Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері

Сұраныс және оның факторлары. Сұраныс заңы
Сұраныс дегеніміз белгі бір бағамен сатып алушылардың төлем қабілетіне байланысты нарықтағы тауарлар мен қызметтер саны.
Нарықтық баға мен фоның сұранысқа ие санының арасында белгілі бір арақатынас болады, баға жоғары болған сайын, оны сатып алушылардың саны азаяды, яғни сұраныс деңгейі төмен, керісінше баға төмен болған сайын сатып алушылар саны мен сатылып алынған тауарлар саны көп болады.
Q — қисығын экономикалық әдебиетте сұраныс қисығы деп атайды. Бұған бағаны түсірсек, онда баға өзгергенде сұраныс көлемінің қалай өзгергенін көруге болады. Егер Р1 бағада сұраныс көлемі Q1 болса, Р2 дейін төмендегенде сұраныс көлемі Q2 дейін өседі және с.с.
Суретте көрсеткендей тауардың бағасы төмендеген сайын, сатып алушылар саны көбейе береді, сұраныс жоғарылайды.
Баға мен сұраныс көлемінің байланысының кері тәуелділігі ұсыныс заңы деп аталады. Суреттегі қисық сызықты сұраныс қисығы дейді.
Сұраныс қисығы — сатып алушылардың әртүрлі бағамен қанша тауар мен басқа да игіліктерді сатып ала алатын мүмкіншіліктерін көрсетеді.
Қисық сызық сұраныстың біртіндеп азаю заңын бейнелеп көрсетеді, ал ол заңды былай деп қорытындылауға болады, егер қайсыбір тауардың бағасы өссе (ал басқа шарттары тұрақты болса), онда осы тауардың аз санына сұраныс болады. Бұл тәуелділікті басқаша да қортындылауға болады, егер нарыққа қайсыбір тауардың үлкен тобы түссе, онда, тең шарттық жағдайда, ол онша жоғары емес бағамен өткізілуі мүмкін.
        
        Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері
Сұраныс және оның факторлары. Сұраныс заңы
Сұраныс дегеніміз белгі бір бағамен сатып алушылардың төлем қабілетіне
байланысты нарықтағы ... мен ... ... баға мен ... сұранысқа ие санының ... ... ... ... баға ... ... ... оны сатып алушылардың саны
азаяды, яғни сұраныс деңгейі ... ... баға ... ... ... ... саны мен сатылып алынған тауарлар саны көп болады. (График түрінде
1- сурет).
1-сурет. Сұраныс қисығы.
Q — ... ... ... ... ... деп ... Бұған
бағаны түсірсек, онда баға өзгергенде сұраныс көлемінің қалай өзгергенін
көруге болады. Егер Р1 ... ... ... Q1 болса, Р2 дейін
төмендегенде сұраныс көлемі Q2 дейін өседі және ... ... ... бағасы төмендеген сайын, сатып алушылар
саны көбейе береді, сұраныс жоғарылайды.
Баға мен сұраныс көлемінің байланысының кері ... ... ... ... ... ... ... сұраныс қисығы дейді.
Сұраныс қисығы — сатып алушылардың ... ... ... ... ... да игіліктерді сатып ала алатын мүмкіншіліктерін көрсетеді.
Қисық сызық сұраныстың біртіндеп азаю заңын бейнелеп ... ал ... ... деп қорытындылауға болады, егер қайсыбір тауардың бағасы өссе
(ал басқа шарттары тұрақты ... онда осы ... аз ... ... Бұл ... ... да қортындылауға болады, егер ... ... ... тобы ... ... тең шарттық жағдайда, ол ... емес ... ... ... ... ... заңының барлық тауарларға қатысы бар. Оның
себептері ... олар ... ... сатып алушылардың табыстарының
шектеулілігіне байланысты. Егер жоғары бағалы тауарды тек бай адамдар гана
сатып ... ... ... ... ... жаңа сатып алушыларды
әкеледі. Екіншіден, бағаның әрбір төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... сұранысқа тек бағаның тигізетін әсерін айттық. Осыған
байланысты сұраныс көлемін сұраныстың өзінен ажырата ... ... ... ... сұраныс көлемі өседі, ал сұраныстың өзі сол ... ... ... өзгермейді. Егер, әрбір бағада (жоғары,
төмен) сатып алушылар осы тауарды көптен ... ... ... ... туралы айтуға болады. Мысалы жаздың ыстық күндерінде сусындар мен
балмұздаққа ... ... Бұл ... d1 қисығымен қозғалмаймыз,
өйткені қисық қозғалып жаңа қалыпта болады d2 (2-сурет).
2-сурет. Сұраныс ... бұл ... - ... ... ... деп атайды. Сұраныс
қызметі (функция) - сұранысты оған әсер ететін ... ... ... ... ... ... да ... әсер ететін факторлары бар. Олар:
а) тұтынушылар табысының мөлшері мен динамикасының өзгеруі;
б) тұтыншылар ... ... ... ... ... және ... ... алмастыратын және толықтырушы тауарлардың болуы, т.с.с.
Осы факторлардың ... ... ... әсер етіп оны ... = f(P,І, Z, W, Psub, Pcom, N, B) бұл ... - ... ... -күту;
Psub - алмастырушы тауар бағасы;
Pcom - аралас тауарлардың бағасы;
N - сатып алушылар саны;
В - ... да ... ... ... жеке ... қисығын оңға немесе солға
жылжуын қамтамасыз етеді.
Сұраным икемділігі (эластичность).
Икемділік ... ... ... оның құнына тәуелділігімен
байланыстылығында, ... ... үшін ... икемділігін
пайдаланамыз. Коэффициент икемділігі сұранылып отырған тауардың ... ... мен баға ... ... ... ... жерде: - баға бойынша сұраныс икемділігі;
- сұраныс көлемінің өзгеруі, пайызы;
- баға өзгеруінің пайызы.
Сұраныс ... түрі ... ... ... тәуелділігіне
байланысты әртүрлі болуы ... ... ... ... ... ... оларға сұраныс бірқалыпты және икемділігі жоғары тауарлар
болады. ... ... баға ... тез ... ... ... баға
1,0%-ға жоғарылағанда, сұраныс 1,0%-дан аса төмендесе, демек сұраныс икемді
(икемділік коэффициенті 1-ден жоғары). Егер бағаның өсуі ... ... ... ... 1,0%-ға тең болса, онда сұраныс бейтарап. Ал
баға 1,0%-ға ескенде, ... ... ... онда ... ... ... 0 мен 1 ... сұраныс тек өз бағасына ғана тәуелді емес, ... ... ... деңгейіне тәуелді. Себебі нарыққа ауыстырылатын, толықтыратын тауарлар
да ұсынылады. Осы тауарлардың бағасының әсерін есептеу (ескеру) үшін қиылыс
икемділігінің ... ... ... ... егер тұтынушылардың табысы мен баға
бұрынғысынша қалғанда, басқа ... ... ... ... пайызға
өзгергенін анықтау үшін қолданылады. Яғни тұтынушылар сұранысының
қабылдағыштығына ... ... ... ... ... ... ... икемділігі екі тауардан көрініс табады. Мысалы: "А" және "Б".
Формула түрінде:
Бұл жерде: - «Б» тауарының ... ... ... «Б» ... сұранысының көлемі;
- «А» тауарының бағасының өзгеруі;
РА — «А» ... ... ... ... ... ... бағаның бір тауарға
қатты өзгеруіне байланысты, өз ... ... бір ... ауыстыру
тенденциясын көрсетеді. Егер , онда тауар бірін-бірі өзгертеді, ал
бірін-бірі ... ... ... ... байланысты сатылатын тауар
көлеміне көп өзгерістер енгізбейді. Икемсіз ... баға ... екі ... көрінеді. Біріншіден, бағаның тез түсуінен
(төмендеу) пайданың ... бір ... ... ... ... ... сатылатын тауар көлемі де пайда да бірден көбейеді.
Икемді нарықтын басты ерекшілігі жоғарғы баға ... ... ... ... ... ... ... едәуір өзгерістер
енгізеді де жалпы пайда көлеміне ... ... ... ... аз, ... қарамай икемді нарықта дұрыс шешім қабылдау үшін:
"сатылатын тауар көлемі - ... ... ... ... өзіндік құн",
"нарық сыйымдылығы - бағалардың қатынастарының сандық ... ... ... жүргізу қажет.
Қазіргі экономикалық ілімде табыс бойынша сұраныс икемділіқ сұраныс
көрсеткішінде қолданылып жүр. Оны мына ... ... ... ... ∆Q- сұраныс көлемінің өзгеруі;
Q - сұраныс көлемі;
∆l - табыс көлемінің өзгеруі;
l - табыс мөлшері.
Табыс ... ... ... ... ие ... ... табысының өзгеру пайызына байланысты ... ... ... ... ... ... ... икемділік коэффициенті
қандай салалардың тез дамуына мүмкіншілігі бар, қай ... ... ... ... ... сияқты болжамдар жасауды жеңілдетеді.
Ұсыныс және оның факторлары. Ұсыныс заңы
Ұсыныс ... - ... ... ... ... ... ... саны
(көлемі).
Нарықта тауар өндірушілердің жағдайы тұрақты және ... ... ... ... ... ... ... өндіріс және еңбек
шығындары әртүрлі болады. Бірақ бэрі табыстарын көбейтуге тырысады, ... ... ... ... айтқанда, әрбір сатушының ұсыныс көлемі бағаға байланысты
өзгеріп ... баға ... ... ... ... тең жағдайда, осы
тауардың нарығындағы ұсыныстың көлемі жоғары болады. Бұл тәуелділік ... ... ... ... ... саны Q; ... Р).
Жоғары бағалы өндірістің ұлғаю тенденциясының болуы, бір жағынан,
бағаның өсуі бұл сапаға жаңа ... ... ... Екінші
жағынан, баға өскенде кәсіпкер қосымша пайда алады және көп ... көп ... пен ... ... алуға, өндірісті нығайтуға
мүмкіндік алады. Сонымен бірге, әңгіме тек ... ... ... ғана екенін айтып отырмыз. Белгілі бір шекке дейін бағаның өсуі,
ұсыныстың өсуін қамтамасыз етеді. Алайда, бағаның өсуі ... ... ... ... көлемін азайтуы мүмкін. Бұл бір жағынан, табыстың
жоғарғы деңгейі белгілі дәрежеде қарқынды жұмысты жалғастыруға ... ... ... ... өндіріс көлемін арттырудан сескенеді,
өйткені тауарлар өтпей қалып, бағалары ... ... ... ... пен ұсыныс қисығы бар. Бірақ оларға бір рет және мәңгілікке
берілген деп ... ... ... ... ... ... ұсыныс
қисығының да жылжуы мүмкін.
4-сурет. Ұсыныс қисығы.
Баға мен ұсынылып отырған ... ... ... ... ... заңы
- дейміз. Ұсыныс қисығы осы уақытта нарықта қанша ... ... ... ... ... (функциясы) дегеніміз - әртүрлі әсер етуші ... ... ... анықтау.
Ұсынысқа тек баға ғана әсер етпейді, оған басқа да ... ... әсер ... ... ... факторларының (ресурстардың) бағасы; технология;
в) нарық экономикасының бағалық және тапшылық агенттерін күтуі;
г) ... пен ... ... ... ... көлемі (мөлшері) - факторлардын қызметі (функциясы):
Qs=f(P,Ps.K,T,N,B).
Бұл жерде: Р - тауар бағасы;
Рs - ресурстар ... - ... ... ... - ... және субсидия;
N - сатушылар саны;
В - басқа да ... ... түрі ... ... ... ... мен
ресурстарды пайдалануға тікелей байланысты. Егер өндіріс икемді болып,
ондағы пайдаланатын ресурстар жоғары ... онда ... ... өзгерісі
тауар ұсынысын едәуір көтеріп, қисықта оң әрекеттер болады.
Егер өндіріс ... ... ... ... ... шығынымен
байланысты болса, онда қисық өте теріс әрекеттерге апаруы мүмкін.
5-сурет. Ұсыныс қызметі (функциясы).
Ұсыныс қисығы мына төмендегі ... ... ... ... ... ... шығынының белгілі болуы (егер шығын ... сол ... ... ... ... ... ... бағамен немесе ағымдағы багамен болса одан көп өндіруге);
2) алмастырушы тауарға баға анықталған;
3) баға өзгерісі - жалғыз жол.
Егер осы шарттар сақталмаған ... ... ... ... әр ... ... ... саны өссе, онда ол оңға және төмен ауысады, ал
қысқарса - солға және жоғарыға ауысады. Егер ... ... ... ... баға ... ... жүргізіледі.
Ұсыныс икемділігі дегеніміз ұсыныс өзгерісі пайызының бағаның ... ... ... ... - баға ... ... икемділігі;
∆Q - ұсыныс көлемінің өзгеруінің пайызы;
∆Р - баға өзгерісінің пайызы.
Ұсыныс қызметін ... ... ... үшін ... ... зор. ... оны үш ... бөледі:
а) өте қысқа (барлық факторлары тұрақты) мерзім;
б) қысқа мерзім (кейбір факторлары ауыспалы);
в) ұзақ-мерзім (барлық ... ... ... ... кезеңдерге бөлуді А. Маршалл ұсынды. Өте
қысқа мерзімде тауар ... ... пен ... қозғалысының әсерін
байқай алмай, оған ілесуге үлгермейді, сондықтан ұсыныс икемсіз болады.
Қысқа мерзімді кезеңде жекелеген ... ... және ... ... (мощность) өзгермейді, ал кәсіпорын оларды интенсивті
пайдалануға уақыты болады.
Ұзақ мерзімде кәсіпорынның өз ... ... ... ... ... ... қуаттылығын өзгертуге
мүмкіншіліктері болады.
6-сұрет. Ұсыныс икемділіктерінің суреті.
Сұраныс пен ... ... ... ... ... да,
сұраныс, уақытқа қарай қозғалыста жиі ... Бұл ... ... көп ... баға ... кезде бірден қысқарып кетеді. Керісінше
бағаның өсуі өндіріске берілетін бірінші хабар ... ... соң ... ... ұлғайып, қосымша ресурстардыіске ... ... ... ... ... ... пен ұсыныстың ара қатынасы тауар қосымша қорының
мөлшері мен оның бағасының динамикасына және ... ... ... ... жарнама т.с.с. факторларға тәуелді. Бұл жағдайдың
көрінісін үш вариантта байқауға болады.
Бірінші ... ... ... ... ... артық болуы.
Мұндай жағдай тауарды артық өндіргеннен ғана емес, тауарлардың бағасының
тым жоғары көтерілуінен, ... ақша ... және т.б. ... ... ... ... ... сұраныстын тауарлар ұсынысынан
жоғары болуы. Бұл жағдайдың орын алуы сұранысты қанағаттандыра ... ... ... ... ... ... ... тікелей немесе
жабық түрінде өсіруімен әсер етеді. Мұндай жағдайдан жоғарғы ... ... ... бағаны көтеру және халықтың ақшалай табысының
өсуін төмендету арқылы шығады.
Үшінші ... ... пен ... ... мынадай жағдаймен
сипатталады: біріншіден, тауар сұранысының құрылымы мен ... ... ... ... ... мен мөлшерінің
сәйкестігімен, демек, ... пен ... ... ... тепе - ... мен баға тепе - ... тақырыптағы сұраныс және ұсыныс қисықтарын ... ... ... ... нәтижесі екенін көрсетіп отыр. Егер екі суретті
беттестіретін болсақ, онда бір ... ... ... пен ... де, ... пен ұсыныстың тәртібін, бет алысын көрсететін
суретті аламыз. Қиылысқан нүктеде сұраныс қисығы ... ... тең ... ал баға (P1) тепе-теңдік баға ретінде болады,
Баға жогары Р2, болғанда сұраныстан ұсыныс артық болады. Осы ... ... ... ... ... ... жағдай
туғызады. Ал баға Р3 тепе-теңдік бағадан төмен болған жағдайда сұраныс
ұсыныстан ... ... Бұл ... артық сұраныс пен бәсеке сатып
алушыларды бағаны тепе-тең ... ... ... ... ... нүктеде экономикалық қимыл тоқтайды.
Сонымен, тепе-теңдік баға дегеніміз бәсекенің ... ... ... мен ұсыныс қызметін теңдестіруші баға.
Жоғарыда айтылғандай, белгілі бір ... ... ... ... мүддесі сәйкестенеді. Осы кезде нарық тепе-теңдігі ... ... өте ... ... ... мен оны ... Осы ... баға, тепе-теңдік бағаға айналады. Тепе-теңдік шартына төмендегі
қатынас жауап береді.
St = dt= pt* ... ... St - t ... ... ... көлемі;
dt - t мерзіміндегі тауарға сұраныс мөлшері;
рt-t мерзіміндегі нарықтык баға ... - t ... өте ... сату ... кәсіпкерлерге әрі қарай бағаны көтеру және ұсынысты ұлғайту
пайдасыз, себебі тауарға ... таба ... ... ұлғайтуды
тоқтатпаған кәсіпкерлер нарықтық тайталаста ... және ... ... да бұл кезде көп тауар алуға ойланады, өйткені олар
бағаның төмендеуін ... ... ... ... ... ... тауар
өндірушілер мүддесіне қарама-қайшы.
Тепе-теңдік жағдайда нарық теңеледі. Сатушы да, сатып алушы да бұл тепе-
теңдікті бұзуға бармайды. ... ... ... ... ... ... нарық теңдігін бұзады. Сатып алушыға да, сатушыға да нарықтағы
жағдайды өзгертуге ынта ... ... Бұл ... екі ... ... ... ... нақты баға тепе-теңдік бағадан жоғары болуы мүмкін. Мұндай
бағада артық ұсыныс пайда болады. Бұл ... ... ... сұраныс
көлемінен асып кететін өнім шығарғанша, ... ... ... ... ... артық ұсыныс бағаны төмендетуге қысым жасайды.
2) Нарықтағы нақты баға тепе-теңдік бағадан төмен. Бұл ... ... ... ... жоғары болады. Тауар тапшылығы туындайды. Кейбір
сатып алушылар ... ... ... алғанды дұрыс көреді. ... ... ... ... ... ... ... баға қайтадан тепе-теңдік деңгейіне келіп, сұраныс пен ұсыныс
тендескенше бұл ... ... ... береді. Тепе-теңдік жағдайдан ауытқу
еріксіз белгілі күшті іске қосып, ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері"4 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Микроэкономикадағы сұраныс және ұсыныс моделі30 бет
Нарық механизміндегі сұраныс пен ұсыныс27 бет
Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы12 бет
Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеті19 бет
Ақшаға сұраныс пен ұсыныс22 бет
Еңбек нарығындағы сұраныс пен ұсыныс,жұмысбастылық және еңбекке ақы төлеу17 бет
Жиынтық сұраныс пен жиынтық ұсыныс. AD-AS үлгісі4 бет
Жиынтық сұраныс пен жиынтық ұсыныстың мәні4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь