Жалпақ құрттар типі

1. ҚҰРТТАР ТИПІНЕ ЖАЛПЫ СИПАТТАМА. ЖАЛПАҚ ҚҰРТТАР ТИПІ
2. ЖҰМЫР ҚҰРТТАР
3. БУЫЛТЫҚ ҚҰРТТАР ТИПІ
        
        Жоспар:
|1. Құрттар типіне жалпы сипаттама. Жалпақ құрттар типі |3 ... ... ... |5 ... ... ... типі |7 ... ... ... ... Жалпақ құрттар типі
Құрттар - екі жақты симметриялы, үш қабатты, көп ... ... ... тері бұлшық етті қапшық қаптайды, әдетте созылыңқы келеді.
Эктодерма және ... ... ... ... аралық қабат мезодерма
орналасады. Құрттарды ... ... ... ... ... ... ... типінің жалпы саны 15 мыңнан асады. Түрлері мынадай 4
класқа ... ... ... бір ұрпақты сорғыш ... ... ... және ... ... ... ... жоқ, бауыр жағы арқасына жабысып, денесі жалпақ пішінді
болғандықтан, бұлар жалпақ құрттар деп ... ... ... жапыраққа немесе таспаға ... ... ... ... ... ... айырмашылығы - денесі екі қабаттан емес, үш
қабаттан ... ... ... ... эктодерма мен эндодерма аралығынан
аралық клеткалы қабат мезодерманың пайда болуы, әр ... ... ... жүйесінің түзілуіне негіз болады. Дене жабыны цилиндр тәрізді
клеткалардан ... ... ... ... ... ... кірпікшелер болады. Мұндай қабатты еркін жүзетін жалпақ
құрттардың (мысалы, ақ планария) жабын клеткаларынан көреміз. Ал ... ... ... ... (сорғыш құрттар, сиыр таспа құрты)
эпителий ұлпасының сыртынан тығыз, клеткасыз түзіліс ... ... ... ... атқарады.
Кірпікшелі құрттар суда кірпікшелерінің көмегімен еркін жүзеді. Дене
қимылының реттелуіне сыртқы қабаттағы сақиналы бұлшықет, аралық ... ... ет және ішкі ... ... ... ... ет ... көмектеседі. Борпылдақ клеткаларға толы дене қуысында әр ... ... (ас ... зәр ... ... ... орналасады.
Жалпақ құрттардың жүйке жүйесі дененің бас бөлігіндегі жүйке
түйіндерінен басталып, ... ... ... екі ... ... көлденең
байланысқан жүйке арқылы жалғасады. Кірпікшелі құрттарда сезім мүшелері
дами ... ... әр ... ... ... болады және сипап сезу
сезімталдығы арта түседі. Жалпақ құрттарда, ішекқуыстыларда жоқ ... ... - зәр ... ... бар. ... олардың барлығында қан
тарату және ... алу ... ... жоқ. ... жолмен тіршілік
ететін жалпақ құрттарда (сорғыш, таспа құрттар) көз ... ... ас ... ... екі ... құралады. Бір бөлігі - жұтқыншақ,
екіншісі - ішектің ортаңғы бөлігі, өйткені жалпақ құрттарда артқы ішек пен
аналь ... жоқ. ... ... ... ... ... ... (таспа құрттар) ас қорыту жүйесі жойылып кеткен. Жалпақ құрттар -
қос жынысты (гермафродиттер) жәндіктер. Олардың жыныс ... ... ... ... ... ... ... бірқатар дернәсілдік
сатылардан өтіп, өзгеріспен дамуына тура келеді. Мысалы, ақ ... ... ... ... ... ... ... кезде әр түрлі пішінді болып, негізгі жүйеаралық иелерде дамиды.
Паразит жалпақ құрттардың ... ... ... ... ... де, ... ... аралық (екінші) иеде мекендейді. Таспа
құрттардың өкілі сиыр таспа ... ... иесі ... ... ... екі ... ... біріншісі - қармақшалы
дернәсіл, екіншісі - таспа құрттың көзге ... ... ... бар кішкене көпіршігі - финна. Ересек таспа құрт ... ... адам ... өмір сүреді. Жалпаққұрттар - ... ... ... ... және ... ... ... тіршілік
ететін омыртқасыз жануарлар. Бұлардың еркін тіршілік ... ... ... ... және суда мекендейтін ірі жануарлардың
қалдықтарымен ... ... зат ... жүзеге асыруға
қатысады. Паразиттік жолмен тіршілік ететін жалпақ құрттар жануарлар ... ... әр ... ... туғызып, халық шаруашылығына
айтарлықтай зиян келтіреді. Сонымен бірге таспа құрттардың барлығы - ... ... мен адам ... ... ... ... өмір ... - эндопаразиттер болып табылады. Организм денесінің сыртында
паразиттік жолмен тіршілік ететін жәндіктер эктопаразиттер деп ... ... ... бөлінбеген, созылыңқы цилиндр пішінді немесе
ұршыққа ... ... ... ... ... ... ... үш қабаттан
тұратын дара жынысты жәндіктер. Бұлардың ... ішкі ... ... ... ішкі ... орналасатын ең алғашқы қуысты құрттар типі
деп аталады. Жұмыр құрттардың денесі екі ... ... ... ... ... ... буылтықтарға бөлінбегендіктен, бұл типке жататын құрттар жұмыр
құрттар деп аталады. Дүние жүзінде ... ... 20 ... жуық түрі
тіршілік етеді. Олар бірнеше кластарға ... біз ... ... сипаттама береміз:
1. жұмыр құрттар;
2. бауыркірпікшелі;
3. зымырақтар;
4. қылқұрттар;
5. тікен ... ... ... денесінде алғашқы қуыстың пайда болуымен ерекшеленді.
Қуысындағы сұйықтық сыртқы ортамен байланыспайды, онда ішкі ... ... ... тәуелсіз жұмыс атқарады. Жұмыр құрт денесіндегі қуыс
пен ... ... ... ... ... ... алмасуына да
қатысады. Жұмыр құрттың бұған дейінгі жәндіктерден тағы бір айырмашылығы -
аналь (артқы) тесігінің болуы, ... ... ... үш ... ... ең сыртқы қабат - сірқабық, екінші ортаңғы қабат - гиподерма (тері
астындағы ... өлі ... ... ... ... ... ... өзі өспейді. Жұмыр құрттардың денесі өскен кезде, серпімді қалың
қабат - сірқабықты сыпырып тастайды да, ... ... ... ... ... Жұмыр құрттардың сірқабық тастауы түлеу деп аталады. Түлеу
жәндіктің уақытша өсуін қамтамасыз етеді, өйткені ... ... құрт ... ... ... ... ... «гипо» - астында, «дерма» - тері ... ... ... ... жатады. Гиподерма астыңғы жағынан
бірыңғай салалы бұлшық ет қабатына қосылады, бұлшық ет ... ... ... де жиырылып созылған кезде, кұрт бір бағытта алға қарай жылжиды
және денесін тек бір жағына қарай иеді. Дененің ... ... ... да ... ... табылады. Осыған орай жұмыр құрттардың ас ... ... ... Ас ... ... үш ... ... Бірінші бөлік
- ішектің алдыңғы бөлігі - ауыз, ... және ... ... ... ... ... бөлігі, ас осы бөлікте қорытылады; үшінші соңғы ... ... ... бөлігі, қоректің қорытылмай қалған қалдықтары осы бөлік
арқылы ... ... ... ... ... ... ... және арқа жүйке бағаналарынан тұратын жүйке жүйесі
бар. ... ... ... сезім мүшелеріне жүйке созындылары ... ... ... ... суда еркін жүзетін аздаған түрлерінде
ғана қарапайым құрылысты ... ... ... ... алу және ... ... болмайды. Бұлар, негізінен алғанда, дара жынысты жәндіктер.
Жіпше құрттардың қай-қайсысы болса да, ... ... ... ... мөлшері 1 мм-ден аспайды. Жұмыр құрттар адамға және
жануарларға зиян келтіреді, тері ... ... ... ... ... ... паразиттік әрекет жасап, ауруға ұшыратады.
Биосферадағы қоректік байланыс тізбегін толықтыруда дене ... ... ... ... ... ... ... - қылтыңбас, зымырақ,
бауыркірпікшелі құрттардың маңызы зор, өйткені олар ... ... ... мен ... ... ... ... байланыс тізбегінің
аумақтық бастапқы буынын жасауға қатысады.
Буылтық құрттар типі
Буылтық құрттар - денесі созылыңқы, үш қабаттан тұратын ... ... ... реттік дене қуысы бар, екі жақты симметриялы көп
клеткалы жәндіктер. ... ... ... ... ... ... мынадай үш класқа жатады сирек қылтанды, көп қылтанды,
сүліктер класы.
Буылтық құрттардың бұған дейінгі ... ... ... ... ... реттік дене қуысының (целом) болуы. Целом (екінші реттік
дене қуысы) ... ... ... болған. Қуыстағы сұйықтықты дене
қабырғасын ... ... ... ... қоршап тұрады. Құрттар
денесіндегі екінші реттік дене қуысы (целом) мынадай қызметтер атқарады:
1. ... ... ... ... ... ... ... қызметін
атқарады;
2. ішектің және дене қабырғасының өз ... жеке ... ... жасайды;
3. ішкі мүшелердің және дененің мөлшері жағынан едәуір ұлғаюына
көмектеседі;
4. қуыс ... ... ... құнарлы заттарды, зат
алмасудың соңғы өнімдері мен газды ... зат ... ... ... мен ... ... мөлшері
жинақталатын орын бола алады;
6. организмдердегі қысымды реттеуге қатысады. Буылтық құрттарда қан
тарату жүйесі ... ... ... ... қанның түсі қызыл болады,
қан тарату жүйесі тұйық. Жүйке жүйесі жұтқыншақ маңындағы бірімен-бірі
жалғасқан екі жұп ... ... және ... ... ... ... тұрады. Үстіңгі екі түйін - жұтқыншақ үсті жүйке түйіні, астыңғы
екеуі жұтқыншақ асты ... ... деп ... ... ... бірі - ... қозғалыс мүшелерінің болуы. Мұндай мүшелер
құрт ... ... ... екі ... бойлай орналасады
және параподия деп аталады. Параподия дегеніміз - ұшында бір ... бар ... ... ... ... ... ... және жынысты
жолмен көбейеді.
Тұщы суда және құрлықта мекендейтін сирек қылтанды (шұбалшаң) буылтық
құрттар қос ... ... ал ... ... көп ... құмқазар) буылтық құрттар дара жынысты болып келеді. Жыныссыз
жолмен көбейгенде бүршіктену немесе ... ... ... ... ... жолмен дамығанда түрленіп, ұрықтан дернәсіл пайда болады. Мұндай
ұрықтану аналық денесінен ... суда ... ... ... ... Оны трохфора деп атайды. Ол біраз уақыт судың үстіңгі
қабатында өмір сүріп, кейінірек су түбіне шөгеді де, ... ... ... ... ... айналады. Сирек қылтанды және көп қылтанды буылтық
құрттар ... ... ... тез ... ... ... яғни оларда
регенерация құбылысы едәуір жақсы байқалады. Буылтық құрттар типіне жататын
арнайы ... ... ... ... мен ... ... ерекше назар
аудартады. Сүліктердің бас бөлігі нашар ажыратылады, денесінде буылтықтары
болғанымен, олардың саны ішкі бунақтарға сай ... ... ... - қос жынысты (гермафродит), айқаспалы жолмен де, жыртқыштықпен ... ... ... Негізгі қорегі - әр түрлі су ... ... ... өзге ... итшабақ және
балық шабақтары, омыртқалы жануарлардың қаны. Сүліктер суда тіршілік етеді.
Сүлік денесінің алдыңғы және ... ... ... ... Алдыңғы
сорғыштарының үш тісті аузы бар. Суда кездескен ... ... ... ... ... ... сорғышымен жабысып, жануардың денесін
тістеген кезде, теріде үш бұрышты із қалады. Өткір тістері ... ... ... тіс ... аққан қанды сорады. Қан соратын жұтқыншағына арнаулы
бедерден гирудин деп ... ... зат ... шығады, бұл зат қанды
сұйылтады, ... жара ... қан ... ... ... осы қасиетін пайдаланып, сүлікке көктамыр ... ... ... миға қан ... ... мақсатта пайдаланып,
адамның қанын сорғызады. Сүліктер ... ... және ... ... ... ... ... торының аяқталуына көмегін
тигізеді.
Сирек қылтанды буылтық құрттар әсіресе топырақта, сондай-ақ тұщы
суларда ... ... ... ... ... зор. Олар
топырақтан тереңін қазып, ... ... ... байытады. Бұл әрекет
топырақтағы микробтардың белсенділігін арттыруға көмектесіп, ... ... ... ... ... ... ... - нағыз топырақты қопсытқыш жәндіктер. Сондай-ақ
жауынқұрттар үй құстары мен ... жем ... ... ... ... ... шіріңділерімен (детрид) қоректенетін ... ... ... ... қалдықтарынан тазартуда маңызды рөл
атқарады.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зоология сабағында жергілікті жердегі кейбір төменгі сатыдағы жануарларды оқушыларға таныстыру70 бет
Құрттар типіне жалпы сипаттама7 бет
Буылтық құрттар типі7 бет
Буылтық құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері4 бет
Жануарлар әлемі5 бет
Жануарлар әлемі туралы6 бет
Жарғақ қанаттылар отряды - hymenoptera14 бет
Споралылар типі және оның биологиясы мен экологиясы15 бет
Темекі шегу Қазақстандағы әлеуметтік проблема ретінде7 бет
Тері мех өнімдерін өндіру технологиясы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь