Несие және есеп айырысу қатынастары

Кіріспе

1 тарау. Несие қатынастарың жалпылама қамтамасыз ететің құқықтық нысандар.
1.1. Заем шарты
1.2. Ақшалай талапты берiп қаржыландыру (факторинг шарты)

2 тарау. Банктiк қызмет көрсету (төлем айналымына жәрдемдесетiн шарттар)
2.1. Банк қызметің көрсету туралы жалпы ережелер
2.2. Банктiк шот шарты
2.3. Ақша аудару туралы шарт
2.4. Банк салымы шарты

Қорытынды
Пайлаланған әдебиеттің тізімі
        
        Қазақстан Республикасының  Білім және ғылым министрлігі
Д. А. Қонаев атындағы Университет
Азаматтық ... ... ... ... ... және есеп ... қатынастары» тақырыптағы
диплом жұмысы.
Пікір айтушы:
Жетекші:
_________________________ ... ... ... ... ... ЖБС- 04 студенті
Рамазанов Е.
Алматы
2006
Мазмұны
Кіріспе
1 тарау. Несие қатынастарың ... ... ... ... Заем шарты
2. Ақшалай талапты берiп қаржыландыру (факторинг шарты)
2 тарау. Банктiк қызмет көрсету (төлем айналымына жәрдемдесетiн ... Банк ... ... туралы жалпы ережелер
2.2. Банктiк шот шарты
2.3. Ақша аудару туралы шарт
2.4. Банк салымы шарты
Қорытынды
Пайлаланған әдебиеттің тізімі
КІРІСПЕ
Ақылы ... ... ... ... ... жұмысты атқарғаны,
қызмет көрсеткенi ушiн жауап ретiнде екiншi тараптың ақша төлеу жөнiндегi
мiндетi туындайды. Көп ... олар ... ... ... немесе
несиелеу ушiн жеке, заңды тұлғалармен берiлетiн ақша ... ... ... арнайы коммерциялық ұйымдар арқылы жузеге
асырылады, кейбiр жағдайларда несиелеумен тiкелей банктер айналысады. Осы
кезде бiрқатар ... ... ... оларды жалпы турде екi топќа
бөлуге болады: 1) есеп ... ... ... 2) ... ... Олар ... ... байланысты, сатып алу-сату, мулiктi жалға алу,
мердiгерлiк, комиссия және т.б. ... ... ... да ... ... ... сияқты, екiншiден бiрiншiсiнсiз жузеге асыру
тәжiрибе жузiнде техникалық жағынан мүмкiн емес болады.
Егер есеп-айырысу қатынастарын ... ... ... онда оларға заңды және жеке тұлға-лардың банктiк ... ақша ... ... ... ... және ... осы шоттарға
орналастыру (қаражаттарды сақтау) тәртiбiн реттейтiн құқықтық қатынастар
жататындығын атап өтуге болады.
Бұл құқықтық қатынастардың ... ... ... жеке өзiндiк
экономикалық мазмұнға ие емес ... және тек сол ... өзге ... ... қызмет көрсететiндiгi табылады. Олардың экономикалық
мазмұны туралы тек шартты турде есеп ... ... ... өмiр
суруi мен жузеге ... ... ... ... және оны
пайдаланумен тығыз байланысты екенiн еске ала отырып айтуға болады.
Олар қандай да бiр қосымша қатынастар ... ... ... ... олар дербес құқықтық ... ... ... Бiр ... олар ақша операциялары ушiн
алғышарт ғана болады, мысалы, оған банктiк шот шарты ... ал ... есеп ... ... бiр ... ... ... өзге бiр негiздер бойынша, ақша ... ... ... ... сеп ... құқықтық қатынастарына ақша аудару туралы
шарт жатады.
Қазiргi әлемде есеп айырысу қатынастарының маңызы өте үлкен ... ... ... есеп ... ... ... ... коммерциялық емес заңды тұлғалар арасындағы есеп айырысуда тәжiрибе
жузiнде жоққа ... ... пен ... ... ... ... ... екенiн көрсеттi. Қолма-қол ақшасыз есеп ... ... ... ... қозға-лысын тiркеудiң, оларды
пайдалануға салықтық бақылау жасаудың қазiргi ... ... ... ... қолма-қол емес айналымын реттеумен байланысты көп
мөлшердегi императивтiк нормалардың да ... атап ... ... ... ... нарық қатысушыларында айналымға
тусiретiн құжаттарға, ... ... мен ... деген тұрақты
қажеттiлiктiң болуымен байланысты ... ... ... ... ... бар (мысалы банктер) субъектiлер де оны ... ... ... ... ... осындай қажеттiлiктерiн жузеге
асыру ушiн заем ... де ... ... ... ... Осылайша, несиелiк құқықтық қатынастардың есеп ... ... ... ... бар, ... ... ... ақшаларды немесе заттарды, кейiн қайтару шартымен, беруден
көрiнiс ... ... ... ... ... – жеке
белгiлермен анықталатын ... ... ... ... ... жойылмайды” қағидасын қолданумен ... ... ... ... ... жургiзiлуi мүмкiн. Ол орын алып отырған
құқықтық қарым-қатынас аясында жузеге асырылуы мумкiн, мысалы, несие берушi
борышқорға оның ... ... өзге ... орындауды кейiнге қалдыру
мумкiндiгiн бергенде несиелеудiң мұндай нысаны коммерциялық несие атауына
ие ... ... ... ... ... ... оның ... қажет қаражатты алдын ала берiп қояды, мысалы тауарларды ... ... ... беру мақсатымен сатып алу кезінде.
Басқа жағдайларда несиелеуге осы ушiн арнайы бекiтiлетiн шарт ... ... заем ... ... ... банкiлiк заем (несие) шарты,
банкiлiк салым шарты жатады. Сонымен, несиелiк құқықтық қатынастарды несие
берушiнiң ... ... ... ... ... да бiр игiлiктi (ақша,
тектiк белгiлермен анықталатын заттар, ... ... ... қалдыру) борышқорға берумен байланысты қатынастар ... ... Есеп ... ... ... ... ... ақшалай да, натуралды-заттық та сипатқа ие болуы мүмкiн.
Есеп айырысу несиелiк қатынастарды реттеудiң айқын ... бар. ... ... осы ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық банкiнiң көмегiмен бiртұтас ақша-несие
саясатын жургiзетiндiгiне негiзделедi. ... орай есеп ... ... ... ... ... тек қана ... құқық нормаларымен
жузеге асырылады. Мұны бiз жоғарыда да атап өткенбiз.
Бұл реттеушiлiк, сондай-ақ, мемлекеттiң ақша және ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкiнiң белгiленген ... ... ... ... ... ... де
негiзделген. Сол себептен есеп айырысу-несиелiк қатынастарды реттеу ушiн
әкiмшiлiк, қаржылық және басқа да ... ... ... ... ... ... Несие қатынастарың жалпылама қамтамасыз ететін
құқықтық нысандар
1.1. Заем ... ... ... бiр тарап (заем берушi) басқа ... ... ... ... оралымды басқаруына) ақша
немесе тектiк ... ... ... ... (беруге
мiндеттенедi), ал заемшы заем берушiге дәл осындай ақша сомасын немесе осы
тектегi және ... ... тең ... ... ... ... ... шарт болып табылады, заңнамамен көзделген
жағдайларда, ол консенсуалды болуы мумкiн. Реалды заем ... ақша ... беру ... келiсiмге қол жеткiзiлген сәттен бастап бекiтiлдi деп
саналады (заңнамада мәндi жағдайдың не ... ... ... ... жоқ, ... ... ... нормаларының мәнiсi бойынша, бәрiнен
де бұрын оған оның пәнi туралы жағдай жатады). Егер шарт тараптардың ... ... ... онда ол консенсуалды болып табылады.
Реалды заем шарты көп жағдайда бiр жақты болып табылады, өиткенi
заем берушi ақша ... ... ... ... ... тарап болып
заемшы ғана табылады, ал заем берушiде оған талап қою құқығы ғана болады.
ҚР Азаматтық ... ... ... ... ақша мен ... ... беру ... асқанда да шарттың бiр-жақты ... ... ақша ... заттардың белгiлi бiр ... ... ... ... ... заем берушiде ақша немесе ... әрi беру ... ... де ... Осылайша, екi тарап бiр-бiрiне
қатысты талаптар қоя алатын болады, бiрақ олар қарама-қарсы ... ие ... ... ... бөлiп-бөлiп берудегi заем шарты реалды
шарт болып табылады, өйткенi, ол ақшаның (заттардың) бiрiншi бөлiгiн берген
сәттен ... ... деп ... ... актiлермен немесе шартпен өзгеше көзделмесе заем шарты
ақылы болып табылады. Заем ... ... ... ... ... ... ... кодексiнiң 718-бабының 1-тармағында белгiленген. ... ... ... ... ... ... көзделмесе, азаматтар арасындағы заем
шарты ақысыз деп қабылданатын. Азаматтық кодекстiң жаңа редакциясына ... ... ... ... болып заттар берiлетiн заем шарты табылады (ҚР
АК-ң 718-бабының 2-тармағы). Мұндай шартта оның ... ... ... ... ... мен нысаны (заттай немесе ақшалай ... ... ... ... Заем ... ҚР ... ... 151, 152-
шарты заемшының облигациясы, қол хаты немесе оған заем ... ... ... ... ... ... бiр мөлшерiн бергендiгiн куәландыратын
өзге де құжат ... ... да ... жазбаша нысанда жасалды деп
есептеледi (ҚР АК-ң 716-бабының 2-т.). Мәселенi ... шешу ... ... ... ... ие емес ... және ... кез келген бiржақты ақшалай мiндеттеме айнала алатындығымен
байланысты. Сонымен қатар заем ... ... сот ... барысында
одан әрi нақтылануға тиiс болады.
Заем шартының элементтерi. Заем шартының тараптары – заем ... ... ... ... ... кез келген субъектiлерi шыға ... ... ... ... тиiстi көлемiн иеленбеу себебiне
байланысты заем шартының қатысушылары бола алмайды. Осы айтылған сөз ... ... ... ие ... ... тұлғаларға да қатысты.
Олар заем ... ... тек ... жарғысында көзделген жағдайларда не
осы заңды тұлға мулкiнiң меншiк иесiнiң нақты рұқсатымен ғана бола ... ... ... жарғылық қызметiн немесе оларға заңмен рұқсат етiлген
кәсiпкерлiк қызметтi қаржыландыру ушiн ... ала ... ... ... ушiн ... ... көзделген, шарт бағасын төлеу
ушiн кейiнге қалдыру немесе бөлiп-бөлiп ... ... олар ... тарта алмайды (өйткенi олар тек қана бюджет қаражаты ... ... атап ... бұл өз ... ... ... алу-
сату шартының, басқа шарттардың аясында жузеге асырылады, ал шарт ... ... ... қалдыру немесе бөлiп-бөлiп төлеудi ... өзi ... ... ... ... ... тұлғалар мен азаматтарға ... ... ... заем ... ақша ... тиым ... (КР АК-ң 715-б. 3т.).
Сондай-ақ олар банкiлiк заем шарттары бойынша заем берушi ретiнде болуға
құқылы емес.
Заем ... ... Заем ... пәнi ... ... ... ақша ... заттар табылады. Мулiктiк құқықтар заем
шартының нысанасы бола алмайды. Қазақстан Республикасының “Төлемдер және
ақша аударулары ... заңы ... емес ақша ... ... ... олар ... құқықтың дербес объектiсi болып
табылмайды, өйткенi олар ... ақша ... ... ... ... ғана ... Сондықтан қолма-қол және қолма-қол
емес ақшаларды шарттардың объектiсi ретiнде ... ... ... ... жоқ. Заем шартының нысанасы ретiнде толық көлемде шетел
валютасы бола алмайды. Себебі Қазақстаң ... ... ... ... ... ... ... болады.
Заем шартының мазмұны. ҚР АК заем пәнiн беру ... ... ... беру ... ... ... шартта анықталады. Егер
шартпен өзгеше көзделмесе, заем пәнi оны ... беру ... оның ... ақша ... ... берiлдi деп есептеледi. Заемшы заем алудан бас
тартуға құқылы, бұл туралы ол заем ... оны ... ... ... ... ... немесе iшiнара хабар-ландыруға тиiс. Заемшының
бас тарту құқығына тiкелей заңнамада немесе шартта ... ... ... ... ... белгiлермен анықталатын заттарды беру жөнiндегi заем
берушiнiң мiндетiн анықтайтын азаматтық кодекстегi норма жаңа норма ... ... беру ... алу-сату шарттары бойынша заттарды сатушылармен
беру жағдайы ушiн белгiленген, ... ... ... мен ... ... ... ... жузеге асырылуға тиiс.
Жалпы ереже бойынша заем нысанасы болады. Бұл орынды, өйткенi
заемшы заем ... өз ... ... және оған оның ... ... ... жуктеледi. Сол себептi заемшы алған заем пәнiн өз қалауы
бойынша ... ... ... ... заем ... ... ... мысалы, егер заем ерекшелiк (заемшының қаражатқа
деген аса қажеттiлiгiне байланысты т.с.с.) ретiнде берiлген ... ... ... ... ... қайтаруды шынайы түрде қамтамасыз ете алатын
жағдайларды заемшының сақтауына ... ... ... Аталған ұқсас
себептердiң салдарынан заем оны нысаналы пайдалану шартымен берiлуi мүмкiн
(ҚР АК 720-б. 2-т.). ... заем ... заем ... ... ... ... ... алады. Заемшыға заем берушiнiң осындай
бақылауды жузеге асыру мумкiндiгiн қамтамасыз ету ... ... ... заем пәнiн нысаналы пайдалану ... ... оған ... ... ... ... ету ... мiндетiн орындамаса,
онда заем берушi шарттан бас тартуға және заем пәнiнiң берiлмеген бөлiгiн
бермеуге құқылы. Сондай-ақ ол ... заем ... және ол ... ... бұрын қайтаруды талап етуге құқылы.
Заемшыға заем пәнiн қайтару және ... ... ... өз ... ... ету ... жуктелуi мүмкiн. Қамтамасыз ету тәсiлдерi
басқа мiндеттемелердi орындауды қамтамасыз ету ушiн қолданылатын тәсiлдер
сияқты. Тусiндiрiле алатын ... ... ... ... сияқты тәсiлi ќолданыла алмайды, жалпы, ол реалды шарттар бойынша
мiндеттемелердiң орындалуын қамта-масыз ету ушiн ... ... ... ... ... қамтамасыз етудiң кепiл
сияќты тәсiлi қолданылады. Заем ... ... ... ... ... жасау мүмкiндiгi де берiледi, егер заңды актiлермен немесе
шартпен өзгеше белгiленбесе. Бақылау заемшының ... ... ... ... қолдануға да және ... ... ... ... да ... ... мүмкiн.
Заемшы қарызды қайтару бойынша өз мiндетiн өзiнiң орындамау қаупiн
сақтандыруға құқылы. Қазiргi кезеңде ... ... ... ... ... тиiмдi тәсiлiне айналып отыр (жоңарыда рента
төлеудi қамтамасыз ету ушiн сақтандыруды қолдану туралы айтылған ... таза ... ... ол ... ... ... ету
тәсiлiне жатпайды.
Заемшы заем пәнiн қайтаруды және ... ... ... ... ... орындамаған кезде, сондай-ақ заем берушi жауап бермейтiн
мән-жайлар ... ... ... ... ... оның шарттарын
нашарлатқан жағдайда заем берушi шарттан бас тартуға құқылы.
Заем шартының ... ... ... заем сомасын (тектiк
белгiлермен анықталған заттарды) қайтару мiндетi және ... ... ... ... ... ету ... пәнiн қайтару тәртiбi ҚР АК 722-бабымен реттелген. Қайтару
мерзiмi заем шартының мәндi жағдайларына ... да оның ... ... заем ... барлық жағдайларда дерлiк шарт пәнiн беру мерзiмiн көрсете
отырып жасалады, ... ... ... ... де ... Заем ... ... кезде немесе оның мерзiмiн анықтау мүмкiн болмайтын
жағдайда ҚР ... ... ... ... қолданылады. 277-баптың
2-тармағына сәйкес орындалу мерзiмi талап ету ... ... ... ушiн жетi ... ... мерзiм белгiленгенi белгiлi.
Заем шарты ушiн осындай мерзiм отыз ... ... ол заем ... ... ... ... қойған сәтiнен бастап есептеледi. Бұл
жеңiлдiк ... ... ... ... ету ... ... шарттар
бойынша заем пәнiн қайтару кезiнде ғана ... ... ... заем ... етуi ... заем пәнiн мерзiмiнен бұрын қайтарған жағдайларда да
қолданылады (ҚР АК ... ... ... ... ... заем пәнi ... ... мүмкiн. Егер шартпен сыйақы төлеу көзделсе, онда бұл жағдайда
заем пәнiн қайтаруға заем берушiнiң алдын ала ... ... ... ... ... ... ... белгiленген ереженiң әрекет етуiмен
тусiндiрiледi. Соған сәйкес негiзгi қарызды өтеу мен сыйақы төлеу ... ... ... ... ... ... ... төлеуге берiледi.
Әсiресе жоғарыда келтiрiлген жағдайда, заем пәнiн қайтару ... ... жоқ, ... заем ... ... ... таба алады, яғни заем
пәнiн мерзiмiнен бұрын қайтару оның мүддесiне сай емес.
Заем пәнi оны заем ... ... ... оның ... ... ақша ... кезде қайтарылды деп есептеледi.
Заем пәнiн қайтару ерекше турдегi ... ... ... ... ... ... сияќты орындауды таңдау құқығы борышқорға
емес ... ... ... баламалы мiндеттеменiң болуымен өзара
байланысты. Ақша заемы шарты бойынша ... ... ... ... ... беру ... ... мумкiн.
Егер заттар заемы шарты жасалса – борыш есебiн ақша берiлуi мумкiн.
Заттардың құны ... ... ... (ҚР ... 722-б, ... заем ... ... (бөлiп-бөлiп) қайтару көзделгенде
борышқор заем пәнiнiң кезектi бөлiгiн қайтару ушiн белгiленген ... ... заем ... заем ... ... ... бiрге мерзiмiнен
бұрын қайтаруды талап ету құқықы пайда болады.
Заемшының заем берушiге сыйақы төлеу жөнiндегi ... ... атап ... ... ... тәртiбi мен мерзiмi оның мөлшерi мен
нысаны сияқты заем шартымен белгiленедi.
Егер сыйақыны төлеу тәртiбi мен мерзiмдерi ... ... ... ай ... ... Егер ... заем ... қайтару бойынша мiндетiн
орындауды кешiктiрсе, онда сыйақы кешiктiрiлген уақыт ... ... ... ... пайдаланған бүкiл кезеңге төленедi ҚР АК 718 б. 3-т.).
Заем шартының жазбаша нысанда бекiтiлуi заем берушi ... ... ... ... орындауды iс жузiнде бермейтiн жағдай ... ... ... бере ... ... ... ... сот
тәжiрибесiнде жиi кездеседi. Әрине, ... ... ... да ... ... оған заем ... оның ... бойынша даулау құқығы
берiлген. Бұл кейiнгi уаќыттың ... ... ... ... ... рим құқығында да мойындалған. Заемшы заем шартын заем берушiден
өзiнiң заем пәнiн iс ... ... ... шартта көрсетiлгеннен аз
мөлшерде алғандығына суйене отырып даулауға ... ... ... бұл
жағдайда заемшыға жуктеледi. Егер заңнамаға сәйкес заем ... ... ... ... және ол ... онда оны ... ... даулауға жол берiлмейдi. Бұған шарттың алдау, куш ... ... ... ... ... немесе ауыр мән-жайлар тоғысуының
ықпалымен жасалған жағдайлар қосылмайды.
Заем шартының турлерi. Жоғарыда аталған нысаналы заем ... ... ... оның банк ... шарты және мемлекеттiк заем шарты
сияқты турлерi көрсетiлген.
Банк заемы шарты бұрын банкiлiк ссуда (несиелiк ... ... ... ҚР АК-сi бұл ... ... шарт турi ... ... бас тартты. Банкiлiк заемға жалпы заем шартына қатысты
ережелерде, бiраќ ҚР ... ... ... ерекшелiктердi ескере
отырып қолданылады. Е.Б.Осипов орынды атап өткендей, бұрын несиелiк шарттың
дербестiгiн жақтаған ... ... бiр ... ... ... ... ... субъетiсi ретiндегi ерекше ... ... Ал, ... бұл ... көптеген арнайы талаптар қойылатынына қарамастан,
кәсiпкерлiк қызметтiң ... бұл банк ... ... ушiн ... ... ... оған толық көлемде азаматтық-құқықтық
реттеу қолданылады (бұл ... ... заем ... банктер мен
клиенттер арасындағы қатынастарға жататынын ескеру қажет және сол ... ... ... ... алдындағы басымдық азаматтық-құқықтық
реттеуге берiледi ҚР АК-сы 3-бабы 3-т.).
Банкiлiк несие ... ... ... зор маңызға ие. Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкiнiң 2001 ... ақша ... ... ... ... ... ол жургiзiп отырған және нәтижесiнде
екiншi деңгейлi банктермен жузеге асатын несие саясаты ... ... ... ушiн ... ... ... ... өзiнде
осы бағытта елеулi жетiстiктерге қол жеткiзiлдi. ... ... ... ... ... ... олардың несиелiк
белсендiлiгi де артты – 2005 жылы экономикаға ... ... ... және ... соңында 276,2 млрд теңгенi, яғни 1,9 млрд АҚШ ... ... ... Осы ... ... де ... айтуға болады.
Қазақстан Республикасының “Банктер және банк қызметi туралы” ... ... ... ... ... ... ... болып
банктiң басқа тұлғаларға мерзiмдiлiк, қайтарымдылық және ... ақша ... ... ... Республикасындағы банктер және
банк қызметi туралы” заңның 34-бабының 1-т.). Ссудалық операциялар банктiң
директорлар кеңесiмен немесе акционерлердiң жалпы ... ... iшкi ... саясаты туралы Ережелерiне сәйкес жузеге асырылады. Мұндай
құжат iшкi маңызға ие болатынына қарамастан, ол тиiстi сол ... ... ... заем ... мазмұнына да ықпал етедi және бұл жерде
теңестiрушi ... ... ... ... ... ... орта
нарықтық намалары табылады.
Банк заемы шарты бойынша заем ... ... ... ақша беруге
мiндеттенедi. Осылайша, кәдiмгi заем шартына қарағанда, банк заемы шарты
консенсуалды болып табылады. Сонымен бiрге, заем ... ... ... ... ... ... басқаруына беру жузеге асырылатын
жағдайлар осы жағдайда да сақталады, яғни банк заемы ... ... ... жоқ.
Заем қатынастарының табиғаты бәрiнен де бұрын реалды шарттарға
бейiмделгенiн ескере ... заем ... ... ... ... ... ... бiлдiрген болатын. Мәселен,
Л.А.Новоселова несие шартын екi ...... ... заем ... ... ала шарт пен ... элементтерi бар ерекше өз алдына ... шарт ... ... ... банк ... ... бiр ... және белгiлi бiр
жағдайларда несие беру мiндеттемесiн алатын несие шарты, осы ... ... ... ... заем ... ... ала шарт болып
табылады деген позицияны ең дұрысы деп санайды. ... ... ... ... ... азаматтық құқықтық сол кезеңде, қазiргi кезеңде
де, ... ... ... ... ... ойлану жағдайын бастан
өткiзген және өткiзiп отырғанымен ... ... әрi, банк ... ... ... ... ... жасаумен ғана
шектелуге болар деп ... ... ... ... атап ... заем ... бұл ... алдына жеке қарастыруға себеп болатын, басқа да ерекшелiктерге ие:
-заем берушi ретiнде заем ... ... ... ... ... бар банк ... өзге де заңды тұлға бола алады. Басқа заңды және
жеке тұлғалар тек кәдiмгi заем ... ғана ... ... банк ... пәнi ... ... уақытта (банк заемының консенсуалды
шарты) және ... шарт ... ... ... ... ақша ... ... шарты жазбаша нысанда жасалуға тиiс;
- банк заемы шартының жазбаша нысанын сақтамау оның ... ... ... ... мен ... ставкалары, сондай-ақ банкiлiк қызмет
көрсеткенi ушiн тарифтер банктердiң өздерiмен дербес белгiленедi. ... ... ... ... ол ... ақша ... есебiнен
берiлген жағдайда заем берудiң тәртiбi мен шарттары заң актiлерiмен ... ... ... ... ... мүмкiн. Бұл жағдайда
заем беру заем берушiнiң мiндетi болып табылады, ал оның жасасқан ... ... ... ... органдардың актiлерiнде белгiленген
мiндеттi ережелерге сәйкес болуѓа ... ... ... бойынша заемшының мiндеттемелерi банктiң ақшалай қарыз
есебiне ... ... ... ... мүмкiн емес.
Банк заемының қайтарылу шарты заемшы мiндеттемесiн орындауды
қамтамасыз етудiң мiндеттiлiк дәрежесi ... заем ... ... ... артық екенiн бiлдiредi.
Банк мiндеттемелердiң орындалуын ... ... айып ... ... кепiл болушылық сияқты басқа да тиiстi тәсiлдерiн ... ... ... ... ... қабiлеттiлiгi мен клиенттiң сенiмдiлiгi
жағдайында ғана банк несиенi қамтамасыз етусiз беру туралы шешiм қабылдауға
құқылы. Мұндай ... ... деп ... (“Қазақстан Республикасындағы
банктер және банк қызметi туралы” Заңның 35-б.).
Банк бiр ... ... ... ... ... ... ... мен ұйымдардан осы заемшы алған заем қаражаттарының
көлемiн есептемегенде, оның активтерiнiң орташа жылдық құнынан асатын ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк заем шартын қарастырайық. ҚР Ак-сы 726-бабына
сәйкес мемлекеттiк заем шарты бойынша заемшы – ... ал заем ... ... ... ... ... ... заем шарты нысаналы сипатқа ие. Мемлекеттiк заем алудың
мақсаттары заңнамамен немесе құзiреттi ... ... ... ... ... заем алу ... ... қаржыландыру мақсатында жузеге асырылады. Ұлттық банкпен заем
алу Қазақстан Республикасының төлем ... ... және ... банктiң
алтын валюталық активтерiн толықтыру мақсаттарында, сондай-ақ, Қазақстан
Республикасында ... ... ... анықталатын басқа да
мақсаттар ушiн жузеге асырылады.
Жергiлiктi атқарушы органдардың заем алуы ... ... ... ... ... ... тапшылығын
жабу мақсаттарында жузеге асырылады.
Заңнамада мемлекеттiк заемдар ушiн шарт еркiңдiгi сақталатындығы
арнайы ескертiлген. Мемлекеттiк заемдар ... ... ... Сол ... заем ... субъектiлердi тарту тәсiлдерi болып оларға
пайдалы жағдайлар белгiлеу және қарызды ... ... ... табылады.
Мемлекеттiк заем шарты заем берушiнiң шығарылған мемлекеттiк
облигацияларды, сондай-ақ заем ... ... одан ... ... ... заем талаптарына байланысты өзге де ... ... ... ... өзге де мулiктiк құқықтарды (осы заемды
айналымға шығару ... ... ... ... алу ... ... да ... бағалы қағаздарды (құжаттық немесе
құжаттық емес) алу ... ... ... ... ... заем ... әрекет ету мерзiмi бойынша уш турге бөлiнедi. ... ... ... ... ... ... қысқа мерзiмдi, 1 жылдан 10
жылѓа дейiн орта мерзiмдi, 10 жылдан артық уақыт ... ... ... ұзақ ... ... басымды турде қолданылады.
Бұдан басқа, бағалы қағаздардың эмиссиясынсыз заемның жекелеген
шарттары да бекiтiлуi мүмкiн. ... ... ... шешiмi
негiзiнде әрбiр жеке шарт (келiсiм) немесе ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... қағаздарының эмитентi болып қаржы министрлiгi де ... ... өз ... ... ... ... ... жауап
бередi. Ұкiмет мiндеттемелерi де Қазақстан ... ... ... қамтамасыз етiледi. Ұлттық банктiк мiндеттемелерi – оның
басқаруындағы барлық активтермен қамтамасыз етiледi. Жергiлiктi ... ... ... ... ... ... тиесiлi мулiкпен,
қаржы қорларымен және басқа да активтермен қамтамасыз етiледi.
Мемлекеттiк заемнан Қазақстан Республикасының ... ... және ... Республикасының ... ... ... ... емес ... ажыратқан
жөн.
Заем шарттары бойынша жауапкершiлiк заңнамаға және ... ... ... ҚР Азаматтық кодексiнiң 353-бабына сәйкес
ақшалай мiндеттеменi орындамағаны ушiн жауапкершiлiк ... ... ... талапты берiп қаржыландыру
(факторинг шарты)
Факторинг шарты екi турлi қасиетке ие, оның мазмұны цессия
(талап етудi беру) ... ... ... ... нысанын
еске салады. Екiншi жағынан, онда агенттiң ... ... ... ... ... ... де элементтерi бар.
Факторингтiң мәнiсi – қаржылық ... өзге ... ... ... ... алу ... алудан босату арқылы оныњ жағдайын ... ... ... табылады. Сатушы бұл кезде оныњ кәсiби құзiрет
аясымен қамтылатын функцияларды ғана атқарады, ол тауарлар мен құжаттарды
жөнелтудi және т.б. ... ... ... ... ... ... ... субъектiлердi мемлекеттiк заем қатынастарына тартудың
тiкелей және жанама факторларын ажыратады.
Тiкелей факторинг ... бiр ғана ... ... ... ол
экспортердiң (сатушының) елiнде факторинг туралы келiсiмдi экспортермен
бекiткен экспорт бойынша қаржы ... ... ... ... екi ... болады: экспорт бойынша қаржы агентi және импортер (сатып ... ... ... қаржы агентi. Жанама факторинг кезiнде ... ... ... ... ... ... сатып алушы төлемдi өз
елiнде жузеге асырады. Импорт бойынша қаржы агентi экспорт бойынша ... ... ... ... ... ол ... ... экспортерға
бередi. Экспортер мен импорт ... ... ... ... ... ... ... факторингтiң артықшылығы – қаржылық ұйымдардың
әрқайсысының, яғни ... ... ... ... және ... бойынша
қаржы агентiнiң, жергiлiктi клиентпен iскерлiк ... ... ... жеке құқықтық сипатқа ие емес факторингтiң азаматтық-
құқықтық қатынастары туындайды. Факторингтiң құқықтық ... ... және ... ... ... талапты берiп қаржыландыру (факторинг) шарты бойынша бiр
тарап, қаржы ... ... ... ... ... клиенттiң билiгiне
бередi немесе беруге мiндеттенедi, ал ... ... ... ... ... осы ушiншi тұлғамен (борышқормен) қатынастарынан
туындайтын өзiнiң ақшалай талабын ... ... ... ... беруге
мiндеттенедi.
Факторинг шарты екi жақты ақылы шарт. ... ... ... кейiнiрек қарастырылатын, тиiстi құқықтар мен ... екi ... да ... ... олар ... ... осы шарттың негiзгi мазмұнымен қамтамасыз етiлген.
Факторинг шартының ақылылығы алдын ала келiсiлген соманы ... ... ... ... ... құқықты беруiнен көрiнедi.
Факторинг шарты реалды да, консенсуалды да ... ие ... ... Кейбiр
заем шарттарындағыдай ақшалай талапты берiп қаржыландыру шартының мақсатына
құқықтық маңыз ... ... ... ереже бойынша факторинг шартының
мақсаты маңызды болып табылмайды, ... ... ... ... мәселен клиент шарт бойынша төлемдi өз уақытында және кепiлдi турде
алуды көздесе, фактор ... да ... ... ... мулiктiк
құқықтық өзiне өтуiне мудделi болады. Негiзiнен фактордың қызығушылығы
жузеге асырылатын ақшалай ... ... мен ... ... талаптың iс
жузiндегi құнындағы айырмашылықтан пайда табу мумкiндiгiне негiзделедi.
Факторинг шарты мiндеттемелердiң ... ... ... тәсiлi ретiнде қолданылуы мумкiн. Борышқорға ақшалай талабын клиент,
сонымен бiрге өзiнiң қаржы ... ... ... атқаруды
қамтамасыз ету мақсатында да беруi мумкiн (ҚР АК ... ... ... ... ... ... берiп қаржыланды-рудың кәдiмгi
шартынан өз ... ... ... ... және ... пайдасына
төлемдi тоқтатуы немесе оның мөлшерiн шектеуi мүмкiн.
Шарттық факторингтiң нысаны. Факторинг шарты жазбаша нысанда
жасалуы ... ... ... беру ... ... ... ... тиiс
(346-бап). Бұл талап етудi беру жузеге асатын мәмiле қандай жазбаша нысанда
жасалғанына қарай факторинг шартының нысаны тиiсiнше ... тиiс ... ... ... ... ... мәмiле бойынша талап етудi
беру осы мәмiленi тiркеу ушiн белгiленген тәртiпте тiркелуге тиiс. ... ... ... ... ету ... ... ... индоссамент
жузеге асырылуға тиiс.
Факторинг шартының ... ... ... ... ... ... ... асырылатын қызмет банкiлiк операциялар
қатарына жатады. Қазақстан Республикасының “Қазақстан Республикасындағы
банктер және банк ... ... ... ... ... факторингтiк
операция: тауарлар (қызмет көрсету, жұмыс) сатып алушысынан төлемдi талап
ету құқығын төлемеу қаупiнен бiрге алу банктермен, ... ... ... ... ... лицензиясы болған кезде, жузеге асырылады.
Аталған заңды актiнiң 5-бабының мағынасы бойынша факторингтiк операцияларды
ұлттыќ банктiң лицензиясы ... ... ... жекелеген
турлерiн жургiзуге құқылы болатын заңды тұлғалар да жузеге асыра ... ... ... ... ... ... ... шарты екi жақты болып табылады. Сонымен бiрге Азаматтық
кодекс нормалары фактормен борышқор қатынастарын да ... ... ... ... ... ушiн орын алған сингулярлык құқық
мирасқорлығы аясында қалыптасатынымен, олар ... пен ... ... ... сипатынан туындайтын кейбiр ерекшелiкке ие болады.
Бұл ... ... ... пен борышқор ... ... ... ... жеке ... ... ... кез-келген қатысушылары
бола алады. Бiраќ бұл азаматтық-құқықтық институттың даму ... осы ... ең ... коммерциялық айналым қатысушыларының қатынастарына
қолдануды қамтамасыз еттi.
Қаржыландыру жузеге асырылатын беру пәнi ретiнде ... ... ... ... (мұндай талап қойылып келген талап деп аталады) та,
болашақта туындайтын ақша алу ... ... ... да ... мүмкiн.
Беру пәнi болып табылатын ақшалай талап клиенттiң қаржы агентiмен
жасасқан шартында қолданылып келген ақшалай талапты шарт жасалған кезде, ... ... – ол ... ... ... ... ... беретiндей болып бегiленуге тиiс.
Қолданылып келген ақшалай талап шарт жасалған кезден бастап, егер
бұл шартпен оның ... ... ... өзге сәтi ... ... ... деп ... Егер келешектегi ақшалай талап берiлетiн
болса, ол (талап беру пәнi болып табылатын) ақшаны борышкерден алу ... ... ... болғаннан кейiн қаржы агентiне ауысты деп есептеледi.
Кейбiр ... ... ... талап ету құқығы белгiлi бiр оқиғаға
байланыстырылуы мумкiн. Яғни талап етудi беру ... ... ... ... енедi.
Мұндай жағдайда ақшалай талапты берудi қосымша рәсiмдеу талап
етiлмейдi. ... ... ... ... ... ... ... пайдасына
қаржы агентiмен жузеге асырылатын қаржыландыру табылады. Ол ... ... ... ... болады, сондай-ақ олар берiлетiн ... ... ... Бұл ақша ... шарт ... баға белгiлеудiң
жалпы ережелерiне сәйкес анықталуға тиiс және өз ... ... ... құнын да ескеруге тиiс. Қар-жыландыру (несиелеу)
мөлшерi кез ... ... ... ... ... сипаттамасына
(мөлшерiне) тiкелей тәуелдi болатынын атап өткен жөн болар.
Қатысушылардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... көзделген
талап етудi беру туралы жалпы ережелер ... ... тән ... ... ... ... қатынастарын арнайы реттейтiн
нормалармен белгiленуi мүмкiн.
Осылайша, клиент бұл ... оған ... ... ... қатысты
борышқордың келiсiмiнсiз бекiтуге құқылы. Бұған қоса, ақшалай ... ... оны ... ... ... болғанның өзiнде де жарамды деп танылады.
Клиент қаржы агентiне жарамды талапты беруге ... ... ... ... ... алдында борышқор ушiн кепiлдеме берушi және кепiл болушы
болмаса, осы ... ... ... ушiн ... ... клиент борышқормен бекiтiлген шарт бойынша өз мiндеттемесiн
бұзса және егер жағдайға ... ... ... ... бұл ... клиенттен өндiрiп алуға құқылы болса, клиент факторға төленген ақша
сомасын борышқорға қайтаруға мiндеттi.
Кез ... ... ... ... ... оны ... ... тиiс. Қаржы агентiнiң мiндеттеменi тиiстi турде атқаруы ... ... ... екiншi тараптың – клиенттiң ... өз ... ... ... ... ... ... бұл шарттың мәнiсi белгiлi бiр ... заем ... ... ...... белгiлi бiр уақыттан кейiн тең
мөлшердегi ақша ... сол ... және ... ... беру ... мiндетi факторинг шартында кейбiр ерекшелiктi ... ... ... ... ... ... өз талабын берумен
алмастыруға мүмкiндiк бередi (ол ... ... ... ... бұл ... ... ақша беру ... өзгертпейдi.
Шартта фактор ақшалай талапты берудiң орнына талапты жузеге
асырумен байланысты барлық ... ... ... агенттiк
келiсiм элементтерiнiң болуы клиент ушiн фактормен ... ... ... ... ... ... кем ... тиiс
деген оның ойына суйенедi. Бұл фактор көрсеткен қызметтердi жанама турде
төлеу нысанына себепшi болады. Бiрақ фактордың ... ... ... ... мамандандырылған кәсiпкерлiк қызметтi жузеге асыруы
оған белгiлi бiр қауiптердiң (тәуекелдiң) жуктелетiндiгiн бiлдiредi.
Мәселен, ақшалай тарапты берiп қаржыландыру шарты ... ... одан осы ... ... ... сатып алуы жолымен жузеге
асырылғанда, соңғысы борышқордан талапты орындау ушiн алатын барлық сомаға
құқықты иемденедi, ... ... өзi ... сома қаржы агентi клиентiне
төлеген сомадан аз ... ушiн ... ... ... ... ... қызмет көрсетудiң элементтерi, оның мiндеттемелерi,
клиент ушiн ... есеп ... және беру пәнi ... ... ... ... ... талаптар бойынша есептер беру)
құжаттарды көрсету, сондай-ақ клиентке осы ... ... өзге ... ... ... ... мүмкiн екенiн айқын көрiнiс табады.
Заңнама факторингтi клиенттiң фактор алдындағы мiндеттемесiн
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ақшалай
талапты қаржы агентiне беру клиенттiң қаржы агентi ... ... ... ... ету ... ретiнде жузеге асырылған
жағдайларда тараптардың құқықтары мен ... ... Егер ... өзгеше көзделмесе, өзiне талап етудi беру есебiнен
өз мiндеттемесiн қанағаттандырған қаржы агентi клиентке есеп ... ... оған ... ... ... етiлген клиент мiндеттемелерi сомасынан
асатын соманы ... ... ... бұл ... ... те ... ... қалады. Егер фактор оған клиенттiң талап етуiн беру
есебiнен оның мiндеттемесi бойынша ... ... қол ... ... ... ... ... одан әрi беруге тыйым ... ... одан әрi беру ... ... ... ... ... берiлуi
мүмкiн.
Борышқордың құқықтық жағдайы – ол талап етудi ... ... ... ... ... берушi) алдында мiндеттi тұлға болып табылатындығымен
сипатталады. ... ... ... ... да жағдайлары сияқты оның басқа
тұлға алдындағы мiндеттерiнiң пайда болуы, ... ... ... болмайтын заңдық фактiге байланысты анықталады.
Қалай болғанның өзiнде де борышќор қаржы агентiне төлем ... ... ... шарты болып оған оның жаңа несие берушiсi
болып фактор ... ... ... алуы ... ... не ... агентiмен жасалуға тиiс. Хабарлама жөнiндегi мiндет
факторинг шартымен клиент немесе фактордың бiр тарабына жуктелетiн болады.
Хабарламада ... ... ... ... ... ... ... жургiзiлуi тиiс қаржы агентi көрсетiлуi керек.
Борышқор қаржы агентiнен оған ақшалай талапты беру ... ... ... ... ... ... етуге құқылы. Дәлелдемелердi беру
мерзiмi қажеттi уақыт кезеңiмен қисынды ... ... тиiс ... мен ... ... ... нақты анықталуы мүмкiн. Егер де
қаржы агентi бұл мiндеттеменi ... ... ... өзiне төлем
жургiзуге құқылы болады, яғни клиент алдында ол берген талап етудi атқаруға
құқылы.
Борышқордың ... ... ... ... ... орындауы оны
клиенттiң алдындағы тиiстi мiндеттемелерiнен босатады. Қаржы ... ... оған ... ... беру дәлелдемелерiн бермеу салдарынан
клиент (бастапқы несие берушi) пайдасына ... ... ... қаржы
агентiнiң пайдасына төлем жургiзу мiндетiнен босатылуға тиiс.
Борышқорға тағы бiр құқық – ... ... ... талаптар қою
құқығы берiледi (талаптар ҚР АК 370-бабына сәйкес қойылуға ... ... ... мен ... арасындағы қатынастардан құралады. Қарсы
талаптар қою шарты болып борышқор ... ... ... ... ... туралы хабарламаны алған сәтiнде олардың борышқор мен
клиент шарттарына ... ... ... ... ... ... ... қаржы агентiне қарсы талап қою құқығын
беру оған оларды ... ... ... бермейдi. Егер бұл факторинг
шартымен көзделсе және клиент оны борышқордың талаптары бар екендiгi туралы
ескертсе, қаржы ... бұл ... ... тиiс. Егер ... ... ... бар ... туралы қаржы агентiн
ескертпесе, онда қаржы ... ... ... ... бас ... ... ... нәтижесiнде қаржы агентiне төленген соманы тiкелей
клиенттен талап етуге құқығы бар борышқор белгiлi бiр ... ... ... ... ... ете ... Бұл ... агентi клиент
алдындағы талаптың берiлуi бойынша оны ... ... ... орындамағаны не борышқордың алдындағы талаптың берiлуiне
байланысты қаржыландыруға жататын мiндеттеменi ... ... ... ... ... ... ... мүмкiн болады.
2 тарау. Банктiк қызмет көрсету (төлем айналымына
жәрдемдесетiн шарттар)
2.1. Банк қызметің көрсету ... ... ... ... ... ... ... көрсету туралы жалпы
ережелер жинақталған. Бұл шарттың мәнiсi: Бiр тарап (банк) екiншi ... ... ... ... қызмет көрсетуге, ал клиент, ... ... ... осы ... ... ақы төлеуге
мiндеттенедi. Осылайша, банктiк қызмет көрсету шарты, жалпы ереже бойынша,
консенсуалды және ... шарт ... ... ... банктiк қызмет көрсетуге қатысты жалпы нормаларды
бекiте ... алға ... ... қадам жасады және осы бағытта ол ... ... ... ... ... ... Мысалы,
мұндай нормалар Қырғыз Республикасының, Ресей Федерациясының ... жоқ. ... ... ... жекелеген топтарын
қалыптастыру кезiнде әрқашан да олардың өздерiне тән ... ... ... турде азаматтық заңнамада бекiткен орынды болады. Бұл жалпы
құқықтық реттеу сапасына да оңды әсер етедi.
Банктiк ... ... ... ажыратудың маңыздылығы – оны жузеге
асыру барысында банк пен шаруашылық жургiзушi субъектiлер ... ... ... ... кем ... бiр қатысушысының өзара қарым-
қатынастарының мәселелерi шешiлетiндiгiнде. Осылайша, бұл ... ... және ... ... алғы шарттары болып табылады ... ... ... ... ... ... ... де анықтайды.
ҚР азаматтық кодексi банктiк қызмет ... ... ... ... ... 1) ... шот ... 2) ақша
аудару шарты; 3) банк салымы ... ол ... ... қатынастарды
қамтамасыз ететiн болғандықтан жоғарыда қарастырылып өткен; 4) ... ... ... ... өзге де шарт ... Өз
қаражаттарына меншiк құқығын жузеге асыру мүмкiндiгiн клиенттiң кедергiсiз
жузеге ... ... ... ... банк ... ... ... алады
және төлем айналымына жәрдемдесетiн шарттарды жузеге асыру ... ... ... ... ... айырысу қызметтерiн ... ... ... ... есеп ... ... чек шартын, аккредитивтермен есеп
айырысу шартын, төлем тапсырыстарымен т.б. есеп ... ... ... ... ... Бұл топқа банкаралық есеп айырысумен ... да ... ... ... ... ... шарт,
клирингтiк төлемдер арқылы есеп айырысу шарты.
Банктiк шоттармен байланысты ... ... ... ... ... ... ... металдық шоттарды жургiзу кезiнде
бекiтiлетiн металлдық шот шартын жатқызу қажет. Оның мәнiсi – ... ... ... ... алудан көрiнедi. Сондай-ақ, бағалы
қағаздар нарығында клирингтiк ... ... ... ... да еске ... жөн.
Азаматтық-құқықтық және есеп айырысу ... өзге ... әр ... субъектiлерi арасында есеп айырысуды жузеге асыруға
мүмкiндiк туғыза отырып, ... ... ... ... ... ... тұлғалардың мүдделерiн сақтауға тиiс. Банктер ... ақша ... ... ... тек қылмыстық iс жургiзушiлiк
және азаматтық iс жургiзушiлiк заңнаманың нормаларына сәйкес сот шешiмi,
тергеу, анықтау ... және сот ... ... ... ... ғана ... алады. Ақша қаражаттарына иелiк етуге тыйым
салуды шектеу мерзiмдерi қылмыстық iс ... және ... ... ... ... ... ... тиiс. Тергеу мен
анықтау органдарының клиенттiң ақшасына тыйым салу туралы ... ... ... ... ... шағым жасалуы мүмкiн.
Заңды тұлғалар мен ... ақша ... ... алып қоюға тек соттың ... ... ... ... ... ... сот ... негiзiнде ғана жол берiледi.
Банк қандай да бiр негiздер бойынша ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ушiн клиенттердiң
шоттарындағы қаражаттардың ... ... ... ... өзге тұлғалардың төлеу жөнiндегi өкiмдерiн атқара отырып, банк
олардың келу кезектiлiгiн ... ... ... алады.
Клиенттiң банктегi ақшасы клиентке қойылған кезектi талапты қанағаттандыру
ушiн жеткiлiксiз болған жағдайларда, ... ... ... ... ... ... банк аталған талапты
қанағаттандыруға жеткiлiктi соманы клиенттiң ... ... ... жинақтайды. Егер клиентке бiрнеше талап ... банк ... ... ... ... Бұл ... банктiк есеп
айырысуды реттейтiн нормалар заңды тұлғалар мүмкiн, олар таратылған кезде,
өндiруге ... ... ... Азаматтық кодекстiң жалпы бөлiмнiң
нормаларына сәйкестендiрiлген.
Бiрiншi кезекте адам өмiрi мен денсаулығына келтiрiлген зиянды өтеу
туралы талаптарды, сондай-ақ ... өтеу ... ... ... атқарушы құжаттар бойынша ақша алу ... ... ... ... ... оның ... ... бойынша
жұмыс iстейтiн адамдармен демалыс жәрдемақылары мен еңбекақы төлеу бойынша,
авторлық шарт ... ... ... ... есеп ... ушiн ақша ... ... құжаттар бойынша ақша алу жургiзiледi.
Ушiншi кезекте клиенттiң бюджет алдындағы мiндеттемелерi бойынша ақша
алу ... ... ... да ... ... қанағаттандыру
көзделген атқарушы құжаттар бойынша ақша беру жургiзiледi.
Бесiншi кезекте клиентке қойылған ... да ... ушiн ... ... ... ақша ... Осылайша атқарушылыќ кушi бар ... ... ... ... ... несие берушiлерден және
клиенттердiң өздерiнен шығатын төлеу ... ... ... ... кезектiлiкке жататын талаптар бойынша ақша алу атқарушы
құжаттардың (төлеу ... өзге де ... тусу ... ... ... асырылады.
Клиент болып табылатын заңды тұлға тараған кезде кредит берушiлердiң
талабын қанағаттандыру ҚР АК-сы 51-бабында тiкелей ... ... (ҚР ... 742-б 3т.).
Банк құпиясын жария етпеуге банк кепiлдiк бередi. Банк құпиясы – ... ... ... мен корреспондеттерi шоттарының бар-жоғы,
олардың иелерi мен номерлерi туралы, сол шоттар мен банктiң өз шоттарындағы
ақшалай қаражаттың ... мен ... ... банк ... ... ... ... жалпы шарттарынан басқа), сондай-ақ
клиенттердiң банктiң сейф жәшiктерiнде шкафтары мен ... ... ... ... ... ... ... мен құны туралы
мәілiметтердiң қатаң құпиялығының режимi. Тарату ... ... ... ... мәлiметтер банк құпиясына жатпайды.
Банк құпиясын құрайтын мәліметтерді беру тәртiбi, сондай-ақ олар
берiлуi мүмкiн субъектiлер аясы ... ... ... ... мен банк қызметi туралы” Заңының 50-бабына сәйкес
анықталады.
Банктiк ... ... ... турлерiн банктiк қызметтiң
жекелеген турлерiн жузеге асыратын ұйымдар жургiзуге құқылы, мысалы олар
клиринг ... ... ... ... ... ... жекелеген турлерiн көрсету Азаматтық кодекспен және ... ... ... ... асырылады.
Азаматтық кодекстiң 746-бабында банктiк қызмет көрсету бойынша
барлық жекелеген шарттар ушiн маңызды ... ... ... ... ушiн ... ... ... көзделген. Ол банк
жауапкершiлiгiне қатысты. Банк клиенттiң шотына оның атына ... ... ... қабылдамаса, не оларды шоттан заңсыз алып тастаса, сондай-ақ
клиенттiң шоттан ... ... ... не шоттан беру туралы ... ... ... ... ... ... банк әрбiр кешiктiрiлген
күн ушiн осы сомалардың 0,5 пайызын ... және ... ... ... ... мiндеттi.
Клиенттiң жауапкершiлiгi азаматтық құқықтағы жауапкершiлiк туралы
жалпы ережелерге, ... ... ... нақты шарттық нормаларға
сәйкес анықталатын болады.
2.2. Банктiк шот шарты
Банктiк шот шарты бұл – кешендi есеп ... ... ... құқықтық қатынас. Онда осы шарттық қатынаспен қатар
әрќашан да төлемдердi жузеге асырумен ... ... ... ... Яғни, есеп айырысу мiндеттемелерiн жузеге асыру әрқашан осы
қатынастардың орын алуына тәуелдi болады.
Қазақстан Республикасының “Төлемдер және ақша ... ... ... шот банк пен ... ... салым (депозиттi) қабылдау
бойынша шарттық қатынастарды көрсететiн ... ... және ... ... ... жузеге асыруымен байланысты анықталады:
1) Клиентке тиесiлi ақшалардың болуы мен ... ... ... ... ... пайдасына ақшаны қабылдаумен байланысты;
3) Банктiк шот шартымен немесе банк салымы шартымен ... ... ... ... ... ... ... клиенттiң өкiмiн
орындаумен байланысты;
4) Егер бұл банк ... не ... шот ... ... клиент аұшасын
алу туралы ушiншi тұлғалардың өкiмiн орындаумен байланысты;
5) Банктiк шот немесе банк ... ... ... тәртiпте қолма-қол
ақшаны клиенттен қабылдауды және оған берудi жузеге асырумен байланысты;
6) ... шот ... банк ... ... ... тәртiпте, банктегi
клиенттiң ақша сомасы және жургiзiлген операциялар туралы ақпаратты
клиенттiң ... етуi ... ... ... ... шот ... банк ... шартымен анықталатын мөлшер мен тәртiпте
сыйақыны төлеумен байланысты;
8) Клиентке шартта, заңнамада ... ... ... ... ... ... көзделген өзге де банктiк қызмет көрсетудi
жузеге асырумен байланысты. ... ... банк пен ... банктiк шот
немесе банк салымы шартын бекiткен кезде ашылады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... туралы” Заңыныњ 20-бабында көрсетiлгендей заңды және жеке
тұлғалардың банктiк ... банк ... ... ... асыратын банктер мен ұйымдардың корреспонденттiк шоттарын ашу ... ... ... ... шот ... ... бiр тарап (банк) екiншi ... ... ... ... қабылдауға, клиенттiң клиентке немесе
ушiншi тұлғаларға ақшаның тиiстi сомаларын ... ... ... ... және ... шот ... көзделген басқа да ... ... шот ... ... сипатқа ие. Ол оның барлық мәндi
жағдайлары бойынша тараптар келiсiмге келген кезде жасалды деп ... шот ... ... ... ... ... пәнi туралы, банкте
орналасқан ақшаны басқару ... ... ... ... ... ... ақы төлеу тәртiбi туралы жағдайлар. Банктiк шот шартының қосымша
жағдайлары заңнамада көзделуi мүмкiн. ... ... ... ... ... ... – оның жағдайлары, соның iшiнде ... ... ... да, банк ... ... Бұған қоса,
банктер Қазақстан Республикасының “Қазақстан Республикасындағы банктер ... ... ... ... 31-бабының 1-тармағына сәйкес сол бiр немесе
өзге операцияларды тек ... ... ... ... ... және iшкi ... ... кезде ғана жузеге асыруға құқылы.
Бiрақ бұл айтылған сөз клиенттер таңдау ... ... ... Банктер клеинттiң бiрiншi талабы бойынша операцияларды
жургiзудiң жалпы жағдайлары туралы Ережелердi беруге мiндеттi. Тиiсiнше
болашақ клиент ең ... ... ... жургiзу жағдайларымен танысуға тиiс
және алдағы уақытта олар банк пен клиент ... ... ... ... және банк ... келiсiмiнiң аясымен қамтылатын тараптардың
құқықтары мен мiндеттерi ... және банк ... ... ... ... шот ... ... Республикасы Ұлттық Банк
басқармасының 2 маусым 2000 жылғы № 266 ... ... ... ... клиенттердiң банктiк шоттарын ашу, жургiзу және
жабу тәртiбi туралы нұсқаумен ... ... ... мен ... ... ушiн банктi өздерi дербес ... және ... ... бiр және бiрнеше банктермен бекiтуге құқылы. Банктiк шот шартында
құқықтар мен мiндеттер шарттың екi тарабында да ... ... ол ... шарт ... қарастырылады. Банктiк шот шарты банктiк қызмет көрсету
шарттарына жататын болғандықтан, ол, ... ... ... шот иесi ... ақылы болып табылады. Клиенттiң ақша қаражаттарын пайдаланғаны ... банк ... ҚР ... ... 751-бабына сәйкес банк
шартпен анықталатын бiрақ сыйақыны төлеу кунiнде ҚР ... ... ... ... ... кем емес ... мен ... сыйақы
төлейдi.
Банктiк шот шарты жазбаша нысанда жасалуға тиiс. Банктiк шот
шартының ... ... ... осы ... ... әкеп ... ... Шарт тараптары: банк және клиент – бұл кез келген заңды
немесе жеке тұлға. Банк ... ... ... ... әрекет
қабiлеттiлiгiмен қамтылатын болғандықтан банктiк шот шарты ... ... ... ... ... да бола алады. Әрекет етушi заңнамада
жеке және заңды тұлғалар шоттарының ... ... ... ... тек осы ... ашу тәртiбiнде ғана айырмашылық байқалады.
Операцияларды жургiзу клиенттiң құқық, ... ... ... жузеге асырылатын болады.
Шарт пәнiн (ақша қаражаттарын) ақша (теңге немесе шетел валютасы)
құрайды. Шарт мазмұны. Банктiк шот ... ... банк ... шот ашуға
тиiс. Жеке және заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары, сондай-ақ банктердiң
корреспонденттiк шоттары көзделедi
Банктiк шот ... ... ... ... ол ... ... есепке алу мақсаттары ушiн, тараптардың келiсiмге келуi жағдайында,
бiр iзге тусiрiлген ... код ... Банк ... ... ... жургiзуге мiндеттi. Код беру мен ақша есебiн жургiзудiң
тәртiбi банк заңнамасымен анықталады.
Банк шарт ... ... ... және ... ... ... ... аталған операцияларды атқаруға мiндеттi.
Банк клиенттiң пайдасына келiп ... ... ... ... ақшасын алып қоюды немесе оның ақшасын берудi, егер ... және ... ... ... ... Ұлттыќ Банкi
шығарған нормативтiк құқықтық актiлерде өзге мерзiмдер көзделмесе, оның ... ... ... коды ... ... ... банкке келiп тускен
куннен кейiнгi келесi куннен кешiктiрмей, сондай ... ... ... ... ... ... ... берудi банктер шартќа сәйкес
жургiзедi. Банк ... ... ... ... ... ... не, егер ол ... көзделсе, қолма-қол беру (жеткiзу) бойынша
қызмет көрсетуге құқылы.
Егер заңнамада немесе банктiк шот ... ... ... ... ақшаны пайдалану бағытын белгiлеу мен бақылауѓа және оның өз
қалауынша ақшаға билiк ету құқығына заңнамада ... шек ... ... ... ... ... ашу ушiн қажеттi құжаттарды беруге мiндеттi. Оныњ
тiзiмi Қазақстан Республикасының резидент – заңды тұлѓалары ушiн, Қазақстан
Республикасының ... – жеке ... ушiн, ... ... ... емес заңды және жеке тұлғалар ушiн, филиалдар мн өкiлдiктер ушiн
шот ашу кезiнде, мемлекеттiк ... ушiн әр ... ... ... мен ... ... дербес субъектiлерi болып табылмайды
және соған байланысты, олар не банктiк шот шартының тарабы, не олардың иесi
бола ... ... ... ... ... немесе олар ушiн заңды тұлғалар
ашқан шот филиалдың (өкiлдiктiң) қызметiн қамтамасыз ету ушiн ...... ... ... ашу ушiн қол және мөр таңбалары
бар құжаттар, клиенттiң салық есебiне алыну фактiсiн куәландыратын салық
қызметi органымен ... ... түп ... ... ... мемлекеттiк
тiркеуге алу туралы ... ... ... ... ... ... ... ашу кезiнде филиал (өкiлдiк) басшысына
заңды тұлғамен ... ... ... ... не ... үлгiлi жарғы негiзiнде қызмет ету ... ... ... ... ... ... беру қажет.
Мемлекеттiк ... шот ашу ушiн ... ... қаржы
Министрлiгiнiң рұқсаты қажет. Қазақстан Республикасының резидент заңды
тұлғаларының сияқты, басқа да ... ... ашу ушiн ... ... ... ... ... клиенттердiң
банктiк шоттарын ашу, жургiзу және жабу ... ... ... ... анықталады.
Клиент бiр банкте (оның филиалдары мен өкiлдiктерiнде) бiрнеше
шоттар ашқан ... банк ... шот ашу ушiн ... ... ... ... етпеуге құқылы. Бiрақ бұл ереже клиенттер – заңды
тұлғалар ушiн қол және мөр ... бар ... ... ... ... ... ушiн ... бар құжат пен жеке басын ... ... ... Бұл банк ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар шот басқа банкте ашылған және
бiрiншi шот ашылған банктен, соның ... ... бар ... ... беру ... ... жағдайда да қолданылады. Растау тәртiбiн
банктiң өзi дербес анықтайды.
Сондай-ақ, клиенттiң мiндеттерiн шот ... ... ... ... ... ... және шот ... операцияларды жургiзуге
банк шығындарын өтеу жатады.
Клиент шоттағы ... өз ... ... ... Ол шоттағы
ақшаға меншiк құқығынан айырылады. Бiрақ, оның орнына ... ... бiр ... өзге операцияларды жасауды банктен талап ... ... ие ... ақша азаматпен енгiзiлсе, онда банктегi ақшаға билiк ... ... өзi не ол ... ... ... тапсырған тұлға құқылы болады.
Егер ақша заңды тұлғамен енгiзiлсе, онда ... ... ... ету құқығын
осы заңды тұлғаның басшысы және (немесе) ... ... ... ... бухгалтер пайдаланады. Клиенттiң атынан банктегi ақшаға билiк етудi
жузеге асырып жатқан тұлғалардың ... ... ... ... ... ... банкке беру жолымен расталады.
Клиент, егер заңнама немесе шартпен өзгеше көзделмесе, кез ... ... шот ... бiр ... ... бұзуға құқылы. Бұл жағдайда
банктiк шот жабылады, клиенттiң iсiнде шотты жабу негiзi көрсетiлуге тиiс.
Банктiк шотты оған ... ... ... ... ... жабуға тыйым
салынады. Бұған клиент-заңды тұлғаның ... ... ... ... не
заңды тұлға шотында 1 жылдан астам уақыт, ал жеке ... ... 3 ... уақыт ақша болмауға байланысты шот жабу жағдайлары кiрмейдi.
Банктiк шот шартын бұзу клиенттiң бiр iзге тусiрiлген дербес кодын
жою ушiн ... ... ... Егер ... ақша ... ... онда банк ... клиентке беруге немесе оның нұсқауы бойынша ушiншi тұлғалардың
пайдасына ... ... ... және ... емес ... ... жеке және
зањды тұлғалардың банктiк шоттарын жургiзуге қатысты бұл ... ... ... ... ... ... нормативтi-құқықтық
актiлерiмен көзделген ерекшелiктермен банктердiң өздерiнiң банктiк
шоттарына да таралады. ... ... ... ақша қабылдаумен және
олардың шотынан ақшаны клиент көрсеткен ... одан әрi ... ... ... ... ... ... көрсету бойынша басқа да
операцияларды қамтамасыз ету ушiн ... ... ... туралы сөз болып отыр.
Корреспонденттiк шоттарды ашумен және ... ... ... ... шот ... белгiленедi. Ол, өз
кезегiнде нормативтiк реттелуде Азаматтық ... ... ... мен ақша ... ... ... және ... актiлерден басқа жоғарыда аталған Қазақстан Республикасының
екiншi деңгейлi банктерi арасында, сондай-ақ ... ... ... ... мен ... ... ... турлерiн
жузеге асыратын ұйымдар арасында корреспонденттiк ... ... ... ... мен ... емес ұйымдардың Ұлттық банкпен
корреспонденттiк қатынастарын реттеуде басымдық банктiк заңнамаға берiледi.
Банктер мен ... емес ... ... емес ... ... олардың арасындағы тиiстi шарттар және банктiк
тәжiрибеде қабылданған iскерлiк айналым дағдыларымен ... шот ... ... ... ... сәйкес қызмет көрсету бойынша қызмет көрсететiн банк (банктiк ... және өзге банк ... емес ... ... ... ... қатынастары негiзiнен клиент пен ... ... ... ... ... ... шот ... ұқсас жолмен).
Бұл жағдайда жалпы банктiк шот шартының негiзгi белгiлерi яғни
оның консенсуалдығы, ақылылығы, екi ... ... ... ... ... ... субъектiлерi арасында бекiтiлетiн
болғандықтан, оның нысаны жазбаша болуға тиiс.
Жоғарыда атап өткенiмiздей, ... шот ... ...... ... ерекшеленедi, өйткенi онда екi жақтан да арнайы
ұйымдар (банктер мен банктiк емес ... ... ... ... ... ... ... Шарт тараптары корреспондент және респондент деп
аталады. Корреспондент – бұл ... ... ... емес ... шот ... банк ... ... емес ұйым. Банктер мен
банктiк емес ұйымдардың корреспонденттiк шоттарын ашумен ... ... ... ... ашу мен ... ... бар банктер мен
банктiк емес ұйымдар ғана ие болады.
Бұл шарт ... ... және ол ... ушiн ... қаупi елеулi болып табылатын банктер (банктiк ... ... ... корреспонденттiк шот шарты да, сөзсiз, ... ие. ... ... мұны ... алу респондент шарт бекiте
отырып, өз тарапынан, корреспонденттiң ... ... ... ... ... ... ... негiзiнде ғана корреспонденттiк шот ашуынан
көрiнедi.
Банктiк шот ... ... ... бар бiрқатар
жағдайларды қамтуға тиiс. Оларға шарт пәнi, корреспонденттiк қызмет көрсету
шарттары мен оларға ақы төлеу ... ... ... ... ету
тәртiбi, төлем құжаттарын беру тәртiбi мен төлемдер және (немесе) ақша
аударулары туралы ... ... ... жатады. Шартта, сонымен
қатар, корреспонденттiң респондентке әр тоқсан сайын қаржылық есеп ... де ... тиiс. Ол ... бiр құжаттарды да қамтуы мүмкiн.
Мәселен, бухгалтерлiк баланс, ... ... ... ... ақшаның қозғалыстары туралы есеп және қажет болған жағдайда қаржылық
есептiлiктiң өзге де ... ... ... ... ... ... қауiптерiн бақылау мен азайту мақсаттарында корреспонденттiң қаржылық
жай-куйiн талдай алады.
Шартта корреспонденттiң корреспонденттiк шоттарды ашу мен ... ... ... ... алуы ... ... өз ... ушiн жауапкершiлiк жағдайы көрсетiлуге тиiс. Сондай-ақ
шарттыќ әрекет ету мерзiмi мен оны бұзу ... ... шешу ... ... тиiс. ... шот ... ... Республикасының
заңнамасына қайшы келмейтiн өзге де жағдайлар қамтылуы мүмкiн.
Корреспонденттiк шот шартына сәйкес респондент өз шоты ... ... ... ... ... операцияларды жузеге
асыруға құқылы.
Корреспондент респонденттiк корреспонденттiк шоты бойынша банктiк
операцияларды ... ... ашу мен ... iшкi
ережелерiне сәйкес жузеге асырады. Бұл ережелер корреспонденттiң уәкiлдi
органымен бекiтiледi.
Корреспонденттiк қатынастарды ... ... ... ... жабу ... яғни ... тоқтату көзделген.
Респондент шотты жабу туралы мәлiмдеменi беру жолымен кезкелген уақытта
шарттан бас ... ... ... етуi ... ... ... өзiнде көзделген
негiздер бойынша, соның iшiнде, шарт бекiтiлген мерзiмнiң өтуi ... шот ... ... тоқтатылуы байланыстырылатын
жағдайдың туындауы бойынша және т.с.с. ... ... ... корреспонденттiк шот ашу мен жургiзуге ... ... ... корреспонденттiк шот жабылады.
Заңнамамен немесе шартпен корреспонденттiк шотты жабудың басқа да
негiздерi көзделуi мүмкiн.
2.3. Ақша аудару туралы шарт
Бiрқатар ... ... ... тұлғаларға ақша аударумен
байланысты банктердiң қызметiне деген қажеттiлiктi белгiлi бiр жағдайларда
ғана сезiнедi. Мысалы iрi ... ... ... автомобильдi және т.б.)
сатып алу бойынша төлем жургiзу не ... елдi ... ... ... қамтамасыз ету қажет болғанда. Бiр жолы ғана ақша аударуды талап
ететiн өзге де ... ... орын алуы ... ... ... ... ... қажеттiлiктерi
ескерiле отырып, заңнамада арнайы шарт турi – ақша аудару ... ... Ақша ... туралы шартқа КР азаматтық кодекстiң 754, 755-
баптары ... ... ... ... техникалық тәртiбi банк
заңнамасымен анықталғанмен оған, сөзсiз банктiң ... ... ... ... ... ... ... Өз
кезегiнде клиенттiң банк алдындағы кейбiр мiндеттемелерi де орын ... ... ... шарт ... бiр ... (банк) екiншi
тараптың (клиенттiң) тапсырмасы бойынша клиентке бiрыңғайландырылған
дербес код бермей-ақ ... ... ақша ... ... Бұл ... банктiк шот болмаған кезде бекiтiлетiндiгi ... ... ол, ... не ... не ... банкпен банктiк шоттың
шарттық ... ... ... да бекiтiлуi мүмкiн екенiн
ескерткен жөн.
Ақша аудару шарты консенсуалды шарт ... ... ... ... ... ... мазмұнына уңiлсек банктiк шот ашпай-ақ
ақша аудару туралы шарт ... ... ... Егер банк клиенттiң
тапсырмасын клиент оған ... ... ... ... туралы ұсыныс
жасаған кезде орындауға қабылдаса. Яғни бұл ... сiрә, ... ... ... ... ... болады, ол жоғарыда келтiрiлген заңды анықтаманың
тұжырымдамасы мұны ескермеген. Осы айтылғанға суйене отырып, ақша ... ... ... ... шығаруға болады: “Ақша аудару туралы ... бiр ... ... ... тараптың (клиенттiң) төлем қағаздары мен
ақшасын ... және ... ... ... ... ... ... аудару туралы шарт ақылы шарт болып табылады. Қазақстан
Республикасының ... ... шот ... ... ... ... мен
ақша аударуларды жузеге асыру Ережесiнiң 21-тармаѓына сәйкес онда
комиссиялық ... алу ... ... ... шарт бiр ... ... ... себебi клиенттiң төлем
қағаздарын, банк қабылдағаннан кейiн мiндеттер тек ... ғана ... ... ... аударуға жататын сомамен бiрге алынады. Клиентте
ақша аударуды жузеге асырумен байланысты банк-алушының мiндеттерiне қарама
- қайшы ... ... ... ... ... ақшаны қайтаруды
талап ету құқықтары пайда болады.
Бiздiң ойымызша заңнамада бұл шарттың жария сипатқа ие ... ... ... ... ... Оған ... сипатты беру
қажеттiлiгi банктiк шот шартының субъектiлiк құрамының ерекшелiктерiнен
туындайды. Жоғарыда айтқанымыздай, бұл қатынастардың субъектiлерi ... ... ... ... ... ... ережелердiң 2-тармаѓына сәйкес заңды
тұлғалар мен олардың бөлiмшелерiмен ... ... ... ... ... ... төлемдер мен ақша аударулары олар
банктiк шот ашқанда ғана жургiзiледi. ... осы ... ... еш
кедергiсiз пайдалану мүмкiндiгiне ие болуға тиiс, ал банктiк операциялардың
жекелеген ... ... ... ... ... ... ... мен
ұйымдар) осы қызметтi олардың мiндеттi турде көрсетуiне заңнамамен
мәжбүрленуге ... ... бiр ... ... ... ... ... басым
жағдайда тұтынушы тұратыны ескерiледi. Бірак ақша ... ... ... тәртiбiмен, осы қызмет турiн көрсету бойынша өзiнiң тарифтерi
мен ... ... ... ... ... ... акция
аудару туралы шарт қосылу шарты болып табылатындыңы туындайды.
Ақша аудару туралы шарт ауызша ... ... ... та, ... ... да ... асырылуы мүмкiн. Клиент төлем
қағаздарын беруге мiндеттi. Оларға түбiртектер, ... ... ... ... хабарландырушы – шоттар және қолма-қол ақшаны
қабылдау ушiн пайдаланылатын басқа да құжаттар жатады. Коммуналдық ... ... ... ...... ... барлық төлем қағаздары
заңнамамен көзделген мiндеттi реквизиттердi қамтуға тиiс. ... ... ... өзге ... ... ... ... немесе iскерлiк айналым дағдыларымен анықталады.
Жеке тұлғалардың төлем ... ... ... ... ... ... ... атауы; 2) Төлем қағазының нөмiрi, оны толтырудың күнi,
айы, жылы;
) ақша жөнелтушi – жеке ... және ... ... аты-жөнi;
4) ақша жөнелтушiнiң немесе бенефициардың бiрыңғайландырылған жеке коды.
Егер жеке тұлғада бiрыңғайландырылған жеке код ... онда оның ... ... ... ... ... пошталық мекен-жайы
(мемлекет, қала, индекс, көше, үй мен пәтер нөмiрi) ... банк ... мен банк ... ... ... қоса толық атауы, олардың банктiк бiрыңғайландырылған кодтары;
6) ақша жөнелтушiнiң коды “КОД”, бенефициардың коды ... ... ... ... ... актiлерiмен белгiленетiн
төлем мақсаты мен оның кодтық белгiсi;
7) Егер аудару олардың жеке ... ... ... жузеге
асырылса, ақша жөнелтушi немесе бенефициар – салық төлеушiнiң нөмiрi ... ... ақы ... жөнiндегi хабарландырушы шоттардан
басқа төлем қағаздарында ақша жөнелтушi валюталандыру уақытын ... ... ... ... ... ... кезiнде ол өзiнiң
орналасқан жерi мен бенефициардың орналасқан жерiне (телефон нөмiрi, ... және ... да ... қатысты қосымша мәлiметтердi көрсетуге
құқылы.
Алушы – банк ақша жөнелтушiден төлем қағазын ... ... оған ... және оны ... ... ... төлеу тәртiбiн анықтайтын заңды
актiлерде белгiленген мерзiмде орындайды. Төлем қағазына қол қоя ... ... ... ақша ... ... ... ... Ақша жөнелтушiден төлем қағазын қабыл-дай отырып алушы-банк
ақша жөнелтушiге қолма-қол ақшаны ... ... ... растау қағазын
бередi.
Ақша жөнелтушiнiң төлем қағаздарына сәйкес ақша аудару мына
сәттердiң бiрiнде ... деп ... ... ... шоты ... оныњ пайдасына ақша тускен ... ... ... ... Егер ... банктiк шот болмаса – оған оның банкi iс жузiнде аќша
беруi кезiнде.
Ақша аудару туралы шарт белгiлi бiр ... ... де ... ... шоты жоқ ... ... ақша
қабылдағанда, бенефициардың банкi бенефициарды оның ... ... ... ... ... ... туралы шарт ушiн мiндеттеменiң атқарылуын куәландырудың
ерекше тәртiбi көзделген. Бұл ақша аудару туралы шарттың ... ... ... ... байланысты. Соның салдарынан
борышқор (алушы-банк) оның құқықтарын жузеге асыруды қамтамасыз етуге ... ... ... ... және ақша ... ... ... қамтыған құжатты беруге мiндеттi.
Сонымен бiрге, қолма-қол ақшаны алу кезiнде мiндеттеменi атқаруды
қабылдайтын кез ... ... ... ... бенефициар да банктiң тиiстi
құжатына аты-жөнiн, тегiн (егер болса), жеке басын ... ... ... ... ақша ... төлем валютасын мiндеттi
турде көрсете отырып қол қоюға ... ... ... ... ... ушiн банк ... ... алуға құқылы, оныњ мөлшерiн, ... ... ... банктiң өзi дербес белгiлейдi.
Егер ақша аударуды жузеге асыру мүмкiн болмаса, онда ... және ... ... оны ақша ... ... жөнiнде қажеттi
шараларды қолдануға тиiс. Егер қате нұсқауды атқару фактiсi анықталса, ... сома осы ... ... ... ... ... операциялық
күннен кешiктiрiлмей, қайтару себептерi көрсетiле отырып, ақша жөнелтушiнiң
банкiне қайтарылды.
Жөнелтушiнiң банкiне ақша қайтарылғанда бұл сома ... ... ... осы ... ... Егер ... ... шот
болмаса, онда қайтарылған сома алушы банкте екiншi деңгейлi банктер ... ... алу ... ... ... ... ... ақшаны қайтарғаннан кейiн ақша жөнелтушiнiң банкi
қайтарылған ақша ... ... ... уш ... күн ... осы ... хабарландыруѓа тиiс. Хабарландыру тәртiбi ақша аудару туралы
шартпен көзделедi.
Егер ақшаны қайтару ақша аудару туралы нұсқаудың ... ... ... ... ақша ... ... қайтарылғандығы туралы
хабарландырмауға және ақша қайтарылған күненн бастап уш банктiк күн ... ... ... ... ... ... бар төлем
құжатын жiберуге құқылы.
Қайтару орын алған жағдайда, ақша жөнелтушiде ... шот ... ... ... беру ақша ... ... ... арқылы
жузеге асырылады. Жөнелтушi бұл жағдайда банктiң ... ... ... ... бар тиiстi құжатты көрсетуге мiндеттi.
Шарт бойынша тараптардың жауапкершiлiгi жалпы ережелер бойынша
анықталады. Алушы ... ақша ... ... ... қате ... егер бұл қателiк оның кiнәсiнен болса, заңнамамен және ақша аудару
туралы шартпен көзделген жауапкершiлiк жуктеледi. Төлем ... ... ... ... болса, онда банк қате орындалған төлем қағазы
бойынша жауапты болмайды.
2.4. Банк салымы шарты
Банк салымы ... ... бiр ... ... екiншi тараптан
(салымшыдан) ақша (салым) алуға, олар бойынша банктiк салым ... ... және ... ... төлеуге және салымның осы турi
ушiн заң ... және ... ... ... мен тәртiп бойынша
салымды қайтаруға мiндеттенедi.
Бұл шарт банктермен салымшыларды несиелеудi ... ... Ол ... ... ... ол ушiн ... § 4 екi тараптың құқықтары мен
мiндеттерiн ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк
қызмет субъектiлерi ретiнде банктiк салым шартын орындаумен байланысты
қауiптердi толығымен ... олар ... ... оны ақша ... ... ушiн есептелетiн сыйақыны төлеудi қамтамасыз етуге
мiндеттi. Бұл тұрғындардың, заңды тұлғалардың бос ... ... ... ... олар өз кезегiнде елеулi қауiпсiз тұрақты
табыс алу ... ие ... ... сәйкес банк салымы шарты консенсуалды,
алайда iс жузiнде ол реалды болып табылады, өйткенi банктiк ... ... ... қатынастар, осының алдында қарастырылған шарт ... ... ... ... туындайды және ақшаны ашық жинақтаушы шотқа
қабылдауды талап етедi. Банктiк салым шарты бiржақты шарт болып табылады.
Жинақтаушы шот ашылатын ... ... ... ... ... ... ... басқа да мiндеттердi шешуге мүмкiндiк
бередi. Мәселен, шартпен оған жол берiлетiн ... ... ... сол бiр немесе өзге тұлғалармен есеп айырысуды да жузеге асыруға
болады. Бұл ... ... ... банктiк шоттарды ашу,
жургiзу және жабу тәртiбi туралы ... ... ... онда ... банктiк салым шартында көзделген басқа
қызметтердi көрсету ... ... ... ... ... нысанына қойылатын талаптар ҚР АК-сы 758-
бабына белгiленедi. Ол жазбаша нысанда ... ... ... ... ... банк заңнамасымен де анықталады,
соның iшiнде “Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және жабу ... ... ... нұсқаумен анықталады. Банктiк
салым шартының нысанына қойылатын талаптар, сондай-ақ, банк ... ... ... дағдылармен де анықталады. ... ... ... ... ... ... рәсiмделетiн салымшының салым
жасағанын куәландыратын (салым құжатын) ... шарт ... ... рәсiмделедi. Салым құжаттары болып депозиттiк сертификат немесе
салымшының кiтапшасы (жинақтаушы кiтапшасы) табылады. ... ... ... ... жасалғанын куәландыратын құжат не оның атына, не белгiлi
бiр ушiншi тұлғаның атына рәсiмделуi ... ...... ол ... ... ... ... тиiс адамдарды көрсетуге құқығы бар.
Аталған нұсқаудың 14-тармағына сәйкес салымның мәндi жағдайлары
болып ... ... 1) шарт пәнi; 2) ... ... ... ... оған ақы ... тәртiбi. Шартта тараптармен келiсiлген (қосымша
жағдайлар) басқа да жағдайлар болуы ... Онда ... ... ... талаптар да болуға тиiс.
Салымдар және соған сәйкес, банктiк салым шарттары бiрнеше турге
бөлiнедi. Бөлу белгiлi болып салымдарды ... ... ... ... ... уш турi бар: ... етiлмелi салым; -мерзiмдi салым;
-шартты салым;
Талап етiлмелi салым салымшының бiрiншi талап етуi ... ... ... ... ... ... Мерзiмдi салым
белгiлi бiр мерзiмге, әдетте, бiр жылѓа дейiн салынады. Шартты салымшартпен
көзделген белгiлi бiр жағдайлардың туындауына ... ... Ол сол ... өзге ... жағдайларда ақша қаражатын iздеп табуға мүмкiндiк
беретiндiгiмен ыңғайлы, өйткенi бiрқатар жағдайларда олар ... ... ... ... турiнде қамтылатын болып табылады. Заңдық
табиғаты жағынан шартты салымның өзi шартты мәмiле болып табылады.
Шарт ... Банк ... ... ... ... банкке келiп тускен
күннен бастап жасалған ... ... ... ... ... шарттыњ
әрекет ету мерзiмiн ақшаны iс жузiнде салу ... ... ... ... ... Бұл ... ақша салынған күннен кейiнгi келесi күннен
бастап журедi. Шартты салымдар бойынша шарттың әрекет ету ... ... ... тиiс. ... ... ... ... аяқталуы, еңбек
демалысы және т.б. қандай да бiр жағдаймен ұштасатын уақыт ... ... ... ... ... ... мерзiмсiз болып табылады. Егер салымшы
мерзiмдi салымның сомасын оның мерзiмi өткен-нен ... ... ... сомасын банк салымы шарты салымның қайтарылуын байланыстыратын мән-
жайлар пайда болғаннан кейiн талап етпесе, егер ... ... ... ... ... ... ... салым шарттарымен ұзартылған болып
саналады.
Банк салымы шартының элементтерi болып объект, ... ... Оның ... ... ақша (ұлттық та және шетелдiк те валюта)
болып табылады. Банк салымы шартының субъектiлiк құрамы бiр ... ... ... ... ... жузеге асыратын банк немесе ұйым
шығатындығымен сипатталады. Екiншi (салымшы) жақтан шартқа және ... да ... ... ... ... көрсету немесе шектеу болмаса
да, салымшылар болып басымды турде коммерциялық емес ... ... ... өйткенi дәл соларда ақша қаражаттарын пайдаланудың басымды шығыс
сипаты көрiнедi. Яғни ... ақша ... ... ... ... ... ... тыныштық жағдайында болады,
сондықтан банк салымы шарты оларѓа қысқа уақыт ... ... ... ... табуға мүмкiндiк бередi.
Егер банк салымы шартының мазмұнына тоқталатын болсақ тараптардың
дәл сол құқықтары мен мiндеттерiне (мазмұнына) айқын ... ... ... банк қарастырудың негiзгi себебi болып табылғанын да атап өтуге
болады, ... ... оған еш ... заем ... ... қолдануға болар едi.
Тараптардың құқықтары мен мiндеттерi. Банк салымы шарты бiржақты
шарт болып ... ол ... ... ... жуктеледi. Нормалары
осы жағдайда да қосымша ... ие ... ... ... көрсету және
заем туралы жалпы ережелерге сәйкес банк өз ... ... ... ақшаларды қайтаруды сөзсiз қамтамасыз ете алатындай орындауға
мiндеттi. Сонымен қатар, клиент банк салымы шартымен ... ала ... ... ... ету ... ... тиiс ... салымдарды қолма-қол ақшамен де және ... ... ... де енгiзуге құқылы. Талап етiлмелi салым кезiнде салымдар
(қосымша жарналар) клиентпен кез ... ... және кез ... ... ... ... орай ... салымдар бойынша қосымша жарналар
қабылдау мiндетi жуктеледi. Мерзiмдi салымдар, сондай-ақ ... ... егер банк ... ... өзгеше көзделмесе, салымшы ақшаны бiр
жолғы жарна ... ... ... тұлғалардан салымшының атына тускен ақшаны қабылдауға
мiндеттi, бiрақ олар оның бiрыңғайландырылған дербес коды туралы қажеттi
деректердi көрсетуге ... ... ... банк ... ... ... ... сомасына сыйақы төлеуге мiндеттi. Клиент талап етiлмелi
салымдар шарттары бойынша шарттық қатынастарды банк ушiн тез және ... ... ... ... ... бұл шарттар бойынша сыйақы
мөлшерi мерзiмдi және шартты салымдарға қарағанда ... ... ... ... ... ... бойынша сыйақының
мөлшерiн бiржақты тәртiппен өзгертуге құқығы жоқ. ... ... ... ... ... енгiзiлетiн қосымша жарналар бойынша өзгеруi
мүмкiн. Осы ереже қолданылады. Егер ... ... ... шартты салым
шарттарымен клиентке салымға қосымша жарналар енгiзу құқығы берiлсе. Банк
бұл жағдайларда ... ... ақша ... күнi банк ... ... ... жаңадан тускен қосымша жарналар бойынша есептейдi.
Сыйақы төлеу тәртiбi шартпен ... Егер ол ... онда ... заңнамалық бағыттар қолданылуға тиiс. Банк салымы
бойынша сыйақы салымшыға оның талап етуi ... әр ... ... ... ... ... ... ал бұл мерзiмде талап етiлмеген
сыйақының сомасы салымның сыйақы төленетiн сомасын арттырады.
Талап ... ... ... ... ... ... өзiне
тиесiлi сыйақыны салым сомасынан бөлек алуға ... ... ... ... ... салым бойынша өзiне тиесiлi сыйақыны оның мерзiмi ... ... ... ... ... ... бiрақ бұл ретте, банк салымы
туралы шартта өзгеше ... ... ... банк талап етiлмелi
салым ушiн қолданатын мөлшерге сәйкес қайта ... ... ... ... ... ... тиесiлi сыйақыны ол салымды талап ете ... ... ме оған ... ... мөлшерде алуға құқылы. Егер ... ... онда ... ... ... ... салымның сомасынан
бөлек алуы банк салымы шартында белгiленген тәртiппен жургiзiледi.
Жалпы, салымдар бойынша сыйақы төлеу ушiн салымдарды қайтару ... ... ... ... ... салым бойынша салымшы
сыйақыны кез келген уақытта алуға құқылы екенiн бiз атап өткенбiз. Мерзiмдi
салымдар бойынша ... ... ... асырылатын арнайы мерзiмдер белгiлеу
орынды (ойға қонымды) болып табылады. Шетел валютасымен енгiзiлген салым
бойынша ... да ... ... төленуге тиiс.
Салымшы шартты бiржақты турде бұзуға және салымды өзiне қайтаруға
құқылы. Егер салым ... ... ... ... банк ... ... ... бүкiл салымды немесе оның бiр ... ... ... ... бұзу ... ... салым шарттарына да қатысты. Бұл
ретте салымшының салымды беру туралы талабы ... ... банк ... ... сәттен бастап бес күннен кешiктiрмей салымды немесе оныњ ... ... ... ... ... ... салымшы банктiк салым
шарты салымды қайтаруды байланыстыратын жағдайлар туындағанға дейiн салымды
қайтаруға құқылы шартты салымдарды ... ... ... ... ... де қолданылатын мерзiмдер қолданылады. Салымшының мерзiмдi
салым шартын мерзiмiнен бұрын туындағанға дейiн бұзу ... бас ... банк ... ... ... жарамсыз болып табылады.
Шетел валютасымен енгiзiлген салым, егер заң актiлерiнде, банк
салымы шартында немесе тараптардың ... ... ... ... ... ... қайтарылуға тиiс.
Банк салымшының салымды немесе оның бiр бөлiгiн ... ... ... мерзiмдерде орындамаса сыйақыны төлеу банк салымы
шартында көзделген талаптарда жалғастырылады.
Бiрқатар жағдайларда банк салымы ... ... және ... әрекет ету мерзiмiнiң (оларды анықтау ... ... ... байланысты тоқтатылады. Сондықтан мерзiмдi
салымшарттары бойынша банк салымдарын қайтару ... ... ... ... жузеге асырылады. Шартты салымдар бойынша қайтару банк
салымы шарты салымды қайтаруды ... ... ... ... ... өз ... ... салатын болғандықтан банктердiң
қызмет етуiнiң тұрақтылығы мен сенiмдiлiгi жөн салымшылардың ... ... ... ... ... ... өз ... қайтару
кепiлдiктерi аса жоғары маңызға ие бола бастайды.
Салымшылардың құқықтарын қорғау банк салымын қайтаруды қамтамасыз
ету ... ... ... ... ... ... Орын алған
жағдайларға байланысты сол бiр немесе өзге құралдар мен ... ... 29 ... 2000 жылғы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы” Заңымен салымдарды
(депозиттердi) ұжымдық кепiлдендiру (сақтандыру) жуйесi ... ... ... мен ... ... клиенттерiн қамтамасыз етуге банктер
ушiн белгiленетiн, банк қызметiн лицензиялау және оған ... ... ... ... (нормативтер) бағытталған.
Ушiншi тұлғалардың пайдасына салымдар. ҚР АК 764-бабының мәнiсiнен
туындайтыны – ушiншi тұлғалардың пайдасына салым жасау банк салымы ... ... жеке ... құрайды. Оны бөлудiң себебi тараптардың қандай да бiр
ерекше құқықтары мен мiндеттерiн ... ... ал, ... тұлғаның
пайдасына салым жасау ушiншi тұлғаның пайдасына жасалатын шарттың (ҚР ... ... ... көлемде сай болмайтындығында, бiрақ ҚР АК ... 4 ... ... норманы, ҚР АК 764 бабының 4 тармағы аталған
норманы, ҚР АК 764 бабының нормаларына ... ... ... ... ... ... жасау қатынастарына қолдануға болатындығын ескертедi.
Егер ол осы белгiлерге сай ... оны ... ... пайдасына жасалатын
кәдiмгi шарт (салым) деп есептеуге болар едi. ... ... ... ... ҚР азаматтық кодексiнiң аталған 391-бабына сәйкес ... ... ... шарт жасаудан ерекшелiгi атына салым енгiзiлген
тұлға салымшыға, яғни шарт ... ... ... ... ... жасалатын кәдiмгi шартта шартты бастапқы ... ... ... ... ал ... ... тек шарт бойынша
борышқордан орындауды ... ... ... құқығы бар, құқықтық
қатынастардың субъектiсiне айналады. ... тағы бiр ...... пайдасына жасалатын кәдiмгi шарт бойынша iшiнара несие берушiнiң
пайдасына және iшiнара ушiншi тұлғаның ... ... ... ... ... болып толық көлемде салымшы танылады.
Алайда, ерекшелiктер туралы айта отырып, бiз ... ... ... шарт ... ... ... ... тұлға пайдасына
салым енгiзу қатынастарына ... ... ... ... ... ... шартының кей дербестiгi туралы болжам заңнаманың тiкелей
тұжырымдамасына негiзделгенiн тағы да бiр рет атап ... ... ... ... айтылғандай, пайдасына салым енгiзiлетiн азаматтың
атын немесе заңды тұлғаның атауын көрсету ... банк ... ... ... болып табылады. Шарт жасау қарсаңында қайтыс болған азаматтың
не сол ... ... ... ... ... ... банк ... шарты
жарамсыз болып табылады.
Жоғарыда атап өткенiмiздей, пайдасына салым енгiзiлген ... ... ... құқықтарды жузеге асыруға құқылы. Егер оларды жузеге ... ... ... онда ол ... жазбаша турде бас тартуға тиiс.
Пайдасына салым енгiзiлген тұғаның жазбаша турде бас ... ... ... ... осы ... ... ... пайдалана алады.
Ушiншi тұлға пайдасына жасалатын шарттың негiзгi ережелерiне ушiншi
тұлға пайдасына шартты салым енгiзу шарты жақынырақ.
Бұл шартты салымды енгiзу кезiнде ... ... ... мен ... ... ... белгiлi бiр iшкi қатынастардың болуына
байланысты. Мұндай ... банк тек ... ғана ... көрсетпейдi, ол
салым енгiзетiн тұлғаға да тиiстi ... ... Оған ... ... ол
енгiзетiн ақша сомасы ушiншi тұлғаның пайдасына егер ол белгiлi ... ... ... ғана iс ... ... ... Сондықтан банк осындай субъектiлердiң ... де ... ... ... табылады.
Бұл салымды енгiзу кезiнде келiсiлген талап пайдасына ... ... ... ... ... талап етпейдi дегендi
бiлдiрмейдi.
Осылайша, ушiншi тұлғаның пайдасына шартты ... ... ... ... банк ... ... көзделген талаптарды сақтаған кезде ғана билiк
ете алады. Салым бойынша талап банк ... ... ... турде жазылуға,
заң актiлерiне қайшы келмеуге және онда салымды берудi қиындататын банкке
белгiленген талаптарды орындағандығын ... ... ... ... ... тұлға шарт бойынша белгiлi бiр құқықтарға ... Ол өзi ... ... егер ... ... ... ... растайтын құжаттар берiлмесе, өзгертуi мүмкiн. Ол қойған талап
ушiншi тұлғамен орындалмаса, не осы тұлға ... ... ... ... ... ... ете алады. Мұндай билiк ету құқығы банк салымы ... ... ... ... орын алады.
Уақытша жинақтаушы шот. Аталған қатынас шартты ... ... Бұл ... мәнiсi төмендегiдей. Жаңадан құрылатын заңды тұлға
ушiн жарғылық қорға ақша төлегендiгiн ... ... беру ... ... банк ... ... шот ... Уақытша жинақтаушы шот
бойынша ... ... ... ... тұлғаның жарғылығ ... ... ... және банк ... ... ... көрсетiлетiн қызметтерге ақы төлеу жузеге асырылады.
Бұл туралы банк салымы шартында ... ала ... тиiс. ... ... ашу ушiн клиент Қазақстан Республикасының банктерiнде
банктiк шоттарды ашу, ... және жабу ... ... ... ... ... ... беруге тиiс.
Көрiп отырғанмыздай, уақытша жинақтаушы шотты ашу ... ... ... осы ... ... ... елеулi шектеулер көздейдi. Бұл шартпен
екi талап көзделуi мүмкiн. ... ... ... ... кейiн банк салым қатынастарын тоқтатады және заңды ... шот ... Егер ... ... ... ... өтпесе банк,
тiркелмеген заңды тұлғаның ... ... жеке ... ... ... ... шотты жабады және ақшаны ... ... ... және/немесе заңды тұлғаларға) қайтарады.
Қайтару осы ... ... ... берiлген тапсырыстарға сәйкес
жургiзiледi. ... ... ... ... ... ... өкiлмен (жеке тұлғамен), уақытша жинақтаушы шотты жабу жөнiндегi
арызбен бiрге берiледi.
ҚОРЫТЫНДЫ
Заем азаматтық-құқықтық ... е» ... ... ... Оның құқықтық реттелуі дәстүр бойынша азаматтық заңнамада
бекітіледі. АК бойынша заем ... ... ... ... ... ... ... негізгі нәрсе заем беруші деп
аталатың тарап екінші тарап заемшыға ақшаны ... ... ... затты мерзімділік, қайтарымдылық және әдетте бойынша ақылық
негізінде береді.
Негізгі мазмұны ... ... оны ... ... ... да бар. ... айта ... болсақ заем шартының
консенсуалды болу мүмкіншілігі.
Ақшалай ... ... ... азаматтық-құқықтық
міндеттеменің жана түрі болып келеді. Онын құқықтық ... ... ... ... АК-сымен енгізілген. Бірақ бұрында да АК қабылданғанға дейін
құқықтық реттелуі болмағанға ... ... бұл түрі ... ... орын алып ... ... факторинг банк қызметі
саласында қолданылып келді және казіргі танда да осы ... ... ... ... ... ... қажеттілігі банктер жузеге
асыратың факторинг операцияларының тиымдылығың ... ... ... Қазақстан ... ... ... ... оларды қаржыландырудың тәсілдері көбейеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... реформа банктік жуйе реформасы талап етті. Осыған
байланысты екі ... банк ... ... Олардың қызметіне
құқықтық көзқарастарда өзгерді. Енді банктер өзге ... ... ... және ... ... ... ... Көбінесе олар
құқықтық қатынастарға өздері қатыспай қосымша қалыптасатың есеп ... ... ... ... ... ... Осы ... олардың
есепе айырысу барысында ... банк ... ... ... ... қамтамасыз етіледі. Банк қызметің көрсету шарттарын
құқықтық реттеумен қатар есеп айырысу ... ... ... ... да бар. ... олар вексель, чекті және төлеудің өзге құралдарын
пайдаланып есеп айырысуды қамтамасыз етеді.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТІҢ ... ... ... ... ... 1999 ... Осипов Е.Б. Правовая природа банковских договоров. - Алматы: Әділет-
Пресс, I997.
11.Сулейменов М.К. Осипов Е.Б. ... ... ... ... ... 2-е. перераб. и доп., Алматы, 2002.
12. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Общая часть): Комментарий ... двух ... - ... 2 / Отв. ... М.К. ... Ю.П ... ... Жеті жарғы, 1998.
13. Гражданское право.-Том 1: Учебник для вузов (академический курс)/Отв.
ред.: М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин. - ... ... ... ... Е.Б. Гражданско-правовое регулирование банковской гарантии.
Рукопись задепонирована в КазгосИНТИ 12.10.95 г., № 6401- Ка95.- С. ... ... 4 и ... Л.И. ... Развитие лизинговых операций. -М, 1990.
16. Осипов Е. Совершенствование ... ... - ... ... ... и ... отношения. - М., 1994.
17. Гражданское и торговое право капиталистических государств. — М, 1993.
18. Банковское дело. -М, ... ... ... ... пособие. М., 1995.
20. Хозяйственное право: Учебник для вузов. -М, ... ... ... право: Нормативные акты и ... - Т. 6. ... ... ... - Ч. ... ... ... ... ... / ... ... -Алматы: ВШП Әділет; Научно-исследовательский институт частного
права КазГЮА, 2000.
22. Шмиттгофф К. ... ... и ... ... торговли. - М.,
1993.
23. Баранов Э.А. ... ... во ... ... -М:
1-ая Федеративная книготорговая Компания. 1998.
24.Ерпылева Н.Ю. Международное банковское ... ... ... - М: ... 1998.
25. Лунц Л.А. Деньги и денежное обязательство в гражданском праве. - М.:
Статут, ... ... Б.Ю., ... Н.Н., ... В.А. Валютное право России: Учебное
пособие/ Под общ. ред. к.ю.н. Б. Ю. ... -М.: ... ... 2000.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақшаның маңызы мен қызметі21 бет
Банк және оның типтері4 бет
Банк операцияларының аудиті6 бет
Валюта қатынастары және валюта жүйесі25 бет
Валюталық жүйе және валюталық қатынастар18 бет
Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есеп айырысу есебі. Еңбекақы бухгалтерлік есебі27 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің жалпы мінездемесі, құқықтық негіздері, құрылу ерекшеліктері17 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
«Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының құқықтық сипаттамасы»86 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь