Қазақстан Республикасындағы анықтау органдарының түсінігі, құрылымы және өкілеттілігі

I. Кіріспе бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

II. Қазақстан Республикасындағы анықтау органдарының түсінігі, құрылымы және өкілеттілігі ... ... ... 6
а) Қазақстан Республикасындағы анықтау органдарының түсінігі және қызметі мен мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
ә) Анықтау органдарының түрлері және өкілеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ...13
б) Анықтаушының құқықтары мен міндеттері. ... ... ... ..38

III. Алғашқы анықтау кезеңіндегі туындайтын мәселелер.
а) Алғашқы анықтау кезеңіндегі дәлелдері іздеп табу мен бекітуді рәміздеу құжаттарының процессуальдық мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ..44
ә) Анықтау жүргізуді қолданудың осы кезеңдегі мәселелері ... ... ... ... .50

IV. Қорытынды. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54
V. Қолданған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56
        
        «Қазақстан Республикасының анықтау органдары»
Жоспар:
I. Кіріспе бөлімі……………………………………………………………3
II. Қазақстан Республикасындағы анықтау органдарының
түсінігі, ... ... ... ... ... органдарының түсінігі және қызметі
мен
мақсаттары..................................................................
..............8
ә) ... ... ... және
өкілеттілігі...............................13
б) ... ... мен ... ... ... кезеңіндегі туындайтын мәселелер.
а) Алғашқы анықтау кезеңіндегі дәлелдері іздеп табу мен бекітуді рәміздеу
құжаттарының ... ... ... жүргізуді қолданудың осы ... ... ... ... ... ... ... бөлімі
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясының негізінде жаңа
конституциялық құқық түзілді, оған сәйкес ... ... үшін ... ... ... ... берік орнықты. Мемлекеттік біртұтас
биліктің үш тармаққа бөлінуі жүзеге ... ... ... істейтін қос
палаталы Парламент күннен-күнге жемісті жұмыс істеуде. Атқарушы билікті
нығайту және жетілдіру жөнінде ... ... ... сот ... ... тәуелсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қатынастарын
реттейтін азаматтық құқық одан әрі дами ... ... ... ... ... ... мен ... басымдылығына негізделген,
қорғалуға тиіс әлеуметтік құндылықтардың түбегейлі жаңа сатысы айқындалды.
Әлемдік қоғамдастықта орныққан ... ... ... ... іс ... ... заңнамасы елеулі өзгерді. Соттар мен
құқық қорғау органдарының құқық қорғау қызметінін ... ... ... құру ... ... ... бөлігі болып табылады.
Судьялар корпусын жасақтауда биліктің ... ... ... ... деңгейін көтеретін басқа да шаралар іске ... ... 1995 ... ... ... қылмыстық істер
бойынша анықтау мен алдын ала тергеуді ... ... ... әрі олар
сот пен прокуратурадан бөлінген.
1998 жылдың қаңтар айының бірінші жұлдызынан бастап ... жаңа ... іс ... ... ... ... күшіне енді.
Жаңа қылмыстық іс жүргізу кодексін қабылдауға арқау ... ... ... ... ... ... ... құқықтық
реформалаудың Мемлекеттік бағдарламасындағы, «Қазақстан – 2030» ... ... ... ... ... егеменділік,
демократиялық құқықтық мемлекеттің идеялары мен ... ... ... ... ... ... ел ретінде халықаралық
қауымдастықтың мүшесі болғандықтан басқа шет елдермен, оның ... ... ... ... ... Тәуелсіз мемлекеттер достастығына кіретін
елдермен де бірігіп ... ... ... ... ... үшін ... осы жағдайлар ойластырылған Қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... іс жүргізу кодексінің басты мақсаттарының ... ... ... ... ... ... ... ету. Бұл
үрдісте тергеушілер, анықтаушылар, соттық сарапшылар, жедел қызмекерлер,
маман-криминалистер ерекше орын алды.
Қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... олар Қылмыстық іс жүргізу кодексімен реттелген. Осыған орай
қылмыстық іс ... ... ... барлық процессуалдық
әрекеттерін тергеу әрекеттері деуге болмайды. Тергеу әрекеттері – ... іс ... ... ... яғни ... ... ... және
бекітуге бағытталған әрекеттер. Міне, ... ... ... әрекеттерден айырмашылығы осыда. Ал, процессуалдық әрекеттер
жоғарыда айтылғандай мазмұнына тек қана тергеу әрекеттерін кіргізіп қана
қоймай, ... да іс ... ... ... және жүргізілетін
әрекеттерді білдіреді.
Мысалы, қылмыстық істі қозғау, бұлтараптау шарасын қолдану және т.с.с.
Біздің ойымызша қылмыстық іс жүргізу ... одан әрі ... ... ... ... ... ... кеңейту, сондай-ақ
анықтау және алдын ала тергеу рәсімдерін жеңілдету мынадай бағыттар бойынша
жүзеге асырылуы тиіс:
1. қылмыстық жазаланатын ауыр емес және ... ауыр ... ... ... ... ... ... қарау үшін
қылмыстың жекелеген құрамдарын әкімшілік құқық бұзушылық санатына
жатқызу ... ... ... ... ... ... қылмыстық процестін тиімділігі мен жеделдігін арттыру үшін ... ең ... ... ... ... ... және бағалауда
күрделілік тудырмайтын істер бойынша жүргізу;
3. алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес және ... ... ... тізбесін кеңейту.
Осы орайда мен өзімнің бітіру жұмысым ретінде ... ... ... ... ... ... күні ... анықтау жүргізуді қолданудың мәселелерін жан-жақты
қарастырып, ашып көрсету ... ... ... Республикасындағы анықтау органдарының түсінігі, құрылымы
және өкілеттілігі.
Қылмыстық сот ісін ... ... ... ... нығайтуға,
қылмысты болдырмауға, қоғамның мүдделерін, азаматтарын құқылары ... ... ... ... бұлжытпай сақтау, тұрмыс
ережелерін құрметтеу рухында тәрбиелеуге жәрдемдесуге тиіс.
Қылмыстық істі толық, жан-жақты, шындыққа сай ... ... ... сондай жағдайда ғана еліміздің азаматтарын ... ... ... ... мен ... қол ... болады.
Алдын ала тексеру қылмыстық істің дұрыс шешуін қамтамасыз етеді ... ... ... адам ... құтылмауға тиіс» деген ұғым іс
жүзеге асады.
Іс жүргізудің басқа ... ... ... ала ... сатысында да
демократиялық, заңдылық принциптері орындалады. Бұл принциптер азаматтарды
заңсыз, орынсыз, негізсіз жауапқа тартуға үзілді кесілді тиым ... ... мен ... ... ... ... ... тілектерінің орындалуын қамтамасыз етеді.
Қылмыстық істер жүргізуде анықтама екіге бөлінеді.
Оның ...... ала ... ... ... болып табылатын
істер бойынша жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... және баянды ету жөніндегі кідірілмейтін ... ... ... әрекеттері іске тергеуші кіріспей тұрып
жүргізіледі, алдын ала ... қоса және іс ... ... ... ... ... байланысты істі кешіктірмей қозғауға және тергеуші іске
кіріскенге дейін кідірілмейтін тергеу әрекеттерін бастауды талап ... ... ... қылмыстық іс бойынша жүргізілуі мүмкін.
а) Қазақстан Республикасындағы анықтау органдарының ... ... мен ... ... ... қарай анықтау органдарына:
1. заңмен белгіленген құзыретіне сәйкес қылмыстың белгілері мен оларды
жасаған адамдарды табу, ... ... алу және ... кесу ... ... іс ... және жедел іздестіру шараларын қолдану;
2. алдын ала тергеу жүргізу міндетті істер бойынша осы ... ... ... ... ... іс ... және ... іздестіру
әрекеттерін орындау;
3. осы Кодекстің 288-бабының үшінші бөлігінде көзделген ... ала ... ... ... Мыналар анықтау органдары болып табылады:
1. Ішкі істер ... ... ... ... ... ... және сот шешімдерін атқарылуы тәртібін бұзуға
байланысты қылмыстар туралы істер бойынша - әділет ... ... ... ... ... және ... ... төлеуден жалтару туралы істер
бойынша – кеден органдары;
6. Қазақстан ... ... ... ... ... да ... мен әскери құрамаларында шақыру немесе
келісім-шарт бойынша әскери қызметін атқарып ... ... ... ... ... ... ... азаматтар; әскери бөлімдердің,
құрамалардың және мекемелердің орналасқан жерінде жасаған барлық қылмыстары
туралы істер бойынша ... ... ... ... ... ... шекарасы туралы заңдарды бұзу
туралы істер бойынша, сондай-ақ ... ... ... ... ... туралы істер бойынша – шекара бөлімдерінің
командирлері;
8. ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының басқа да әскерлері мен әскери ... ... ... ... ... ... атқарып жүрген өздеріне бағынышты
әскери қызметшілер, сондай-ақ олар әскери жиындар өткеру ... ... ... ... ... туралы істер бойынша; әскери
бөлімдердің, құрамалардың және мекемелердің орналасқан ... ... ... ... бойынша - әскери полиция органы болмаған жағдайда
әскери бөлімдердің, құрамалардың ... ... ... ... бастықтары;
9. Өздерінің қызметкерлері болған елдерінде жасаған қылмыстар туралы
істер бойынша – ... ... ... ... ... және ... ... басшылары;
10. Өртке байланысты барлық қылмыстар туралы істер ... ... ... күресу қызметінің басқару органдары мен бөлімшелері.
Анықтау органының барлық қылмыстар туралы істер бойынша сотқа дейінгі
іс жүргізу және кезек күттірмейтін ... ... ... жөніндегі
құқықтары мен міндеттері сол сияқты ... жүзу ... ... ... геологиялық барлау партияларының осы ... ... ... анықтау органдарынан алыстағы басқа да мемлекеттік
ұйымдар мен олардың бөлімшелерінің басшыларына да, көлік қатынасы ... ... ... ... іс ... ... ... анықтау органдарының алдын ала тергеу жүргізу ... ... ... ... ... мына ... ... ала тергеу жүргізу міндеті болып табылатын қылмыс белгілері
болған кезде анықтау орны қылмыстық іс қозғауға және ... ізін ... ... ... кейінге қалтыруға болмайтын тергеу іс-әрекеттерін:
қарауды, тінтуді, алуды, куәләндіруді, сезіктілерді ұстау мен олардан жауап
алуды, жәбірленуші мен ... ... ... ... ... ... байқалған қылмыс пен қылмыстық іс қозғалған туралы прокуратураға
дереу хабарлайды.
2. ... ... ... ... ... ... бірақ іс қозғалған күннен бастап бес ... ... ... істі тергеушіге беруге, бұл туралы 24 ... ... ... ... міндетті.
3. Істі тергеушіге бергеннен кейін анықтау органы ол бойынша тергеу іс-
әрекеттерін және ... ... тек ... ... ... ... алады. Қылмыс жасаған адамды анықтау мүмкін болмаған да, істі
тергеушіге берген жағдайда анықтау органы ... ... ... ... іздестіру шараларын жүргізуге, тергеушіге нәтижелер туралы хабарлауға
міндетті.
Алдын ала ... ... ... жүргізудің екінші кезеңі, ... ... ... ... заңдарымен реттеледі, заңда көрсетілген
тәртіппен жүргізіледі. Қылмысты дер кезінде ашып, айыпкерді жауапқа тартуды
көздейді, қылмыстың ... ... ... ... мен ... ала тергеу сатысы дегеніміз жұртшылықтың көмегімен, ҚІЖК-де
көрсетілген тәртіпке сәйкес ... іс ... ... мен ... жүргізетін әрекеттер. Бұл әрекеттер қылмысты ... оның ... ... ... оны ... ... ... ала тексеру сатысының құқықтық маңызы мынада: ... ... сол ... ... ... Қылмыстық
кодекстің тиісті бабы бойынша жауапқа тартады. ... ала ... ... ... ... ... қылмыстарды болдырмауға себепкер болып
келеді. «Қандай да болмасын қылмыс өткен уақытына қарамастан ашылуға ... ... ... ... ... істер бойынша алдын ала тергеу екі түрде ... ...... ... деп ... (қылмысты алдын ала тергеуге
байланысты әрекеттердің бір түрі). ... түрі – ... ала ... ... істерге байланысты алдын ала тергеу жүргізудің айтылған екі
түрінің өзара қарым-қатынастарының негізгі түрлеріне тоқтала кетейік.
Қылмыстық сот өндірісі тарихында анықтама жүргізу ... ... ... қызмет түрінде пайда болды. Сол себепті ... ... ... және іс ... ... мүлдем қолданылмады.
Ал іс жүргізу заңдары қолданылмаған соң ... ... ... ... ... жол ... ... өкіметі алғашқы жылдары қылмыстық іс
жүргізуге арналған әдебиеттерде анықтауға ... ... деп ... ... ... заң ... орган бұл мәселеге мүлдем басқаша
бағыт берді. Тиісті лауазымды адамдардың қызметіндегі ... ... ... ... ала тергеу түрінің бірі деп танылып, оның
шарттары, түрлері және өндіріс тәртібі айқын ... ... ... ... көрсетілмеген құқықтарына қысым жасайтын іс-әрекеттер
жасауына жол бермейтін болды. Осы себепті біз ... ... ала ... де іс ... ... ... ... білдік. Ол қатаң түрде заңға
сәйкес жүзеге ... ... ... ... мәні бірдей
дәрежеде қаралады. Қылмыстық істер жүргізудегі алдын ала тергеудің осы екі
түрінің принципиалдық ... міне ... ... ... ... іс ... да ... болады.
Анықтаманың екінші түрі алдын ала тергеу жүргізу міндетті болмайтын
істер бойынша жүзеге асырылады. Заң шығарушы ... ... ... қатарын
бірнеше айтара өзгертті. Анықтаудың бұл ... ... ішкі ... ... ... және ... ала ... қатар өз
бетінше қолданылады. Анықтаманың бұл түрі іс бойынша толық жүргізіп, іс
тергеушіге берілмейді. Тергеу ... ... ... адам ... де, істі ... ... не ... қысқартады. Осыған орай
кейбір ғалымдар анықтаманың бұл түрін ... ала ... ... ... айтады.
ә). Анықтау органдарының түрлері және
өкілеттілігі.
ҚР ҚІЖК-нің 285 бабында алдын ала тергеу ісін ... ... ... бойынша анықтаудың тәртібі мен мерзімдері көрсетілген.
1. Осы ... ... ... ... ... ... ... және тоғызыншы бөліктерінде көрсетілген қылмыстар туралы істер
бойынша алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес және ... ... ... ... ... болып табылады.
2. Ішкі істер органдары Қазақстан Республикасы ... ... 106, 107 ... ... 108, 109, 110, 115, 116 ... ... ... 117 (бірінші және екінші бөліктерінде), 118, ... 124, 126 ... ... 128 ... ... 132 ... 134-137, 139, 140, 141 (бірінші бөлігінде), 144, 145 ... 175 ... ... 178 ... бөлігінде), 181 (бірінші
бөлігінде), 183 (бірінші бөлігінде), 185 ... ... 186 ... ... ... 187 ... бөлігінде), 230 (бірінші
бөлігінде), 251 (бірінші және төртінші ... 252 ... ... ... 253, 254 ... ... 257 ... бөлігінде),
258, 259 (бірінші бөлігінде), 261 ... ... 262 ... 263 ... және екінші ... 264 ... 265, 266 ... және үшінші бөлігінде), 270, 271 (бірінші
бөлігінде), 272-274, 275 (бірінші ... 276, 287 ... ... ... ... 290, 291, 292 ... бөлігінде), 293, 296
(бірінші бөлігінде), 297, 298 (бірінші бөлігінде), 299 ... ... ... бөлігінде), 302 (бірінші бөлігінде), 317, 323, 324, 326, 327
(бірінші бөлігінде), 328, 329, 332-334, 342, 358 (бірінші ... ... 362, 369 ... ... ... ... ... туралы
істер бойынша жүргізеді.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 176-бабында (бірінші
бөлігінде), 214-бабында ... ... ... ... істер
бойынша анықтауды, егер ішкі істер органдарының ... ... ... ... істер бойынша анықтау ... ... ... және ... істі жеке іс ... ... ... болса, ішкі істер органдары жүргізе алады.
3. Қаржы полициясының органдары ... 176 ... ... ... ... 192, 208, 221 ... бөлігінде), 222 (бірінші
бөлігінде).
4. Кеден органдары анықтауды ... 214 ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі.
5. Әскери полиция ... ... ... 367 ... 370 (бірінші және екінші бөлігінде), 371, 372 (бірінші және
үшінші бөлігінде), 373 (бірінші бөлігінде), 377 ... ... ... ... 379 ... ... 387 ... бөлігінде), 388,
389, 390 (бірінші бөлігінде), 391 (бірінші бөлігінде), баптарында көзделген
қылмыстар ... ... ... сондай-ақ осы баптарда көрсетілген.
Әскери қызметті шақыру немесе келісім шарт бойынша ҚР Қарулы Күштеріне
ҚР ... да ... мен ... ... ... әскери қызметтердің,
запастағы азаматтардың, олардың әскери жиындардан өту уақытында; әскери
бөлімдердің, құрамалардың, ... ... ... ... ... ... ... байланысты немесе осы
бөлімдердің, ... мен ... ... ... ... ... ... жүргізеді. ҚР ҚІЖК-нің 285 бабына сәйкес анықтау органдарына
ішкі істер органдары, қаржы полициясының ... ... ... әскери
полиция органдары, әділет органдары, мемлекеттік өртке қарсы қызмет
органдары жатқызылып, оларға өз ... орай ... ... саны ... ... ... анықтау органдары арасынан ішкі істер
органдарының үлесі жоғары.
Ішкі істер ... ... ... ... ... ... кез келген анықтау органының қызметкерлері жүргізеді.
Егерде ҚР Ішкі ... ... ... алып ... ... ішкі ... ... тапсырмасы бойынша жедел уәкілдер, аумақтық учаскелік
полиция инспекторлары, ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
Қазіргі қолданыстағы ҚР ҚІЖК-нің 67-бабы анықтаушының құқықтары мен
өкілеттілігін ашып ... ... ... ... ... әкімшілік
жағынан да, процессуальдық жағынан да тәуелді ... ... ... ... ... органдары жүзеге асыратын қылмыстар туралы істер бойынша
анықтау органының бастығы анықтаушылардың іс-әрекеттерінің уақтылығына ... ... ... және:
1) олардың іс жүргізуіндегі істерді тексеруге;
2) жекелеген тергеу және өзге де іс жүргізу әрекеттерін ... ... ... ... ... және ... ... туралы,
істерді (материалдарды) бір анықтаушыдан ... беру ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс қозғауға және істі өзінің жүргізуіне қабылдап не
жекелеген іс жүргізу ... ... ... ... ... құқылы
Анықтау органының бастығы қылмыстық іс қозғау немесе оны қозғаудан бас
тарту, тінту жүргізу және ... ... салу ... ... шеттету, айыпталушыға (сезіктіге) қатысты қамауға алу ... ... ... өзгерту немесе тоқтату туралы, іс бойынша ... ... ... тұру, жаңғырту қамауға алынбаған айыпталушыны
(сезіктіні) стационарлық сот – медициналық ... сот ... ... үшін ... мекемеге жіберу, ... ... ... ... ... туралы, айыпталушыны этаппен
жөнелту, оған іздеу жариялау туралы қаулыларды бекітеді, қылмыс жасады ... ... ... ... ... хаттаманы, айыптау хаттамасын
бекітеді; қылмыс жасауға жағдай ... ... жою ... ... ... ... ... айыптау хаттамасын бірге қылмыстық
істі жолдайды.
Жоғарыдағы аталған мән жайларға талдау жасайтын болсақ анықтаушыны іс
жүргізудегі процессуалдық жағдайының ... ... ... бастығына
тәуелді екенін көрсетеді. Мұның өзі анықтаушының өз өндірісіндегі қылмыстық
істің немесе материалдың жан-жақты объективті ... ... ... ... кері әсер тигізері сөзсіз.
Қылмыс ізін, өзге материалдық объекілерді анықтау. Сондай-ақ іс үшін
маңызы бар жағдайларды айқындау ... ... ал ол жоқ ... ... ... ... ... арыз немесе хабар түскен анықтау
органының лауазымы ... ... ... ... үй-жайлардың,
заттардың, құжаттардың, көзі тірі адамдардың, мәйіттердің жануарлардың
қарауын жүргізеді. Қараудың ... ... ... нұсқалары сол тергеу
әрекетіне қатысушылардың барлығы үшін міндетті.
Қылмыстық істі қозғау туралы ... ... ... ... ... жағдайларда ол қылмыстық іс қозғалғанға дейін жүргізілуі мүмкін.
(ҚР ҚІЖК-нің 221-бабы).
ҚР Қылмыстық іс ... ... ... қарауды тергеулік
тексеру деп берген. Тексеру тергеулік қараудың мазмұнын толық аша алмайды,
ол тек бақылау, ... ... ... ... ... ... ҚР ... іс жүргізу кодексіндегі тексеру деген ... яғни ... ... деп түсіну керек.
Тергеулік қарау қылмыстық іс үшін маңызы бар ... ... ... ... және өзара орналасуын анықтау мен
тексеруден тұрады.
Тергеулік қарау - өз ... жеке ... ... ... ... ... ... эксприменті, тінту сияқты әрекеттермен ұқсас
жерлері бола тұра, тергеулік ... ... ... ... ... және ... ... бойынша да түпкілікті айырмашылығы бар. Тергеуші
қарау кезінде өзінің «сезім мүшелері» арқылы ... ... және ... ... көз ... ... ... сияқты тергеулік қарау танымдық әрекет болып әр түрлі танымдық
тәсілдер арқылы жүргізіледі. Қарау – бұл тек қана ... ... ... әр түрлі өлшеулер мен есептеулерді жүргізу, бақыланатын объектілерді
өзімен және басқа да ... ... ... ... ... ... бір деңгейде тәжірибе жүргізу және ... ... да ... тапқандары мен анықтағандарын баяндап
жазу және басқа да тәсілдермен бекіту. Тергеулік ... ... ... ... ... ... ... және басқа да
дәлелдемелік заттармен жұмыс істеудің ... ... ... ... кезінде тергеушінің ... ... мен ... сезімдік танымы логикалық ойлаумен, қараланып
жатқаны бағалаумен, талдаумен ұштасады, басқаша айтқанда ... ... ... ... ... ... оқиғаға немесе іс бойынша
жиналған басқа да деректермен ... ... ... ... ... ... ... кезінде тек қана танымның сезімдік
нышанымен ғана байланысты деп ойлау қате, бірақ ол осы ... ... роль ... ... ... ... маңызы өте зор. Қарау кезінде
қылмыстың, қылмыскерлердің ... және де ... да ... ... ... ... табылып зерттеледі. Қарау нәтижелері, әсіресе
қараудың түрі ретінде оқиға болған жерді ... ... ... ... ... ... ... оқиға механизімін қайта құра алуға,
қылмыскерлердің тұлғасын айқындауға мүмкіндік береді. Көп ... ... ... ... ... барысын анықтап береді.
Бірақ осы тергеу әрекетінің маңыздылығына да қарамастан, тергеу тәжірибесі
мен криминалистика ... ... ... ... ... түрде бөліп отырған назарына да қарамастан, тергеуді жүргізу
барысының жек ... ... ... мен мүмкіндіктері жеткілікті
бағаланбайды. Осының салдарынан кейде қарау ... ... ... ... ала ... сапасын төмендетуге әкеліп соғады, істі ... ... мен ... ... ... ал оның нәтижесінде
қылмыс ашылмай ... ... Сол ... ... мен анықтама органдарының
қазметкерлеріне тергеулік қарауларды жоғары сапада жүргізу және ... және ... да ... ... ... ... ... тәсілдері кеңінен қолданылады, әсіресе іздермен
және басқа да ... ... ... істеудің техника-
криминалистикалық тәсілдері кең пайдаланылады. ... ... ... әлемінің, объектілері мен құбылыстарын ... ... ... ... ... бағалаумен, талдаумен ұштасады,
басқаша ... ... ... ... ... нәтижелері
тергелініп жатқан оқиғаға немесе іс бойынша жиналған басқа да ... ... ... ... ... ... Сондықтан,
қарау кезінде тек қана танымның сезімдік нышанымен ғана байланысты деп
ойлау қате, бірақ ол осы ... ... ... роль ... ... тергеулік қараудың маңызы өте зор. Қарау ... ... ... және ... да ... ... елеулі
бөлігі табылып зерттеледі. Қарау нәтижелері, әсіресе қараудың түрі ретінде
оқиға болған жерді қарау ... ... ... ... ... жатқан оқиға механизмін қайта құра алуға, ... ... ... ... Көп ... ... тергеулік
қараудың сапасы тергеу барысын анықтап береді. Бірақ осы ... ... да ... тергеу тәжірибесі мен криминалистика ғылымының
тергеулік қараудың ... ... ... түрде бөліп отырған
назарына қарамастан, тергеуді жүргізу барысының жеке жағдайларына ... мен ... ... ... ... ... кейде
қарау асығыс үстірткі жүргізіледі. Бұл алдын ала тергеудің ... ... ... істі жүргізу нәтижесінде қылмыс ашылмай қалуы
мүмкін. Сол ... ... мен ... ... қызметкерлеріне
тергеулік қарауларды жоғары сапада жүргізу қажеттігі туралы айтылып
отырады.
Заң ... ... ... мақсаттары мыналар:
1. Қылмыс іздері мен басқа да дәлелдемелі заттарды табу;
2. Оқиға ортасын анықтау;
3. Іс үшін маңызы бар басқа да мән-жайларды ... ... ... мақсаттарын анықтай отырып, олар
дәлелдемелерді ... мен ... ... десек болады. Қарау кезінде
жиналған ... ... ... ... жатқан оқиға мен
оған қатысушылары туралы, қылмыскерлердің жасырынған жерлері туралы,
ұрланған ... мен ... да ... маңызы бар объектілердің
тығылған орындары жайлы, қылмыстың салдары және басқалар туралы ... ... ... ... ... ... ... істеуге себін
тигізген жағдайларды анықтау мақсаты көзделеді. Көп жағдайларда тергеулік
қарау ... ... ... ала ... ... ... негізгі
құралы болып табылады.
Бұлар тергеушімен оқиға ортасын тікелей бақылауының нәтижелері, ... ... ... ... ... ... ... туралы
мәліметтер. Сондықтан да қарауды тергеу әрекеті ретінде басқа да тергеу
әрекетімен ауыстыруы ... ... ... ... ... тергеушінің
объектілерді немесе олардың арасындағы байланысты ... ... ... ... адамдардың жауабымен, тәжірибелік әрекеттер жүргізу
үшін ортаны реконструкциялаумен, басқа да ... қолы ... ... мен ... ... ... ... тергеу әрекеті ретінде тергеушінің тергеленіп жатқан оқиға
туралы ақпараттар алудағы маңызды құралы болып ... Бұл ... ... ... және ... ... болады, сонымен
қатар оқиға болған жерлерді қарауға дайындық ... ... ... ... ... ... ... оқиға ортасын шолу
кезінде пайда болған ішкі ойлары және т.б.).
Қарау барысында алынған ... ... ... мен басқа да дәлелдемелік заттарды табу;
2. Оқиға ортасын анықтау;
3. Іс үшін маңызы бар ... да ... ... ... ... ... ... отырып, олар
дәлелдемелерді жинау мен зерттеуден тұрады десек болады. Қарау кезінде
жиналған ... ... ... ... жатқан оқиға мен
оған қатысушылар ... ... ... ... ... ... мен ... да дәлелдемелік маңызы бар объектілердің
тығылған орны жайлы, ... ... және ... туралы версиялар
құрады. Сонымен қатар, тергеулік қаруды жүргізгенде қылмыс істеуге ... ... ... ... ... ... ... ала алмайтын
деректерді алудың негізгі құралы болып табылады.
Бұлар тергеушімен оқиға ортасын тікелей бақылауының нәтижелері, осы
ортаның ... ... ... алатын негативті жағдайлар туралы
мәліметтер. Сондықтан да қарауды тергеу әрекеті ретінде ... да ... ... ... ... ... айтатын болсақ, тергеушінің
объектілерді немесе олардың арасындағы ... ... ... ... ... ... жауабымен тәжірибелік әрекеттер жүргізу үшін
ортаны реконструкциялаумен, басқа да тергеушінің қолы ... ... мен ... ... ... ... ... әрекеті ретінде тергеушінің тергеленіп жатқан оқиға
туралы ақпараттар алудағы маңызды құралы болып ... Бұл ... ... ... және ... ... болады (көрген
адамдарды сұрастыру, оқиға ортасын шолу кезінде пайда болған ішкі ... т.б.). ... ... ... ... дәлелдемелік сипаттары
болған жағдайда тергеуші оларды дәлелдеу кезінде ... ... емес ... көздерден алынған болса, онда олар
тергеушіге іс бойынша версиялар құрған кезде немесе қылмысқа ... ... ... тергеу әрекеттерінің кезектегі мен
тактикаларын анықтағанда көмегін ... ... ... ... араға уақыт салмай, қысқаша уақыт аралығында ... ... ... ... сол қалпында жүргізіледі десе
болады. Ондай ақпараттарды ... ... ... уақытында алып отырады.
Ақпараттарды алумен қатар тергеуші оларды жаңа ақпараттардың жиналуына,
іріктелуіне және ... ... ... ... ... ... ақпараттық маңызы осыда.
Жеке тергеу әрекеті ... ... ... ... ... бар. ... қарауды тінтуден және тергеу экспериметінен айыра
білу ... ... ... ... ... ... кездеседі.
Қарауды тінтуден ең алдымен мақсаттары бойынша ... ... ... тінтуден ең алдымен мақсаттары бойынша ажырату керек.
Қараудың мақсаттары тінтуге қарағанда кең, ... тек қана іс үшін ... ... ... табу мен ... ғана ... ... қатар тінтуге тек
қана белгілі бір адамдардың иелігіндегі немесе қарамағындағы объектілер
тексеруге ұшырайды. Қарау мен ... ... ... ... ... жүргізудің процессуалдық айырмашылығына байланысты;
тінту мәжбүрлі сипатта болғандықтан арнайы процессуалдық кепілдемелермен
байланысқан; қарау құқықтарды ... үшін ... ... ... ... келтіру үшін жүргізіледі.
Қараудың тергеу экспериментінен айырмашылығы ең алдымен мынада десе
болады, қарау кезінде ... ... өзін ... ал экспериментте
оқиға (яғни тәжірибелік оқиға) және оның нәтижелері бақыланады.
Қарау кезінде тергеуші тек қана материалды ... ... ... ... ... іздер қалдырмайтын жағдайлар мен
құбылыстар ... ... ... ... бірі ... ... тергеуші қалай тапса, сол қалпында зерттейді. ... тап сол ... ... тек соның негізінде тәжірибе жүзінде
жүргізіліп отырған ... ... ... ... бақыланады.
Тергеулік қарауды жауапты оқиға болған жерде тексерумен нақтылау
сияқты тергеу әрекетін де айыра білу ... ... ... ... ... мен ... тергеушінің әрекеттерінде осы тергеу әрекетін
қараумен жақындастыратын біраз элементтер бар; тергеуді ... ... ... ... ... көрсеткен жерлерін және үй-жайлары
куәгерлердің қатысуымен қатал тексеріледі. Бұл тәсіл кейде тергеушінің ... ... ... ... бар ... көз ... ... Бірақ жауапты оқиға болған жерде тексеру мен нақтылаудың
мазмұны осындай бақылаулармен шектелмейді. Сонымен қатар тергеулік қараудың
мазмұнына ... ... ... ... ... ... көрсету,
олардан істің мән-жайлары туралы жауап алу кірмейді, оған қоса қарау
кезінде орта ... ... ... ... ... ... қараудың келісім түрлері бар:
оқиға орнын қарау;
заттарды қарау;
құжаттарды қарау;
жануарларды қарау;
оқиға орны болып табылмайтын жерлер мен үй-жайларды қарау.
Тергеулік қараудың, ... ... ... бар, соған сай
оларды жүргізудің тактикалары анықталады. Бірақ тергеулік ... ... ... және ... ... ... кез келген
түрлерінде тең, қолданылатын процессуалдық және тактикалық сипаттағы
бірнеше ... бар. ... ... ... бұл ... немесе
анықтамашымен қылмыс іздері мен ... да ... ... ... ... ... қатар іс үшін маңызы бар басқа да мән-жайларды
анықтау мақсатында тікелей қабылдауы, сараптау мен ... ... ... ... ... мақсаты:
- тергелінетін оқиғаның мән-жайы сипатын анықтау үшін ортамен тікелей
танысу;
- қылмыс іздері мен ... ... ... ... алу және ... ... және жеке ... шығару үшін бастапқы ақпараттарды алу;
- қылмыскерлерді іздестіруді ұйымдастыру үшін ... ... ... ... жіктейтін болсақ, оларды келесідей бөлуге
болады:
1. Қарау объектілері бойынша жоғарыда көрсеткеніміздей:
- оқиға жерін қарау;
- табылған жерінде мәйітті сырттай ... ... ... ... мүмкін нәрселерді қарау;
- жануарларды және олардың өліктерін қарау;
- оқиға жері емес жергілікті жерлер мен орын жайларды қарау;
- қылмыс ... ... ... белгілерін анықтау үшін куәландыру
(адамның денесі қарау).
2. Кезектегі бойынша:
- бастапқы;
- қайтадан, бұрын жүргізілген тергеу қайта жүргізілсе.
3. ... ... ... ... ... ... ... қаралмаған жерлерін қарайтын
болсақ.
Барлық тергеулік ... ... ҚР ... 221-227 баптарында
көрсетілген тергеулік қарауға арналған жалпы процессуалдық ... ... ... ... ... ережелер:
Қарау бұған қажеттілік пайда болған кезде, әдетте, кейінге қалдырмай
жүргізіледі.
Қылмысты ашу үшін тергеу талап етілетін қылмыс туралы арыз ... ... ... тергеуші оқиға болған жерге дереу келіп, қарау жүргізуге
тиіс.
Тергеуші уақытында келе алмайтын ... ... ... ... ... не хабар келіп түскен анықтау органының ... ... ... ... ... ... ... жүргізген кезде жәрдемдесушіге
және тергеушінің тапсырмасы бойынша оқиға болған жерді күзету, ... және ... ... адамдарды анықтау қажет. Сонымен қатар ұстау,
зардабын толтыру, қаза болғандарды тасымалдау, жалғасып жатқан қылмыстардың
жолын кесу және ... ... ... алу, оқиғаның өзге зардаптарын
жою жөніндегі қажетті шараларды жүргізуге міндетті.
Тергеу әрекеттерінің бірі ретінде тануға ұсынуды атап ... ... ... ... ... (әсіресе, базарларда) қылмыстың құрбаны
болған адам өзінің ... ... ... ... жүргізетін адамдарға
қылмыскердің бет әлпетін сипатып, жаза қолдануын өтінетін болған. Кейіннен
бұл криминалистика ғылымымен ... ... ... әрекеті қылмыстық
істерді жүргізу заңына еңгізілді. Қылмыстық іс жүргізу кодексі осы ... ... ... ... ... Сондықтан, осы тергеу
әрекетін криминалистка ғылымында қарастыру өте орынды. Ал, екінші жағынан
бұрын ... осы ... ... ... ... ... ... айналды.
Тануға ұсыну жеке тергеу ... ... ... ... ... ... тану ... қолдану Кеңес
үкіметінің ... ... ... ... ... ... кең ... бастады.
Осылай, 1918 жылы ұсталған анархисттердің арасынан қарақшыларды тану
үшін, қару қолданып шабуыл жасаудан зардап шеккен ... ... ... ... Бұл ... газет беттерінде басылып,
ертеңіне милицияға келген ондаған анархисттер арасынан өздерін ... ... мен кісі ... ... Бұл ... тану ... ғана ... қарусыздандыру кезінде ұсталынған барлық анархисттер
көрсетілді. Кейінгі жылдары тәжірибемен ... ... өте ... ... заңмен бекітілді.
Тануға ұсыну – бұл куәге, жәбірленушіге, ... ... ... ... не болмаса басқа объектілерді тождества бар немесе ... ... ... ... ... ... ... айтамыз (ҚР
ҚІЖК-нің 228-229 баптары).
Тергеу тәжірибесінде танудың екі түрі бар:
1. анализдік – танылатын ... жеке ... ойда бөлу ... ... ол ... ... ... тануға ұсынылған
объектінің бұрын бақылаған объект арасында ұқсастықтын бар немесе
жоқ екендігін анықтайды;
2. синтездік – объектіні, оның ... ... ... ... ... шығарылады, яғни танылатын адам болса, онда
оның белгілерін көрсетпай-ақ таниды: Мысалы, туыстары ... ... ... үшін ... тану ... ... ол жеке ... белгілерге негізделген. Егер тану адамның не ... ... ... ... емес ... ... ... дәлелдемелік маңызы жоқ (мысалы, ол адамды бойынан немесе дене
бітімінен, не болмаса ақшыл шаштарының т.б. тани аламын ... ... ... дәлелдемелік күші жоқ). Танудың субъектісі кім
болады? ҚР ... ... ... тану ... ретінде
танушылар: жәбірленуші, куә, сезікті, айыпкер ... Олар ... және ... ... дұрыс қабылдай алатын және олар
туралы мәліметтерді айтып бере алатын ... ... ... деп нені айтамыз? Тану объектісі болып мыналар
табылады:
1. адамдар, заттар, қылмыс ... ... ... ... ... ... заттар);
3. бойында қылмыс іздерін сақтаған объектілер;
4. қылмысты ашуға ықпал ететін кез-келген басқа да ... және ... тану тек қана ... жеке ... бойынша
жүргізіледі. Ал адамның немесе заттың жеке белгілері анықталмаса, онда ... ... ... тану үшін ... ... Егер адамда
немесе затта танушы көрсеткен сирек кездесетін ерекше белгілері болса, онда
не ... Бұл ... ... ... ... заттың қаралуы
жүргізіліп, айрықша белгілерінің бар жоғы анықталады. Тануға ... ... тану үшін ... ... және оның ... тану үшін көрсету.
3. Заттар мен оның құжаттары тануға ұсыну.
4. Жануарларды тану үшін көрсету.
5. Жергілікті ... ... ... үй жайларды тану ... ... және ... ... ... бойынша объектілерді тану
үшін көрсету.
Осы объектілерді тану заң негізінде жүргізілсе, онда оның ... ... ... ... ... ұсынуды тәжірибеде көп кездесетін
қарапайым танудан ... білу ... ... қылмыскерді көшеде кездейсоқ кездестіріп қалып таныса
немесе одан өзінен ұрланған заттарын ... ... ... ... ... ... ... Тінтуді жүргізу кезінде куәгер ретінде қатысқан ... ... ... ... және де ... да жағдайларда.
Бұл қарапайым тану осы мәліметтер жауап алу ... ... ... тергеу әрекеті ретіндегі тану жедел іздестіру қызметінің көп
адамға суреттерді көрсетуден тұратын ... ... ... ... ... іздестіру қызметкері жәбірленушіні өзімен ертіп ... ... ... ... алдында тұрып қарапайым тануды,
яғни көзбен шолуларды жүргізеді. Тануға ұсынудың маңызы мынада, ол ... ... ... дәлелдемелер жинаудың бір түрі болып ... ... тану ... ... үшін қажет:
1. Тергеу версияларын тексеру;
2. Қарау нәтижелерін тексеру;
3. Жауаптарды тексеру;
4. Тінту нәтижелерін тексеру.
Осылайша тану үшін көрсету дегеніміз – ... ... ... дәл ... немесе оның айырмашылығын анықтау мақсатында анықтаушы, ... үшін ... ... ... ... айыпталушыға адамды немесе
затты көрсете алады. Танымақшы болған адамдардан, олар ... ... ... ... ... көріп білді, қандай ерекшеліктер мен белгілері
бойынша тани алатындығын ... ... алу ... ... ... саны үштен кем болмауы тиіс. Танылатын адамдар ... ... бір ... әрі сырт пішіндері мен киімдерінде қатты ... ... үшін ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында, сондай-ақ дауыс, сөйлеу, жүріс
ерекшеліктері бойынша тану ... ... тану үшін ... ... тиіс
адамды көрмейтіндей жағдайда жүргізілуі ... Бұл ... ... ұсынылған адамның бір жерде тұрады. Тануға ұсынылған ... тану үшін ... ... ... көріп байқау
мүмкіндігі қамтамасыз етілуге ... ... ... ... сол ... ... ... тануы жүргізілмейді. Тану үшін көрсету туралы ҚР
ҚІЖК-нің 203-бабының талаптарын ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері көрсетіледі және танушы
адамның ... ... ... ... өзінің және қылмысқа қатысушылардың әшкереленбеуі үшін қылмыс
құралдарын, қаруларын, қылмысты айқындайтын ... ... ... ... ... ... мұқият жасыруға тырысады. Ал ... ... және дер ... ... қылмыстық іс бойынша дұрыс, яғни
әділ шешім қабылдау үшін маңызы өте зор.
Қандай қылмыс жасалса да қылмыскер осы қылмыстың ... оның ... әр ... ... ... ... ізін суытып, дәлелдеме заттарды
тығып, жоюға тырысады. Сондықтан тергеу қызметкерлерінің міндеті ... да ... ... ... дәлелдемелерді, айғақ заттарды тез арада
тауып алуға көмектесетін тергеу әрекеттерінің бірі – тінту. Тінтуді уақыт
өткізбей дер ... ... ... ... тергеу әрекеті неғұрлым кеш
жүргізілсе, соғұрлым оның нәтижесі ... ... ... ... ... ... заттардың көзін жоюға немесе орнын ауыстырып
жасыруға тырысады.
Тінту тек қана жеткілікті негіздер болған ... ғана ... ... ... ... шығарған қаулысы ... ... ... деп ... ... ... ... жедел-
іздестіру шараларын жүргізгенде алынып, кейін процессуалдық жолмен
тексерілген мәліметтерді айтамыз, яғни бір ... ... бір ... ... мен ... ... заттар мен бағалы заттар және басқа да ... ... бар ... ... ... деп ... ... болғанда ғана жүргізіледі.
Тінту іс үшін маңызы бар заттарды немесе құжаттарды табу және ... ... ... жүргізуге аталған заттардың немесе
құжаттардың белгілі бір үй-жайда немесе өзге орында не ... ... ... деп ... ... ... ... негіз болып табылады.
Тінту іздестіріліп жатқан адамдардың немесе мәйіттерді табу үшін де ... ... ... ... ... – бұл іс бойынша маңызы бар объектілерді тауып
және оларды алу үшін тінтілетін адамның және оның ... ... ... ... жер ... ... ... тергеу әрекеті.
Сонымен қатар тінту іздестіріліп жүрген адамды табу мен өлген адамның
мәйітінің жатқан жерін анықтау мақсатында да жүргізіледі. ... ... жеке ... ... ... болады, өйткені басқа тінтулерге
қарағанда ол адамның денесінен, оның ... және ... іс ... бар ... мен құжаттарды іздеп табуға бағытталған тергеу ... мұны ... ... ... – бұл тінтулуші адам мен
тінтушінің жынысы бір болуы және тергеу әрекетіне ... ... ... да ... бір ... керек. Немесе тінтудің анықтамасын былай
берсек те болады, тінту – бұл жеке адамды, тінтілетін ... және ... ... немесе ұйымның қарауындағы мекен-жайларды, ғимараттарды,
жер бөліктеріндегі қылмыс қаруларын, қылмыстық жолмен табылған заттар мен
бағалы заттарды ... да іс ... ... ... ... объектілерді табу
алу үшін күшпен тексеруге бағытталған тергеу әрекетін, тінту ... ... ... және оның ... табу ... да жүргізілуі
мүмкін.
Алу іс үшін маңызы бар белгілі бір заттар мен ... ... ... ... анық ... оларды алып қою мақсатымен жүргізіледі (ҚР ҚІЖК-
нің 231-бабы).
Алу – бұл тергеушімен жеке ... ... ... іс үшін ... ... бір ... мен құжаттарды алудан тұратын тергеу әрекеті және
алынуға тиісті объектілер кімде, қай ... түр ... ... ... ... болғанда ғана жүргізіледі.
Алу үшін деректі негіздер болып мыналар табылады: іс бойынша жиналған
дәлелдемелер немесе жедел іздестіру ақпараттары.
Алудың процессуалдық негізі: ... ... ... бұл ... рұқсаты қажет емес, тек қана ерекше жағдайларда, яғни
мемлекеттік ... ... ... өзге құпияны қамтитын құжаттарды алған
жағдайда алу туралы қаулыға прокурор рұқсат беру тиіс.
Тінтудің негізгі мақсаты – қылмыс құралдары, дәлелдемелік заттарды ... алу, ... ... ... және ... жасырынып жүрген адамдардың
орнын анықтау.
Тінтудің қосымша мақсаттары ... ... ... ... ... салынған барлық заттар мен құжаттарды табу, сонымен ... ... ... ... үшін ... ... іздеп табу.
Тінтуді әр түрлі дәрежелеуші белгілері бойынша бөлуге ... ... ... ... жергілікті жерді тінту, көлік
құралдарын тінту, жеке адамды тінту.
Тексерілетін объектінің көлемі бойынша:
1. негізгі;
2. қосымша ... ... ... тексерілмеген аумақты тінтіген
жағдайда).
Жүргізулінің кезектігі бойынша:
1. Алғашқы;
2. қайта тінту, егер де алғашқы тінту сапасыз жүргізілсе, онда ... ... ... тактикалық тәсілдің бір бөлігі болуы мүмкін, оны
жүргізгенде тергеуші ... ... ... кейін өзін еркін сезініп,
үйіне заттар алып келді деген сезікпен жүргізіледі.
Бірден тінтілетін объектілердің саны бойынша: бір іс бойынша ... ... бір ... ... ... бір ... бірақ әр жерде
(пәтерін, ғимаратын немесе ... ... және с.с.); ... ... ғана ... ... ... тінту дәлелдемелерді жинау мен зерттеуден ... ... ... ... жүргізу туралы шешімді әбден ұқыптап және мұқият бағалап ұйғару
керек, өйткені бұл жеке ... ... ... ... қол ... болмайды
деп көрсетілген конституциялық кепілдікке тікелей байланысты.
Тінту мақсаттары:
1. Жаңа дәлелдемелер табу (қылмыс ... ... ... және ... табу);
2. Бар дәлелдемелерді тексеру;
3. Версиялар мен болжамдарды тексеру;
Тінту ... ... және ... ... ... қарулар;
2. Қылмыстың ізі бар заттар;
3. Ұрланған мүлік, жануарлар, құжаттар, ... ... ... ... ... ... ... қойған мәйіт немесе оның мүшелері;
6. Іс үшін маңызды мән-жайды көрсететін құжаттар (суреттер, жазу басылған
таспалар, киноленталары, қол ... ... ... ... ... ... ... орнын толтыратын немесе болу мүмкін ... ... үшін ... тиісті мүліктер мен бағалы заттар;
8. айналымға салуға тиім ... ... мен ... мен алуды жүргізудің жалпы ережелері ретінде азаматтардың үй-
жайына тиіспеушілік ... ... ... және ... ... ҚР ҚІЖК-мен де азаматтардың үй ... ... ... үй ... ... ... онда ... тыс кіру, оның қарауы мен тінтуін жүргізу тек заңмен анықталған
жағдайларда және тәртіптерде ғана жіберіледі (ҚР ҚІЖК).
Тұрғын үйде онда ... ... ... ... тыс алу ҚР ҚІЖК- нің
222-ші бабының 12 және ... ... ... жүргізіледі.
Айрықша жағдайларда, іздестіріліп жатқан және алып ... ... ... табуды ұзаққа созудан жоғалуы, бүлінуі немесе қылмыстық мақсатта
пайдалануы мүмкін болғанда не ... ... адам ... ... ... прокурордың рұқсатынсыз жүргізуге болады, бірақ
жүргізілген тінту туралы 24-сағат ... оған ... ... Аталған
хабарламаны алғаннан кейін ... ... ... ... және оның заңды немесе заңсыз екендігі туралы қаулы ... ... ... ... ... ... ... жағдайда бұл
әрекет іс бойынша дәлел ретінде жіберілмейді. Тінту мен алу күәгерлерінің
қатысуымен ал ... ... ... ... және ... қатысуымен
жүргізіледі. Алынатын заттар мен құжаттар күәгерлерге және қатысып отырған
басқа адамдардың қол қоюымен күәландырылады.
Тінту мен алу ... ... ... ... үшін ең ... әрекетерінің бірі болып саналады. Негізінде бұл тергеу әрекеттерін
тергеушілер жүргізеді. Ал тәжірибе жүзінде көп ... алу мен ... ... ... ... оның нәтижелері тергеу
барысында күәгерлерден жауап алу, заттарды таныту әрекеттерімен бекітіледі.
Мысалы: ... ... 150- ... елді ... ... ... мал
ұрлығы оқиғасы болды делік.
Бірінші оқиға болған жерге аумақтық учасклік полиция инспекторы барып,
оқиға болған жерге қарау жүргізіп, жедел ... ... ... алынған мәлімет бойынша күдікті үйдің жанына келгенде сол ... ... ... ... ... байқап тұрған үйге мал
йесін ертіп келіп, үй иесінің рұқсатымен ... үй ... ... ... ... ... ... жасырылған мал еті терісімен тауып алынды. Мал
иесі өзінің малының етін терісінен танып , сол ... ... ... ... ... қатыстырып хаттама толтырып, ұрланған ... ... ... Осы жасалған іс-әрекет заңды болу үшін тергеу
барысында қатысқан күәгерлерден, жәбірленушілерден, сезіктіден ... ... ... алынып, айғақ зат ретінде алынған иал еті мен терісін
айғақ ретінде танып, іске тіркеу жөнінде процессуалдық шешім ... ... ... өзі ... адам күші мен уақытты, жол
қаражаты тағы да басқадай шығындарды қажет етеді.
Қазақстан Респупликасының ... ... ... іс ... жетілдірудің өзекті бағыттарының бірі істі сотқа дейін ... ... ... мен ... ... ... мен ... арттыру үшін бұл тәртіпті ең алдымен дәлелдерді
іздеп ... ... және ... аса ... ... істер
бойынша анықтау жүргізумен ... ... ... кеңейту
қарастырылған. Осы тұрғыдан қарағанда қазіргі ... ҚР ... ... ... ... ... мен толықтырулар қажет. ҚР ҚІЖК-нің 286-
бабының 2-ші бөлігінде анықтау барысында дәлелденуге ... ... үшін ... ... ... жәбірленушіден,күәгерлерден
сұрау салу мүмкін екені қарастырылған, қылмыс ... деп ... ... ... бар ... жоқ екендігі туралы анықтамалар, оның
жұмыс немесе оқу орнынан мінездемелер, іс үшін мәні бар өзге де ... ... ... мен ... ... алу қажет болғанда ғана
жүргізілетіні, ал өзіне қатысты ... іс ... ... ... жауап алатындығы қарастырылған.
Жауап алу дегеніміз толық әрі шынайы мәліметтер алу мақсатымен жауап
алушы мен жауап беруші арасындағы күрделі ... ... ... ... ... ... мақсаты- қылмыстық іс бойынща шын мәнінде
болған оқиғаны ... сот ... ... ... ... ... баласы белгілі- бір мақсатқа жетуі үшін қимыл- ... ... ... ... үшін ... керек. Осы ереже жауап алу секілді
күрделі тергесу әрекетіне жат емес ... ... ... ... ... ... неден басталуы қажет:
- Жауап алу үшін бастапқы мәліметтерді жинау;
- Жауап алуды тактикаоық тұрғыдан қамтамасыз ету ... ... ... алу ... мен ... және жауап алуға шақырудың әдісін анықтау;
- Жауап алуды техникалық жағынан қамтамасыз ету;
Жауап алуға ... ... ... жеке алып ... ... тергеуші немесе анықтаушы жауап алудың затын, яғни қандай деректер,
мәліметтер анықталуы ... ... алуы ... алу үшін бастапқы
мәліметтерді жинау дегеніміз- тергеушіні, анықтаушының осы ... ... ... жағдайларды мұқият тексеріп, танысуы. ... ... ... жағдайда жауап алу нәтижелі болмайды.
Жауап алу үшін бастапқы мәліметтерді жинау төмендегідей әрекеттердің
жиынтығынан тұрады:
- жауап алудың затын ... ... іс ... ... ... ... ... танысу;
- жауап берушінің жеке басы туралы мәліметтер жинау; егер ... ... ... ... ... танысуды талап етсе, ондай
әдебиетпен танысу керек.
Жауаптылық тактикалық тұрғыдан қамтамасыз ету ... ... соң ғана іске ... ... ... анықтаушы тактикалық айла –
тәсілді қолдану үшін барлық мән- жайларды бес ... ... ... алу ... ... ... қоя білу ... жетістіктерге қол жеткізуге
мүмкіншілік береді.
Міне осындай сұрақтар қатарына тоықтырушы, нақтылаушы, еске түсіруші,
бақылап тексеру және әшкерелеуші сұрақтарды ... ... ... ... ... ... алынған мәліметтерді толықтыру, нақтылау
үшін, кемшіліктерді болдырмау үшін қойылады. Мысалы: Сіз 30-шы ... жаңа ... ... ... Жаңа ... ... ... болдым дейсіз.
Онда қандай ойындар ойналып, қандай әндер шырқалды? Сіз сол ... ... ... ... ... Сіз ... ... тапанша жатқанын
байқадым деп көрсетіпсіз. Ал, сол ... ... қай ... ... ... ... ... түсіруші сұраққа жауап берушінің ойлау қабілетін арттырып,
оқиғаның ... ... ... ... ... ... қылмыстың қай күні болғанын жауап ... ... үшін мына ... ... ... сіз ... болған күні үйде
жанұяңыздан бәрі болды депсіз. Ол қандай күн болуы ... ... ... ... ... емес пе? Бақылап тексеруші сұрақтар алынған
жауаптарды тексеру үшін қояды.
Мысалға, тергеуші ... ... алу ... оның жанұя мүшелері
толықтай тек қана жексенбі күні ... біле тұра ... ... ... болады: “Сіз неліктен қылмыс 5-ші қарашада болды деп ... ... ... берушінің жалғн жауап берушінің жалған ... ... ... ... болған кезде кенеттен қойылуы орынды.
Бұл сұрақтарды қою үшін анықтаушы, ... ... ала ... ... ... бар ... ... жүйелеп алса, ыңғайлырақ болады.
Мысалы, анықтаушы қол іздері бойынша ... ... ... ... ... ... ... болады: “Сіз көршінің
пәтеріне бұрын-соңды кірген жоқпын деп отырсыз, ал мына қол ... ... ... сол ... ... ... есігінен алынған
саусақ іздері сіздің қолыңыздан қалған деп қорытынды беріп отыр, ... ... ... ... ... сұрақтар жетекші болмауы
керек, яғни сұрақтың өзінде сол ... ... ... ... ... көтерген пышақ па еді?”- деп қоймай, “Жерден қандай зат көтердіңіз
?”-деп қою керек. Әсіресе мұны ... ... ... ... ... ол тергеушінің өзі солай айтып тұрса, онда ол оның шын ... деп ... ... ... ... Жауап алу егжей-тегжейлі мұқият
жүргізілуі қажет, ең күтпеген жағдайларға ... ... ... айла амал ойластырып қойған жөн. Тәжірибеде жауап алу ... іс ... ... ... ... арқылы шынайы жауаптарға
қол жеткізу жиі кездеседі.
Жауап алудың уақыты мен орнын ... ... ... ... ... әдісін таңдау да үлкен орын алады. Жауап алу уақытында ... әсер етуі ... ... мен анықтаушыға қажетті ақпараттың маңыздылылығы;
- жауап берушінің процессуалдық жағдайы;
- жауап берушінің қал жағдайы;
- кейінге қалдыруға ... ... және ... алу ... ... ... берушілер үшін алдын-ала заңмен
анықталып қойылуы да мүмкін. Мысалы, ... ... ... сәттен бастап 24 сағаттан асырмай, ал айыпталушыдан айып
табылған ... ... ... алуы ... Әдетте күәлардан,
жәбірленушілерден, сезіктілерден, айыпталушылардан тергеуші немесе
анықтаушы ... ... ... жауап алды. Бірақ, жауап алуды жауап
берушінің орын ... ... де ... ... ... тыйым
салынбаған.Мысалы, күә ретінде жауап беруші үйінде ауырып жатса жәбірленуші
ауруханада болса, сезікті не ... ... ... ... онда ... орын ... барып жауап алуға тура келеді. Жауап алудың орны ... ҚР ... 212- ... ... ... алу ... ала ... өтетін жерде жүргізіледі. Тергеуші немесе ... ... ... ... ... ... жауап алынатын адам тұратын жерде жүргізуге
құқылы. Жауап алу ... ... ... ... ... ... ... алу үзіліссіз 4 сағаттан артық жүргізілмеуге тиіс. Жауап ... мен аз ... ... кемінде бір сағат үзілістен кейін жалғастыруға
жол беріледі, Мұның өзінде жауап алудың 1 күн ... ... ... ... ... тиіс.
Ал ҚР КІЖК- нің 211- бабы жауап алуға шақырудың тәртібін реттеген:
күә, жәбірленуші, сндай-ақ ... ... ... ... ... ... қол хат ала ... тапсырылатын хабарлау қағазы арқылы
шақыртылады, ал олар болмаған жағдайда кәмелетке толға отбас мүшелерінің,
көршілерінің жергілікті ... ... ... бірі ... тапсырылады.
Жауап алынатын адам өзге де байланыс ... ... ... шақыртылуы
мүмкін.Хабарлау қағазына кімнің және кім ретінде, кімге және қандай мекен-
жай бойынша шақырылатыны, жауап алуға ... ... ... ... ... себептермен келмеудің салдары көрсетіледі. Кәмелетке толмаған
адам оның ата-анасы немесе өзге заңды ... ... ... ... алдында анықтаушы немесе тергеуші жауап алынатын адамның жеке басын
анықтауға тиіс.
б). Анықтаушының құқықтары мен міндеттері, ... ... ... - өз ... ... қылмыстық іс бойынша сотқа
дейінгі іс жүргізуді жүзеге ... ... ... ... ... ... осы ... айқындалған нысандарда сотқа дейінгі іс
жүргізудің басталуы және жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... ... ... бекітуі, прокурордың санкциясы немесе соттың
шешімі көзделген жағдайларды қоспағанда, ... ... ... ... мен ... да іс ... әрекеттерін жүргізуге құқылы.
3. Алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес қылмыстық істер бойынша сотқа
дейінгі іс жүргізу кезінде анықтаушы осы ... ... ... ... ... алдын ала тергеу жүргізу үшін осы
Кодексте көзделген ережелерді басшылыққа алады.
4. Анықтаушы ... ала ... ... ... қылмыстық істер
бойынша кідіртуге болмайтын ... ... ... ... ... ... іс ... сондай-ақ шұғыл тергеу әрекеттері
мен жедел іздестіру шараларын жүргізуге, ол туралы 24 сағаттан ... мен ... ала ... ... ... етуге міндетті.
5. Анықтаушы соттың прокурордың алдын ала ... ... және ... жекелеген тергеу әрекеттерін жүргізу туралы, қылмыстық процеске
қатысушы адамдардың қауіпсіздігі шараларын ... ... ... ... ... ... ... нұсқаулары анықтаушы үшін міндетті.
Анықтау орган бастығының қылмыстық ... ... ... ... ... мүмкін. Нұсқауларға шағым жасауы, қылмыстың
саралануы мен айыптаудың көлемі, айыпталушыны ... беру үшін ... ... ... ... қоспағанда, олардың атқарылуын
тоқтатпайды.
Анықтаушы лауазымды қазіргі тәжірибеде 1961 жылдан ... ... ... ... ... анықтау
анықтаушы жауап алынып отырған адамға заттай дәлелдер мен ... ... ал ... ... ... кейін қылмыстық іс
материалдарындағы жауаптарды жария ете алады, дыбыс және бейне жазбаларды
немесе кино ... ... ... ... алады. Мылқау немесе
саңырау күәдән, ... ... ... алу оның ... және ... ... арқылы сөйлесе алатын адамның ... ... ... ... жауап алуға қатысуы хаттамада көсетіледі.
Жауап алынатын адамның психикалық немесе өзге ауыр науқасы болғанда ... алу ... ... және оның ... ... ... Куә
мен жәбірленушіден жауап алу көп жағдайларда ұқсас ... ... ... ... ... ... жақын.
Күә бұл қылмыстық іске қатысы бар мән –жайдарды білетін және ... ... бере ... кез – ... жек тұлға . Жәбірленуші деп қылмыстан
мүліктік, денелік және моральдық зардап шеккен жеке тұлға айтылады.
Егер, жауап алу кейіннен ... ... ... ... ... ... ... алу ең жиі кездесетіні болып ... Күә ... ... ... ... ҚР ... 214 - бабымен реттелген.
Бір іс бойынша шақырылған күәләрдан және жәбірленушілерден, басқа күәләрдан
және жәбірленушілерден бөлек жауап алынады. Тергеуші іс ... ... ... ... алуға басталғанға дейін өзара сөйлеспейтіндей
шаралар қолданылады. Жауап алу алдында тергеуші ... ... ... ... ... ... ... қатысы бар екенін
анықтайды, оларға іс жүргізудегі құқықтары мен ... ... ... бас тартқаны үшін қылмыстық жауапкершілігі ... Бұл ... ... ... тергеуші күәға, жәбірленушіге
өзінің, күйеуінің (не зайыбының), ... ... ... ... ... діни ... тәубә үстінде оған ішкі сырын сеніп ашқан
адамдарға қарсы ... ... бас ... ... бар екендігін
түсіндіруге міндетті. Бұл ... ... күә, ... ... жауап бергені үшін қылмыстық жауаптылығы туралы ескертіледі.
Басқа ... күә мен ... ... алу ҚР ҚІЖК- нің 213-
бабының ережелері бойынша ... ҚР ... іс ... күә ретінде жауап алуға болмайтын адамдардың тізімін көрсеткен:
- қылмыстық іс бойынша іс жүргізуіне байланысты, сондай-ақ сот ... ... ... мәселелерді кеңесу бөлмесінде талқылау
барысында өзіне белгілі болған қылмыстық ... ... ...... ... іс бойынша өзінің міндеттерін орындауына байланысты өзіне
белгілі болған жағдайлар туралы- ... не ... ... азаматтық талапкердің және азаматтық жауапкердің
өкілдері;
- ішкі сырын атқару кезінде белгілі болған ... ...... ... ... толмауына байланысты және психикалық немесе дене
кемістіктеріне орай іс үшін ... бар ... ... ... ... ... жауап беруге қабілетсіз адамдар.
Басқа жағдайларда осы көрсетілген адамдардан жауап ... ... ... ... ... әкімшілік құқық
бұзушылық жасағаны үшін оның өзінің, жұбайының немесе ... ... ... әкеп ... ... ... бас тартуға, өзінің ана тілінде
немесе өзі білетін тілде жауап беруге, ... ... ... одан ... алу ... ... аудармашыға ескерту жасауға,
жауап алу хаттамасына жауапты өз қолымен жазуға, өтініш білдіруге ... ... ... және соттың әрекеттеріне ... ... ... ... ... көзінше жауап беруге құқығы бар.
Осы орайда, қорғаушының қатысуы заң шығарушымен нақты реттелмеген.Қорғаушы
жауап алу барысына ... тек қана ... ... жүрген адамының
берген жауабымен танысып қол қояды. Жауап алынып болған соң жауап берушіге
тергеуші ... ... ... берген жағдайда сұрақ қоюына болады.
Бірақ, қорғаушының қатысуы жауап ... ... да бір ... ... ... және барлық жауап алуларға ортақ жауап алуларға
ортақ жауап алудың жалпы ережелеріне сәйкес жүргізіледі. Біле тұра ... ... ... ... ... жауап беруден бас ... ... үшін күә мен ... ... ... ... баптарында қарастырылған қылмыстық жауапкершілікке тартылады (ҚР
ҚК 352, 353 баптары). Сол себепті, күә мен ... ... ... ... ... ... құқықтары мен міндеттері түсіндіріліп,
қылмыстық жауапкершіліктері ескертіліп отыруы керек. Күә мен жәбірленушіден
жауап алу барысын шартты түрде төрт ... ... ... ... мен ... тіл ... берушінің еркін әңгімесі;
-жауап берушіге сұрақтар қою;
-жауап берушінің жауап алу хаттамасымен, егер дыбыс не ... ... ... ... не көрсету таныстыру;
Тергеу әрекеттерін жүргізудің мақсаты мынадай топтарға ... мән – ... ... ... ... жинау;
2.Алғашқы мәліметтерді тексеріп,соның нәтижесінде жаңа дәлелдемелер
табу.
Бірінші топқа жататын тергеу әрекеттері:
-жауап ... кім ... ... ... ... болған жерді тексеру
Екінші топқа жататын тергеу әрекеттері:
-оқиға болған жерді қарау
-құжаттар мен заттарды қарау
-сараптама тағайындау
-күәләндіру
-тінту, зат алу ... үшін ... үлгі ... ... ... қазып алып қарау
-сезіктіні ұстау
-мүлікке арест салу
-почта-телеграф хат- хабарларына арест салу және оларды алу.
Жоғарыда мен ... ... жиі ... тергеу әрекеттері
ретінде оқиға болған жерді қарау,тексеру,затты, адамды таныту,жауап алу,
тінту және алу, ... ... ... ... мен ... ... ... Қолындағы қылмыстық іс бойынша қандай тергеу
әрекеттерін жүргізуді анықтаушы өзі ... Бұл ... ... ... шешу
үшін анықтаушы мынадай жағдайларды ойынан шығармау керек:
Бірінші, іс бойынша дәлелдеме ретінде қолдануға болатын мәліметтер
мен заттар, мән-жайлар.
Екінші, шындығында ... ... ... мен ... ... ма?
Үшінші,қажетті мәліметті алу үшін қандай тергеу әрекетін жүргізген
дұрыс.
Төртінші, іс бойынша ... ... ... деу үшін ... ... ... ... әрекеттерін жүргізуде дәлелдеу керек, ал дәлелдеу
үшін анықтаушы ... ... ... ... ... ... алу, ... адамның кім екенін таныту, жауапты оқиға
болған жерді тексеру, сезіктіні ұстау. Кейбір тергеу әрекеттері ... ... Олар ... алу, тінту, почта- телеграф хат ... ... ... ... ... бар ... алу,айыпкерді
ауруханаға салу, айыпкерді лауазымынан түсіру (қызметінен босату).
2. Алғашқы анықтау кезеңіндегі мәселелер.
а) Алғашқы анықтау кезеңіндегі дәлелдерді іздеп табу мен ... ... ... ... іс ... ... алдын ала тергеу жүргізгенде,
ол істі сот мәжілісінде қарағанда анықтаушылар, тергеушілер, ... сот ... әр ... ... ... жүргізіп, іс бойынша бірнеше
шешім қабылдайды.
Сол ... ... ... ... жүргізгенде, жаңағы
айтылған органдар мен лауазымды адамдар ҚІЖК – іде ... ... ... яғни тергеу жұмыстарын процессуальдық түрде ... ... және сот ... ... ... ... ... мазмұны, оны жүргізген кезде іс үшін маңызы бар
мән- жайлар, жүргізілген жұмыстардың нәтижелері ... іс ... ... ... іс жүргізу құжаттарында тергеу жұмыстарының
жүргізілу тәртібі, кім, қай ... ... және ... ... ... ... мыналар көрсетіледі;
- тергеу жүргізудің орны мен уақыты;
- тергеудің басталған және ... ... ... жасаушы адамның қызметі мен аты-жөні;
- тергеуге қатысқан әрбір адамның аты-жөні, қажет болғанда мекен- жайы
тағы да ... ... ... ... ... маңызы тергеу, анықтау, сот
жұмыстарының дұрыс жүргізілуін қамтамасыз етуінде.Тергеу жұмыстарының ... іс ... ... оқығанда білеміз. Сонымен бірге іс жүргізу
құжаттары әрбір іс жүргізу ... және ... ... ... ... Мысалы анықтаушы іс бойынша айыптау хаттамасын жасап істі
сотқа берсе, ... ... ... ... ... деп ... ... құжаттарының маңызы өте күшті, олардың
маңыздылығы әсіресе анықтама және ... ала ... ... ... ... ... ала ... әрекеттері сот үшін, сотқа
дейін,соттан тыс ... ... ала ... ... ... ... құжаттар сот мәжілісінде іс ... ... ... қабылдануын
қамтамасыз етеді. Қылмыстық іс ... ... іс ... ... белгілі бір тұжырымға, шешімге келеміз. Егерде құжаттар болмаған
немесе жеткіліксіз болған ... ... іс ... ... ... ... ... қабылдауға да болмайды.
Алдын ала тергеу сатысында тергеуші мен анықтама жүргізуші
адамның процессуалдық ... ... ... ... бар. Мысалы, ҚР
ҚІЖК – нің 132- бабы ... ... ... ... ... ... ... бұл тартпау шараларын ... ... ... ... ... ... біз ... құжаттардан оқып
білеміз.
Сонымен қылмыстық іс жүргізу құжаттары дегеніміз не?
Соған түсінік берейік.
Қылмыстық іс ... ... ... – қылмыстық іс
жүргізу заңында көрсетілген алдын ала тергеу мен сот ... ... ... ... ... ... жазылған іс
қағаздар.
Қылмыстық істер жүргізу заңында іс ... ... ... талаптар арнап көрсетілмеген. Заңда тек қана ... ... ... ал ... баптарда құжаттардың аты жазылған.
Осындай жағдайға қарамай, қылмыстық іс бойынша жасалған
құжаттар белгілі бір талаптарға сәйкес ... ... ... ... ... ... тиіс:
1. Құжаттар заңмен, яғни ҚР ҚІЖК – нің құжат шығару (жазу) тәртібін
реттейтін бапқа құжаттың атауы, ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс бойынша анықталған жағдайларға
сәйкес, тура келуі тиіс.
3. Құжат ойға қонымды, ықшам, түсінікті, қысқа ... ... ... келсек, ол іске қатысушыларға түсінікті,
жазылған ... бір- ... ... басты фактіден соңғы фактінің
туындағаны көрініп тұруы керек. Артық сөз жазылмай, текст айқын ... ... ... және ... ... іс ... арналған кітаптарда, іс жүргізудің қай
сатысында жазылуына байланысты, құжаттарды екі түрге бөледі:
1. Алдын ала ... ... ... ... ... мен
анықтама жүргізуші адам жазатын құжаттар).
2. Сот органдарына жазылатын құжаттар (үкім, ... ... ... ... іс ... ... ... құжаттарды
топтау туралы бұдан да басқа пікірлер айтылған.
Мысалы, жалпы редакциялауын проф. С.Бородин басқарған ... ... ... (примерные образцы)” дейтін оқулықта,
құжаттар екі ... ... ... тобы ... ... іс ... ... түрде
жазылатын құжаттар (қаулы, хаттама, айыптау қорытындысы т.б).
Екінші тобы іс ... ... ... емес ... ... ... ... еткен себептер мен жағдайлар
анықталғанда, тергеуші мемлекеттік органға, ... ... ... ... бұл себептер мен жағдайларды жою жөнінде шаралар қолдану
туралы, ... ... ... ... ... ... жеке ұйғарым).
Қылмыс істер жүргізу заңдарының көбінде құжаттардың тек қана
аты ... Ал ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптар көрсетіледі. Мысалы, ҚІЖК- нің 287- бабында
былай делінген: “ ... ... ... және ... ... тиіс” немесе осы
баптың үшінші бөлімінде: ... ... де сот ... етіп ... 286- ... ... КСР ... Қазақ кеңестік Социалисттік
республикасы ... үкім ... ала ... сатысында ең көп кездесетін құжаттардың
бірі хаттама (протокол). Оның ... ... ҚІЖК 21- ... ... көрсетілген.
Онда былай делінген: Хаттама- анықтама немесе тергеу жүргізуші адамның
істеген әрбір іс ... ... ... сот ... және тәртіптеуші
мәжілістерде істеген әрбір әрекет көрсетіліп ... іс ... ... ... ... ... анықтама жүргізуші адам ... ... ... ... мен нәтижесі көрсетілген іс жүргізу
құжаты.
Қылмыстық істер жүргізу заңдарында хаттаманың 40 ... ... ал сот ... ... ... саны ... 218- ... мәжілістің хаттамасы; 374- бап- Қазақ ССР Соты
Пленумының немесе сот президиумдарының ... ... нің 203- ... ... ... ... тергеу әрекеті біткеннен кейін міндетті түрде жазылады делінген.
Жалпы ереже бойынша әрбір тергеу ... ... ... ... ... ... тергеу әрекетін жүргізудің орны мен
уақыты; хаттаманы жасаған ... ... мен аты- ... ал қажет болған
жағдайда мекен- жайы туралы мәлімет; тергеу әрекетінің мазмұны және ... ... іс үшін ... бары мән- ... ... ... ... кезде суретке, киноға түсіру, дыбыс
жазу ... ... ... ... іздердің көшірмелерімен оттискалар
жасалған болса, ... ... жайы мен ... ... қолданылған
объектілер және бұрын алынған қорытындылар көрсетілуі тиіс.
Хаттама тергеу әрекетіне қатысқан ... ... ... ... ескертпе жасауға құқысы бар екені түсіндірілуі
керек. Хаттамаға анықтаушы, тергеуші жауап алынған ... ... ... және ... ... ... қатысқан басқа да адамдар қол
қояды. ... ... ... ... ... үш түрге
бөлінеді.
Бірінші түрі: жауап алу ... ... ... ... жауап алу және беттестіру
хаттамасы жатады. Іске қатысушылардың жауаптары іс бойынша дәлелдемелердің
көзі ... ... ... ... ... ... зат алу, ... тергеу
экспериментін жүргізгенде анықталған фактілер мен жағдайлар жазылатын
хаттамалар. Бұл хаттамалар іс ... ... бір түрі ... ... ... ... ... заңдарының тікелей
талабына сәйкес жазылатын хаттамалар, мысалы:
-айыпкерді, сезіктіні немесе ... ... ... ... материалдық залал келтіргені анықталса іс
жүргізуші адам оның ... ... ... ақы ... етуге құқысы бар
екенін түсіндіруге міндетті. Оны хаттамада жазады. Егер ... ... іс ... ... ... ... айыпкерді сотқа
беруді жеткілікті деп тапса, ол ... оның ... оның ... ақы талапкеріне, ақы жауапкеріне және олардың
өкілдеріне алдын ала тергеудің аяқталғаны туралы ... да, ... ... материалдарымен танысуға құқылары бар екенін түсіндіреді. Ол
туралы хаттамада жазады.
Іс жүргізу құжаттарының ... ... ... ... ... анықтама жүргізетін адамның, тергеушінің, прокурордың,
судьяның қабылданған ... ... ... ... ... кіріспе деп аталады. Баяндау бөлімінде қылмыстың
оқиғасы, қабылданбақ шешімнің мәні мен ... ... ҚР ҚІЖК – ... ... ... қабылдануы көрсетіледі. Үшінші бөлімі қорытынды
бөлімі. Бұл бөлімінде қабылданған шешім ... ... ... ... яғни шешім қабылдаған адам қол қояды. Егер анықтама органдарына
қылмыстың белгілері мен қылмыс ... ... табу ... жедел-
іздестіру шараларын қолдану міндеті жүктелетінін ... осы ... ... құжаттардың бірі түсінік. Түсінік барлық жағдайда да
болған ... ... ... ... осы ... процессуалдық
мәселесі қазіргі қолданыстағы ҚР ҚІЖК – нің нормаларымен реттелмеген. ... ... ... ... ... оқиғасына қатысты
азаматтардан алынған түсініктері негізінде процессуалдық шешім қабылданады.
Мысалы: 2003 жылы жыл ... ... ... ішкі ... ... плиция бөлімінде 378 қылмыс оқиғасы тіркелді. Осы ... ... ... 228 оқиға бойынша қылмыс құрамы болмағандықтан қылмыстық
іс қозғаудан бас тарту жөнінде шешім ... де ... ... қабылдауға негіз болған
оқиғаға қатысты аумақтық полиция инспекторларының ... ... ... ... ... ... емес деп қалай
атаймыз. Менің өз ойымша қазіргі қолданыстағы ҚР ҚІЖК – нің ... ... ... ... реттеу нормаларын енгізу қажет деп
ойлаймын.
ә) Анықтау жүргізуді қолданудың осы ... ... ... ... мен ... ... ... мақсатымен жедел – іздестіру шараларын қолдану міндеті жүктелді.
Қылмыстық істерді анықтаумен баянды ету жөнінде мынадай жедел тергеу
әрекеттері ... ... ... тінту, зат алу, ... ... және ... ... алу, ... ... ... тоқтам
салу.
Егер де қылмыстық іс жүргізу мен ...... ... ... тығыз байланысты. Екеуінің алға қойған ... ... ... пен ... ... ... ... ... де құқықтарын бірдей қорғау.
Қазақстан Республикасының қылмыстық саясатын іске ... ... сай ... және төмендегідей заңнамалық ... ... ... ... өлім ... қолдану аясын біртіндеп тарылту бағытын жалғастыру, сондай-
ақ өлім жазасына мараторий жариялау мүмкіндігін қарастыру;
- ауыр емес қылмыстарға жататын құқық ... ... ... ... және ... ... жауапкершілік саласына аудару арқылы,
қылмыстылық қатарынан алып тастауды одан әрі жалғастыру;
- ауыр емес және ... ауыр ... ... ... ... қылмыстардың жекелеген түріне мүліктік жазалар, сондай–ақ
бас бостандығын ... ... емес ... қолдануды кеңейту;
- қылмыс жасаған адамдар кінәсін шын мойындаған жағдайда көтермелеу
сипатындағы ... ... ... ... ауыр емес ... ... кәмелетке толмағандарға қатысты бас
бостандығынан айыру түрінде жаза қолдануды алып ... және ... ... жасаған кәмелетке толмағандарға қатысты бас ... ... ... тарылту;
- бас шектеу, қамауға алу, ғұмыр бойы бас ... ... ... жаңа ... ... ... ... іске
қосудың қажетті жағдайларын жасау.
Қылмыстық саясат бірінші кезекте ауыр емес және ... ... ауыр ... ... ... сол сияқты халықтың әлеуметтік
тұрғыдан әлсіз топтарына- жүкті және жалғызілікті әйелдерге, ... ... ... ... ... ... егде ... қатысты ізгіліктілік бағытында дамуы тиіс. Сонымен қатар оны ауыр
және ерекше ауыр қылмыстар ... үшін ... ... құдалаудан
жасырынып жүрген адамдарға, сондай –ақ қылмыс қайталап жасалған жағдайда
қатайта түсу ... ... ... орай ... ... ... ... мәселелері Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат
тұжырымдамасынан ... ... ... ... құқықтың мынадай
принциптері бұлжымай сақтала ... ... ... мәні қылмыстық құқық
тұрғысында іс- қимылдың қылмыстылығы мен ... тек ... ... тиіс ... ... ... ... жасаған барлық азаматтардың шыққан тегіне, әлеуметтік,
лауазымдық және ... ... ... нәсіліне, ұлтына немесе
кез келген басқа жағдайларға қарамастан заң мен сот алдындағы азаматтар
теңдігі;
- адам тек өзінің кінәсі ... ... ... әрекеттері мен одан
туындаған қоғамдық қауіпті салдарлар үшін ғана қылмыстық жауаптылыққа
тартылатынын айқындайтын кінәлі жауапкершілігі;
- қылмыстың ... ... ... мен ... қылмыстының
жеке басының жауапкерлігі мен жазасын ... және ... ... ... ... әділ жаза белгілеуі тиіс екендігін
білдіретін әділеттілік;
- заңды қолдану кезінде қылмыс жасаған ... ... ... ... ... және оларға қатысты қылмыстық жауаптылық
пен жаза оларды қылмыстық жауаптылық пен жазадан босату үшін ... ... ... ғана ... ал қарастырылғандар арасынан
жасаған қылмысы үшін жазаның барынша қатаң түрі егер қатаңдығы біршама
төмен түрі жаза ... қол ... ... жағдайда ғана
тағайындалатынын білдіретін қылмыстық жазалаудың ... ... ... ... ... әрбір адамның заңмен тікелей көзделген
(дипломатиялық және басқа ... ... ... ... және т.б) ... ... ... және жазалауға
немесе қылмыстық заңда көзделген ықпал етудің ... ... ... адам деп ... ... дербестігі мен
өкілеттігінің кеңейту жөнінде өзгерістер енгізу қажет деп есептеймін.
Қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... ... жауап берушінің процессуалдық жағдайына байланысты жауап
алудың мына түрлерін білеміз :
- күәдән жауап алу;
- жәбірленушіден жауап ... ... ... ... ... жауап алу;
Жауап алушының процессуалдық жағдайына байланысты жауап алудың түрлері:
- аймақтық инспектордың алған жауабы;
- жедел уәкілдің ... ... ... алған жауабы;
- тергеушінің алған жауабы;
- прокурордың алған жауабы;
- соттың алған жауабы;
Қылмыстық іс жүргізудің қандай сатысында жауап алынғандығына байланысты
жауап ... ... ... ... алынған жауап;
- алдын –ала тергеу кезінде алынған жауап;
- сотта алынған жауап;
Жауап ... ... ... мынандай түрлері бар:
- алғашқы жауап алу;
- қайталап жауап алу;
Жауап алудың көлеміне байланысты:
- негізгі жауап алу;
- ... ... ... ... ... ... одан кім ретінде, қандай қылмыстық іс
бойынша жауап ... ... ҚР ҚІЖК – ке ... құқықтары мен
міндеттері түсіндіріледі, бұл туралы хаттамаға белгі қойылады.
Жауап алу жауап алынатын адамға іс бойынша ... ... мән- ... ... ... Егер ... алынатын адам іске мүлде қатысы жоқ
мән-жайлар туралы айтса, оған бұл туралы ескертілуі тиіс.
Еркін баяндау ... ... ... ... отырған адамға жауаптарды
нақылаумен толықтыруға бағытталған сұрақтар ... ... ... қоюға тиым салынады. Егер жауаптар цифрлық деректермен немесе есте
сақтау қиын өзге мәліметтермен байланысты болса,жауап алынатын адам өзінің
өтініші ... ... ... хаттамаға қоса тіркелуі мүмкін құжаттар
мен ... ... ... ... алу ... ... немесе
Қорытынды
Анықтау органдарының жүргізетін тергеу әрекеттері жайы ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі нормаларында кемшіліктер бар;
1. ҚР ҚІЖК – нің 202 – бабын алып ... ала ... ... осы ... ... ... да бір ... шешімін қабылдау кезінде тергеуші қаулы шығарады, онда оның
жасалған орны мен уақыты, ... аты ... мен ... ... ... мен ... ... осы кодекстің қай бабына
негізделіпшығарылатыны көрсетіледі, қаулыға ... қол ... ... Ал ... ... ... норма қарастырылмаған.
2.Ал мұндай кемшіліктер тергеу ... ... ... ... Тергеу әрекеттері ретінде тінту мен алу ( ҚР ... нің ... ... ... ... осы ... ... анықтау органдарының іс жүргізу
қызметін жетілдіру бағытында. “Анықтама жүргізуші статусы мен ... ... ... нормативтік акт қабылданса деген
ұсынысым бар.
3.Қазақстан Республикасындағы анықтау ... ... ... осы ... ... Қазақстан Республикасының Құқықтық
саясат тұжырымдамасында іс жүргізу заңдарын жетілдірудің бірі істі ... ... ... рәсімдерді жеңілдету мен ... ... ... ... ... саласын кеңейту, анықтау рәсімдеін
жеңілдетудің бір бағыты ... ... ... ауыр ... ... ауыр іс- әрекет жасаған адамдардың жауапкершілігі туралы мәселені
жедел қарау үшін қылмыстың жекелеген құрамдарын ... ... ... ... ... қылмыстық сипаттан арылту және анықтау жүргізумен
шектелетін істердің ... ... ... шараларды орындардан
туындайды.
Осы кезде мен ... ... ... ... ... ... 106 ... 107 бабының 1- ші бөлігін, 188 ... ... 252 ... 4-ші ... 253 ... 276 бабын, 296 бабының 1- ші
бөлігін, қылмыстық сипаттан ... ... ... ... санатына
жатқызу қажет деп есептеймін.
4. Сондай – ақ анықтау жүргізумен шектелетін істердің тізбесіне 104
баптың 2 –ші бөлігін, 175 ... 2 – ші ... 257 ... 2- ші ... дұрыс деп ойлап, ҚР ҚІЖК – не толықтырулар мен өзгерістер ... ... ... тізімі :
1. Қ.Р Конституциясы 30 тамыз 1995 ж.
2. Қ.Р Қылмыстық іс жүргізу кодексі. Алматы 2002 ... ... ... ... РК: ... ... до судебной
стадии: учебник Алматы НИиРИО Академия МВД РК 2000 г- 364 с
4. ... ... ... ... для вузов.
“ Издательство ПРИОР ” 1999 – 292 стр.
5. Оспанов С ... ... ... ...
(общая часть).
Алматы. 2000-295 бет.
6. Төлеубеков Б.Х; Капсалямов К.Ж;
Шпарбаев Б.К; Бекишев Д.К
Уголовно- процессуальное право Республики Казахстан.- Часть особенная.
Досудебные стадии. – ... ... : ... ... Каиржанов Е. Уголовное право РК (общая часть) Алматы 2003
8. Рогова И.И; Баймурзин Р.И; Уголовное право РК (омобенная часть) ... ... и доп. – ... Жеті ... 2003- ... ... И.И; Рахметова С.М; Уголовное право РК (особенная часть).
Учебник. Алматы: Жеті жарғы; 2003 – 729.
10. Уголовный ...... под ред. ... ... 1997.
11. Уголовный процесс – Учебник под ред. ... Н.А – М., ... ... И.Я. – Курс уголовного судопроизводства- Спб., 1996.
13. Бычкова С.Ф; Гинзбург А.Я. – Следственные действия ( краткий
комментарий к Уголовно процессуальному кодексу РК). ... ... ...... ... 2000г.
14. Бычкова С.Ф; Уголовно – процессуальный кодекс(Научно – практический
комментарий) – Алматы: Баспа, 2000г.
15. Канафин Д.К; Таурбаев Т.М Образцы уголовно – ... ( ... ... ... ... ... ... неотложные следственные действия). – Алматы,
1999.
16. Мукашев М.Б – Прокурор в досудебных стадиях уголовного процесса –
Учебное пособие.- Алматы: Туран, 2001.
17. Мукашев М.Б – 100 ... и ... о ... человека в уголовном
процессе. Учебное пособие.- Алматы: Туран 2001.
18. Толебекова Б.Х Уголовно- процессуальное право РК.- Часть общая.-
Учебник. ... ... ... РК “Об оперативно – розыскной деятельности”от 15 сентября 1994
г.// ... ВС РК- 1994г, №13. Ст 199. 1995. №24. Ст 167; ... 1996г 19 ... О ... по ... ... системы правоохранительных
органов РК: Указ президента РК от 22 апреля 1997г.// САПП. 1997 г.
№16. ... О ... по ... ... ... ... борьбы с организованной преступностью и корупцией: Указ
Президента РК от 5 ноября 1997 г. 7 ноября.
22. О нормотивно- ... ... ... РК от 24 ... ... ... ... Төлеубекова Б.К. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу
құқығы. Жалпы бөлім.
“Жеті жарғы” 2000-416 бет.

Пән: Іс жүргізу
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қышқылдық-негіздік титрлеу әдісінің мәні5 бет
Францияның партиялық жүйесі4 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
Ішкі істер органдарының арнайы күзет қызметі туралы74 бет
Ішкі істер органдарының жүйесіндегі штабтың рөлі55 бет
Ішкі істер органдарының уақытша ұстау изоляторлары туралы76 бет
Атқарушы билік органдарының әкімшілік құқықтық мәртебесі21 бет
Броконьерлікке, аңшылық және балық аулау ережелерін бұзушылықтарға қарсы күрес бойынша ішкі істер органдарының жұмысын ұйымдастыру29 бет
Есірткілік пен есірткі бизнесінің алдын алу мен жолын кесудегі ішкі істер органдарының қызметін ұйымдастыру77 бет
Жер қатынастарын мемлекеттік реттеу органдарының жүйесі14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь