Кәсіпорынның экономикалық және еңбек ақыны ұйымдастыру жағдайларын талдау

КІРІСПЕ

І.ЕҢБЕКАҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1. Нарықтық қатынастар жағдайында еңбек ақынының түрлері, қызметі және әсер ету факторлары
1.2 Еңбек ақыны мемлекеттік реттеу механизмі
1.3. Еңбекақы формалары мен жүйелері

2.КӘСІПОРЫННЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖАҒДАЙЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1. Кәсіпорынның техника . экономикалық көрсеткіштері.
2.2. АҚ “АЗТМ” еңбекақы төлеуді ұйымдастыруды талдау

3. НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДА КӘСІПОРЫНДА ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 АҚ “АЗТМ”да еңбекақыны ұйымдастыруды жетілдіру шаралары
3.2. Еңбекақы төлеудің шетелдік тәжірибесі

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
        
        КІРІСПЕ
Нарықтық қатынастарға өту процесінде экономиканың көпсатылы
қалыптасу нәтижесінде Қазақстан экономикасы ... ... ... ... мемлекеттің, ұжымның, адамның әлеуметтік -
экономикалық ... ... бір ... ... ... ... ... де алғашқы орындарды иеленуде. ... ... ... ... ... бұл өмір сүру ... ... көзі ... ... Еңбекақы көлемі Қазақстандағы әр
салада және әр ... ... ... келеді.
Еңбек ақы бойынша әр жұмысшының еңбек ... оның жеке ... ... соғы ... байланысты, және ... ... ... ... Жұмысшылардың минималды
еңбекақыларының барлық ұжымдық – құқылық ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты “АЗТМ” АҚ
–да ... ... ... ... ... мысалында кәсіпорында
еңбекақыны ұйымдастыру Осы ... жету үшін ... ... ... ... ... ... мазмұнын анықтау керек.
Екіншіден , еңбекақы төлеудің қазіргі жағдайын, нақтылы АҚ ... ... ... төлеудегі негізгі ұстанымдарды ұйымдастыруды анықтау және
зерттелетін кәсіпорында еңбекақыны ұйымдастыру ... ... ... төлеуде шетел ұйымдарының тәжірибелерін қарау
және АҚ АЗТМ – да еңбекақы төлеуді жетілдіруде ... ... ... ... ... ... төлеуде
қанағаттанарлық дәрежеге жету, еңбек ... ... ... және кәсіпорынның қызығушылығын жоғарлату.
Еңбек ақы – эканомикалық категория ретінде ... ... ... саны мен ... ... олардың жеке тұтынуына келіп
түсетін қажетті табыстың ақшалай көрінісі. ... ... ... ... ... алатын ақысы. Ол еңбектің құны немесе
бағасы болып табылады.
І.ЕҢБЕКАҚЫНЫ ... ... ... ... ... ... ... ақынының түрлері, қызметі және
әсер ету факторлары
ҚР-ның еңбек туралы кодексі бойынша еңбек ақы - бұл ... ... ... үшін ... және ... ... берілетін
сыйақылардың жиыны болып табылады. Қазіргі кезде ... ақы ... көп ... ... Ал ... экономиканың дамуы кезіндегі
еңбек ақы – оның ... ... ... ... табылады, және
жұмыскер жұмсаған еңбегінің құнымен анықталып, пайдаланылған жұмыс күшінің
сұранысынан ... ... ... ... сұраныс көп болса, оның
ұсынысы кеміп, еңбек ақы мөлшері артады және ... ... ... ... ... баяу ... ... өнімділігі аумағында еңбек ақы жұмыс күшінің құны болып табылады, ал
ол ... ... үшін ... ... жасайды. Еңбек ақы мөлшері
өндірілген өнімнің саны мен сапасына, мекеменің, кәсіпорынның ақырғы жұмыс
нәтижесіне қарай ... ... ... ... мынадай міндеттер алға қойылады:
• жалақы қорын анықтау;
• әлеуметтік төлемдерді анықтау;
... ... ... ... ... талдау.
Еңбек ақы құрылымы үш бөліктен тұрады:
1. Жалпы жалақы;
2. ... ... ... ... ... ... сақтандыруға жасалатын шартты аударымдар;
Жалақы - бұл, ... үшін ... ... өнім ... оны ... ... табыстың бір бөлігі. Жалақының
номиналды және нақты ... ... білу ... ... ... бір
айда, бір аптада,бір күнде,бір сағатта алынған ақша сомасы.
Нақты жалақы — бұл ... ... ... ... ... болатын тауар немесе
қызмет көлемі. Нақты жалақы - бұл номиналды ... ... ... ... ... ... жалақы номиналды жалақыға және ... және ... ... байланысты болады. Жалақы есептеуде -
есептелгені, салық және басқа міндетті ... ... ... ... жолмен төленетіні көрсетіледі. Еңбек ақының ақшалай түрі-нарықтық
экономикалық ... ... мен ақша ... ... ... роль ... Еңбек ақы төлеудің осы кезде заттай
өніммен есеп ... түрі де ... Егер ... ... - қол ... жағдайда - жұмыскердің және оның отбасы мүшелерінің қажетіне қарай
азық- түлік және басқа да ... ... есеп ... ... екі түрі бар- ... және ... ... жалақы -жұмыскердің нақтылы ... ... ... жұмысының сандық және сапалық жағдайымен анықталады. ... ... ... ... ... ... айлық жалақы, сыйақы ... ... ... ... жұмыстан тыс кездерде атқарған жұмысқа,
бригадаға жетекшілік еткеніне , жұмыскердің кінәсінен емес ... ... т.б ... ... ... заңдылықтарына сай жұмыс уақыттарынан
басқа мезгілдерде - ... ... ... ... ... мемлекеттік және жауапты қызметтер атқарған және жұмыстан
шыққан кездерде ... ... т.б. ... ... кейбір ерекше жағдайларда әрбір жұмыскердің жеке
еңбек ... ... ... ... , цех ... ... ... коэффициенті (ЕҚК) деген шама қолданылады. Егер жеке
жұмыскердің үлесі көп ... ЕҚК ... ... ... ... да көп ... ақы есептеуде жұмыс орнының қолайсыздығы да ... ... ... тигізетін кездері де болады. Бұл ретте ол үшін ... ... тура ... Жалақы есептеудің түрінде - түн мезгілдерде де жұмыс
атқару кіреді, ол сағат ... 6- ға ... ... ... ... тағы бір түрі - ... ... тыс мезгілдерінде жұмыс істеу.
Бұл жұмыс жасау екі жақты келісім негізінде іске ... ... ... ... екі сағатында тарифтік 1,5 ставка есебімен, ал ... ... екі ... ... ... ақы есептеледі. Демалыс және
мереке күндерін ... ... ... төленіп, ол үшін демалыс
күндері екі жақты келісім ... ... ... ... Жалақының
атқаратын қызметі өте зор.Олардың негізгілері : ... ... ... және ... ... ... - әлеуметтік қалыпты тұтыну деңгейін, жұмсалған жұмыс
күшінің көлемін көрсетеді. 90 ... ... ақы ... ... ... ... қажетті мөлшерге барып тірелді. ... ... оның ... ... үшін ... ... өзінің
және оның отбасы үшін қосымша ақы көзі керек ... Ал ... ақы ... тыс ... ... жоқ. ... ... жұмыскер басқа жұмыс
орындарына жұмыс жасауға бой ұрады да, ал бұл ... ... ... өндірістегі еңбек тәртібі жиі бұзылуына, біліктілігі
деңгейінің кемуіне соқтырады.
Жалақының ... ...... тапсырыс беруші мен атқарушы
орындардың( ұжым, жеке адам) қатынасынан туындайды. Бұл мекемедегі жұмыскер
саны, ондағы кәсіби ... мен ... ... және ... ... ... қалыптасады. Бұл кезде жалақы деңгейлері
жұмыс беруші мен ... ... ... пен оның орындалу нәтижесімен
жекеленген топтар бойынша белгіленеді. Бұл ... ... ... ... ... ... реттеушілік қызметі -жұмыс беруші мен жұмыскер
арасындағы нақтылы жағдайға байланысты ... Бұл ... ... ... ... ... ... реттеуге мүмкіндік
жасайды.
Жалақының статустық қызметі - ... ... ... ... ... бұл ... жұмыскердің тобы - еңбек
ортасымен әлеуметтік қатынаста болатын тұлғалар. ... ... ... ... ... жоғарыдан төмен де, көлденең де қатысты болуы мүмкін.
Жалақының статустық ...... жеке ... ... ... бағаланады. Мекеменің ерекшелігіне қарай бұл
жалақы ұжымдық шартта (контракт) анықталуы мүмкін. Мысалға, дамыған ... ... ... статустық ақы тағайындау деген принцип бар.
Жалақының ынталандыру ... ( ... ... бұл ... ... ... арттыру , сол арқылы жұмыстың нәтижелі болуына
бірден- бір ... ... ... ... ... табылады. Жалақының бұл
бағыттағы қызметі - ... ... ... ... ... ... төмендетеді, мысалға жалақы кезінде берілмеуінен оның
қозғаушы күштік белсенділігі кемиді. Мысалы, Кеңестер одағының ... 5-6 ... ... ... ... ... ... болмаса
жұмыс тиімділігі мен өндірілетін өнімнің төмендеуі, өнім сапасының кему
т.б. кездеседі.
Жалақының ...... ... ... ... ... пайда
болуына қатысты таза еңбекпен анықталады. Бұл ... ... ... ... ... ... жеке ... үлесі немесе ұжымның үлесі
нақтылы түрде анықталып, жалақы осыған қарай ... ... - ... ... тек ... ... үшін ... жұмыс
атқарушылар үшін қажетті мәселе болады. Көптеген ... ақы ... ... да ... жеке ... ... ақы ... ақы төлеу мен
жеке өзінің үлесі арасындағы өзара байланысты ... ... ... әсер ... ... ішіндегі жекеленген бөлімшелерде (мұнайгаз өндірісінде цехтарда)
жеке ... ... ... ... ... ақы әртүрлі болып белгіленуі
мүмкін. Жеке ... ... ... ақы ... - ол жеке ... ісі, оның ... жеке қатысынан және жеке үлес қосуынан туындайтын
болады.
Нарықтық экономика талабына ... ... ... ... бір ... ақы ... ... нарықтық
және нарықтық емес факторлар әсер етеді.
Нарықтық факторлар:
1. Еңбек нарығында пайда болатын ... пен ... ... ... ... тауар және қызмет ... пен ... ... Тауар және қызмет ... ... өнім ... ... , ... ... ... ресурсына әсер етеді және ... ... ... ... тауар және қызметке сұраныстың
жоғарылауы еңбекке сұраныстың және ... ақы ... ... ... ... үшін ресурстың ... ... ... ... ... өз ... ... экстенсивті факторларына байланысты болады. Яғни,
өндірістің басқа ... оның ... ... ... қосымша ... ... ... ... экономикалық тиімді болатынына байланысты.
3. Баға бойынша еңбекке сұраныс ... ... ... әкелетін ресурс бағасының өсуі еңбекке сұраныстың
кемуіне, оның ішінде ... ... ... ... ... ... ... орын басуы. Бұл жоғарыдағы аталған факторлардың
әсерін ... ... ... ... ... ... еңбек шығындарын азайту мүмкіндігінің шектеулі екенін
білдіреді.
5. ... ... және ... ... ... Өмір ... жоғарылауына әсер ете отырып, тұтынылатын тауар және қызметке
бағаның өсуі ... ... ақы ... ... ... өндіріс
минимумының өсуіне әкеледі.
Нарықтық емес факторлар:
1. Жалақыны мемлекеттік басқару шаралары. Яғни, жалақы минимумын
орнатуымен байланысты ... ... ... ... ... Жұмыс берушілер мен ... ... ... ... ақы ставкасына және ... ... ... ... ... әсер ету ... ... Кәсіпорын кызметінің ақырғы нәтижелері және ... ... ... ... қызметінің ... ... ... жеке еңбек үлесі-еңбек ақы көлеміне тікелей байланысты.
Барлық дерлік жұмыскерлер есептелген жалақы мөлшерінен аз
соманы алады. Оның ... ... ... ... ... заң
актілеріне, сот шешіміне сәйкес немесе ... ... ... ... сұрауымен орнатылған ... ... ... Бұл
шегерімдерді статистикада 2-ге бөліп қараймыз.
1. ... ... ... ... ... Зейнетақы қорына міндетті аударымдар;
• Зейнетақы қорына еркін ... Жеке ... ... ... ... ... шартты аударымдар, олар:
• Қарызды өтеуге ұсталымдар;
• Есеп ... ... ... ... ... Кредитке алынған мүлік сомасын өтеу;
• Кәсіпорын жұмыскерлерінің зиян ... ... Банк ... және ... ... ... қызмет ақылар.
Бүгінгі күнде "Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамтамасыз
ету" заңына ... ... ... ... қорына ұсталымдар және
"Бюджетке ... және ... да ... ... ... заңы ... жеке тұлғадан табыс салығын ұстау
қарастырылған. Жалақыдан ұсталымдар- бұл ... ... ие бола ... табысы, себебі:
• Жалақыдан ұсталған салықтар мемлекет ... ... ... ... берушіге зиянның орнын толтыруға ұсталымдар жұмыс беруші
меншігі болып табылады;
• Алименттер-асыраудағы ... ... ... ... меншігі болып табылады.
Осылардың ішінен әлеуметтік ... ... ... ... төлемдер
Міндетті ... ... заң ... ... табыс салығы ұсталымынан босатылған. Бұл ... ... ... ... 10%-ік ... ... ... төлемдері Қазақстанда уақытша мекендеген шет ел ... ... ... ... жеке ... ұсталынады. Бірақ, бұл
салық ұсталынбайтын жағдайлар да бар, олар:
• өткерілмеген демалыс үшін компенсация төлеу;
... ... ... ... ... ақы;
• қызмет бабында іс-сапарға төленетін шығындар;
• арнайы жұмыс киіміне, қорғаныс ... және тағы да ... ... ... ақы;
• заңмен бекітілген мереке күндеріне берілетін сыйақы;
... ... ... ... ... оқушылар, аспиранттар стипендиялары;
• жұмысшының зиян ... ... ... ... зейнетақы төлемдерінен басқа еркін төлемдер де
қарастырылған. Еркін зейнетақы ... де жеке ... 10 ... ... ... ... табыс салығынан босатылады.
Жеке тұлғадан табыс салығы
Жеке табыс ... ... ... ... қызметкерлер және
Ішкі Істер Министрлігінің жұмыскерлері толықтай босатылады. Бұдан басқа
жеке тұлғадан табыс салығы ... ... ... бар. ... ... ... төлемдері;
2. Басқа жеке тұлғадан сыйға ... ... ... ... ... ... ... қайырымдылық көмек;
4. Зейнетақы төлеу кезінде ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік стипендия үшін құрылған
заңнамаға сәйкес білім беру ... ... ... ... ... ... жәрдемақы және ... ... ( ... ... үшін ... еңбек демалысы үшін өтемақы);
7. Жұмыс ... ... ... келтірілген зиян үшін
өтемақы;
8. 50 айлық есептік көрсеткіш ... ... ... ... ... көмек;
9. Жұмыскердің біліктілік деңгейін көтеруге ... ... ... ... ... аударылатын төлемдер;
11. Асыраудағы адамдарға және балаларына алименттер.
Бұл салықты төлеушілер болып нақты жеке тұлғалар, ал ... ... ... жеке ... ... ... болып табылады.
1.2 Еңбек ақыны мемлекеттік реттеу механизмі
Еңбек ақыны ұйымдастыру шаралары көбінесе өнеркәсіп мекемелерінде
шешілетініне ... ... ... ... нормативтерді (яғни,
еңбек ақының минималды деңгейін анықтау, кедейшілік шегін анықтау және
Қазақстанда еңбек ақы ... ... ... ... ... ... еңбек ақыны мемлекеттік реттеу механизмінің негізгі элеметтері
келесі суретте көрсетілген:
2 – ... ... ... ... ... ... ... бюджеті жұмыс күшінің ұдайы өндірісін ... ... ... ... ... ... минималды игілік
және қызметтердің ақшалай бағамын білдіреді. Дәл осы ... ... және ... емес тауар мен қызметтерді енгізген әлеуметтік
мөлшер,стандарт болып келеді. Минималды ... ... ... ... есептеледі. Тұтыну себеті екі ... ... ... ... алғашқы қажетін қанағаттандыратын минималды қаражат жиынтығын
құрайтын минималды түрі және ... ... ... ... ... ... тұтыну себеті құнының негізінде кедейшілік шегі-минималды тұтыну
бюджетінен төмен болмайтын шекара белгіленеді.
Қазақстан ... ең ... ... ақы ... саласында мемлекеттік
реттеу элеметтерінің бірі болып келеді. Ең төменгі еңбек ақы жұмыскердің
қалыпты ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
нормадағы ең аз мөлшердегі құны болып табылады. Ең төменгі еңбек ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Заңдарымен
белгіленеді. Ең төменгі еңбек ақы мөлшерін белгілеуде ... ... ... ... ... ... ... жұмыскер еңбегін қанамау
;
• еңбек ... ... ... ... ... ;
• ең төменгі жалақыны көтеру арқылы жалпы еңбек ақыны көтеру;
• экономиканың дамуына байланысты, оның ... ... ... ... ... ... саясатты әділетті
жүргізу.
Ең төменгі еңбек ақы нормасын белгілеуде әртүрлі ... ... ... , ... ... ... басты назарға ұсталады. Басқа
да дамыған елдерде де осы принцип қолданылады.
1996 ... ... ... ... (МЕА) ... 300 теңгені ғана
құрады. МЕА ... ... ... ... салықтар, алымдар,
айыптар және басқа төлемдерді есептеу үшін қолданылады, бірақ ең төменгі
жалақы ... ... ... ... бастап жаңа коэффицент – айлық есептік көрсеткіш (АЕК)
белгілеуде қолданылды. Нақты минималды жалақыға тарифтік ставканың ... ... ... ... шек ... Оның ... 1997 ... – 2030 тг, ал есептік көрсеткіштің көлемі – 550 тг ... 1998 жылы – 2360 тг және 630 тг ... ҚР ... ... 2005 ж. ... ... ең ... жалақы деңгейі 9000 тг
көлемінде белгіленді, 2005 ж. қаңтарынан зейнетақыға ... ... ... ... төлемдердің айлық есептік көрсеткіші 971 тг
көлемінде белгіленді.
2006 ж. 1-ші қаңтарынан: ең ... ... ... – 9200 ... ... ... – 3000 тг, ал ... зейнетақы көлемі – 6700
тг, Қазақстан Респуликасының ... ... айып ... салықтар
және басқа да төлемдер көлемі – 1030 тг, минималды өмір сүру деңгейі – ... ... ... ақы ... белгілеудің әртүрлі жолдары бар:
• аз еңбек ақы ... ... ... ... түсе
алмайтын
әлсіз топтарды әлеуметтік жағынан ... ... ... әділ ... ақы ... белгілеу
(мамандарға, қызмет-
керлерге);
• еңбек ақының ... ... ... ... ;
• макроэкономикалық саясаттың құралы есебінде ... ... жету үшін ... дамуды реттейтін ұлттық
табыстың бөлінуіндегі еңбек ақының аз мөлшерін белгілеу.
Жоғарыдағы ... ... ... ең ... ... ... белгілеу
жекеленген өндіріс салаларына , кәсіби топтарға жалпыға бірдей белгіленеді
.
Ғаламдық тәжірибеде ең төменгі еңбек ақы мөлшері ... ... ... ... ... ... есебінде пайдаланылады.
1989 жылғы Еуропалық Одақтың ... ... ... Комиссияның
қорытындысымен ең төменгі еңбек ақы ұлттық ... ... ... 68 % ... делінген. Осы қағида дамыған елдерде мұқият сақталып келумен ... ... одан ... ... белгіленген. Мұның өзі ең төменгі еңбек
ақының мөлшерін көтеру арқылы да ... ... ... көтеру
мүмкіндігін көрсетеді. Қазақстан Республикасында 1991 жылдан бастап ең
төменгі ... ақы ... жыл ... ... қаралып, прогрессивті бағыт
алып келеді. Еліміздегі жоғарғы инфляцияның әсерінен ең төменгі ... ... ... ... шегі ... кем ... та қалады. Соңғы жылдарда
Қазақстан экономикасының жоғарылауы, еліміздегі ... ... ... зор ... ... Осының нәтижесінде ең
төменгі жалақы мөлшерінде жыл сайын өсіп келеді. Ең ... ... ... мен ең ... ... есептік көрсеткіштерін кесте жүзінде
кескіндесек :
Кестеде көрсетілгендей ең ... ... ақы жыл ... ... мың ... ... көтеріліп келеді. Бұл ... ... күрт ... болып отыр. Елімізде төменгі күн көру шегінде ... ... ... бір ... ... ... ақша ... 3017
тенге құрады.
1-кесте ... ж. ... ең ... ... ақы , теңге
|Көрсеткіштер |2002 ж. |2003 ж. |2004 ж. |2005ж |2006 ... ... ... |4081 |5500 |6600 |9000 |9200 ... | | | | | ... ... ақы және оның ... ... ... ... механизм -
«Қазақстан Республикасындағы Еңбек туралы» ... ... ... ... формалары мен жүйелері
Еңбек ақы жүйесі ретінде еңбек көлемін ... ... ... және ... жұмыс күші құнына сәйкес еңбек ақы алудың
кепілдігі сияқты көрсеткіштердің өзара байланысы түсіндіріледі.
Еңбек ақы формасы — бұл ... ақы ... ... ... ... ... ақылы еңбек нәтижесі бойынша ... ... ақы ... ... ... ... бір тобы ... еңбек ақының 2 түрлі формасы кең таралған: келісімді
(немесе өндірілген өнімге байланысты) және уақыт бойынша.
Келісімді еңбек ақы - ... ... ... бойынша анықталады.
Ол кезде өнімді шығаруға кеткен уақыт, шыққан өнімді ... ... , ... ... орындалуы есепке алынады. Онда өндірілген
өнімнің саны есептеледі. Өнімге байланысты еңбек ақы қай мезгілде орындалды-
күндіз бе, түн кезінде ме, ... тыс ... ме , оған ... ... ... ... түрі орындалатын жұмыс дәрежесі және
бірінші дәреженің тарифтік ... ... ... ... негізделеді. Келісімді еңбек ақы , ... ... ... Нақты жұмыскер немесе бригада ... ... бар ... Орындалатын жұмыс көлемінің анық есебі;
• Жұмыскерлердің орындайтын ... ... ... ... ... ... ... болу
мүмкіндігі.
Келісім бойынша ақы төлеуде төмендегі жағдайлар есепке алынады:
• біліктілік ретіне сай өндірілген өнімге жұмсалған уақыт, оның
саны ... ... ... анықтау ;
• нормадан тыс өнімге ақы ... , ... ақы ... ... ... тыс өнім ... және жоғары сапамен өндіру, өнімде
бүлінген т.б. оқыс ... ... ақы ... .
Келісімді еңбек ақы мынадай жүйелерге бөлінеді:
1. жұмыскерлермен есептесу (жеке және ұжымдық);
2. келісімді бағалауды анықтау (тікелей, ... ... ... жеке ... еңбек ақының жүйесі бойынша жұмыскерлердің
еңбек ақысы әрбір шығарылған өнімнің келісімді ... және ... ... ... ... ... анықталады.
Тікелей ұжымдық келісімді жүйе бойынша еңбек ақы ұжымдық бағалау
және өндірілген өнімнің ... ... ... ... ... ... ... тыс өнімге және оның сапасына
байланысты төленеді. Сыйақының мөлшерін еңбек ақы ... ... ... мен ... ... келіскен ұжымдық шартта көрсетіледі. Бұл
кезде мына формула қолданылады:
Еңбек ақы=Р*Q(1+(р+k*п)/100) ... ... ... ... ... ... өнім ... белгіленген көрсеткіштерді орындағаны және сыйақылау
шарты үшін сыйақының тарифтік ставкаға ... ... ... ... көрсеткіштің процентіне нормадан асыра
орындағаны үшін сыйақы;
n-белгіленген көрсеткіштерді ... ... ... жүйе бойынша жұмыскер еңбегі норманы
орындау шегінде-тікелей келісімді ... ... Бұл ... ... ... ... — келісімді төлеу жүйесі бойынша еңбек ақы ... ... ... ... Бұл ... ... жұмыстар
атқаратын жұмыскерлерге төленеді.
Осылармен қатар,еңбек ақы төлеудің ... ... яғни ... ... ... ... кезде, мысалы , жерасты ұңғылау ... және оны ... ... ... ақы ... ... жүйеге жатады. Аккордтық еңбек ақы ... ... ... ... ... ... жұмыскерлер емес, азаматтық келісім-
шарттар ... ... ... де ... ... ... ақы жүйесі есептеу жұмыс күшінің уақыт өтіміне
сай орындалады, бұл ... ...... мен ... ... ... жатады. Уақытпен жұмыс жасау кезінде ... ... ... ... ... ... сай тарифтік ставка бойынша
есептеледі, және жұмыста атқарылған ... ... ... ... бойынша
еңбек ақы жүйесінде еңбек өнімділігі аз болғанда, уақыт бойынша ақы қолдану
жағдайында кәсіпорын шығындардың өсуіне ... ... ... ... ... бар: жай және ... ... бойынша ақы төлеу жүйесінде ... ... ... ... тарифтік ставка және жұмыс атқарған уақыты бойынша кесімді ақы
(оклад) арқылы келесі формуламен есептеледі:
Еңбек ... ... ... тарифтік ставкасы, тг.
Т-жұмыс уақыты,сағат(күн)
Бұл жүйеде жұмыс уақыты бойынша ақы ... ... ... ... ... ставкалар белгіленеді, яғни еңбек ақы есептеуде —
сағаттық, күндік ставкаларды ... ... ... ... күн санына көбейту
анықталады. Егер жұмыскер айдың бүкіл жұмыс күндерінде жұмыс атқарса, ... ... ... ... ал толық болмаған кезде болған жұмыс
сағаттарына ғана ... ... ... ... ... тарифтік ставка бойынша
есептелген ақысынан тыс ... ... және ... көрсеткіштерді
жабдықтау үшін сыйақы қосылады және ол келесі формуламен ... ... ... ... ақы ... ... 3 ... негізделген :
• еңбекті нормалау жүйесі;
• тарифсіз еңбек ақы есептеу жүйесі;
• тарифтік еңбек ақы ... ... ... ... ... -бұл жұмыскерлердің барлық категориялары ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақыны
мемлекеттік реттеуге мүмкіндік ... ... ... ... нәтижесін
бағалауда қолданылады,яғни еңбек ақы төлеу негізі болып табылады. Ал қалған
жүйелерді келесі бөлімде қарастырамыз.
Еңбек ... ... ... — мекеме мен кәсіпорынның шын
мәніндегі экономикалық көрсеткіштеріне байланысты өзгеріп отырады. Қазіргі
кездерде ... ... ... ... бұл ... ... жиі қолданылады. Жұмыскерлердің еңбек ақысын есептеу мен оны
беру тәртібі ұжымдық шарттарда жан-жақты көрсетілуі тиіс, бұл ... ... ... ... ... болып табылады.
Бұл жүйеде біліктілік деңгейі еңбек нәтижесін бағалау және еңбек
ақыны бөлу —арнайы ... ... ... ... ... ... дейін жұмыскердің еңбек ақысы бөлімше еңбек ақы ... ... ... ақы ... ... ... еңбекке
қатысу коэффициентіне және істеген жұмыс көлеміне байланысты. Тарифсіз
жүйенің негізі-жұмыскерлердің өнім ... ... ... деңгейі болып табылады. Біліктілік деңгейі былай анықталады:
Бд= Еан/Еамин , мұндағы (4)
Бд-біліктілік деңгейі;
Еан- нақты ... ... ... ... ... ... деңгейі жүйесі тарифтік жүйеге қарағанда жұмыскердің
біліктілігінің өсуіне көп мүмкіндік ... ... ... ... бір түрі - ... ... ... жинаған баллдары арқылы
есептеу, яғни
Б=Бд*С*КТУ , мұндағы ... әр ... ... ... ... ... ... коэффициенті.
Содан соң әрбір цехтың жинаған ... ... , 1 балл ... ... , ... балл ... ақы қоры;
Б-жиналған балл сомасы.
Еапф=Цб*Б , мұндағы ... ... ... ... ... ақының тарифтік жүйесі бойынша — еңбек ақы өнімнің түрі,
сапасы және санына қарай ... ... да ... ... тарифтік
жүйесі бойынша жұмыскерлер ақылары, олардың біліктілік деңгейлеріне, еңбек
өнімділігіне байланысты белгіленіп реттеледі.
Жұмысты тарифтендіру және ... ... ... беру ... ... ... ... анықтамалар жұмыс
қиындығы, дәлдігі, және еңбек жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің маңызды
элементі болып тарифтік торлар ... Ал ... тор ... ... ... ... ... ара қатынасын анықтайтын тарифтік
коэффициеттер жиынтығы. 1 разряд тарифтік ... және оған ... ... ... кез ... ... тарифтік ставкасы
анықталады.
Тарифтік ставка -тарифтік жүйе құралатын басты ... ... ... Ол жұмыскердің еңбек ақы көлемін уақыт ... ай) ... ... ... тарифтік ставка сағаттық, күндік,
айлық деп ... ... ... ... ... ... ... роль атқарады, себебі өнеркәсіптің барлық салаларында сағаттық
тарифтік ставка негізінде еңбек ақы ... ... ... күндік тарифтік ставка белгіленген кезде алдымен ... ... ... ... ақы ... ... ... ставкасы және есепті мерзімде істеген жұмыс уақыты ... ... ... ... жұмыскерлердің күндік және атқарылған
жұмыс күні негізінде есептеледі. Ал айлық ақы төлеу ... ... ... , осы айға жасалған жұмыс графигіне сәйкес ... күні ... ... осы айда ... істелген жұмыс күні көлемі негізінде есептеледі.
Тарифтік жүйенің тағы бір элементтері ... ... ... және
еңбек стажы үшін үстемелер болып табылады. Олар ... ... ... ... ... ... әртүрлі табиғаты
нашар аудандардағы жұмыс күшінің ұдайы өндірісін теңгеру қызметін ... ... ... ... ... үшін өте ... Себебі, бұл
үстемелер еңбек ресурстарымен аз жабдықталған ... ... ... ... ... ... Аудандық
коэфициенттер мөлшері 1,1- ден 2,0 -ге ... ... жүйе ... үшін ... ... ... ерекшеліктерін қарастып көрейік.
2-кесте. Елдер арасындағы тарифтік жүйенің қалыптасуы үшін
қажетті факторлар
|Тарифтік жүйе түрі ... жүйе ... ... ... ... ... ; ... ... |
| ... ... ... еңбек стажы. ... ... ... ... деңгейі; Еңбек шарты. |
|Батыс еуропалық |Оқу ... ... ... |
| ... ... ... ... ... деректері: жас,жыныс,білім, стаж, жұмыс|
| ... ( ... ... ... іссапар) |
2.КӘСІПОРЫННЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖАҒДАЙЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1. Кәсіпорынның техника – экономикалық көрсеткіштері.
Нарықтық ... ... ... ... ... және ... ... табыс алу болғандықтан, барлық назарды осы
көрсеткішті талдауға аудару керек.
| | ... ... | 2004 |2005 | ... |
| | ... | | | |
| | | | | |(+;-) |% |
|1 ... өнімнен түскен |Мың,тг |34659,4 |41757,1 |7097,7 |120,5 |
| |табыс | | | | | |
|2 ... ... ... |16546,2 |19698,5 |3152,3 |119,05 |
| ... | | | | | |
|3 ... табыс |Мың,тг |18113,2 |22058,6 |3945,4 |121,8 |
|4 ... ... ... |4748,9 |9634,3 |4885,4 |202,9 |
|5 ... ... түскен |Мың,тг |13364,3 |12424,3 |-940 | |
| ... | | | | | |
|6 ... емес ... |Мың,тг |152,6 |21,0 |-131,6 | |
| ... ... | | | | | |
|7 ... ... ... |Мың,тг |13516,9 |12445,3 |-1071,6| |
| ... ... | | | | | |
|8 ... ... ... |9461,8 |8711,7 |-750,1 | |
|9 |1 тг ... ... құны | тг |0,61 |0,70 |0,09 |114,7 ... ... ... | % |44,4 |29,7 |-14,7 | ... |Сату рентабельділігі | % |27,3 |20,9 |-6,4 | ... ... ... | % |28,9 |25,6 |-3,3 | ... ... саны |адам |43 |37 |-6 | ... ... саны ... |34 |33 |-1 | ... |Бір ... ... ... |806,03 |1128,6 |322,57 |139,9 |
| ... | | | | | ... |Бір ... ... |Мың,тг |1019,4 |1365,4 |246 |124,1 |
| ... | | | | | ... ... ... ... |8050,6 |8241,3 |190,7 |102,3 |
| |қоры | | | | | ... ... ... |Мың,тг |7258,3 |7710,4 |452,1 |106,2 |
| |қоры | | | | | ... |1 ... орт. ... | тг |15601,9 |18561,5 |2960 |119 |
| ... қоры | | | | | ... |1 ... орт. ... | тг |17790,0 |19470,7 |1680,4 |109 |
| ... | | | | | ... ... ... орт. |Мың,тг |12420,8 |11560,0 |-8608 | |
| |жылдық құны | | | | | ... ... ... | % |14,7 |14,3 |-0,4 | ... ... ... орт. ... |20360,5 |22452,2 |2091,7 |110 |
| ... құны | | | | | ... |Қор ... | тг |2,8 |3,6 |0,8 |128,6 ... |Қор сиымдылығы | тг |0,35 |0,27 |-0,08 | ... ... ... ... |12,2 |9,1 |-3,1 | ... ... соммасы |Мың,тг |1831,2 |1656,3 |-174,9 | ... ... ... ... ... ... ... алынатын табыс болып табылады. Ол қаржы – ... ... ... ... қосымша құн салығы, акциздер және т.с.с. салықтар
мен ... ... ... қайтарылған тауарлардың құны, сату
шегерімдері ... ... ... ... ... ... ... табыс көлемін 7097,7
мың теңгеге арттырғаны көрсетілген. ... ... ... ... 2004
жылы 34659,4 мың теңгені құраса, 2005 жылы бұл ... 41757,1 ... ... тұр. Яғни 120,5 ... ... өткізуден түскен табыс нақты
құрап тұр.
Табыстылықтың екінші абсолютті көрсеткіші – ... ... Ол ... ... нәтижесін білдіреді және негізгі қызмет нәтижесінде
өнімді өткізуден түскен табыс пен ... ... ... ... ... айырма ретінде анықталады.
Жалпы табысқа әсер ететін маңызды фактор өндірістік өзіндік құн,
сондықтан оның төмендеуі оның көлеміне көп әсерін ... ... ... өсуі ... жоғары қарқынмен өседі.
Бағаның өсуі өзінше ... ... ... ... Егер ... ... өсуі мен ... өнімнің техника-экономикалық парметірлердің
және тұтынушылық қасиетінің жақсаруымен ... ... онда ол ... факторлардың жалпы табысқа әсерін ... үшін ... ... ... ... есептің мәліметтері бойынша кестені
талдау керек.
Жалпы табыстың 2004 жылы ... 18113,2 мың ... 2005 ... мың ... яғни ... табыс көлемі 3945,4 мың теңгеге өскен.
Бұл ауытқуға келесі факторлар әсер етті:
1) өткізілген өнімнің өндірістік өзіндік құны;
2) өнім бірлігінің ... ... ... ... ... өнім құрамындағы құрылымдық өзгерістер;
Табыстылықтың келесі абсолютті көрсеткіші – негізгі ... ... ... Ол ... ... нәтижені білдіреді және
жалпы табыс пен ... ... ... ... ... мына формула
бойынша анықталады:
Д = Д – Р ... Д - ... ... ... ... ... ... кезең шығындары;
Жалпы табыс көлемі қаншалықты көп және ... ... ... ... кірмейтін тұрақты шығындары білдіретін кезең
шығындары қаншалықты аз болса, негізгі қызметтен алынатын ... ... ... 2004ж. ... ... ... ... 13364,3 мың теңгені
құраса, 2005 жылы бұл көрсеткіш 12424,3 мың теңгені құрады. Осыдан ... ... ... табыс керісінше төмендегені байқалады. Ол -94 мың
теңгені құрайды.
Таза табыс ... ... ... ... Таза ... =13516,9 – 4055,07
2005. Таза табыс(8711,7) =12445,3 – 3733,6
Ауытқу =2005-2004; 8711,8-9461,8=-750,1мың ... яғни ... ... ... ... ... ... таза табыс -750,1 мың
теңгеге кеміді.
өнім рентабельділігі=-14,7% көрсетіп тұр, яғни таза табыстың
кемуіне ... ... = -6,4% ... ... =-3,3 % ... ... саны 2004ж. 43 адам болса, 2005ж. Олардың саны 37
адам болды. Яғни кәсіпорында адам саны 6-ға ... саны 1 ... ... ... ... өнімділігі 3225,7 мың теңгеге өсті. Ал бір жұмысшының
еңбек өнімділігі 246 мың теңгеге артқан. Осыған ... ... қоры 190,7 мың ... ... ... ... қоры 452,1 ... құрайды.
1 жұмыскердің орташа еңбекақы қоры 2960 теңгеге өскен;
1 жұмысшының орташа еңбекақы қоры 1680,4 теңгеге өскен;
Амортизация нормасы - 0,4 % - ға ... ... ... жылдық құны – 8608 мың теңгені құрады.
Ал айналым құралдарының орташа жылдық құны 2091,7 мың ... ... ... 0,8 ... құрады.
Қор сиымдылығы - 0,08 теңгені құрады.
Қормен қарулану – 3,1 мың ... ... ... – 174,9 мың ... ... АҚ “АЗТМ” еңбекақы төлеуді ұйымдастыруды талдау
Еңбекақыға кететін қаражаттарды бұлайша жұмсау керек, өнімділіктің өсу
қарқыны еңбектің өсу ... ... ... Тек осындай жағдайларда
өнімділікті кеңейтудің жағдайлары туады.
Осыған байланысты еңбекақыға ... ... ... ... ... ие. ... ... жалақыны (еңбекақы) жұмсау қорына жүйелік
тексерістерді іске асыру жөн, өнімнің ... ... ... мен
өнімділікті өсіру арқасында қаражаттарды үнемдеу мүмкіндіктерін ... ... қоры ... ҚР ... ... ... ... ұсталымдарын, еңбекақыны ғана талдамай, сонымен
қатар әлеуметтік қорғау мен таза ... ... ... ... ... ... жіберілген, қаражаттарды жұмсау ... 1-ші ... ... да ... ... қорлардың құрамында ерекше
салмақты, жалақыны төлеу қоры алады, өнімнің өзіндік құнын қоса алғанда.
Өнімнің өзіндік ... қоса ... ... ... ... қорына кірісе отырып, біріншіден, абсолюттік және ... ... ... ... ... ... керек.
Абсолюттік ауытқу (ЕТҚабс) нақты ... ... ... ... негізінде жоспарлы (ЕТҚжос) жалақыны төлеу және толық
кәсіпорын негізінде анықталады, ... ... мен ... 500=+965 мың ... ... жайт, абсалюттік ауытқу еңбекақы қорын қолдануды
мүлдем сипаттамайды, өйткені бұл көрсеткіш. Яғни ... ... ... ... бойынша анықталмайды.
Салыстырмалы ауытқу бұл нақты ... ... ... ... қордың арасындағы айырмашылық, өнімді өндіруге байланысты жоспарды
орындауға түзетілген. ... ... ... ... ... ... ... (16 440 теңге / 16 023). Бірақ ескеретін жайт, еңбекақыны төлеу қорының
ауыспалы бөлігі ғана түзетіледі және ... ... ... ... байланысты. Бұған кіретіндер, келісімді жұмысшылардың төлемдері,
жұмышылардың премиялары және басқару персоналының өнімділік көрсеткіштеріне
және демалыс соммасы, ... ... сай ... ... 2005ж. “АЗТМ” АҚ да еңбекақы қорын талдау.
| ... ... |
| ... түрі ... ... |Ауытқу |
|1. еңбекақыны төлеу қоры |20500 |21465 |+965 ... ... ... ... |10630 |11180 |+550 ... тарифтік ставка және оклад |6580 |6349 |-231 ... ... ... үшін төлемдер |1400 |1545 |+145 ... ... үшін ... ... |500 |520 |+20 ... жұмыстар үшін қосымша төлемдер, | | | ... ... ... ... |- |80 |+80 ... күделікті және қосымша демалыс | | | ... |1390 |1491 |+101 ... ... ... ... | | | ... балаларын тамақтандыратын | | | ... ... |- |- |- ... орта ... ... ... |- |- |- ... тоқталым (простой) төлемдері |- |300 |+300 ... ... ... ... |- |- |- ... Таза табыс төлемдері |5860 |6145 |+285 ... ... ... ... ... | | ... төлемдер |1800 |1850 |+50 ... ... |700 |720 |+20 ... зейнеткерлерге төлемдер |30 |45 |+15 ... ... ала ... ... |- |- |- ... ... ... және | | | ... төлемдер |150 |150 |- ... ... ... салуға | | | ... ... |600 |600 |- ... демалыстарға және емделуге төленетін | | | ... |220 |250 |+30 ... ... және ... ... |2360 |2530 |+170 |
|төлемдер | | | ... ... ... ... |940 |1100 |+160 ... бала ... жан ұяларға | | | ... |150 |160 |+10 ... ... ... істей алмауға жәрдемақы| | | ... ... ... ақы |540 |740 |+200 |
| |250 |200 |-50 ... ... ... ... |27300 |28710 |+1410 ... соммадағы үлесі, % | | | ... ... қоры |75,0 |74,8 |-0,2 ... ... төлем |21,5 |21,4 |-0,1 ... ... ... ... |3,5 |3,8 |+0,3 |
| ... АҚ “АЗТМ” көрсеткіштері негізінде құралған ... ... өсуі ... төмендеуі кезінде күнделікті жалақы
деңгейі өзгермеді (тарифтік ставка бойынша жұмысшылардың ... ... ... ақысы, қосымша төлемдердің барлық түрі, ... ... ... ... ... және ... ... 2 кестеде көрсетілген.
2 кесте – АҚ “АЗТМ” да ... қоры ... ... ... еркін
көрсеткіштер 2005ж.
| ... түрі ... ... мың ... |
| ... ... |ауытқу |
|1.Жұмысшылардың еңбекақысының ауыспалы |12030 |12725 |+695 ... |10630 |11180 |+550 ... ... ... бойынша |1400 |1545 |+145 ... ... ... сыйақы | | | ... ... ... | | | ... |3272 |3709 |+437 ... ... ставка бойынша уақытылы | | | ... |2772 |2809 |+37 ... ... ... |500 |900 |+400 ... ... жұмыс уақыты |- |80 |+80 ... ... ... |500 |520 |+20 ... ... ... ... |300 |+300 ... ... ... демалыссыз |15302 |16434 |+1132 ... | | | ... ... ... |1390 |1491 |+101 ... ... ... қатыстылар| | | ... ... ... |1090 |1155 |+65 |
| |300 |336 |+36 ... ... ... |3808 |3540 |-268 ... ... төлеудің ортақ қоры |20500 |21465 |+96 ... ... | | | ... бөлім (п.1+п.4.1) |13120 |13880 |+760 ... ... ... |7380 |7585 |+205 ... ... ... ортақ салмақ,%: | | | ... ... |64,0 |64,66 |+0,66 ... бөлімде |36,0 |35,34 |-0,66 ... АҚ ... нің ... көрсеткіштері негізінде құралған |
Осы кестенің көрсеткіштері ... ... қоры мен ... ... ... ауыспалы ауытқуды анықтау:
∆ЕТҚауыс=ЕТҚн – ЕТҚөзг=ЕТҚн-(ЕТҚжос.ауыс×Кжор+ЕТҚжос.тұр),
∆ЕТҚауыс=21465-(13120*1,026+7380)=+624 мың теңге,
Мұндағы, ∆ЕТҚауыс – ... қоры ... ... ... – нақты еңбекақы қоры,
ЕТҚөзг – жоспарлы жалақы қоры, өнімді өндіру бойынша түзетілген коэффицент,
ЕТҚжос.аус және ЕТҚжос.тұр – жоспарлы еңбекақының ... және ... - өнім ... ... жоспарды орындау коэффиценті.
Еңбекақы қоры бойынша абсолюттік ауытқуты есептеген кезде қолданып
көру коэффицентін пайдаланып көруге болады (Кқк), жалпы ... ... ... дәрежесін көрсетеді. Шығарылған өнімнің жоспарды
орындаудан асыруына ... ... ... ... ... үлес ... ... екендігін көрсетеді(∆ӨШ%).
ЕТҚауыс=ЕТҚн - ЕТҚөзг=
∆ЕТҚн – ЕТҚжос*(100+∆ӨШ%*Кқк) / 100=
=21465 – ... мың ... ... АҚ АЗТМ да ... ... ... салыстырмалы
үнемдемеуліктің 624 мың теңге көлемінде екендігін көрсетеді.
Еңбекақы қорының ауыспалы және абсолютті факторларына ... ... ... ... ... өнімнің өндірілуіне байланысты
(VBП), оның құрылымы (УДi), салмақтық еңбек сиымдылық (УТЕi) және орташа
сағаттық еңбекақы ... (ОТi) ( 1 ... ...... ... ... ... жүйелік схемасы
Еңбекақы қорының ауыспалы және ... ... ... ... ... үшін келесілерді қолданамыз, жылдық қортынды
көрсеткіштер және ... ... ... ,мың ... ... ... ... ... ... 3120 ... ... жоспар негізінде өнім ... ... ... ... есептеу ... ... ... өнім ... ... көлеміне ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... (3 ... кәсіпорында ауыспалы еңбекақыны
төлеуде артықшылықтар (перерасход) бар ... ... Оның ... ... жұмысшылардың еңбек өнімділігінің артуы еңбекақы төлеуден
кем болуында. Еңбекақының көптеп төленуі ... ... ... кесте – Еңбекақы қоры деңгейіне әсер ететіе факторлардың есептелінуі, ... ... ... абс. | ... |
|өнімді өндіру көлемі |+341 |- ... ... ... |+339 |+339 ... ... | | ... |-1100 |-1100 ... ... деңгейі |+1180 |+1180 |
| ... |+760 |+419 ... көп ... негізгі себебі уақыттық жұмысшылардың
санының көп болуына байланысты. Орта сағаттық өсу ... ... ... ... деңгейіне байланысты болды.
Басқару персоналының еңбекақы қоры ортажылдық жалақы мен санына
байланысты да өзгереді. Бұл кәсіпорында 40 тан 37 ... ... ... ... ... ... салдарынан жалақы қоры шартында 285,6
мың теңге төмендеді:
∆ЕТҚчр=(ЧР – ЧРжос) * ГЗПжос =(37-40)*95,2= -285,6мың ... ... ... байланысты олардың жалақылары
17,6 мың теңгеге өсті:
∆ЕТҚжеқ=ЧРн*(ЖЕҚн – ЖЕҚнақ) =37*(95,675 – 95,2)=+17,6мың теңге
Қорытынды -268,0 мың ... және әр ... ... ... категориялар
және профессиясы бойынша қарастырамыз. Ескеретін нәрсе, әр ... ... оның ... ... ... ... істеген сағатына
және сменасына байланысты:
ЖЕҚ=Д*П*ЧЖТ
Осы факторлардың орташа жылдық жалақы деңгейіне әсер етуі ... ... ... ... (4 ... ... орташа жылдық жалақының жоғарлауы орташа сағаттық
жоғарлауға байланысты, бұның өзі ... ... ... ... ... және жұмыстың разряды мен тарифтік ... ... ... ... ... мен сый ... байланысты.
Осылардың негізінде талдау жүргізе отырып еңбекті көп ... ... ... ... ... жұмыс стажына байланысты қосымша
төлемдерді тексеру, кәсіпорын тұрып ... және ... ... ... ... ... орташа жалақылары олардың (жыл, ай,
күн, сағат) индексімен сипатталады, орташа ... ... ... ... ... қатынасымен анықталады:
Iсз=СЗн/СЗжос=106,4/102,5=1,038
4 кесте. 2005ж. ААҚ АЗТМ да еңбекақыны талдау.
|Қызметкерлер |Бір жұмысшының ... ... ... ... |
|категориялары |істеген күндері |орташа сменалық |мың тг |
| | ... | |
| ... ... ... ... |жоспар |нақты |
|Келісімді | | | | | | ... |220 |210 |7,95 |7,8 |58,6 |64,10 ... | | | | | | ... |220 |210 |7,95 |7,8 |49,53 |51,97 ... т.б. | | | | | | ... |Орташа жылдық |Жұмысшының ... ... ... ... ... , мың ... ... мың теңге |
| ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... ... ... ... ... ... бірге |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |ұзақтығы |жалақы |
| | | | ... | | ... | | | | | | ... |102500 |105000 |+2500 |-4659 |-1846 |+9005 ... | | | | | | ... |86625 |85121 |-1504 |-3938 |- 1560 |+3994 ... ... ... де ... ... “АЗТМ” да еңбек өнімділігі ... ... ... (КОП) озу ... ... =Iгв/Iсз=1,04/1,038=1,00192678227
Үнемдеу(-Э) және үнемдемеу(+Э) еңбекақы қорын сонымен қатар еңбек
өнімділігі мен оның ... ... ... арқылы көрсетуге болады:
Э=ЕТҚн (Iсз-Iгг)/Iсс)=21465*((1,038-1,04)/1,38)=-41,4 мың теңге
Біздің кезекте еңбек өнімділігінің өсуі мен еңбекақы мен салыстырғанда
жалақы ... 41,4 мың ... ... ... ... ... ... орташа өсу индексінде тексеріс кезеңінде
тұтынуға кетен ... мен ... ... ... 2005 жылы ... ... ... – 106,4 мың теңге, ... – 76 мың ... осы ... ... ... 1,5:
Iзз=106,4/76*1,5=0,993
Осыдан қарап, жұмысшылардың нақты жалақылары көбейген жоқ, керісінше
2005 жылы 6,7 % кеміді.
3. ... ... ... еңбек ақыны ұйымдастыруды жетілдіру жолдары
3.1 АҚ “АЗТМ”да еңбекақыны ұйымдастыруды жетілдіру шаралары
Ең алдымен бұл жерде ... бір ... ... үшін ... ... ... шығару керек. Ол модельге өндіріс тиімділігін
қамтамасыз ету үшін ... бір ... ... жұмысшының бойында болу
керек қасиеттер, білімдер және дағдылар ... кіру ... Бұл ... ... әр ... болу керек, яғни сол лауазымға сәйкес келу керек.
Осындай модельді шығару жұмысшылардың бойындағы қасиеттердің көбеюіне
әкеледі және ... ... және ... ... ... ... ... мынадай критерийлер кіруі мүмкін: /4/.
• жұмысқа және өндіріске бейімделуі;
... ... ... ... ... тәртібін сақтау;
• құрылғыларға дұрыс қатынасу;
• әріптестік;
• сенімділік;
• жауапкершілік;
• денсаулық;
• бастамашылдық;
• ұқыптылық;
• жұмысты жақсы білу;
• жұмыс сапасы;
• орындалған жұмыс ... ... ... ... ... ... кез келген тапсырмаға кірісуге дайындығы;
• тапқырлық;
• өте жақсы ... ... ... ... ... қызметкерлердің жұмыс нәтижесін бағалауға көп көңіл
бөлу керек.Себебі, жұмыс нәтижесін бағалау ... ... ... ... Ал жалақы жұмыс істеудің ең басты мақсаты болып
табылады. Сондықтан еңбек нәтижелілігін ... ... да ... ... ... ... көп шығынды қажет етпеу ... және ... ... мен ... ... ... ... жұмысының нәтижесін бағалаудың объективтілігін
қамтамасыз ету үшін тәжірибеде ЭЕМ-ны қолдану керек. Яғни ол ... ... ... ... тұру керек және сәйкес критерийлер
бойынша белгіленіп отыру керек. Мысалы, Кекілбаев Алмас жұмысқа ... ... ... рет ... ... рет жұмысты уақытысында орындап үлгермеді
т.б. ескере отырып және сонымен қатар сыйақы беру коэффициентін анықтаудағы
жағдайларды ескере отырып жалақысынан алып ... ... ... ... ... қатар осы жұмысшы егер жұмыстан тыс уақытта ... ... ... жұмысты орындаса немесе есеп беруді мерзімінен ... ... оны да ... ... алып ... ... ескерілсе,
бұл жұмыс нәтижесін бағалаудың объективтілігін ... етіп ... ... қатар қызметкерді еңбек өнімділігін арттыруға
ынталандырады.
Менің ойымша бұл әдіс ... ... ... ... ... егер кадрлар бөлімінде қызметкерлер мен жұмысшылардың
еңбек нәтижелілігін бағалап отыруға арналған адамдар тобы болса, ... ... ... ... ... және ол ... жеке ... сәйкесінше бағалау объективті болмай қалады. Ал ЭЕМ арқылы бағалау
жүйесін енгізсе, оны сатып ... және ... ... ғана ... ... ... оқу ... қарап отырсақ, оларда
аттестацияны 3-5 ... бір рет ... тұру ... деп ... 3-5 ... бір рет қана жүргізбей, оны жиірек ... ... тұру ... ... мен ... ... ... аттестациялау
жүйесін қолдансақ, онда бағалау тұрақты түрде жүргізіліп тұрады.
Егер аттестациялау жиілігі өзгерсе, мысалға жылына 1 рет немесе 2 ... ... ... онда ... ... ... әсер ... Персоналды басқару құралы ретінде пайдалануға
болады. Сонымен қатар аттестацияның нәтижелері мен ... ... ... ... өсу) ... және ... нәтижелері мен оны
төлеу арасындағы тығыз байланысты қамтамасыз ... тағы бір айта ... ... ... ... эксперттік
бағалаудың белгісіздігін (анонимность) қамтамсыз ету керек деп ... ... ... мен ... ... ... ... және
сақтау мүмкіндігі көп болады.
Бірақ менің ойымша, керісінше ... ... ... және ... ... ... ету ... Себебі бұл басқа
жұмыскерлерді ынталандыру құралы болып табылады.
Еңбекті ынталандыру тиімділігін жоғарылату ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесінің негізінде
Франция кәсіпорындарында қолданылатын еңбекақы төлеу жүйесін атап өтуге
болады. Француз еңбек ... ... ... үшін оптималды
жағдайлар жасау мақсатымен еңбекақы төлеу жүйесін тұрақты түрде жетілдіріп
отыруға тырысады. Ұзақ уақыт бойы бұл ... ең ... ... ... ... ... ... келеді деп саналды. Бірақ соңғы
онжылдықтың ішінде тіпті орындаушы ... ... ... жеке ... қосымша есептеумен бірге мерзімдік еңбекақы төлеуге көшуде
айтарлықтай оң ... қол ... ... жеке ... ... ... жетілдіру, сонымен қатар ... ... ... жеке ... ... ... қолдану арқылы қол жеткізілді.
Қазіргі кезде Францияда ... ... ең көп ... ... болып
табылады. Бірақ бұл еңбек нәтижелері үшін өтемақы туралы мәселеде ... ... ... ... ... ... оны ... жүргізіліп жатыр, яғни өнімділік пен оны төлеу ... ... бар. ... ... ... ... ... сандық
нәтижелерін ғана емес, сонымен қатар, жұмыс орнындағы ... ... да ... ... да ... ... шарт бар екендігін айта кету керек,
онда кәсіпорында еңбекті және жалақыны ... ... ... ... ... ... қызметкерлері мен жұмыс берушінің
барлық құқықтары мен ... ... Бұл АҚ ... ... ... ... оң ... болып табылады, себебі коллективтік
келісім шарт жұмыс берушілер мен жалданған ... ... ... болып табылады.
Қазіргі кезде АҚ “АЗТМ” да ... ... екі ... ... ... және ... ... нарық жағдайында және еңбекақы
төлеудің басқа жүйелерін ... ... ... ... отырып
қызметкерлер үшін де, жұмысшылар үшін де еңбекақы төлеудің тарифсіз жүйесін
ұсынуға болатын еді. ... ... ... ... ... ... ... деңгейі жұмыстың коллективтік
нәтижелері ... ... ... ... ... ... (бұл жерде тарифсіз ... ... ... ... класына жатады);
• Әрбір қызметкерге оның квалификациялық деңгейін кешенді
сипаттайтын, осы ... ... ... қызметкердің
немесе қызметкерлер тобының алдындағы еңбектік іс-әрекетінің
деректері бойынша жалпы ... ... ... үлесін
анықтайтын тұрақты (салыстырмалы түрде тұрақты) коэффициенттер
тағайындайды.
Тарифсіз ... әр ... жеке ... ... ... тапқан жалақысының қорындағы оның үлесін көрсетеді.
Кәсіпорында еңбек өнімділігін арттыру үшін ... ... ... ... Бірақ пайдаға қатысу рационализаторлық үшін
сыйақы, еңбек тәжірибесі үшін қосымша төлем, ... ... ... ... жеңілдікпен тамақтану және т.б. сияқты ... ... ... ... және көпшілік жағдайда олар кәсіпорында
қарастырылмайды, себебі қосымша ... ... ... ... ... элементтер еңбек өнімділігіне тек жанама түрде әсер етеді,
және қажетті мотивация ретінде қарастырылмайды, себебі ... ... ... ... атап ... таза ... ... жоғарылауына елеулі әсер етпейді. Кәсіпорынның басшылары
жұмыссыздықтың жоғары деңгейімен қолдана отырып ұсынылған ... ... ... ... ... ... ... асыру үшін кәсіпорынның өзінің тиімділігін жоғарылату керек.
Кәсіпорынның тиімділігн ... ... деп оны ... ... өсу ... салыстырғанда өндіріс нәтижесінің өсуінің
жоғарырақ темпін қамтамасыз ететін қозғалыс ... ... ... оның өндіріс тиімділігіне үлкен
әсер етеді, және де ... ... ... кәсіпорында материалдармен,
шикізаттармен, энергиямен, іріктеуші бұйымдармен, аспаптармен, құралдармен,
құрылғылармен, ... ... яғни ... ... ... қажетті
барлық заттармен қамтамасыз ету бойынша байланыстар ойнайды.
Шығарылған өнімнің жоғары ... ... қалу үшін ... мен ... ... ... тұрақты түрде бақылап отыру
керек.
АҚ “АЗТМ” да ... ... ... ету үшін ... ... рационалды болады:
1. Кәсіпорынның техникалық деңгейін жоғарылату. Бұл топқа келесі
шаралар жатады: қолданылатын техника мен өндіріс технологиясын жетілдіру,
пайдаланылған шикізат, материал ... ... өнім ... ... ... ... жоғарылату арқылы тек қана материалдық
шығындардың ... ғана ... ... ... өнім ... еңбек
сыйымдылығының азаюын қамтамасыз етеді, яғни өнімнің бір бірлігіне кететін
жалақы шығыны азаяды. Егер ... ... ... ... ... ... ал өзінің квалификациясының жоғарылауы есебінен өсіретін
болса, онда ... ... және ... ... ... еңбек өнімділігімен бірдей пропорцияда ... ... өсуі өнім ... ... ал өнім шығарылымымен бірге
кәсіпорынның пайдасы көбейеді.
1. Өндірісті және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру. Бұл ... ... ... ... ... оның ... ... көрсетілуін жақсарту, еңбекті ұйымдастыруды жақсарту,
өндірісті басқаруды жетілдіру, негізгі қорларды пайдалануды жақсарту,
материалдық-техникалық қамтамасыз етуді және ... ... ... ... ... ... Негізгі құралдарды пайдалануды ... ... ... ... ең ... календарлық кезеңнің ішінде
құрылғының жұмыс уақытын жоғарылатуға тәуелді, ол құрылғыға ... ... ... және ... ... жүргізумен, тиісті
технологиялық тәртіпті сақтаумен ... ... мен ... қуаттылығының сәйкес келмеуін жою жолымен жүзеге асырылады.
3. Өндірілетін өнімнің көлемі мен құрылымын ... ... ... ... ... шығындардың және ... ... ... ... ... өнімнің құрылымының
өзгеруімен және оның сапасын жоғарылатумен ... ... ... ... ... ... ... дұрыс ұйымдастыру тауарлық өнімді өткізу
процесінде алынатын пайдаға ... әсер ... ... ... ... беру ... ... күтілетін әсер береді.
АҚ АЗТМ да мынадай міндеттер тұр: сапалы өнім ... ... ... және дұрысырақ пайдалану, негізгі құралдар мен
өндірістік қуаттардың ... ... ... техникалық
деңгейін жоғарылату және, әрине өз өнімін ары қарай өткізу.
Кәсіпорынның жұмысының ... ... ... және талдау жыл
сайын оның технико-экономикалық және ... ... ... ... АҚ АЗТМ да нарықтық экономика жағдайында қызмет етіп
тұр және оның ары қарай дамуға барлық алғышартары бар деп ... ... ... ... ... тәжірибесі
Қазіргі өмірде қызмет ететін еңбекақы төлеу жүйесін дәстүрлі
және жаңашыл деп ... ... ... ... ... ... ... ережелері қызмет етеді.
Дәстүрлі деп аталатын жүйелер келесі ... ... ... тіркелген инфляцияның өсуіне тәуелді. Ол минималды жалақыны
жоғарлатудың және мемлекттік және жеке кәсіпорындарда жалақының ... ... ... ... ... ... етеді.
Сондай жүйелерде еңбекақы төлеу деңгейі еңбек келісім шартына ... ... ... ... ... ... қызметкердің жұмыс орны
немесе лауазымы толық суреттелу керек, жалақының есептеуге негіз болып
табылатын сәйкес ... ... ... ... ... ... тарифтік мөлшерлеменің жоғарылатуына әсер ететін бір қатар
факторлар бар. Ең алдымен,- бұл ... ... ... ... үшін
үстемелер коллективтік келісім шартта айтылу керек, тәжірибе үшін ... ... ... ... көп жыл істеген жұмыс үшін сыйақы беру
ережесі бекітілу ... ... ... ... ... ... ... сипатқа ие болу
керек, ал ынталандыру әдістері шектелген уақытта болу керек: бірнеше ... 3 жыл. Жеке ... ... ... ... ... сияқты
параметрлер ескерілу керек. Жұмыс беруші үшін жалақыны икемдірек есептеуге
мүмкіндік туады, себебі жалақының ... ... ... ... ол
еңбек нәтижелеріне, алдын ала қойылған мақсаттарға, жек және коллективті
өнімділік көрсеткіштеріне тәуелді болып табылады. Жалақының айнымалы ... қана ... ... ... ... етілетін шығарылымды емес, сонымен
қатар сол ... ... ... да ... ... Бұл ... алдын ала анықталған бөлігі шегінде икемді болып табылады,
қызметкер қызмет барысында ... ... бұл ... өсіп отырады.
Еңбекақы төлеудің жекешелендірілген түрі тарифтік тор келісім шарты
бойынша алынатын жалақының заңды және ... ... ... сәйкес келуін тексерудің негізі ретінде ғана қызмет ету ... ... ... ... жүйесі тиімді емес болады, егер
бастықтар өздерінің тікелей бағынушыларымен тұрақты әңгімелесулер жүргізіп,
бірге ... ... мен ... ... ... ... олардың жұмысын қалай бағалайтынын ғана емес, сонымен қатар
олардың тікелей бастықтары олардан не күтетінін білу керек.
Еңбекақы төлеудің ең жаңа ... ... ... ... ... ... – еңбекақының шамасын бекіту процесінде дәстүрлі
тәсілдің инерциясының алдын алуға ... ... ... ... ... жұмыс орны нормативті бағалау базасында қалыптасады. Бірақ өндіріс
пен ... ... ... ... ... ... ... кезде елеулі икемділікті талап етеді. Бүгінгі ... ... яғни ... оның ... ... ... шегінде кез келген жұмысты орындауға потенциалдық мүмкіндігі
туралы мәселе тұр. ... ... ... бұл ... жалақыға әр
түрлі жеке үстеме ретінде өзінің материалдық көрінісін табады, ... ... үшін ... бар. Себебі индекстелетін жалақыға қарағанда, ол
жөнделетін ... ие, яғни ... ... ... жоғарғы дәрежеде
сақтап қалуға мүмкіндігі бар.
Екінші қағида – еңбекақы жұмыс ... ... ... жеке
қасиеттеріне тәуелді. Менеджмент теориясында жұмыс орны қызметкерге, оның
мүмкіндіктеріне бейімделу керек деген ұғым ... ... ... ... керек. Сондықтан Тейлор бойынша берілген жұмыс ... ... ... өлщеуге негізделген еңбекті ұйымдастыру кезінде
нормалау тәжірибесі қызметкердің жеке біліктілігінен қалып қалады. ... ... ... ... болу ... Еңбекақыны қалыптастыру үшін
адамның білімін және потенциалдық мүмкіндіктерін бағалау негіз болады, және
бұл жалақының сыртқы бөлігіне ғана емес, ... ... ... жалақыға да
тән.
Үшінші қағида – шамадан тыс жекелеудің алдын алуға ... ... ... ... ... қолданғанда қызметкерлер арасында
бәсекелестік және дұшпандылық атмосферасын қалыптастыру ... ... ... ... ... дамуы болашақта жұмыс тиімділігіне кері
әсер етуі және кәсіпорынның алдында тұрған ортақ мақсаттарға қол жеткізуге
кедергі ... ... ... ... ... материалдық
ынталандырудың коллективті формаларын қолдау керек.
Швецияда қызметтің жалпы ... ... ... ... ... кесімді ақы төлеудің дәстүрлі форамалары өзінің ... ... топ ... ... ... ... қолдау
мен сыйақы беру жүйесіне күш салынады.
Германияда еңбекті ұйымдастырудың икемді ... ... ... ... үшін және ... ... ... үшін марапаттауға көп көңіл бөледі. Сәйкесінше жалақы құрылымында
психологиялық шиеленісу және жұмысты ... ... оның ... үшін,
құрылғының қызмет етуін қамтамасыз ету үшін жауапкершілік сияқты факторлар
ескерілу керек.
Францияда ... ... бас ... және ... ... ... және жеке ... ескеру арқылы
жалақыны реттеу қағидасына көшті. Бұл ... ... ... әлі ... ... Коллективтік қызығушылық базасында ... ... ... нәтижелерімен тікелей байланыстыру қарастырылады.
Практикалық аспап болып қызығушылық туралы коллективтік келісім шарттар
табылады. Ынталандырушы ... ... ... ... кейбір кәсіпорындар
келісім шартты жүзеге асырылуы керек нақты мақсаттар тізімімен ... ... (ірі және ... ... ... қызметіне
қатысудың негізгі түрлері: фирмадағы барлық жұмысшылар үшін пайдаға қатысу
- 22%, акцияны ... сату - 30%, ... ... ... -
28%.
АҚШ-тың ірі және орташа жеке фирмаларындағы табысқа қатысу жүйесі
бойынша қызметкерлердің табысын ... ... ... ... (13%) ... ... төлем жүйесінің қатысушылары, онда
бөлінген ... ... ... ... зейнетақыға шығар
алдында немесе шартта ... ... бір ... ... ... берілу
шартымен салынады; қызметкерлердің 1%-ы қолма-қол төлеу ... ... ... ... ... пайда төленеді; қызметкерлердің 2% -ы ... ... ... ... ... ... дамыту) ынталандыру
келесілерге бағытталған:
1. жалдау бойынша кадрларды тарту және таңдау;
2. ... ... ... ... ... ... бекіту;
4. кәсіпорындарда сәйкес ұйымдастырушылық-техникалық және әлеуметтік-
экономикалық еңбек жағдайларын ... ... ... ... ... ... ... дамыту механизмі еңбекақы төлеудің, қосымша төлемдердің және
үстемелердің нақты жүйелерінде жүзеге асырылады. ... ... ... табысының қосымша мөлшерлемесі үлкен рол ойнайды.
1) Кәсіпорынға қызметкерлерді ... ... ... үшін ... ... ... ... жалақының алғашқы мөлшерлемесін
қарастырады. ... ... үшін ... ... ... ... оның ... қызметкердің кәсіби-квалификациялық деңгейінің
өсуінкөрсететін базалық жалақысының өсуімен, жас пен ... ... ... ... отырады.
2) Шет елдерде аттестациялаудың әртүрлі әдістері кең қолданылады. Ең
танымалы әдіс – ... ... ... Бұл ... ... ... және ... бірдей қызметкерлер өздерінің
қабілеттіліктерінің, тәжірибесінің, мақсаттарының арқасында әртүрлі
нәтижелерге қол ... ... ... ... ... ... жылжу туралы, жалақының өсуі (төмендеуі), кәсіби
дайындыққа (қайта дайындыққа), контракт ... ... ... ... ... ... шешімдерді қабылдау үшін пайдаланылады.
Қызметкерлердің іскерлік, жеке қасиеттерін бағалау фирма ішіндегі еңбек
нарығында олардың бәсеке қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... ... жалақының, әлеуметтік төлемдердің
фирма акцияларына дивидендтердің және т.б. қызмет етіп ... ... ... ... ... ... ... ең қызық тәжірибесі Жапонияда, онда ... ... ... ... ... ... ... қызметін аяқтап жатқандардың мөлшерлемесіне қарағанда 3,5-
4 есе аз. ... ... ... ... ... ... жалақысының автоматты түрде көтерілуін қарастырады. Бірақ
соңғы ... бұл жүйе ... үшін ... толықтырылатын
болды. Жалақының құрамында «өмір үшін үстемелер» де бар, ... ... ... қанағаттандыру үшін
тұрғындылық, ... және т.с.с ... ... ... ... ... ... қызметкердің тарифтік табысының 9-
10% құрайды, ал табыстың жалпы сомасында бұл елеулі емес шама.
Сонда да ... ... ... ... жұмыс берушінің көңілінен кетпейтін сияқты әсер пайда
болады. ... ... мен ... ... ... ... ... төлемдлер, жеңілдіктер және
қызметтер бар. Олар ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге қосымша беріледі. Оның
құрамында ... ... ... ... қамтамасыз ету жатады,
бұрынғы демалыс жәрдемақының резервтік қорлары қазір солай
аталады. Қазір ... ... ... ... қор бар. Бұл ... ... ... ол фирмаларға кадрларды бекітуге қосымша стимул
береді.
Францияда кадрларды бекіту жұмыс тәжірибесі ... ... ... ... ... ... шығындарына жәрдемақылар арқылы, егер жұмыс ... алыс ... ... ... ... ... үшін
сыйақылар арқылы жүзеге асырылады.
АҚШ және Батыс Еуропа елдерінде ... ... ... ... ... мен жеңілдіктер пайдаланылады. ... ету ... ... ... ... және кәсіпкерлердің
зейнетақы қорына салынған салымдарымен ... ... ... ... ... мен ... басқа түрлері
еңбек тәжірибесімен байланысты емес, ... олар ... ... ... ... ... қатысу жүйесі де көмектеседі, оның
міндеті қызметкерлерді фирма ... ... ғана ... ... ... әлеуметтік-психологиялық климатты жақсарту.
2) Кәсіпорындарда ұйымдастырушылық-техникалық жағдайдың ... ... ... және ... ... ... ... жағдайын жақартуда көрінеді. Бұл басқа да тең
жағдайларда кадрларды тартуға және бекітуге ... ... ... еңбек
өнімділігінң өсуіне, өнім сапасын жоғарылатуға, жұмыс уақытын
жоғалтуды азайтуға әкеледі. Бұл шарттарға еңбекті нормалау мен
ұйымдастыру да ...... ... ... ... ... және ... оның көлемі мен
дифференциациясына әсер ... ... ... – бұл оны материалдық және моралдық ... ... ... маңызды ролді окладтар ... ... және ... ... ... ... ... жалақы мөлшерлемесін автоматты түрде
жоғарылату, еңбекті бағалау нәтижесі бойынша мөлшерлемелердің
өзгеруі. Бұл жекелеген ... мен ... ... ... ... береді.
3) Квалификациялық деңгейді үзіліссіз жоғарылатуды ынталандыру
білім үшін, квалификация үшін, ... ... ... төлемақыны қолданумен жүзеге асады. Білім үшін төлеудің
мәні ... оның ... ... ... ... үшін ... ... қатар белгілі бір білім сомасы болғандықтан
орындай алу ... де ... ... ... ... тез ... жаңа өнімді шығаруға ауысу
және т.б. жағдайларда ... ... үшін ... жүйесі
АҚШ-та пайда болы, ал оның кең ... ... ... ... ... ... бірге жүрді. Бұл жүйенің мәні еңбекақы көлемі тек
қана орындалатын жұмыстың күрделілігіне ... ... ... ... ... ... ... алатын
мамандықтар жиыныныа да байланысты ... ... ... ... ... квалификациялық өсу төленеді. Жалпы бұл
жүйе бойынша жаңа мамандықты игерген сайын орындаушы жалақысына
қосымша алып ... бұл ... ... ... ... жұмыста
сол немесе басқа дәрежеде қолданылуы керек. Квалификация үшін
төлеу жүйесін енгізу фирманың оқытуға шығынының өсуімен ... ... ... ... ... ... өндіріс уақыты да азайады. Бірақ жұмыс күшіне
жұмсалатын қосымша шығындар ... ... ... ... өнімділігінің өсуін ынталандыру мен жұмыс күшінің
сапасын ынталандыру арасында тығыз өзара ... бар. ... ... өтуі ... ... нарықтық заңдылықтарға сәйкес
түзетуді талап етеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі заманда бұл тақырып (мәселе) барлық кәсіпорындар үшін маңызды
болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді.Ал жалақының маңыздылығы туралы айтпаса
да түсінікті. Сонымен қатар ұйымдағы қызметкерлердің жұмысының ... ... ... ... ... ... ... табылады,
персоналды басқарудың бірден бір құралы болып табылады.
Сондықтан, бұл мәселеге ... ... бөлу ... себебі адамдар ұйымдағы
ең басты ресурс болып табылады.
Еңбек тиімділігінің дәрежесін анықтаудың басты ... ... ... ... оның мүмкіндіктерін толық қолдануға және
жүзеге асыруға көмектесу, жұмысқа ... ... ... ... ... мен жұмысшыларды қамтамасыз ету болып табылады.
Сонымен қызметкердің жұмыс нәтижелілігін бағалау арқылы ... ... ... яғни ... ... ... ... әртүрлі
деңгейдегі қызметкерлерді әртүрлі әдіспен бағалау керек. Мамандардың еңбек
нәтижелілігін бағалау басшылардың еңбек нәтижелілігін бағалаудан қарағанда
әлдеқайда ... ... ... өздеріне жүктелген міндеттер ... ... ғана ... ал ... ... жұмысымен қатар
өзі басқаратын бөлімнің жұмысы үшін де жауапты болады және ... ... ... ... болмайды.
Сондықтан, ұсынылған кейбір әдістерді қолдану арқылы объективтілікпен
қамтамасыз ету керек, сол ... ... ... ... ... қызметкерлердің еңбек нәтижелілігін бағалау әртүрлі мақсаттарды
жүзеге асыру үшін қажет.
Кәсіпорында қызметкерлердің еңбек нәтижелілігін бағалау мәселелерін
зерттеу ... ... ... ... ... тарауында оны
талдаудың теориялық аспектілері ... ... ... ... ... ... нәтижелілігін бағалаудың мәні
қарастырылды. Кәсіпорында ... ... ... ... ... ... оған әсер ететін факторлар
көрсетілді. ... ... ... ұйым ... ... ... қарастырылды. Сонымен қатар ... ... мен ... ... деңгейінің арасындағы байланыстар
талқыланды.
Екінші тарауда жүргізілген АҚ АЗТМ ... ... ... ... ... ... жақсарту туралы
түйіндер жасалды.
АҚ “АЗТМ” нің ... ... ... негізінде
тауарлық өнімнің ... 2005 жылы ... ... ... ... зерттелетін кезең ішінде еңбекақының өсу қарқыны байқалды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... туралы ҚР-ның Заңы, ... ... ... ... ... ... и компенсационные
выплаты работникам/Досье бухгалтера /№ 1 (25) ,январь-февраль 2003г.
3.Условия труда/ Труд – Зарплата – ... в ... ... ... ... Труд – Зарплат – Пенсия в ... / 2005 ... ... в бюджетных учреждениях /ББ-Отраслевые и иные особенности
налогооблажения и учета/ №2,февраль 2004г.
6. Аманиязова Г.Д. ... ... и ... ... г;
7. Алехина О. Стимулирующий эффект систем заработной платы // Человек и
труд. - 1997. - № 1. - С. ... ... О., ... А. ... ... ... «Санат», 1
997.
9.Дурановская Г.Г Заработная плата : порядок начисления -Алматы,2000г.
10.Мазманова Б.Г. Управление оплатой ... и ... ... труда в РК: 1993-2003; Стат. Сборник/Под ред. К. Абдиева,2004г.
15. Казахстан:Доклад о нац. ... ... ... ... ... ... ... Стат. ... ... ... труда в организации. Р.А.Яковлев, Москва, МЦФЭР, 2003
18. И.В. Сергеев. ... ... ... пособие. – Москва.
«Финансы и статистика».2002ж.
19.Отчетные данные АО «АЗТМ» за 2005г.
20. Кәсіпорынның ... ... ... Оқу ...... ... ... төменгі еңбек
ақы (ЕТЕА)
Минималды тұтыну бюджеті (МТБ)
Еңбек ақының тарифтік жүйесі
Салық салу жүйесі
Салық салу ... ... ... ... еңбекақы төлемі бір өнімге (УЗП)
құрылымы (УДi)
өнімнің өндірілуіне байланысты (VBП)
1 адам сағ. еңбекақы деңгейі (ОТ)
салмақтық еңбек сиымдылық ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау22 бет
"абайдың ақындық мектебінің қалыптасуы."17 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қоғамдық жағдайдың Отырар өңірі ақындары шығармашылығына ықпалы11 бет
«ш. бейсенованың «сүзгенің соңғы күндері» хикаятындағы лиризм мен психологизм. а.кемелбайдың "қоңыр қаз" шығармасын талдау. е.раушановтың « ғайша - бибі»поэмасының құрылымдық ерекшелігі. е.раушановтың «аспанға көшіп кеткен ел» поэмасының сипаты. е.раушановтың «қызық емес оқиға» атты поэмасының діни- мифологиялық сюжеті. ақын н.айтұлының «тоғыз тарау» поэмалар кітабына қысқаша талдау»21 бет
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет
Абай - аудармашы. Абайдың орыс ақын-жазушыларынан аударған аудармалары25 бет
Абай Құнанбаев - "Қазақтың бас ақыны"11 бет
Абай Құнанбаевтың өмірбаяны, ақындық жолы17 бет
Абай әлемі: Абайдың қара сөздері. Аудармашылық мектебі. Ақындық мектебі жөнінде көтерілген айтыс, тартыстар (М.Әуезов, Қ.Мұхамедханов еңбектері). Абай мұрасының зерттелу тарихы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь