Неміс классикалық философиясы


Жаңа дәуірден бастап дамыған қоғамның өндірістік қатынастары XVIII ғасырдың аяғы, XIX ғасырдың басында Батыс Еуропа елдеріне көптеген өзгерістер мен жаңалықтар ала келді. Ғылымы, өндірісі мен техникасы жоғары дәрежеде дамыған Англия сол кездегі елдердің алдыңғы қатарына шықты. Капиталистік даму процесі біртіндеп еніп, елдегі әлеуметтік жіктелуді күшейте бастағандықтан, Францияда жаңадан көптеген саяси ілімдер мен көзқарастар туды. Соның негізінде революциялық идеялар белең алып, мұның ақыры саяси төңкерістерге алып келді. Ал осы кездегі Германия үшін капиталистік қарым.қатынастың кеңінен дамуы болашақтың ісі сияқты еді. Өйткені неміс жерінде бытыраңқы, ұсақ (үш жүзге тарта) мемлекеттер пайда болып, олардың арасында шиеленіскен соғыстар жүріп жатқандықтан, жалпы елдің экономикасы мен саяси дамуы кенжелеп қалды.

Алайда, Германияда осы кезде ғылым мен мәдениет, әдебиет пен өнер ерекше дамып, осы салаларда дүние жүзін таң қалдырған ұлы жаңалықтар ашылды. Сондықтан неміс ойшылдары Батыс Еуропадағы осы тарихи дамуды басынан кешіре отырып, ағылшындар және француздардың мәдени, рухани дамуының байлығын бойына сіңіре отырып, жаңа классикалық философияның озық үлгілерін берді. Классикалық неміс философиясы бүкіл философия тарихындағы мұраны игеріп, алдыңғы қатарлы мәдениет пен ғылымға сүйеніп, сол кездегі қоғамдық дамуды терең талдай отырып, жаңа диалектикалық әдістің, таным теориясының, логиканың шығуына түрткі болды. Классикалық неміс философиясы ойлау мен болмыстың диалектикалық байланысын аша отырып, танымдағы субъектінің рөлін айқындады. Сондай.ақ, ойлаудың болмысқа қатынасы арқылы таным теориясындағы объекті мен субъектінің диалектикалық арақатынасын ашып, теориялық ойлау формасын жаңа сатыға көтеріп, философиялық категориялардың атқаратын рөлін көрсетіп берді.

Жаңа заман философиясындағы, әсіресе, оның таным теориясындағы пайым мен зерденің бір.бірінен алшақ кеткенін, ендігі жерде олардың ымыраға келмейтінін айқын көріп, соларға ерекше назар аударған классикалық неміс философиясының негізін қалаушы, әрі оның атасы . И. Кант (1724.1804) болды. Ол өзінің философиясын ең алдымен, бұған дейінгі дәуірде бір.бірінен алшақ кеткен логика, таным теориясы және диалектика туралы проблемаларды жан.жақты талдаудан бастады.

Ол «Таза зердеге сын» (1781) деген атақты шығармасында сөзді бұрын ерекше бағаланып, бас иіп келген зерденің қазіргі кезеңдегі қайшылыққа ұшырап отырған тағдырынан бастайды. Зерде тап болған қайшылықтардың бетін аша отырып, логикаға, таным теориясына және диалектикаға тән мәселелердің де шет жағасын шығарды.
Жаңа дәуірден бастап дамыған қоғамның өндірістік қатынастары XVIII ғасырдың аяғы, XIX ғасырдың басында Батыс Еуропа елдеріне көптеген өзгерістер мен жаңалықтар ала келді. Ғылымы, өндірісі мен техникасы жоғары дәрежеде дамыған Англия сол кездегі елдердің алдыңғы қатарына шықты. Капиталистік даму процесі біртіндеп еніп, елдегі әлеуметтік жіктелуді күшейте бастағандықтан, Францияда жаңадан көптеген саяси ілімдер мен көзқарастар туды. Соның негізінде революциялық идеялар белең алып, мұның ақыры саяси төңкерістерге алып келді. Ал осы кездегі Германия үшін капиталистік қарым-қатынастың кеңінен дамуы болашақтың ісі сияқты еді. Өйткені неміс жерінде бытыраңқы, ұсақ (үш жүзге тарта) мемлекеттер пайда болып, олардың арасында шиеленіскен соғыстар жүріп жатқандықтан, жалпы елдің экономикасы мен саяси дамуы кенжелеп қалды.

Алайда, Германияда осы кезде ғылым мен мәдениет, әдебиет пен өнер ерекше дамып, осы салаларда дүние жүзін таң қалдырған ұлы жаңалықтар ашылды. Сондықтан неміс ойшылдары Батыс Еуропадағы осы тарихи дамуды басынан кешіре отырып, ағылшындар және француздардың мәдени, рухани дамуының байлығын бойына сіңіре отырып, жаңа классикалық философияның озық үлгілерін берді. Классикалық неміс философиясы бүкіл философия тарихындағы мұраны игеріп, алдыңғы қатарлы мәдениет пен ғылымға сүйеніп, сол кездегі қоғамдық дамуды терең талдай отырып, жаңа диалектикалық әдістің, таным теориясының, логиканың шығуына түрткі болды. Классикалық неміс философиясы ойлау мен болмыстың диалектикалық байланысын аша отырып, танымдағы субъектінің рөлін айқындады. Сондай-ақ, ойлаудың болмысқа қатынасы арқылы таным теориясындағы объекті мен субъектінің диалектикалық арақатынасын ашып, теориялық ойлау формасын жаңа сатыға көтеріп, философиялық категориялардың атқаратын рөлін көрсетіп берді.

Жаңа заман философиясындағы, әсіресе, оның таным теориясындағы пайым мен зерденің бір-бірінен алшақ кеткенін, ендігі жерде олардың ымыраға келмейтінін айқын көріп, соларға ерекше назар аударған классикалық неміс философиясының негізін қалаушы, әрі оның атасы – И. Кант (1724-1804) болды. Ол өзінің философиясын ең алдымен, бұған дейінгі дәуірде бір-бірінен алшақ кеткен логика, таным теориясы және диалектика туралы проблемаларды жан-жақты талдаудан бастады.

Ол «Таза зердеге сын» (1781) деген атақты шығармасында сөзді бұрын ерекше бағаланып, бас иіп келген зерденің қазіргі кезеңдегі қайшылыққа ұшырап отырған тағдырынан бастайды. Зерде тап болған қайшылықтардың бетін аша отырып, логикаға, таным теориясына және диалектикаға тән мәселелердің де шет жағасын шығарды.

Пән: Философия
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Неміс классикалық философиясы

Жаңа дәуірден бастап дамыған қоғамның өндірістік қатынастары XVIII
ғасырдың аяғы, XIX ғасырдың басында Батыс Еуропа елдеріне көптеген
өзгерістер мен жаңалықтар ала келді. Ғылымы, өндірісі мен техникасы жоғары
дәрежеде дамыған Англия сол кездегі елдердің алдыңғы қатарына шықты.
Капиталистік даму процесі біртіндеп еніп, елдегі әлеуметтік жіктелуді
күшейте бастағандықтан, Францияда жаңадан көптеген саяси ілімдер мен
көзқарастар туды. Соның негізінде революциялық идеялар белең алып, мұның
ақыры саяси төңкерістерге алып келді. Ал осы кездегі Германия үшін
капиталистік қарым-қатынастың кеңінен дамуы болашақтың ісі сияқты еді.
Өйткені неміс жерінде бытыраңқы, ұсақ (үш жүзге тарта) мемлекеттер пайда
болып, олардың арасында шиеленіскен соғыстар жүріп жатқандықтан, жалпы
елдің экономикасы мен саяси дамуы кенжелеп қалды.

Алайда, Германияда осы кезде ғылым мен мәдениет, әдебиет пен өнер ерекше
дамып, осы салаларда дүние жүзін таң қалдырған ұлы жаңалықтар ашылды.
Сондықтан неміс ойшылдары Батыс Еуропадағы осы тарихи дамуды басынан кешіре
отырып, ағылшындар және француздардың мәдени, рухани дамуының байлығын
бойына сіңіре отырып, жаңа классикалық философияның озық үлгілерін берді.
Классикалық неміс философиясы бүкіл философия тарихындағы мұраны игеріп,
алдыңғы қатарлы мәдениет пен ғылымға сүйеніп, сол кездегі қоғамдық дамуды
терең талдай отырып, жаңа диалектикалық әдістің, таным теориясының,
логиканың шығуына түрткі болды. Классикалық неміс философиясы ойлау мен
болмыстың диалектикалық байланысын аша отырып, танымдағы субъектінің рөлін
айқындады. Сондай-ақ, ойлаудың болмысқа қатынасы арқылы таным теориясындағы
объекті мен субъектінің диалектикалық арақатынасын ашып, теориялық ойлау
формасын жаңа сатыға көтеріп, философиялық категориялардың атқаратын рөлін
көрсетіп берді.

Жаңа заман философиясындағы, әсіресе, оның таным теориясындағы пайым мен
зерденің бір-бірінен алшақ кеткенін, ендігі жерде олардың ымыраға
келмейтінін айқын көріп, соларға ерекше назар аударған классикалық неміс
философиясының негізін қалаушы, әрі оның атасы – И. Кант (1724-1804) болды.
Ол өзінің философиясын ең алдымен, бұған дейінгі дәуірде бір-бірінен алшақ
кеткен логика, таным теориясы және диалектика туралы проблемаларды жан-
жақты талдаудан бастады.

Ол Таза зердеге сын (1781) деген атақты шығармасында сөзді бұрын ерекше
бағаланып, бас иіп келген зерденің қазіргі кезеңдегі қайшылыққа ұшырап
отырған тағдырынан бастайды. Зерде тап болған қайшылықтардың бетін аша
отырып, логикаға, таным теориясына және диалектикаға тән мәселелердің де
шет жағасын шығарды.

И. Кант өзіне дейінгі ойшылдардың эмпиризм мен рационализм саласындағы
сыңаржақ кеткен кемшіліктерін көрсете отырып, философияда бұрын-соңды
болмаған үлкен жаңалық ашты. Ол бұл жаңалықты философиядағы коперниктік
төңкеріс деп атады. Бұл төңкерістің мәні мынада еді: егер Кантқа дейінгі
ойшылдар табиғатты зерттей отырып, болмысты, материяны философияның негізгі
нысанына айналдырса, немістің ұлы ойшылы, керісінше, біздің философиялық
талдауымыз ойлауға, идеяға, ақыл-зердеге, субъектіге бағытталуға тиіс деді.
Ал болмыс, материя, объекті осы ойлауға, идеяға, ақыл-зердеге, субъектіге
бағынады және солардан келіп шығады деп білді. Мұның өзі Канттың сол
уақытқа дейін кеңінен орын алып келген таным теориясындағы және
философиядағы көзқарасты толығынан қайта қарап, жаңа ілімнің, ағымның
іргетасын қалағанын көрсетеді. Канттың философиясындағы, таным
теориясындағы коперниктік төңкерістің мәні таным процесіндегі субъектінің
белсенді рөлін айқындап, негіздеп беру еді.

Кант жоғарыдағы еңбегінде таным процесіндегі қайшылықтарды кеңінен ашып,
олардан шығудың жолын көрсетті. Ұлы ойшыл адам баласының таным қабілетін:
сезімдік, пайым және зерде деп үшке бөледі. Оның мақсаты жаңа дәуірдегі
эмпиризм мен рационализмнің тар өрістілігінен шығып, оларды өзара
ымыраластыру еді. Сондықтан ол априорлы (априорлы - латын тіліндегі
тәжірибеден тыс пайда болған ұғым, ой, идея) синтетикалық пікірдің
жаратылыстану саласында қандай орын алғандығын көрсету үшін білімдердің
әртүрлі салаларын алды. Кант ең алдымен математиканы, жаратылыстануды және
метафизиканы (философияны) априорлы синтетикалық тұжырым арқылы талдай
келіп, таным процесінің қалыптасуы мен белгілі бір сатылардан өту жағдайын
көрсетті. Осыдан математика - сезімділікке, жаратылыстану - пайымға,
метафизика, яғни философия - зердеге қатысты екені анықталды.

Кант осылайша белгілеген адамның таным қабілетінің үш түрі философия
тарихында ерекше рөл атқарады. Өйткені, бұл бір жағынан танымды біртұтас,
бірақ ішкі қайшылыққа толы процесс деп қарау болса, екінші жағынан,
философияны жаратылыстану саласымен тығыз байланыстыруға жасалған әрекет
еді. Сондықтан Кант белгілеп берген адамның бұл таным қабілетінің үш түрі
бүгінгі күнде де өз маңызын жоғалтқан жоқ.

Философия тарихында пайым мен зерденің әлеуметтік мәнін ашуға ұмтылып, оны
ғылыми әрі диалектикалық негізде дамытқан классикалық неміс философиясының
ірі өкілі Г.Ф. Гегель (1770-1831) болатын. Оның шығармашылығының даму
кезеңі Германияның саяси-әлеуметтік жағ-дайының біршама үлкен өзгеріске
түсіп, елдегі ішкі қайшылықтар белең алған тұста басталды. Сондықтан ол
өзіне дейінгі барлық ойшылдардың, әсіресе, ХУII-ХҮIII ғасырлардағы ағылшын
және француз ағартушыларының, сондай-ақ, неміс жерінде кеңінен өрістеген
ғылым мен мәдениеттің, өнер мен әдебиеттің жетістіктерін толық зерттей
отырып, оларды өз жүйесін жасауға кеңінен пайдаланды.

Гегель негізінен өзіне дейінгі философияны тек пайымның әдісінде ғана
қалыптасқан деп айқындай отырып, зерденің сан-қилы шығармашылық кезеңдеріне
айрықша мән берді. Ол өзінің алғашқы философиялық шығармаларында қоғам
өміріне, әсіресе, дін мен саясат мәселелеріне айрықша назар аударды.
Гегельдің осы алғашқы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Классикалық неміс философиясы жайында
Классикалық неміс философиясы туралы
Классикалық неміс философиясы жайлы
Классикалық неміс философиясы
Неміс философиясы – неміс халқының философиялық білімдер жүйесі
Неміс классикалық философиясының тарихи тамыры
Неміс классикалық философиясының пайда болуы
Немістің классикалық философиясы
Қазіргі заманның классикалық философиясы
XVIII—XIX ғасырлардағы неміс философиясы
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь