасына түспа-түс келді.
XX ғасырдың басында әсіресе Америка мен Жапония бәсекелестігі өрши
түсті. ... ... ірі ... ... жатқанын пайдаланып, Жапония
Қиыр Шығыста өз позициясын бекіте түскен болатын. Ондағы басты мәселе жапон
өкілдерінің ... ... «12 ... ... дәлел бола кетті, яғни бұл елді
Жапония өз отарына айналдырып алуды ... ... ... ... ... ... ... Қытайдағы бүрынғы иеліктері
берілді - Циндао порты, Шаньдун жарты аралы. Сонымен ... ... ... ... орнату үшін, және мұндағы басқа бәсекелестіктерді қуып
шығару үшін Жапония Монро доктринасын пайдаланды. Оны ... ... Азия ... ... яғни ... ... Соғыс кезінде
Жапонияның да экономикасы жақсы қарқынмен дамыды. Жапония ... ... ... ... шығару емес, ол латынамерикасы
рыногына да ене бастады. Жапон тауарлары АҚШ ... ... ... келіп жетті. Сонымен Жапония доллармен өз иесін ... ... ... ... ... ... яғни ол 1911 ... одақтық келісім
шарты және оның тағы он ... ... ... ... ... ... 1921 жылы аяқталды. Енді мұны Америка өз ... ... ... ... Осы кезде Англия Тынық мұхитында біршама
ірі экономикалық және ... ... ие ... ... ... ... оның толып жатқан доминион иеліктері - Австралия, Жаңа Зеландия,
Британдық Малай т.с.с. жерлер толып жатты. ... ... ... ... ... ... ... нақты айтқанда Қытайға қарай ашылған ағылшын
есігі, немесе ... ... пен Үнді ... ... ... ... ... енді Голландық Индия және оның бай шикізаттары
қызықтыра түсті. Бұл жерлерде Англия ... ... алып ... иемденеді.
Голландиялық Индиядағы мұндай да ағылшын-голландық мұнай трестерінің
қолында ... ... ... ... ... бірі ... қарай
ағылып жатты. Англияның Тынық мүхитындағы мүдделі жерлері үшін ... ... ... ... 1921 жылы ... ... нақты есеп
берген еді.
«Мы до сих пор склонны были расматривать ... в ... ... ... ... ... это уже не так ... Несомненно, что
действие ... из ... на ... Восток и тихий океан?
Тихоокеанские вопросы являются, по моему мнению, ... ... на ... 50 лет или ... /35,56/.
Сонымен Қиыр Шығыста Үлыбританияға бәсекелес ел тек Америка ғана
болған жоқ. ... ... ... даму жағынан Англияға тәуелді,
мемлекеттің бірі енді Англияның өзіне нақты бәсекелеске айналды: жапондық
Монро ... ... ... ... ... да, ... бірге
Америкаға да үлкен бәсекелестікке ... ... ... тек ... ... ғана емес Англия мүддесіндегі Ян-Цзы мен
Оңтүстік ... бет алуы ... ... ... ... британ империясының өзінде ағылшын-жапон одағына деген
қарсыластық нышандары ... ... Бұл ... ... да ... жоқ, мысалы Канада, сонымен бірге Австралия және Жаңа ... ... айта ... Бұл ... қарсы шығушылар ... ... ... ... түсінді; ал екінші жағынан олар
үрейлене де ... ... ... ... ... ... ... арасында қарулы қақтығыстарға әкеп соғуы әбден мүмкін еді. ... ... ... имперлік конференцияда Канададан келген делегаттар
ағылшын-жапон ... жою ... ... ... ... ... яғни онда ... былай деген болатын: «Вы выступаете скорее как гражданин ... ... как ... ... ... ... ... бірге үлкен қайғы қасірет әкелді. Онда тек адам ... өзі ... қаза ... мен 20 ... ... ... құрады.
Соғыс жағдайында германдык блоктан 20 млн.-ға жуық адам көшірілді. Ал
Антантада бұл ... - 48 ... ... ... ... керек-жарағы үшін
соғысушы елдердің барлық материалдық ... ... ... шығын тіпті Ұлыбритания мен Францияның өзін қазырға ... ... ... жеңіске қолдарын жеткізген Антанта елдері соғыстан
кейінгі әлемнің тағдырын өз қолдарына алды /1,12/. ... мен ... ... ... 36 ... ... Осы ... ішінде Германия
бес рет өз пайдасына келісім жасау ... ... ... ... ... ... ... келісімін бергеы жоқ. Оның арнай емес ... ... ... ... ... іс Вильсонға қарап тұрған жоқ,
өйткені ол ... ... ... де ... жоқ, тек 1918 жылы 13 желтоқсан
күні ол ... ... Тағы бір ... ... ... ... ... салуға әлі дайын емес еді. Германияға қарсы ... ... 27 ... ... ... жұмыстары жүріп жатты.
Әртүрлі мәселелерге анықтамалар жасады, ... ... ... мен ... ескі келісімдер жөне дипломатиялық кұжаттардан
осы мәселелердің негіздемесін жасау үшін тапсырмалар берілді. Румыния ... жеке ... ... ... ... ... және ... да осындай күйде болды. Парижбен Лондон үзіліссіз мәжіліс жасаумен
болды. Екі ... ... ... дипломатиялық курьерлер жүрді.
Лондонға Франция және Италияның премьерлері мен министрлері барумен болды.
Бейбіт келісімнің ... ... ... ... ... ... жаткан
жағдайға байланысты жасалған құпия келісімдер мен олардың ... ... ... ... ... мен Францияны бәрінен бұрын Түркия
иелігінің ... ... ... мазаландыра түсті, яғни ол 1916 жылы
мамыр айында Сайкс-Пикодағы құпия келісім бойынша ... тиіс ... ... ... ... келісім туралы естіп бір жылға жуық ... өзін ... ... бөлу ... ... ... етумен болды.
1917 жылы сәуір айында Ллойд Джорджға Таяу Шығыста итальяндықтардың көмегі
ауадай қажет болды, тап осы ... ол ... ... мен және басқа түрік
иеліктерін ... деп уәде ... ... ... келісімінде де
ағылшындар мен ... ... ... ... деп шешім
қабылдады. Алайда, бүл әлі жеткіліксіз болды. Олар гректер мен ... ... ... жер ... ... ... алды /2,45/.
Келіссөздер 1917 жылдың тамыз айына дейін жалғаса түсті. Дегенмен келісімді
тек Ресей келісімін бергеннен кейін ғана өз ... ... деп ... ... ... мәз емес еді ... Уақытша үкімет 1917 жылы қазан
айында ... Енді ... ... туды, яғни ол итальяндықтарға ... ... ... ... керек пе? Бұдан кейін келіссөздер тоқтамай
жалғаса берді, тек Германия жеңілгеннен кейін ғана күн ... ... ... 1918 жылы ... ... ... табан тіреді, ондағы басты
мақсаты Сен-Жан-де-Мориенн жерінде жасалған келісімнің ... жою ... ... бірге Ұлыбритания әскері ұстап тұрған Килики және Сирияны
Франция мүддесіне беру ... ... ... ... ... осы ... ... жүрді, дегенмен өз кезегінде ол Англияның пайдасы ... және ... ... ... ... ... мен Франция
арасындағы құпия келісімдер 1918 жылы 2-ші және 3-ші желтоқсан ... Осы ... ... ойламан жайсыз күйге тап болды. Өйткені
Италия өзіне уәде етілген ... ... ете ... ... кейін
халықаралық сахнадағы саяси шиеленіс өрши ... десе де ... ... арасындағы одақтық келісім: «вместе бить, врозь идти» деген принцип
бойынша ... ... ... ... ... ... бірте-бірте
өрши түсті десе де болады. Мүны бәрінен бұрын Германия өз пайдасына шешуді
көздеді. Көп жылдарға дейін дипломатия ... ... ... толмай келгені белгілі. Өйткені соғыстан кейінгі Германияның
тағдырын дұрыс шешкен жоқ ... ... ... немістердің өздері де ат
салысты, олар ... ... ... ... ... ... ... Антантаның жақтастары да бейбіт талаптарға келіскен
жоқ. Сөйтіп, ... ... ... ... ... жуас ... қылып
көрсетті. Ал бұл жараланған хищник болатын, ауыруын қайтарған соң шайқасты
қайта бастаудан ... 1918 ... ... ... Германияның Жоғарғы
Қолбасшылығы барлық армияны Рейнге апаруға бел буды. Дегенмен оның ... ... ... ... жоқ. ... кейін Германияның билеуші топтары
жеңіл дем алды: армияны сақтап қалу жоспары іске асты. Шындығында армия
бұрынғыдай емес еді: олар ... ... тез ... кетті. Дегенмен,
армия сақталып қалды және ... ... ... көрсете аламыз деп
жеңімпаздарды қорқыта алардай қауқары бар еді. ... бір ... ... орталығына айналған Берлин түбінде болды. Үкімет
Жоғары Қолбасшылықтан армия Берлинге кірмей тұрып қарусыздануын ... ... ... басшылары болса ең бірінші Берлиндегі жүмысшылардың қарусыздануын
талап етті. Осы ... ... ... ... ... армиялар да жасақтала бастады /1,25/. Мысалы айта кетер болсақ
Росбах, Лютцов, Эппа, Эрхард ... ... ... күші» және тағы
басқа ерікті жасақтар болды. Осы ерікті жасақтадың ... ... басу үшін ... ... ... Осы кезде герман басшылығы
елдегі революциялық жағдай өрши түскен жағдайда оның басқа елдерді жәй-күй
қалдырмайтынын айтумен болды. ... ... ... ... мен Германия
арасында Компьенен бейбіт келісім жасау талаптарын қарастыра бастады. ... ... әлі ... ... ... ... болатын, сонымен
бірге басқа мемлекеттерден тасымалдаған құнды заттарды да қайтарып үлгерген
жоқ, су асты қайықтары мен оқ ... ... де ... ... ... кейінге қалдырумен болды. Бұл аз болғандай, Германия су
асты сүңгуір қайықтарын жасау ісін әлі де ... ... ... бейбіт
келісім талабы бойынша ол ... су асты ... ... ... ... ... ... 64 кеме жасалып жатқан ... ... ... ... пен ... да ... ... алған
жоқ, өткізген папавоздардың өзі техникалық жағынан істен шыққан болып
шықты. ... ... ... ... ... ... «Я думаю, что пока Антанта не имеет никакого ... ... у нас, ... она ... ... бы, чтобы мы прекратили
плутовать. ... все еще ... что у нас ... крепкая армия и
что мы играем с ними ... /35,26/. ... ... ... ... ... Осы кезде бейбіт келісімнің белгіленген уақытын кейінге шегеру
туралы Антантадан ұсыныс ... ... Бұл ... ... Жоғарғы
Қолбасшылығына бағытталып жазылған болатын. Неміс ... мұны ... ... яғни ... Берлин үкіметімен санасқысы да
келмейтіндей етіп көрсете білді. Германия делегациясымен ... ... ... бейбіт келісімді кейінге қалдыру талаптарын орындаған
күнде, ол мына жағдайлар орындалуға тиіс ... баса ... ... ... ... ... ... Шекара Рейн арқылы өтеді және
Германия мен оккупациялық аймақтардың арасында ... ... ... ... ... саны ... және ... алынып тастауы
тиіс. 1918 жылы 12 жөне 13 желтоқсанда Трирде германдық делегация ... ... ... ... ... отырып бейбіт келісімге
байланысты Эрцбергер хабарлады, яғни берілген уақыт өте ... ... ... ... ... беру ... де орындаған жок деп баса айтты.
Сонымен бірге Эрцбергер елдегі революцияньщ қаупін де айта кетті: армия мен
ел өте ауыр ... тұр, ... ... ... да ... емес деді. Мүны Фош
тек айғақ ретінде ғана қабылдады. Трир келіссөзі бойынша ... ... бір айға ... яғни 1919 жылдың 13 каңтарына /19,241 /. ... ... ... ... оң жағалауындағы бейтарап аймақты
иемдену құқығын алды, ол кельндік ... мен ... ... ... ... болатын. Оккупацияға дейін алты ... ... ... үлгерулері керек болатын, әрине мұндай талапқа Германия көнді. Сөйтіп
аяқ асты ... ... пен ... ... ... жолға ие бола кетті.
Данцингке генерал ... ... ... ... ... ... ол Францияда жасақталған болатын. Одақтастар поляктар мен болыпевиктер
арасындағы күрес үшін плацдарм даярлай бастады, дегенмен немістер мұны ... ... жөн ... одақтастардан құпия түрде жасырын олар
поляктармен келіссөз ... ... ... бүл ... ... ... жазбаларында былай деп жазды: «У нас были ... ... с ... Они ... ... Вильно против большевиков,
если мы разрешим им провести войска на Варшавы в Вильно. Я всецело за ... как наши ... не ... ... ... Как решит правительство, я
еще не знаю» /35,27/. Бір айға созылға бейбіт келісім тағы да жетпей ... осы ... ... ... ... ала ... жүргізген жоқ. Ал бұл
кезде Франция асыққан жоқ, немесе бейбіт келіссөз Фошты армияны таратып
жіберуге көндірер еді, ... ... ... ... қару ұстап тұруға
рұқсат ... ... жаңа ... ... ... ... осы ... революциялық қозғалыс өршіп кеткен болатын; Берлинде Эрцбергерге
вокзалға бару үшін жаяу ... тура ... ... ... ... ... еді. 1919 жьшы 14 қаңтарда Касселде үкіметтік делегация окілдері
герман ... ... ... ... мәселелерді талқылауды
қолға алды. Елдегі революциялық жағдайды алдын алу үшін жеңімпаз елдерден
Германия әскери басшылары ... ... Олар ... ... ... енгізуге даяр екендерін де білдерді. ... ... ... ... ... кезінде Фош немістерден локомотивтер ... жөне 58 ауыл ... ... ... үшін ... ... ... Сонымен бірге, маршал Германиядағы орыс әскери
тұтқындарын қайтарып беруді талап етті, одақтастар ... ... ... Солтүстік Франция мен Бельгидан тасымалданған мүліктерді
қайтаруды ұсынды, ... ... ... және ... ... ... ... үшін неміс сауда флотын беруді талап ... ... ... үшін ... 24 ... ... берілді. Эрцбергер уақытын ұзартуды
сұрады; ол барлық баптарға өз қарсылығын білдірді. Маршал өз ... жоқ. ... ... енді ... ... ... жағдайды
пайдалануға кірісті: германдық өкілетті мамандар одақтастарды революциямен
қорқыта бастады, сонымен бірге большевизммен ... ... үшін ... бас тартқан жоқ. Осы кезде Германиядан ақпарат ... ... ... ... ... және ... қарусыздандыру ісін бастап
жатыр. Неміс әскери басшысы Эрцбергер Германияда Карл Либкнехт пен ... ... ... ... ... ... асықты. Бүлтуралы
Эрцбергер өз мемуарында былай деп жазады: «Я отправился в 11 ... ... Фошу на ... где ... противникам только что полученное
известие произвело на всех ... ... ... Я ... что выдача сельскохозяйственного материала до 1 ... 1919 ... она ... бы ... сельское хозяйство и сделала бы
невозможной будущую жатву» /35,28/. Дегенмен бұл жолы да Фош өз ... жоқ, ол ауыл ... ... 50 ... тез ... деп ... ... Ал ауыл шаруашылық машиналарының тасымалдану
уақытының соңы 1 ... ... ... ... мұның өзі «принцип» құрбаны
болған еді. Сонымен герман дипломатиясы бұған да көнулеріне тура келген күй
кешті. 1919 жылы 16 ... күні ... ... ... келісім тағы да
1 айға ұзартылды, яғни 1919 ... 17 ... ... ... ... да ... ... өздерінің барлық сауда флотын Германияны
азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін ... ... тура ... ... ... болғандай бейбіт талаптарды айқындай түсті. Бүл
талаптар дәлірек айтқанда алдын ала даярланып қойған болатын. Ол тек ... ғана ... ... ... ... ... ... дайын түрды. Олар германияны ... ... ... ... ... яғни сонау бүрынғы Франкфурт бейбіт келісіміне.
Өйткені осы ... ... ... ... ... өзінің әр кездегі
кездесуде Франкфуртты аузынан тастамай айтып ... де ... ... ... ол ... қол қою ... да ... кейінге қалдырумен болды.
Сонымен Францияның Германияға деген шынайы көзқарасы қандай ... ... жылы ... ... Франция мен патшалық Ресей арасындағы құпия
келіссөздер ... ғана ... ... яғни ... ... ... ... болатын. Мұнда Ресей француздардың жоспарына ... ... даяр ... егер Франция патшалық ... ... және ... ... ... ... ... игеруіне уәде берген кезде. Осы құпия келіссөз барысында ... пен ... және ... тас ... ... ... ... Саар
даласын алды. Германия ... Рейн ... ... ... ... ... территориялары Германиядан бөлініп қалды, сөйтіп олар
автономиялы және бейтарап аймақтарға айналды. Бұл территорияларда ... ... ... ... яғни Германия бейбіт келісімнің ... ... ... соң ғана ... уәде ... ... бұл өмір
бойғы оккупация емес, сондықтан Германия жағы мүндай талапты орындауға да
барды. Бұл ... ... ... ... ... ... соң ... наразылығын тудырғаны да рас. 1917 жылы ... ... ... ... ... Бальфур Қауым палатасында
берген хабарламасында: «Мы никогда не давали своего согласия на это дело...
Никогда мы не ... ... ... не ... этой ... Ал осы кезде француз прессасы мұның бәрі ресейлік большевиктердің
ойдан шығарған ісі деумен болды. ... ... ... ... мәселесі
француздардың күн тәртібіндегі мәселеден түскен емес. Бұл мөселені әсіресе
француз генералдары көтеріп отырды. Сонымен 1919 жылы 19 ... ... ... ... ... ... ... бүкіл
Ұлыбритания оқыды. Онда: француз маршалы картадғы Германия мен Францияның
арасындағы ... ... ... ... ... ... Яғни маршал
Фоштың пайымдауынша: «Здесь никаких естественных ... ... ... ... здесь мы должны будем удерживать немцев, если они ... на нас? Нет! ... ... ... - ... болатын /7,29/. Алайда
Рейнмен арадағы ... ... ... ... ... әлі де ... ... жоқ. Бүл екі арадағы шекара мәселесі мен халықаралық ... ... тұру үшін ... ... өзіне тиімді іс-
шараларға кірісе бастады. Бұл үшін оларға өздеріне жақын елдер, яғни Полына
мен ... ... ... ... ... ... ... қоса Румыния
мен Югославия мәселесін де жақсарта түсу франция үшін өз жағына ... ... ... ... ... мен репарациялар нәтижесінде
француздықтар Германияға экономикалық көмек көрсету мәселесін кейінге
қалдырумен де өз ... ... ... Осы ... ... Африка мен
Түркия жеріндегі отарлары есебінен Францияның отарларының саны да біраз өсе
түскені жасырын емес. Осы ... іске ... ... яғни ... бізге
белгілі Шығыс Еуропаны, Балканға ену, Африка мен Таяу ... ... ... ... арта ... ... еді. ... бөрін
Франция үкіметі «бейбіт конференцияда» іске асыруға ... ... ... ... ... яғни ... ... сияқты
соғыстың жалғасы болып қала бермек...» - деген болатын.
ІІ.ІІ. Вашингтон конференциясы (1921 ж. қараша - 1922 ж. ... ... ... ... американдық дипломатия тиімді
пайдалануға кірісті. Осы Тынық мұхитына және ... ... ... конференция шақырудың реті енді келгендей болды. АҚШ
сенаторы Бора Вашингтонда теңіз ... ... және ... ... Қиыр
Шығыс мәселелерін шешу үшін конференция шақыру керек ... алға ... жылы 10 ... ... мемлекеттік хатшысы Юз елде конференция шақыру
керектігі ... ... ... ... Сонымен конференцияға АҚШ,
Ұлыбритания, Жапония, Франция, Италия, Бельгия, Голландия, Португалия және
Қытай шақырылуы ... деп ... ... ... ... ... иеліктерінен айырылған Германия конференцияға шақырылған жоқ.
Кеңестік үкімет да Вашингтон конференциясына шақыру алған жоқ. 1921 жылы ... ... ... ... ... АҚШ, ... Қытайға
бағыттап жазған мемлекеттік үндеуінде өздерін конференцияға ... ... ... Қиыр Шығыс жеріндегі иеліктерден Ресйдің де
үлесі аз емес еді /35,68/. Сол ... ... ... ... ... ... ... его из конференции, которая
непосредственно его касается, равно как и ... ... ... ... ... ни было ... принимать решения, касающиеся Тихого окена, без ведома
России. Российское правительство торжественно ... что оно ... ... ... принятого упомянутой конференцией, поскольку это
совещание состоится без его участия», - делінген /35,67/. ... ... ... ... ... және Қиыр ... шақыру керектігін ескертумен болды. Бұған жауап ретінде
Владивостоктағы американдық елшілік 16 ... ... ... ... хабарлама жариялады. Бұл қүжатта Ресейдің мүддесін
қорғайтын толық орыс мемлекетінің жоқ ... ... ... жылы 2 қарашады Кеңестік Ресейдің ... ... ... ... ... ... ... қарсы шықты. Дегенмен
Кеңесік Ресей бүл проблемада еш күш көрсетуге тиісті емес деп ... да ... ... ... ... шешімдерін толықтай
мойындай алмайды. Сондықтан олар конференцияда «жаңа шиеленістің көзі
болады, жаңа ... жаңа ... ... ... ... Юздің Вашингтонда конференция шақыруы туралы ұсынысы хабарланған
соң, Жапония өзіне қатысы мүддеге ешкімді ... үшін ... ... ... оқиға қайта қайталанады ма деп ... ... ... капиталистік державалар оны Қытаймен жеңісте коп жерден
айырып тастаған болатын. ... ... ... ... ағылшын-американ сотының трибуналына шақыру деп ... ... ... түсінік бойынша, яғни конференция әртүрлі
талаптарға орай шақырылмақ еді. Сонымен Жапония ... ... ... ... ... ... талқылауды ұсынды.
Ал Ағылшын сыртқы істер министрлігі конференцияны 1922 жылдың
көктеміне қарай ... ... ... ... проблемалары, олар
өздерінің доминиондарымен ақылдасудың міндетті екенін түсіндірумен болды.
Америка болса: конференция көп ... ... ... ... жылы ... ... АҚШ ... қатысушы елдерге арнайы шақырту
кағазын жіберді. Вашингтон конференциясының шақырылуы 1921 ... ... ... Ал ... үшінші күн Компьенон орманындағы
достықтың ... ... ... ... орай, болды. Американдық
баспасөздің хабарлауынша, яғни ... ... ... ... де ... деп атап ... Шығыс Сібірдеғі Жапонияның
мүдделілік ... ... ... ... ... ... назармен
қарады. 1920 жылдың сәуір айында бұл жерлердегі барлық шетелдік әскерлерді
көшіру колға алынған еді. ... ... ... екі
американдық кеме Владивостоктан шығып жол жөнекй жоқ болды, ал 5 сәуір күні
жапондықтар приморье жерінде орыс ... ... ... ол ... да ... алды. Сонымен Шығыс Сібірдегі жерлердегі Жапондықтарға ... ... ... ... 1921 жылы 9 ... күні ... ... АҚШ үкіметінің декларациясын баспа бетінде жариялады,онда
Россияның ... ... ... ... ... ... 1921
жылы 31 мамыр күні Америка тағы да Жапонияға үндеу хат ... ... ... ескерту жасалған, яғни жапондықтардың Сібір жеріне ешқандай
үлесі жоқ, болуы да мүмкін емес ... ... /18,35/. 1921 ... ... ... Вашингтон конференциясын ұйымдастырумен туралы Американың
мемлекеттік хатшысы Юздың ... ... яғни Қиыр ... ... ... ... ... атташына Токиоға
Эббот миссиясы аттанды. Көп ұзамай ... ... емес ... ... ... басшысы Смит болды. Өзінің Шығыс Сібірдегі
қозғалысын Вашингтон конференциясында ашық ... ... деп ... өз ... ... ... кірісті. Пекиндегі жапон елшілігі
түнде Смиттің ... ... ... Қиыр ... ... ... ... оны орнынан тұрғызып, тез арада
келіссөз жүргізуге итермеледі. Сонымен бірге ... елші бұл ... ... ... сақтау керек екенін де айтып, ескерті. 1921 жылы 26 тамыз күні
жапондық Дайренде ... ... ... ... Қиыр Шығыстық
республикаларды делегациясы өз жерлеріндегі жапон әскерін тез ... және ... ... түрде келіссөзге қатысуын талап етті. ... ... ... ... бен ... көшіруді бір-бірімен
байланыстырудың керегі жоқ деп ... ... ... ... келіссөзге
кеңестік өкілдердің қатыстырылуын жа кейінге қалдырды. ... ... ... шайқас басталды. 6 қыркүйек күні Қиыр ... ... ... ... ... ... Онда
жапондықтарға бір айдың ішінде Сібір жерінен әскерін көшіріп әкету туралы
баса айтылды; сонымен қатар Жапонияға ... мен ... ... жағы ... Жапондықтар жауабы, яғни «николайлық мәселе»
шелілгенен соң ғана осы берілген ... ... ... ... уәде ... Николайев (Николаевск-на-Амуре) жері көптеген ... ... етіп ... болатын. 1920 жылы 28 ақпан күні анархист
Тряпицын басшылығындағы қызыл күресшілер Амурдағы-Николаевты қоршауға алды,
осы қаланы билеп отырған жапон ... ... ... бекітті. Сол
келісім талабына сәйкес Николаевскідегі ақ гвардияшылар қаруларын тастауға
міндетті болды, ал қаруларын - Қызыл Армияға тапсыру ... ... ... барлық қарауылды Қызыл Армияға беруді және ... ... ... ... өз ... ... ... соңғы
бөлімі мынадай болды: «Настоящий договор о мире и ... ... и ... ... ... ... делегатами в трех экземплярах, и
таковой входит в силу 29 ... 1920 г., ... ... к ... обеими сторонами впередь до возможных переговоров между
центральными правительствами России и ... /35,69/. ... ... ... ... ... ... және Кавомото қол қойды. 11
наурыз күні түнгі саған 2-де Николаевск ... ... аяқ асты ... ... ... ... ... соғыс ашты, бүлікшілердің
батареясы сақталған қойманы өртеді. Өрт тез ... ... ... ... Бір ... ... ... отрядының штаб пәтеріне аттанды,
оны өртеп, ал бұл жерден қашып шығуға бет ... ... ... ... бұл ... әр ... ... бүлікшілер көп ұзамай
бастарын қосып, жапондық әскери бөлімшеге қарсы шықты. Жапондықтардың ... ... ... ... ... Бұл ... екі күнге созылды.
Жапондықтардың ұсақ-түйек әскери жасақтары түгел талқандалды. ... ... қару ... ... ... қарай соғыс ашты. Бұл «жапон үйіне»
жасырынғандардың барлығы қаза болды. Ал артынша жапондық ... ... ... ... ... кейін шегінуіне тура келді. Осы жағдайды
пайдаланған жапон ... ... яғни ... яғни ... ... ретінде Солтүстік Сахалинді иемденетінін айтты.
Дайрендегі Қиыршығыстық делегация ... ... ... бас тартты.
Сонымен жапондықтар келіссөзді екі аптаға үзіліс жасайтындарын
хабарлады. 1921 жылы ... ... ... делегациясы Қиыршығыстық
делегацияға келісімнің өздері жасаған жобасын ұсынды (17 ... ... үш ... ... оны ... аяғы Қиыр ... ... мемлекетке экономикалық және саяси жағынан толық
тәуелді болары сөзсіз еді. Жапония бүл ... ... ... күнде Владивосток ауданындағы ... ... мен ... оған қоса ... ... үзіп ... ... басты талабы: «...срыть, а в необходимых случаях взорвать
все крепости и укрепления по ... ... ... в ... ... на границе с Кореей; никоғда впредь не держать в водах Тихого ... ... и ... ... ... ... подданным
полную свободу торговли и занятия ... ... ... в ... к гражданам Дальневосточной республики; предоставить ... ... по ... и ряд ... ... ... не
допускать на «коммунистического режима». Сонымен ... 15 бап ... ... ... 80 ... арендаға беруді талап етті «николаев
оқиғасы кезінде қаза ... ... ... ... ... болды
/12,78/.
Ал құпия бөлімде мынадай жағдай көрсетілді, яғни жапон үкіметі
Приморск жеріндегі өз ... өз ... және өзі ... ... ... ... ол ... керек уақытта ғана іске асырылады. Қиыр Шығыстық
республикалардың делегаттары адам ... ... ... ... бас ... Алайда мұны жапондықтарға Вашингтонға ... ала ... яғни Қиыр ... ... ара ... ... ... дегенмен өз кінөларына сай қайта келіссөз
жүргізуді ұсынумен болды. ... ... ... ... бұл ... әлі ... ... болатын. 1921 жылы 12 қараша ... ... ... конференциясы ашылды. Бүрынғы 1899 және ... ... ... ... ... ... ... бірінші рет арнайы
түрде «қару-жарақты қысқарту» мәселесі көтерілді. Дегенмен, ... өз ... ... ... яғни соғыстан кейінгі жылдары
кең тараған пацифистік жағдайды пайдалануға ... ... ... конференциясы айғай-шумен басталды. Оның мәжілістері ... ... ... ... ... тез ... газет-журнал
беттерінде жарияланып отырды; әлемдік баспа хабарлады, яғни енді дипломатия
арасында құпия жок деп, сонымен бірге қаруланудың ... ... ... деп ... /9,85/. Конференцияны АҚШ президенті Гардинг ашты.
АҚШ-тың конференцияда төрағалык жасауы делегация ... ... ... ... Юз ... ... қатар конференцияның төрағасы да
осы Юз мырза болды.
Ағылшын делегациясын Бальфур басқарды, доминиондар мен Үндістанның өз
алдына ... ... ... сол үшін ... 14 ... деп ... ... одак өз келісімімен Бальфурдың
басшылығына өтті, яғни осындай жағдаймен ... ... ... ... ... ... Бриан бастап келді.
Конференцияның бірінші күні-ақ олармен келіспеушіліктер ... ... ... орталық столда оларға орын болмай калды; барлық орындарды
американдықтар мен ағылшындар иемденіп алған еді. ... ... ... ... Тек ... ... ... ағылшын елшісі ары карай қайта
отырды, яғни Брианға орын босатып беру ... ... ... ... ... ... ... қатынасты байқаған олар, ары қарай не боларын
түсінгендей болды.
Бірінші оратор болып Юз сөз ... ... ... ... ол ... ең ... әскери кеме жасауды тоқтату; ескі әскери теңіз кемелерін
жою. Юздың ұсынысы бойынша 10 жыл ... ... ... ... алу ... ... қол қою ... Ал ірі флотың колемі Англия үшін
- 500 мың тонна, Америка үшін - 500 мың ... ал ... үшін - 300 ... ... ... деп ... Жаңа линейлік кораблдердің салмағы 35 тоннадан
аспауы керек.
Жеңіл кемелер тоннасы Англия мен ... үшін 450 мың ... ... үшін 270 мың. Соңында, сүңгуір қайық ... ... мен ... 90 мың және Жапония үшін 40 мың болып белгіленді. Ал Италия ... ... ... ... болсак, яғни Юз ... ... ... талқылауды кейінге қалдыруды талап етті.
Сонымен американдык ұсыныстың негізгі мотиві өте түсінікті болды.
Америка, яғни олар өз ... ... ... ... тоқтата түруды
ұсынғандай еді; ол үшін ол қазір өте керек мәселе болған жоқ. Сонымен ... ... ... ... алға ... яғни ірі алып кемелер
Панама ... ... өте ... ... ... Англия үш айдың көлемінде линейлық корабль жасау
қүрылысын тоқтатуға ... ... кол ... ... ... қатардан
19 алып және 22 сақтап қалуы керек болды; Америка болса - ... ... ... және 30 ... жойып, 18 қалдыру; Жапония -8 корабль
жасаудан бас тартып, 7 жаңа линкорды жою, 10 ескі кемені жоюы керек ... 10 ... ... ... тиіс ... ... баяндамасы сенсация
болды. Конференцияға қатысқан куәгерлердің бірінің сөзіне қарағанда, ... ... ... ... V» түріндегі кемені жасауын тоқтатсын деген кезде,
ағылшын адмиралы Биттидің ашу-ызасы басына шықты.
«Лорд Битти оз орындығынан алға қарай ... ... ит ... алға
ұмтылды»-деп келтіреді сол кездегі ... Юз ... ... ... ... ... ... Әскери теңіз
флотын иемденіп отырған үш алып держава 2 ... жуық ... ... тура ... оның ... жаңа ... және ... жатқандары
да бар болды. Делегаттар өз үрейлерін бір-бірімен бөліске сала бастады.
Конференция делегаттарына ... ... ... түскі асы кезінде
ағылшын ... бірі ... ... ... жапондық өкілге
сыбырлады: «шындығын айтқанда сізбен біз аралдар иемденген империялармыз;
сол үшін ... ... ... ... ... пікіріміз болуы керек»
/35,68/. 15 қараша күні ... ... ... ... және жапон
делегаттарының баяндамасы тыңдалуы керек ... ... өте ауыр ... ... боларға қараған түні Юз бен Бальфур кішігірім кеңес қүрған
болатын. Конференция мәжілісінде Бальфур ... ... ... Юз ... емес деп ... ... ... соң Бальфур Ллойд Джорджға
жеделхат жолдады, яғни онда Юз атынан ... ... ... үшін ... үкіметі американдық жобаны қолдай кеткенін түсіну қиын
емес еді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания ең ... ... ... ... ... яғни оған мемлекет қаржысы өте көп мөлшерде
кеткен болатын. Сөйтіп, Ұлыбритания Америкадан алған ... ... ... ... ... Сонымен бірге, Англия өз әскери ... ... ... ... ... ... қалуына ғана ынталы көзқарас
танытты. Сонымен британ үкіметі конференцияда өзінің әскери-теңіз флотының
санын ... ғана ... ... ... делегаттары крейсер флотын күшейту туралы
ұсынысын жасады, өйткені Британ ... ... ... ... ... ... ... өкілі барон Като сөз алды. Оның үсынысы
бойынша Жапонияда теңік қарулы күшін қысқартуға келісімін ... ... ... Юз ... келісті, ол, яғни Франция әсіресе жаяу әскер
санының қаншалықты қысқаратынына қызығушылық танытуда деп ... ... ... қатысушы елдер арасына келіспеушілік
мәселесі жойылған сыңай бар. Дегенмен арнайы делегаттардың декларациялары
тек дипломатиялық дань болды. Ал ... ... ... державалар арасыда
шиеленістер болып түрды. Жапон делегациясы ірі флот ... АҚШ, ... ... үшін 5:5:3 ... ... ... 10 : 10 : 7 деп ... Бұған жауап ретінде Америка егер Жапония айтқанынан қайтпаса әрбір
жапон корабліне американдықтар төрт ... ... ... ... ... Сонымен жапондықтар егер Америка Тынық мұхитында әскери-теңіз
базасын салмаса ғана келісім беретіндерін білдірді. Бүған Юз ... ... ... жағдайда Гавай аралдарының жағдайын қалыпты сақтау үшін
кепілдік беру мүмкін емес болатын /35,128/.
Ұзаққа ... ... ... ... ... салтанатты
түрде жария ету жабық мәжіліс жиналысында хабарланды, яғни оған ... ... ғана ... - АҚШ, ... Франция және Жапония.
Франция 10 жаңа 35 мың тооналық оқ өтпейтін кеме жасауға ... ... да тура ... секілді тонна сүрады. Юз Францияға 175 мың тоннаға
ғана рүқсат берді. Ұзаққа ... ... ... Юз ... жағдайға
шешім қабылдады:
АҚШ 525 мың тонна
Англия 525 мың тонна
Жапония 315 мың ... ... ... ... жоқ. Ол ... мәжілістерінде де
құпия келісімдерде де жалғаса берді. Бұл ... енді ... ... Франциямен жақындай түспесінен үрейлене ... ... ... қабылдануы Англияның өзінің позициясын әлсіретіп ... өз ... ... АҚШ ... тең ұстауына тура келді; оның
флоты ... ал ол ... ... өзінің ең ірі құрылықтағы ... ... Сол үшін ... өз ... теңіз флотын қарусыздануға ... ... ... әскерін қысқару керек, яғни сонда ғана ... ... ... ... ... ... Ақш ... бір біріне жақындастыра түсті. Францияның құрлықтағы ... ... ... ... жоқ, ... Еуропада ағылшындардың
шектен тыс күшейіп кетуіне ... жол ... ... және ... да ... тұруға керек болды. Алайда құрлықтағы ... ... ... ... басқа халықаралық жағынан қызықтырып тұрды: АҚШ
сол кезде Жапонияның қарулы күшінің әлсіреуін қалаған болатын. ... ... тез ... ... ... үшін бүл ... және ... реніш, егер бейбітшілікті шын жүрегімен қалайтын ... ол тек - ... - деп ... ... ... Бриан. Армияны қысқарту
туралы Бриан 21 қараша күнгі ... ... ... яғни ол Польша мен бүкіл
Батыс Еуропаны большевиктерден қорғау үшін ... деп ... ... Қызыл
Армия саны 1510 мың адам, оның ішінде 600 мың ... ... ... ... және ... қамтамасыз етілген; ол Еуропаға қарсы шығуға даяр.
Сонымен бірге Брианның айтуы бойынша Германия кез ... ... ... 7 миллион адамға қайта қалпына келтіруге шамасы бар /19,129/.
Брианның артынша армияны қысқартуға өз қарсылығын жапон адмиралы барон
Като ... ... Оның ... егер Жапония армия санын қысқартар
болса, оған Қиыр Шығыстан үлкен қауіп ... ... еді. ... өкілі де армия санын қысартуға өз қарсылығын білдірді.
Соңында Италия ғана өз үлесіне 200 мың ... ... ... ... ... ... соғыстан кейін жаңа мемлекеттер пайда
болды, яғни олардың кейбірі тіпті ... ... сол үшін ... ... ... үшін армия міндетті түрде керек екенін білдірді.
Брианға жауап берген Юз, яғни Америка ... ... ... ... ... ... өзін құрбандыққа шалғанын ескереді, сол үшін мұндай
қиын жағдайда ... ... ... ... ... нақты дипломатиялық
қадам жасауға бел буды. Оның ұсынысы бойынша француз ... ... ... ... тек бір ... ... егер одақтастар
Германиямен қатынастын толық қамтамасыз еткен күнде. Басқа сөзбен айтқанда
ағылшындар мен американдықтар Версаль бейбіт ... ... ... да ... да бұл ... ... бас тартты. Сонымен
құрлықтағы армияны қысқарту мәселесі енді ашық ... тура ... ... ... ... қарсы қатты сөз айтты. Оның айтуынша, яғни Англия
басқа елдер басқыншылыққа дайындалып жатқан кезде мүндай тәуелілікке ... ... ... ... ... ... ... флотын
қысқартуға көнбейміз деп хабарлады, өйткені басқа елдер құрлықтағы армиясын
көбейтіп жатқанда деп жауап берді.
Сонымен құрлықтағы қарулы күштер армиясын ... ... ... берілді. Сөйтіп, 1921 жылы 13 ... күні ... ... ... қол қойылды. Ол төрт держава трактаты
деп аталды -АҚШ, Англия, Франция және ... ... ... ... ... ... мен ... құқықтарын толық
сақтауға уәде берді. Егер оларды ... ... ... байланысты
шешілмей талас туа қалған күнде ол ... ... ... ... ... Егер арал ... ... осы төрт державаны басқа
келесі держава қауіп төндірсе барлык держава келісімге қол ... ... ... ... ... ... Бұл келісім 10 жыл мерзімге
бекітілді. Онда 4 бап ... ... ... жеңісі туралы
айтылды; онда, яғни договор күшіне енген соң 1911 жылы ... ... ... ... ... дипломатиясының пайымдауынша, яғни шындағында
ағылшын-жапон одағы жойылған жоқ, оны тек төрт держава келісімі ауыстырды -
екі ... ... төрт ... ... ... ... Дегенмен жапон
делегаты 4-ші баптың шынтуайттығын нақты түсінді. Ол: ... ... ... ... жасадыңыз»-,деп жауап берді /22,321/. Сол ... ... төрт ... ... ... ... ... көрсетілғен мәселе, яғни бұл трактат «мандаттық ... ... ... ... ... ... 1912
жылы 6 ақпанда қосымша келісімге қол қойылды, ол бойынша төрт ... ... яғни ... ... «аралық иелік» және «аралдық
территрия» деген түсінікті Жапонияға ... ... ол тек ... ... ... бөлігі), Формоз, Пескадор және аралдар, яғни бүл
жерлерге Жапония мандат алған.
Бүл дипломатиялық келісімдерден байқағанымыз АҚШ пен ... ... ... ... ... күші ... ... көрсетті. 1922
жылы 4 ақпан күні Англия, АҚШ, Франция және Жапония нидерландылық үкіметке,
ал 6 ақпан күні ... ... ... ... ... Онда бүл
екі үкімет төрт держзава ... қол ... да ... ... ... ... өз ... жургізе алатын болды. Төрт
державаның дипломатиялық ойынын: арнайы түрде Вашингтон ... Қиыр ... ... ... ... бұзды. Олар тез
арада өз меморандумдарын ... ... яғни ... ... келу
мақсаты Америкамен дипломатиялық және сауда байланысын орнатьш, ... ... ... ... және ... ... ... көмектесулерін білдірді. Әрине Жапонияға қарсы Қиыр Шығыс
республикасының ... АҚШ ... ... Дегенмен, екінші жағынан
американдық ... Қиыр ... ... ... ... ... ... келмеді. 22 желтоқсан күні Қиыр ... ... Юз ... ... конференцияға қатыстыруларын сұрады. Юз «сібір мәселесін» шешуге
көмектесетінін айтып уәде берді, ал делегацияны конференцияға ... ... жоқ. ... Қиыр ... ... ... жібермеу туралы жапондықтар мен француздар үзілді-кесілді
қарсы болды. Бұған жауап ретінде қиыршығыстық делегация 1922 жылы ... ... ... құжаттарды баспаға берді. Оның ішінде Жапония
мен Францияның Қиыр ... ... ... ... ... ... Онда 1921 жылғы 2 қыркүйектегі Жапониядағы француз ... ... ... ... мен Жапонияның бүл құпия ... ... ... блок кұру ... ... Қиыр ... республикасының делегаттары жариялаған құжаттар
үлкен шиеленіс туғызды. Американың ең ірі газеттері бүл ... ... ... мен ... ... ... қалды. Бұл кезде Францияның
премьер-министрі Бриан Америкадан кетіп ... ... оны ... ... Альберт Сарро Америка президенті Гардингке қолхат ... ... Онда Қиыр ... ... ... сөз ... мен Жапония бұл Америка баспаларынан шығып жатқан ... ... ... ... ... сенатор Бора бүл құжаттардың нақты
екенін дәлелдеп шықты. Американдық газет «New Үогк ... ... яғни ... ... ... ... арнайы американдық
баяндама сақталған, онда Франция мен Жапония арасындағы құпия ... сөз ... бұл ... ... ... ... делегаттар өз
жағдайларын қиындатып алды. «Сібір мәселесін» ... ... ... ... ... осы ... ... арасында бұдан бетер шиеленістерге ... ары ... ... ... мен ... арасын
шиеленістіре түсумен болды. Қорыта айтқанда Версаль-Вашингтон ... ... ... ... ... мен Вашингтонда құрылған жүйе
нәтижесінде әлемдік соғыс нәтижесінен пайда болған жағдайды реттеу үшін ... ... ... байқап көргендей әсер берді. Версаль бейбіт
келісімі әуел баста, яғни жаңа ... ... және ... ... ... ... корінді. Алайда жағдайдың кейбір жүрісі басқа ... ... ... елдер мен жеңілген елдер арасында өлемді бөлшектеу
саясаты ... ... ... ... ... деген алдыңғы қатарды
империалистік ... ... ... талқыға салынып, ұлттық
танымды өздері анықтай ... ... ... ... ... ... қалу үшін небір қарсы пікірталастар өз отар
елдерінде ... ... ... ... ... ... ... ... тартты. Еуропаның өзінде Версаль жүйесі үлттық тәуелсіз мемлекеттердің
пайда болуына жол ашты, ... ... ... ... ... шықты. Бүл елдердің халықтары көп жылдарданбері өз
ұлттық мемлекеттерін құруға ең ... қол ... ... ... ... ... ... картасы этноүлттық карта болып жасалған жоқ. Версаль
жүйесі герман халқын бірнеше шекараларға бөліп ... онда ... ... ... ... олар ... нысана салдарынан үлттық мәселені
шешу үшін күрес жүргізуге дайын ... ... ... жағынан үлкен
шиеленіске түскен көпүлтты территория Югославия мен Чехословакия болды.
Көптеген жаңа кұрылған мемлекеттер тез ... ... ... ... ... жанжалға калды /18,214/.
Версаль-Вашингтон жүйесінің ең ескерілер тұстарының бірі ол әлсіреген
екі мемлекет - ... мен ... бір ... ... ... ... жөне француздық үкіметтердің қатал ресейліктерге қарсы позициясы
Брест-Литовск бейбіт ... ... ... біліне бастады. Антанта
өкілдері большевиктерді сатқындар мен ... деп ... ... ... ... қатты ренжуіне жаңа кеңестік мемлекеттің бұрынғы
«патша қарыздарын» жойып жіберуі де түрткі ... 1918 ... ... ... ... ... және оның жанүясын өлтіруі Батыста
большевиктерге жол бермеу ... ... Бұл ... куә ... сол
жылдары Мәскеуде өмір сүрген 200 ағылшын жөне француз азаматтарын Төтенше
комитет ... ... Сол жылы ... ... Ресейге блокада
жасады. Париж бейбіт конференциясында ... ... ... мен ... Фош, ... ... ... У.Черчилль Шығыс Еуропаға
большевиктік экспансияны өткізбеу үшін колдан келгеннің ... ... ... ... ... ... ... Коминтерн конгрессінде
конференцияға қатысушылардьщ ... ... ... ... ... интервенция жүргізу керектігі айтылды. Кеңестік ... ... ... онда ... ... аяқталған соң өзгере
бастады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы ел ретінде ... ... рет ... ... ... бастады. Оны
ұйымдастырушылардың пікірі ... ... ... ... ... жаңа ... ... болуы керек. Алайда батыстық
еуропалардың сыртқы саяси принцпіндегі ... ... ... ... ... қалды. Бәрібір сөз Версаль жүйесінде ... мен ... ... ... ... кепілі болып қала берді. Мүндай жоспар
іске асқан жоқ. 1922 жылдың сәуір-мамыр ... ... ... германдық және кеңестік делегация бүл жоспарды кері
қайтарумен қоса өзара келісімге ... ... ... яғни онда ... бір
экономикалық және саяси міндеттен бас тартуды көздеген болатын. Ондай
келісім 1922 жылы сәуір ... ... қол ... ... ... жаңа ... жүйе одан да әрі ауыр ... ... ... ... ... Германия бүкіл отарлар
иеліктерінен күші өнеркәсіп орындарынан және шикізат базаларынан айырылды.
Неміс ұлты ... ... Елде ... ... және ... ... ... коалициялық мемлекет 20-шы жылдары өте тар жолмен
ғана «жүрді». Олар Версаль келісімінің талаптарына ашық ... шыға ... ... келісіміндегі «арттан соққы беру» жағдайы елде фашистік
топтардың шоғырлануына түрткі болды. ... ең ... ... ... Еуропада жаңа Германияға қарсы блок ұйымдастырмақ саясаты
болатын. Сонымен, ... ... ... ... ... 1920 жылы
қыркүйекте бас тартып, Франциямен әскери одақ қүрды. 1921 жылғы француз-
поляк ... және 1924 ... ... ... Германияға
қарсы шығыстық жағын басып түсті. Германияға тағы бір үлкен соққы болған
түс жеңген елдерге ... ... ... ... ... ... репарация мәселесі туралы комиссия жалпы принцип бойынша қорытынды
ақшаны белгіледі. 1920 жылы ... ... ... ... ... 52 ... ... қол жеткізді. Үлыбритания болса 22 пайызды
иемденді, Италия 10 пайыз, ... 8 ... ... ... ... ... ... конференцияларда Франция Германиядан жалпы шығынның
төлем көлемі 230 ... ... ... ... ... қол жеткізді. Ал бұл
жағдайды Ұлыбритания ескертумен болды, өйткені қазіргі жағдайда Германияның
мүндай шығын төлеуге ... ... ... 1921 жылы ... ... ... мен Ұлыбритания Берлинді 132 млрд. алтын марка
төлеуге күштеп көндірді және оған қоса жылына герман ... ... ... ... ... ... Мұндай шешімді қабылдаудан бас тартқан
Германияның канцлері ... ... ... Оның ізбасары болып
И.Вирт келді, тек қазандаболған Рур облысына төнген қауіптен кейін ғана ... ... ... ... ... тура келді. Айтқандай-ақ
Германия мүндай шығынды төлеуге ешбір шамасы келмейтін күйге түсті. Сонымен
герман делегациясының Генуя ... ... ... ... қарауға ұсынысы еш нөтиже берген жоқ. 1922 жылдың аяғында жаңа ... ... ... ... ... ... шешім қабылдады. Оған
жауап ретінде 1923 жылы қаңтардың 11 күні ... және ... ... ... ... ... Рур дағдарысы Германияны жаңа ревашизм жағдайының
бастауына жол ашты. Француздардың мұндай алаяқтығы еш нәтиже ... ... ... ... жаңа ... дағдарыстың болуына түрткі болды.
Мүндай тығырықтан шығар жол 1923-1924 жылдары ғана болды, яғни ... ... ... белсенді жұмыс істеуі арқасында ғана іске
асты. Германия мен Кеңестік Ресейге соғыстан ... ... ... ... ... ... ... кезінде одан әрі өрши түсті.
М.Кемаль үкіметінің Севр келісімінен ... бас ... ... ... ... жаңа ... ... қадам жасады. Дегенмен әскери
операцияға тек грек әскерін жіберумен шектелді. Олардың Анкраға жорығы ... 24 ... күні ... өзенінде жеңіспен аяқталды. Ал қыркүйек айында
грек ... ... ... ... ... ... Антанта жағы
бейбіт келіссөз жүргізумен аяқталды. Өз жағдайын түзеп алған түрік үкіметі
1922 жылы ... ... ... болған жаңа әлемдік келісімнің талаптарына
қарсы шықты. 1923 жылы тек ... ... ғана ... ... өз
жұмысын бастады. Батыс державаларының Түркия мемлекетінің толық егемендігін
мойындауларына тура келді.
Өз кезегінде Түркия Ұлыбритания үшін ... ... үшін ... ... үшін Эгей ... ... бас ... қарсылығын
білдірді, сонымен бірге араб территорияларына деген өктемділігінен де бас
тартқан жоқ ... ... ... ... ... ... ... де өз талаптарынан бас ... 1923 жылы 31 ... ... ... Коруф аралын бомбалап тастады. Оған сылтау болған
жағдай Греция территориясында итальян офицерлерінің қаза табуы болды, ... ... ... ... ... бойынша жүмыс істеп жатқан болатын.
Аралды жаулап алу демонстрациялық негізде ... ... ... ... ... мәжбүрледі, алайда бүл ... ... ... өз елінің «күшейгенін» дәлелдегендей көрсетті. Сонымен
Ұлттар лигасының саясаты бойынша Корфу жері Италия ... ... ... ... ... тағы да күшті халықаралық шиеленістер мен
дағдарыстар қойнауында қалды. Көріп отырғанымыздай, яғни ... ... ... ... қауіпсіздік жүйесін жөне ... ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы
державалары саяси күш ... ... ... ... ... «жеңгендер»
мен «жеңілгендер» жағы қайта күресе бастады. Оның өтпелі кезеңі 1924 жылы
Францияда үкімет басына ... ал ... ... ... ... ... Версаль-Вашингтон жүйесі Антанта мемлекеттері
бойынша қарсыластық ... ... ... мен ... ... жүйе
нәтижесінде әлемдік соғыс нәтижесінен пайда болған жағдайды реттеу үшін ұлы
державалар арасындағы күшті байқап көргендей әсер ... ... ... әуел ... яғни жаңа дәуірді соғыссыз және күштеусіз бастауға
апарар жолдай болып көрінді.
Алайда жағдайдың кейбір жүрісі басқа ... ... ... ... мен ... ... ... әлемді бөлшектеу саясаты басталды. Жаңа
әлемдік ... ... ... ... алдыңғы қатарды империалистік
державалар ұжымдық дипломатияда талқыға ... ... ... ... ... Халықаралық қатынастар жүйесінде империалистік негізді
сақтап қалу үшін небір қарсы пікірталастар өз отар ... ... ... ... ... ... мәселесін талқылаудан бас тартты. Еуропаның өзінде Версаль
жүйесі үлттық тәуелсіз мемлекеттердің ... ... жол ... ... ... ... империясы құрамынан шықты. Бүл
елдердің халықтары көп ... бері өз ... ... ... ... қол ... бірге Еуропаның жаңа мемлекеттік саяси картасы этноұлттық
карта ... ... жоқ. ... ... ... ... бірнеше шекараларға
бөліп тастады, онда бірнеше көп ұлтты мемлекеттер қүрылды, жөне олар ... ... ... ... шешу үшін ... ... ... болды.
Этникалық құрамы жағынан үлкен шиеленіске түскен көпұлтты ... мен ... ... ... жаңа ... ... ... территориялық шиелністерге тап болып, саяси жанжалға қалды.Версаль-
Вашингтон жүйесінің ең ескерілер тұстарының бірі ол әлсіреген екі ... ... мен ... бір біріне жақындай түсуі болды. Британдық және
француздық ... ... ... қатал позициясы Брест-Литовск
бейбіт келісімінен кейін айқын біліне ... ... ... ... мен сепаратистер деп айыптады. ... ... ... қатты ренжуіне жаңа кеңестік мемлекеттің бұрынғы «патша
қарыздарын» ... ... де ... ... 1918 жылғы большевиктер бастаған
Қызыл террордың патша және оның жанүясын өлтіруі Батыста болыпевиктерге жол
бермеу керектігін ұқтырды.
Бұл жағдайға куә ... сол ... ... өмір ... 200 ... ... ... Төтенше комитет тұтқындағаны болды. Сол жылы күзде
одақтастар Ресейге блокада жасады. Париж бейбіт конференциясында француз
делегациясының лидерлері ... мен ... Фош, ... ... ... Шығыс Еуропаға большевиктік экспансияны өткізбеу үшін ... ... ... керектігін айтты. 1919 жылғы наурызда Мәскеуде болған
Коминтерн конгрессінде конференцияға ... ... ... тіпті Ресейдің өзінде интервенция жүргізу керектігі
айтылды. Кеңестік Ресейдің төңірегіндегі халықаралық жағдай онда ... ... соң ... ... ... ... соғысқа қатысушы
ел ретінде Кеңестік Ресей бірінші рет халықаралық конференцияларға шақырыла
бастады. Оны ұйымдастырушылардың ... ... ... ... ... ... жаңа дәуірдің символы болуы керек. Алайда
батыстық елдердін сыртқы саяси принцпіндегі шиеленістер жағдайында ондай
мөнге жол ... ... ... сөз ... ... ... мен
кеңестік Ресейдің Антанта алдындағы қосымша кепілі болып қала берді. Мұндай
жоспар іске асқан жок. 1922 ... ... ... ... ... германдык жөне кеңестік делегация бұл жоспарды кері
қайтарумен қоса ... ... ... дейін барды, яғни онда қандайда бір
экономикалық және саяси мІндеттен бас ... ... ... келісім 1922 жылы сәуір айында Рапаллода қол қоюмен аяқталды.
Германияда жаңа халыкдралық жүйе одан да әрі ауыр ... ... ... ... ... ... ... отарлар
иеліктерінен күші өнеркәсіп орындарынан және шикізат базаларынан айырылды.
Неміс ұлты басып жаншылды. Елде күшті ... және ... ... ... ... мемлекет 20-шы жылдары өте тар жолмен
ғана «жүрді». Олар Версаль келісімінің талаптарына ашық ... шыға ... ... ... ... ... беру» жағдайы елде фашистік
топтардың шоғырлануына түрткі болды. Германияны ең басты ... ... ... жаңа Германияға қарсы блок ұйымдастырмақ саясаты
болатын. Сонымен, Бельгия өзінің дәстүрлі бейтараптық саясатъшан 1920 жылы
қыркүйекте бас ... ... ... одақ ... 1921 ... ... ... және 1924 жылғы француз-чехословакиялық ... ... ... жағын басып түсті.Германияға тағы бір үлкен соққы болған түс
жеңген елдерге ... ... ... ... Париж конференциясында
құрылған репарация мәселесі туралы ... ... ... ... ... ... 1920 жылы Спада болған конференцияда Франция герман
төлемдерінің 52 пайызын алуға кол ... ... ... 22 ... ... 10 ... Бельғия 8 пайызды ... ... ... ... ... ... ... Германиядан жалпы шығынның
төлем көлемі 230 млрд. алтын марка талап етуге қол ... Ал ... ... ескертумен болды, өйткені казіргі ... ... ... ... ... шамасы келмейді. 1921 жылы болған
Лондон конференциясында Франция мен Ұлыбритания Берлинді 132 ... ... ... ... ... және оған қоса жылына герман ... 26 ... ... керек болды. Мұндай шешімді қабылдаудан бас тартқан
Германияның ... ... ... ... Оның ізбасары болып
И.Вирт келді, тек ... Рур ... ... қауіптен кейін ғана ол
амалдың жоғынан ... ... ... тура ... Айтқандай-ақ
Германия мұндай шығынды төлеуге ешбір шамасы келмейтін күйге түсті. Сонымен
герман ... ... ... ... ... ... қарауға үсынысы еш нәтиже берген жоқ. 1922 жылдың аяғында жаңа неміс
кабинеті В.Куно репаратция төлеуге бойкот жасауға ... ... ... ... 1923 жылы ... 11 күні ... және бельгия
әскері Рур бассейінін басып алды. Рур дағдарысы Германияны жаңа ... ... жол ... ... ... ... еш нөтиже
берген жоқ, керісінше Францияның өзінде жаңа саяси дағдарыстың болуына
түрткі болды. ... ... ... жол ... ... ғана болды,
яғни ағылшындар мен американдық дипломатияның белсенді жұмыс ... ғана іске ... ... мен ... ... ... ... ауырпалықты салу батыстық державаларда «түрік мәселесі» кезінде одан
әрі өрши түсті. М.Кемаль үкіметінің Севр ... ... ... салдарынан Франция түріктерге қарсы жаңа соғыс ... ... ... ... ... тек грек әскерін жіберумен шектелді. Олардың
Анкраға жорығы 1921 жылы 24 тамыз күні ... ... ... ... ... ... грек армиясы Смирнаны ... ... ... ... жағы ... ... жүргізумен аяқталды. Өз жағдайын
түзеп алған түрік үкіметі 1922 жылы қараша айында ... ... ... ... ... ... шықты. 1923 жылы тек сәуір айында ғана
Лозанн конференциясы өз жұмысын бастады. ... ... ... ... ... ... тура ... Өз кезегінде
Түркия Ұлыбритания үшін Кипрдан, Италия үшін ... ... ... Эгей ... ... бас тартуға қарсылығын білдірді, сонымен
бірге араб территорияларына деген ... де бас ... ... ... ... ... ... Италия өкілдері де өз
талаптарынан бас тартты. 1923 жылы 31 ... күні ... ... ... ... ... Оған ... болған жағдай Греция
территориясында итальян офицерлерінің қаза ... ... олар ол ... грек-
албан шекарасы мәселесі бойынша жұмыс істеп жатқан ... ... ... ... ... жүрді. Муссолини үкіметі Грециядан
компенсация ... ... ... бұл ... ... ... өз елінің «күшейгенш» дәлелдегендей көрсетті. Сонымен
Ұлттар лигасының саясаты ... ... жері ... ... ... 1922-1923 жылдары Еуропа тағы да күшті халықаралық шиеленістер мен
дағдарыстар қойнауында қалды. Көріп отырғанымыздай, яғни ... ... ... ... ... жүйесін жөне қызметтесу саясаттары
басқыншылық жорықтармен жалғасып ... ... ... ... саяси күш арнасына топтаса түсті, олардың ... ... ... жағы ... ... бастады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Версальский мирный договор. М., 1925.
2. Нейский мирный договор. М., 1925.
3. ... ... ... М., ... ... ... ... М., 1925.
5. Хрестоматия по новейшей истории. М., 2000
6. Хрестоматия по истории ... ... ... ... ... Советского Союза. 1956.
8. Вашингтонская конференция по ... ... ... и дальневосточному вопросам. 1967.
9. Вильгельм II. Мемуары. События и люди; 1878-1918. М, ... П. ... Пг., ... ... Д. ... ... Версальского договора. М., 1924.
11. Ллойд Джоржд Д. Военные мемуары. М., 1938. Т. 5-6.
12. Пуанкаре Р. На службе Франции. Воспоминания за ... лет. ... ... Фош Ф. ... М., 1935. ... У. ... ... 1918-
1925 гг. М., 1932.
14. Эррио Э. Из прошлого. Между двумя войнами. ... М., ... ... П. ... ... ... М., ... Прицкер Д.П. Жорж Клемансо. М., 1985.
17. Бэккер Р.С. Вудро Вильсон. Мировая война. Версальский мир. М., 1923.
18. Вововозов В.В. Версальский мир и Лига ... Пг., ... ... Р.М. Лига ... ... М, ... ... Л.Н. Лига наций. М., 1993.
21. Ходнев А.С. Международная организация в ожидании приговора? Лига
наций в мировой ... ... ... ... ... В.И. ... Масариком в годы первой мировой войны планов
создания независимого чехославацкого государства. М., 1991.
23. ... В. ... ... и ... ... М., 1984.
24. Ефимовский Е.А. Чехо-Словакия. Политическая характеристика. ... ... С.А., ... М.С. ... ... ... после
Версальского мира. М., 1982.
26. Писарев Ю.А. Образование югославского государства. М., 1975.
27. Шмераль Я.Б. ... ... ... в 1918 г.М, ... ... ... в Восточной Европе. Прошлое и будущее. М, 1995.
29. Нация и ... ... в ... ... и ... во ... половине ХІХ - XX вв. М., 1991.
30. Кобляков И.К. От ... до ... М., ... ... Е.Н. ... А.Ю. ... ... отношений: проблемы ... и ... М, ... Уткин А.И. Дипломатия Вудро Вильсона. М., 1989.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Үш держава қолбасшыларының конференциясы44 бет
«шығыс мәселесі»18 бет
Америка Құрама Штаттары9 бет
АҚШ Конституциясы5 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыс қарсаңындағы халықаралық жағдай26 бет
Бірінші дүниежүзілік соғысты қорытындылау7 бет
В. Вильсонның «14 пункті»7 бет
Версаль вашингтон жүйесі5 бет
Екінші дүниежүзілік соғыс және Тегеран конференциясы17 бет
Ислам конференциясы ұйымы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь