Сатып алу – сату шартының жекеленген түрлері

Кіріспе

1. бөлім. Сатып алу. сату шартының жалпы ережелері.
1.1. Сатып алу. сату шартының жалпы ережелері.
1.2. Сатушы жіне сатып алушының құқықтары мен міндеттері.

2 . бөлім. Сатып алу . сату шартының жекеленген түрлері.
2.1. Бөлшектеп сатып алу. сату шарты
2.2. Тауар жеткізілім шарты
2.3 Келісім.шарт жасасу шарты
2.4. Энергиямен жабдықтау шарты
2.5. Кәсіпорынды сату шарты
2.6. Мемелекет мұқтажы үшін тауарларды жеткізу ерекшеліктері

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Жоспар:
Кіріспе
1– бөлім. Сатып алу- сату шартының жалпы ережелері.
1.1. ... алу- сату ... ... ... Сатушы жіне сатып алушының құқықтары мен міндеттері.
2 – бөлім. Сатып алу – сату ... ... ... Бөлшектеп сатып алу- сату шарты
2.2. ... ... ... ... ... ... ... жабдықтау шарты
2.5. Кәсіпорынды сату шарты
2.6. Мемелекет мұқтажы үшін тауарларды жеткізу ерекшеліктері
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе.
Сатып алу- сату ... ... және ... ... кең, ... ... ... шарты азаматтық құқықта алатын орны ерекше. Ол бұрынғы заманнан дамып
келе жатыр. Қазіргі классикалық рим ... ... ... ... – venditio) ретінде қалыптасқан. Осы шарт бойынша бір жақ, ... ... ... жақ, яғни ... ... ... ... немесе
затты беруге міндеттенеді, ал екінші жақ сатып алуға және ол зат ... ... ... ... ... ... ... міндеттенеді
1. Рим құқығында алдын ала ... ... ... ... ... өнімді сату туралы шарттар. Осыған байланысты болашақта немесе
күтілімдегі заттарды сату туралы ... ала ... ... ...... ... яғни ... құқықтар ( талап ету құқығы, жүзеге ... және тағы ... алу- сату ... пәні ... ... ... азаматтық құқығында сатып алу- сату шартының
пәні ретінде, тек жылжымалы мүліктер ... Ал ... ... алу- сату ... емес заңға жатқызылатын. Яғни жылжымайтын
мүлікті өз меншігіне ... ... акт ... ... және ... ... шешу құқығы туралы құжаты берілетін. Кейін, бұл заңды заң
сыншылары бір ретке келтірді. Өйткені, жылжымалы және ... ... алу – сату ... екі ... ... шарт және бұл шартта
әрқашанда екі ... ... яғни ... ... және ... алу- сату ... басқа кейбір шарттарға қарағанда тектік ұғымда болып
табылады. Сатып алу – сату ... мәні ... бір ... ... ... ... ... меншікке беруге міндеттенеді, ал екінші тұлға бұл
мүлікті өз иелігіне алып және оның ... ... ... ... Кейбір шарттар сатып алу – сату шартының жекеленген түрлеріне
жатады: тауар жеткізілім шарты, бөлшектеп сатып алу – сату ... ... ... ... шарты, энергиямен жабдықтау шарты, кәсіпорынды сату шарты ... ... үшін ... ... ... ... Республикасының Азаматтық кодексін Ресей Федерациясының
Азаматтық Кодексімен салыстырғанда, олар ұқсас болып ... ... ... жылжымайтын мүлікті сату туралы шарты қарастырылмаған. Ол келесідей
қарастырылады 2:
Жылжымайтын мүлікті ... алу – сату ... ... ... ... ... ... ғимаратты, құрылғыны, пәтерді немесе басқа да ... жеке ... ... ... ... ... жасалады. Ол екі тараптың бір құжатта қол қоюымен
рәсімделінеді. Бұл тәртіпті ... ... ... сату ... ... ... ... Федерациясының 21 шілде 1997 жылы
шыққан «Жылжымайтын мүлікті тіркеу туралы заңына» сәйкес ... ... ... ... мүлік ауысқан жағдайда міндетті түрде ... ... сату ... ... , екі жақтың келісімімен мүліктің
жеке меншікке өткенімен, ол мемлекеттік тіркеуден өтпейінше, үшінші жақ ... онда ... ... ...... ... Егер бір жақ
жылжымайтын мүлікті жекешелендіру барысында ... ... ... сот ... ... ... ... жеке меншіктегі мүлікті
мемлекттік тіркеуден өтуге тиіс туралы шешім шығарады.
Жылжымайтын мүлікті жекешелендіру ... ... ... ... жақ ... ... сату ... жазбаша және оны заңға сүйеніп
куәландыруы керек;
2.екі жақтың ...... ... мүліктің иесі) сатып
алушыға жылжымайтын мүлікке ие болу құқығы ... ... ... ауысады.
Тек осы заңды фактілердің жиынтығын орындаған кезде сатушының жылжымайтын
мүлікке ие болу ... ... ал ... ... ... ... болу құқығы пайда болады.
Ресей Федерациясының Азаматтық құқығында жылжымайтын мүлікті сату туралы
ережелер бекітілген. Шартта жылжымайтын ... ... ... ... ... ... жер ... көлемі көрсетілуі тиіс. Егер ... ... шарт ... ... ... ... ... жылжымайтын мүліктің бағасы көрсетілуі тиіс.
Жылжымайтын мүлікке ие болу құқығы сатушыдан ... ... акт ... өзге ... екі жақтың қол қоюы арқылы өтеді. Егер шарт жасасып
отырған тұлғалардың біреуі берілген құжаттқа қол қоюдан бас ... ... ... ... бас ... ... есептелінеді.
Сатып алу – сату шартын ақша нарығында қарастыруға болады, ол
келесідей болып келеді:
Ақша ... ... бар ... қарай әрі қазақстандық ... ... ... ... оның ... сегменттерін бөліп
көрсетуге болады 1:
|Төлем карточкасы |
|нарығы ... – қол ақша ... ... ... нарығы |
|Чектер нарығы |
|Вексельдер мен |
|борыштық ... ... ... ... ... ... ... аумағында ақша нарығының қаржылық құралдарымен
мынадай операциялар айналымда қолданылады:
1)қолма – қол ақша (банкнот) табыстау;
2)чек ... беру ... ... ... ... ... карточкасын пайдалану;
5)борыштық қолхаттардың айналымы.
Ең алдымен айналысы түпкі қортындысында нарықтағы тауарлардың айналымын
жүзеге асыратын қолма – қол ақша ... ... ... айта кету ... ... ... ... ретінде алға шығады. Бүгінгі таңда
қолма – қол ақша ... ... де ... халқы тауарлар мен
қызметтің төлемақыларын төлеу үшін (негізгі ... ... ... ... сантехниктің және тағы басқа қызмет – ақыларын төлегенде),
сондай – ақ ... ... ... ... ... ... тағы ... өолма – қол қаражатты пайдаланады.
Қолма –қол ақшамен төлеу заңды ... ... ... ... ... ... түрінде жүзеге асырылады. Төлемнің бұл түрінде төлеуші басқа бір
тұлғаның ... өз ... ... үшін ... немесе тиынды нақты
табыстауды жүзеге асырады. Қолма – қол төлемді ақшалай міндеттемесі ... ... ... делдал арқылы орындай алады.
Чектермен есеп айырысу жол, есеп айырысу және ... да ... ... өз ... ... бір ... банктің төлеуін ... ... ... көмегімен жүзеге асырылады. Әлемдік тәжірибеде
ақшалай және есеп айырысу чектері бөліп көрсетіледі.
Ақшалай чек қолма – қол ақшасын банкте ... ... ... ... ... қажеттіліктері, іссапар шығыстары және тағы басқа
қолданылады.
Есеп айырысу чегі қолма – қол ... есеп ... ... Бұл –
нақты тұлғаға немесе чекті көрсеткенге (чекті ұстаушға) онда ... ... бір ... банктің төлеуін әмір ететін ... ... (чек ... ... ... ... ... құжат. Есеп
айырысу чектері өтелген немесе өтелмеген болуы мүмкін. Чек берушінің чегін
банкте өтеу мыналар болуы ... ... жеке ... ... салған қаражаты;
Б)чек беруінің тиісті шотындағы қаражат, алайда чекті беру ... ... ... ... банк ... еткен сомадан артық болмауы
керек. Бұл жағдайда банк чек берушіге оның шотында қаражат ... ... ... өзінің (банктің) қаражат есебінен чекті төлеуге кепілдік
бере ... ... ... ... қарамастан банк клиентке бір дана
сәйкестендіру ... ... әрі ... ... чек ... чек
берушіні сәйкестендіреді.
Чектен есеп айырысу мына сызба бойынша жүзеге асырылады:
|сатушы ... ... ... (7) ... ... ... 2,9 |
Суретте мыналар белгіленді:
1.сатып алушы өзіне қызмет ететін банкке чекті ... ... ... төлем тапсырмасын (кепілдемесін) алуға өтініш береді ... банк ... ... чекті алуға екі дана өтініш береді.
2.сатып алушыға қызмет көрсететін банкте қаражат жеке шотта брондалып, чек
толтырылады, яғни банктің атауы, ... ... ... чек ... аты ... және чек сомасының лимиті қойылады.
3.сатып алушыға чек және чек карточкалары беріледі.
4.сатушы сатып алушыға жөнелтілген өнімдердің ... ... ... ... ... ... ... чек береді.
6.сатушы чек тізілімі барысында сатып алушыға қызмет ететін банкке чекті
ұсынады.
7.сатушыға қызмет ететін банк сатып ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуші банкте сатушының ... ... ... алушыға қызмет көрсететін банк бұрын тағайындалған соманың
есебінен чек ... ... ... ... ... үзінді көшірме береді.
Сатып алу – сату шарты өміріміздің барлық тұрғысында және кең ... ... алу- сату ... ... ... алу – сату шарты бойынша бір тарап (сатушы) мүлікті (тауарды) екінші
тараптың (сатып алушының) меншігіне, ... ... ... ... ... ... ал ... алушы бұл мүлікті (тауарды)
қабылдауға және ол үшін белгілі бір ақша ... ... ... ... алу – сату ... бөлек түрлерін бөліп қарастыруға болады 2. Оған:
бөлшектеп сатып алу – ... ... ... ... ... ... ... келісімшарт жасасу, энергиямен жабдықтау, кәсіп
орынды сату шарттары ... ... ... алу – сату ... азаматтардың
кәсіпкерлік қызметімен байланысты емес, жеке, үй – ... ... ... ... ... ... жеткiзiлiмi шарты бойынша
кəсiпкер болып табылатын сатушы (тауар берушi) ... ... өзi ... ... ... тауарларды кəсiпкерлiк қызметке немесе жеке ... үй iшiне жəне сол ... өзге де ... ... емес өзге
мақсаттарға пайдалану үшiн келiсiлген мерзiмде ... ... ... ... ... үшін қажетті тауарларды жеткізу шарты
Қазақстан ... ... ... қажеттіліктерін
қанағаттандыру үшін жасалады.
Кез келген зат, соның ішінде ... ... ... қағаздар, мүліктік
құқықтар, жұмыстар және қызметтер, интеллектуалдық қызмет нәтижелері және
тағы басқалар ... алу – сату ... ... ... ... Аталған
обьектілер азаматтық құқықта еркін иесіздендіріледі, егер ... ... ... ... ... мен ... ... сатып алу – сатуға, егер заң
актілерінде оларды сатып алу – сатудың ... ... ... ... 25 ... көзделеген ережелер қолданылады. Мүліктік
құқықтарды сатудың негізгі ерекшеліктері құқықтардың ... ... ... ... ... алу – сату шартының ең негізгі объектісі
болып ерекшелінетін кәсіп орынды сату. Кәсіп ... сату ... ... ... ... ... алу – сату шартының барлық түрі Азаматтық кодекстің
406 баптан 444 бапқа дейін бекітілген және реттелген, ал ... алу – ... ... ... ... түсінігімен ерекшелігі Азаматтық
кодекстің 445 бабынан 500 бабына дейін белгіленген.
Жалпы ереже бойынша сатып алу – сату ... ... ... екі жақтың
міндеттері, құқықтары және жауапкершілігі, шарттың атауы, мерзімі, тауарға
төленетін ақша мөлшері мен түрі ... алу – сату ... ... болып: зат аты, бағасы, мерзімі, түрлері,
құны, саны, тауардың сақтылығы танылады.
Сатып алу-сату шарты бұл – ... ... ... қамтамасыз ететiн
шарттардың бiр түрi. Əрекет етушi азаматтық-құқықтық нормалар оның ... ... ... ... ... олар ... ... байланысты. Қазiргi кезде оның ... ... айта ... жөн. Жеке ... жеке жəне ... ... ... ... ... қатар, олармен
мемлекеттiң мұқтажы үшiн тауар сатып алу да қамтамасыз етiледi. ... ... ... құрамымен, оны жасасу тəртiбiмен жəне өзге ... ... ... ... жəне сатып алу-сату шартының өзге
де түрлерiнде, егер бiз оларды сатып алу-сату ... ... ... ... ... байқалады. Дегенмен, ол өзiнiң алуан
түрлiлiгiне қарамастан, азаматтық-құқықтық шарттардың ең тұрақты түрлерiнiң
бiрi болып ... Бұл ... ... ... ұзақ даму жолынан өткен
жəне олардың тек өмiрге сəйкес келетiндерi ғана ... ... ... ... алушы жағына мүлiктi меншiкке беру шартқа
сияқты көзқарас дəстүрлi болып табылады. ҚР АК 270 бабының 3-шi ... зат ... ... ... ... ... жоққа шығарылмайды.
Қазақстан Республикасының аумағындағы ҚСР Одағының жəне республикалардың
Азаматтық заңдары негiздерiнiң 1991 жылы ... ... ... шарт ... ... алушы тарабының меншiгiне, толық шаруашылық
жүргiзуiне, оралымды басқаруына беретiн болып қарастырылады.
Мұндай ... екi ... ... болады.
Бiрiншiден, мемлекеттiк кəсiпорын, мекеме қатысуымен сатып алу-сату шартын
онда мемлекет аталған субъектiлердiң мүлiктi оның меншiгiне алуға келiсiмiн
берген шарт ... ... ... ... ... ... аталған
субъектiлерде тиiстi заттық құқықтар пайда болуына қарсы емес деп ... ... ... заттық құқықтар мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... мүлiктi сатып ала алуы
үшiн көлемi бойынша жеткiлiктi ... ... ... Осы көзқарасты
қолдасақ, онда осындай мүмкiншiлiктер меншiк иесiнен басқа өзге де ... ... ... ... ... басқарушылар да бола
алатынын айта аламыз.
Осы екi көзқарастар сырттай тек ... ... ... ... ... одан əрi ... ... жəне оның құрған заңды
тұлғаларының қарым-қатынастарының тəжiрибелiк мəселелерiн ... бере ... ... Азаматтық кодексiнiң 406-бабына сəйкес: “Сатып
алу шарты ... бiр ... ... ... ... екiншi тараптың
(сатып алушының) меншiгiне, шаруашылық жүргiзуiне немесе жедел басқаруына
беруге ... ал ... ... бұл ... ... ... ... үшiн белгiлi бiр ақша ... ... ... мiндеттi”. Мұндай
анықтама қатысушылардың қатарын толық қамтуға мүмкiндiк бередi. ... жəне ... ... ... ... жəне ... ... аумақтық бiрлестiктер қатыса алады.
Мемлекеттiк кəсiпорын, қазыналық кəсiпорын, мемлекеттiк мекеме сатып алушы
болған уақытта ... ... ... ... ... ... өтедi. Сонымен қатар, меншiк құқығы сатып алушы республикалық
немесе коммуналдық кəсiпорын болып келгенiне байланысты ... ... ... ... ... ... Бұл ... меншiк
нысанына негiзделген заңды тұлғалар тек ... ... ... ... ... мүмкiн. Бiрақ бұл ... ... ... ... ... оқшаулау үшiн маңызды. Кейде осы жеке меншiкке ... ... да ... ... егер ... ... жеке ... болып табылса,
онда сатып алынған мүлiкке жедел басқару құқығы пайда болатыны анық.
Атап өтiлгендей, сатып ... ... ... беру ... барлық
қатынастарды қамтиды. Ертеректе бөлек ... ... ... ... ... ... қазiр сатып алу-сату шартының
түр түрлерi болып бағаланады. Бұдан басқа, бөлшектеп сатып ... ... сату ... қарастырылған. Бiздiң заңнамада Ресей Федерациясының
Азаматтық кодексiнiң екiншi бөлiмiнде бекiтiлген ... ... ... ... ... нормалар жоқ. Бiздiң ойымызша, болашақта тауар
айналымының кеңеюiне ... ... ... ... да ... ... ... Ал, негiзiнен қандай да болсын сатып алу-сату
шартына ... ... ... ... жалпы нормалар тарайды.
Сатып алу-сату шартын меншiкке жеке сипаттармен анықталатын заттарды
беретiн шарт ... ... ... тек жеке ... ... ғана меншiк құқығының немесе заттық құқықтық нысанасы бола алады)
мүлiктi құқықтарды сату ... ... ... етедi.
Бағалы қағаздарды жəне валюталық құндылықтарды сатып алу-сатуда, егер
заңнама оларды сатып алу-сату үшiн ... ... ... ... қолданылады. Сонымен бiрге бөлшектеп сатып алу-сатуға, тауар
жеткiзiлiмiне, энергиямен жабдықтауға арнайы нормалар қолданылады. ... ... ... ... ... керек, өйткенi осы-лардың
көмегiмен көптеген даулы жағдайлар шешiледi.
Шарттың өзiн сипаттауға көшейiк. Сатып ... ... шарт ... Ол, екi жақ барлық елеулi жағдайлар бойынша келiсiмге ... ... ... (сатып алу-сату шарты жасалған) болып ... ... мен ... бiр ... сəйкес келуi (жасалған
сəтiнде орындалатын шарттың болуы) бұл ... ... ... ...... ... Тауарды беру оның сату бағасын алуды
талап етедi. Бiрқатар жағдайларда сатып алу бағасы тауардың ... ... ... ... ... ... жасалған мəмiле
көрiнiс таппауы керек, сол сияқты бағаны ... ... ... да ... ... Оның ... мiнезiн (тепе-тең айырбас
ретiндегi) ескеру кəмелетке толмаған немесе əрекетке қабiлетсiз ... ... ... ... тиiс. ... ... бұл ... мүдделердi неше түрлi алаяқтықтардан қорғау үшiн де қажет.
Кейде сатып алу-сату шарттарын жасағанда ақылылық ... ... ... ... ... тек жартылай ақылылық туралы айтуға болатын шығар).
Аталған мəмiлелер өзiнiң заңдық табиғаты бойынша ... ... ... ... егер сауда кəсiпорны мыңыншы сатып ... iрi ... деп ... ... осы ... ... жасалса).
Бiр бiрiне қарсы бағытталған екi тараптың субъективтiк құқықтары мен
мiндеттерi сатып алу-сату шартын өзара шарт ... ... ... ... шарттың мəнiн құратын құқықтары мен ... ... ... мен ... ... мөлшерi екi жақтыңтан ауытқу
болуы да мүмкiн.
Сатып ... ... ... (басқа құқық иеленушiнiң) өзгеруiне
(ауысуына) əкеледi. ... ... ... ... бұл ... ... аталған шарттың мүлiк жалдау (аренда), мердiгерлiк, сыйға тарту
жəне басқа да шарттардан ... ... ... туралы қорытынды
жасауға мүмкiншiлiк бередi. Дегенмен, сатып алу-сату шарты туралы нормалар
жалпы мəндi де ... ... олар ... ... ... ... ... қажет. Өз материалдарымен жұмысты орындайтын мердiгер ... ... ... Басқа да азаматтық құқықтық қатынастар шеңберiнде
сатып ... ... ... ... алу ... ... ... мүмкiн.
Басқа да құқықтық қатынастарда сияқты, сатып алу-сату шартының элементтерi
болып бiздiң көзқарасымыз бойынша да субъект, объект жəне ... ... ... ... “оның тараптары, нысанасы, бағасы өтеулi
шарттар да, мерзiмi, нысаны мен мазмұны, яғни екi ... ... ... ... ... И.В. ... жəне ... да автор-лардың пiкiрiне
өзiмiздiң келiспеушiлiгiмiздi ... ... ... ... ... тұрақты теориялық ережесiне терiс ықпал етедi, түсiнiктiң
шынайы ... ... ... алу-сату қатынасын 3 мəнде белгiлеуге болады.
Бiрiншiден, бұл — сатып алу-сатудың экономикалық қатынасы.
Екiншiден, бұл — ... ой ... ... жəне ... ... ... идеологиялық қатынас. Ең соңында, сатып ... бұл — ... ... ... жиынтығы. Құқықтық реттеуден
тəуелсiз тұрмыс етiп ... ... ... ... аталған
құқықтық реттеудiң арқасында (көмегiмен) құқықтық нысанға ие болады. Ол
нысан — құқықтық қатынас ... ... ... ... ... бiр ... азаматтық-құқықтық
шартқа айналдыруға, олардың құқықтары мен мiндеттерiн бекiтуге ... заң ... ... болып келедi.
Сатып алу-сату шартының нысаны оның бағасына, субъектiлерiне жəне заңдық,
шарттық талаптарға сəйкес анықталады. Оған ... ... ... ... бекiтiлген мəмiле нысаны туралы жалпы
ережелер қолданымды болып келедi.
Жүз айлық есептiк көрсеткiштен жоғары сомаға, сонымен ... ... ... ... жасалатын мəмiлелер, жасалған кезде
орындалатындарын қоспағанда жазбаша нысан да ... ... ... ... ... ... ... жəне онымен
жасалатын мəмiлелердi мемлекеттiк тiркеу туралы” заң күшi бар ... ... ... сатып алу-сату шарттары мемлекеттiк тiркеуге
жатады. Азаматтық кодекстiң 494-бабы кəсiпорынның сатып ... ... ... құру ... екi ... қол қоюымен жазбаша түрде ... ... ... ... ... ... құны ... туралы тəуелсiз аудитор қорытындысының мiндеттi тiркелуiн
қарастырады. Олар ... да ... ... сату ... ... ... тiркеуге жатады жəне мемлекеттiк тiркеу кезеңiнен
жасалған деп есептеледi.
Сатып ... ... ... ... ... құқық субъектiлерi,
яғни жеке тұлға, заңды тұлға, əкiмшiлiк аумақтық бiрлестiктер, мемлекет
əрекет ете алады. ... ... ... ... ... ... немесе кəсiпкерлiк емес, бөлшек сатып алу-сату шарты немесе
мемлекеттiк кəсiпорындар мүлкiн жекешелендiру, олардың қатысу-шылар ... ... ... да ... ... құрамының ерекшелiгi сатып
алу-сату шарттарының жекелеген ... ... ... ... ... тек барынша маңызды (қағиданы) жағдайларды атап ... ... ... ... заңды тұлғалар сатып алу-сату бойынша
қатынасқа тек арнайы (жарғылық) құқықтық қабiлеттiлiк ... ... яғни бұл ... əңгiме қандай да бiр оның жалпы шеңберi туралы
жүрмейдi, құқықтық ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, шаруашылық жүргiзу құқығында ... ... ... оның ... ... ... ... сонымен
бiрге акцияларын сатуға құқығы жоқ. (2002 ... 21 ... ... ... мүлiк ережелерi бойынша ... заң ... ... ... мен өзгерiстер енгiзу
туралы” Заңының редакциясындағы Азаматтық кодекстiң ... ... Егер ... келiсiмшартқа отыруына қысқаша тоқталсақ,
мыналарды ... ... ... ... мемлекеттiң құқық қабiлеттiлiгi
шектелмеген, бiрақ, олармен жасалатын шарттардың мiнезi, ... ... ... жəне ... да ... ... ... сатып алу-сату шарттарын жасасу мүмкiншiлiгiне олардың
құқық-əрекет қабiлеттiктерiнiң көлемi əсер ... ... ... ... ... тек ұсақ тұрмыстық мəмiлелердi жасай
алады, ал ... ... ... олар ... ... ... ғана құқылы (Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексi 27-бап, I-
тармақ). Егер жүйелi түрде жүзеге асырылатын сауда-саттық ... ... ... онда жеке ... тек жеке кəсiпкер мəртебесiне иемденген соң
ғана оны жүргiзе алатынын ескерту керек ... бұл ... ... ... жүргiзiлуi мүмкiн. Негiзiнен: “Құқықтық қатынас субъектiлерi
болып, жеке басымен жəне мүлкiмен оқшауланған, құқықтарға ие ... ... ... ... ... ... ... құқығы басқа мемлекеттердiң азаматтық құқығы ... ... жеке ... ... (жай ... да ... ... бұл келтiрiлген анықтаманың дұрыстығына
əсерiн тигiзбейдi.
Сатып алу-сату ... ... ... құқықтар мысалы, патентік, соның ішінде материалдық емес құқықтар
шарттың объектісі бола алады.
Құқықтық қатынастың объектiсiн материалды (заттық), ... ... бөлу ... ... азаматтық-құқықтық шарттар үшiн де жарамды болып
табылады.
Сатып алу-сату шарты өзiнiң ерекше нысанасына ... ... ... ... иемденедi.
Қазiргi жағдайда олардың əрқайсысының мəнi бiрдей. Дегенмен, ... өсуi, ... ... ... жəне оларды пайдалану
мақсаттарының кеңеюi, сатып алынатын тауардың ... ... ... жоғарылауына əкеледi, əсiресе, егер тауар ... ... ... Келiсiмшарт нормаларында олардың ... ... ... немесе сатып алу-сату затындағы қателiкке əкелуi
мүмкiн. Бөлшектеп сатып алу-сату шарттары жасалса, заң ... ... ... ... ... талаптарды бекiте отырып, тұтынушы
жағдайын барынша “күшейтуге” əрекет ... ... ... ... нысанасының барынша кең тараған түрi болып
табылады. Кез-келген зат тектiк немесе жеке сипаттар ... ... жəне ... ... ... ... ... келсек, олар қалған тауарлық массадан жекеленуi қажет
екенiн айта ... ... олар жеке ... ... ... ... жəне ... түрiнде сатып алу-сату шартының нысанасы бола
алады. Егер əңгiме жекеленбеген тектiк ... сату ... ... онда
сатып алу-сату шартының нысанасы болып зат емес, ... ... ... ... ... ... шартының нысанасы “болашақ заттар” болып
келгенде де орын алады.
Тауар əлi өндiрiлмеген немесе тауар табиғатта мүлдем жоқ. ... ... ... ... ... бұған қатысты үш түрлi көзқарас бар:
бiрiншiден, кез-келген жағдайда сатушы шартта ... ... ... қамтамасыз етуге мiндеттi (ол табиғатта бар болғанмен теңестiрiледi),
егер шарттың орындалмауы дүлей күштер салдарынан болғанын дəлелдей ... ... ... болып саналады; екiншi көзқарас бойынша, егер тауар
сатушының əрекетiне ... ... ... өз ... шарт “нысананың болмауы” салдарынан тоқтатылады, ең соңында,
егер ... ... ... ... ... ... қалай болса да
жеткiзiлгенiне үмiттенетiн болса, онда шарт нысанасы ... емес ... ... болып табылады.
Жоғарыдағы мысалдар нысана ерекшеленуiнiң негiзгi мəнiн көрсету үшiн
келтiрiлiп отыр: шарт ... ... ең ... ... сатып алу-сату шарттары тиiстi орындалмауының тəуекелi
үлесуiне, екi ... ... мен ... əсер етедi. Нысана
ерекшелiгi сонымен бiрге сатып алу-сатуды жүзеге ... ... де ... мысалы, шетелдiк сатып алу-сату Қазақстан Республикасының “Валюталық
реттеу туралы” Заңына жəне оның ... үшiн ... ... тəуелдi
нормативтiк актiлерге сəйкес жүргiзiлетiн болады.
Бағалы қағаздар айналымы Қазақстан Республикасының “Бағалы қағаздар рыногы
туралы”; “Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар мен ... ... ... ... бiрге, заңға тəуелдi нормативтiк актiлермен
реттеледi. Азаматтық айналымда шектелген заттарды сатып алу-сату ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының “Қарудың жекелеген түрлерiнiң айналымы үшiн мемлекеттiк
бақылаутуралы” ... ... ... ... ҚР Азаматтық кодексi 406 бабының 4-шi тармағында
мүлiктiк құқықтар сатып алу-сату шартының ... ... ... ... ... ... ... Мүлiктiк құқықтарды беруге қатысты
мəмiлелер кең таралуды иемденедi, оларға тауар биржаларында жасалған, ... ... ... биржалық тауарлар жеткiзiлiмi шартына немесе ... ... ... мен ... ... өткiзу,
құқықтарды сату шарттары жатады. ... ... ... ... ... заң күшi бар Жарлығының 5 бабының 1-шi тармағы.
Патенттiк ... ... ... ... ... ... ... сатып алу-
сату шарттары жасалуына əкеледi.
Шарт заты (нысанасы) туралы ... ... ... шартының бiр ғана
елеулi жағдайы болып табылады.
Егер шарт тауарлардың ... жəне ... ... ... ... ... ... келiсiлген деп есептеледi. (407-бап 3-шi тармақ).
Сатып алу-сату шартының бағасы дегенiмiз, оны алуға сатып алушының ... ... ... ... ... бар, ... ақша ... Ол Қазақстан Республикасының Азаматтық ко-дексiнiң ... 1-шi ... ... шарт ... ... қалыптастыру
бостандығына негiзделедi. Тарифтер, баға белгiлеу, ставкалар жəне ... ... ... ... ... мемлекеттiк органдармен
орнатылады. Орталықтандырылған тəртiпте орнатылған баға ... ... ... ... ... ... ... ажырату қажет.
Монополистiк қызмет субъектiлерiмен өткiзiлетiн тауарларға баға
орталықтандырылған ... ... ... ... ... ... ... реттеу бойынша Қазақстан Республикасы Агенттiк
төрағасының 1999 ... 25 ... ... ... ... ... ... бағаны реттеу Ережесi”
сонымен бiрге, 1998 жылдың 14 ... ... ... ... ... жəне ... ... субъектiлерiнiң
қызметтерi мен жұмыстарына баға (тарифтер) енгiзу, бекiту, қарастыру, ұсыну
тəртiбi туралы нұсқау ... ... ... ... ... ... заң күшi бар Жарлығының 40 ... ... ... ... мен ... тауар бағалары өкiлеттi
органмен қойылатынын қарастырады.
Жарлықтың ... ... ... ... 1999 жылдың 4 қазанындағы
“Қазақстан Республикасы Президентiнiң ... ... ... заң
күшi бар Жарлығына толықтырулар енгiзу туралы” Қазақстан Республикасы
заңының ... ... ... мен ... ... ... ... реттеудi қарастырады.
1999 жылдың 23 қазанындағы “Алкогольдi өнiмдерге минимальдi бағаны
қалыптастыру ... ... ... ... қаулысымен
алкогольдi өнiмге ең төменгi шектегi ба-ға қойылған.
Басым көпшiлiк жағдайларда баға шартпен қарастырылады. Егер шарттың бағасы
өзiнде нақты келiсiлмесе жəне оның ... ... онда ... ... əсер етпейдi. Мұндай жағдайда тауар бағасы бойынша
əдетте қолданылатын талаптар есепке алынады, ... ... ... ... ... құны алынады. Баға тауар сал-мағына ... егер ... ... ... ол таза ... бойынша
анықталады.
Бұл сатып алушы үшiн қолайлы ереже, əсiресе ыдыстың салмағы үлкен немесе
тауар қымбат болса жəне ... ... ... ... ... ... ... шарт тауар бағасы оны негiздейтiн көрсеткiшке байланысты өзгертiлуге
жататынын қарастырса, бiрақ бағаны қайта қарау тəсiлi ... ... ... кезеңiндегi жəне тауарды беру бойынша мiндеттi ... ... ... ... ... Яғни ... ... кезеңiнде өз құны көтерiлуi немесе төмендеуiне қарай шарт бойынша
оның бағасы ... ... ... ... төмендеуi қажет. Бiздiң
көзқарасымыз бойынша, осы, Азаматтық кодекстiң 438-бабының ... ... ... бар. ... ... шартты жасасқан кездегi
көрсеткiштердiң жəне шарт бойынша ұсынылатын тауарларды сақтандыру, тиеу,
буып-түю, сатып алу, ... ... ... ... ... ... қатысуының негiзiнде анықталуы керек. Осымен бiрге Азаматтық
кодексте сатушының ... ... ... ... ... мүдделерiн
қорғауға арналған норма да жетiк емес деп табуға болады. Ол тек тауар құнын
(бағасын) төмендетудi қарастыруы қажет, ... ... 3-шi ... ... шешiлмеген. Сатып алу бағасын төлеудiң мерзiмiн сатып алушы
өткiзiп алса, онда ол үшiн баға тек ... ... ... ... орай бұл да ... ... ... таппаған. Құқықтық қаты-
настар (шарттар) мазмұнын қарайық. Ол екi ... ... ... ... құқықтық қатынастар мазмұны бұл – құқықтық реттелетiн
қоғамдық қатынас. ... ... ... деп екi ... ... ... ... мазмұнды) қарастырады.
В. А. Тархов мынадай мысал келтiредi: бiр субъект екiншiсiне қандай да ... ... жəне ... ... материалды экономикалық қатынас
қалыптасады, ... ... ақша ... ... затты алады, баламалы айырбас
жүредi. Айырбасқа қатысушылар шарттан қандай ... мен ... ... болады. Бiз осымен келiсе алмаймыз. Ақырында заңдық
мазмұн меншiк ... ... ... заңдық мақсатымен анықталады.
Шартқа қатысушылардың түсiнiгi меншiктi иемденудiң экономикалық мақсатымен
ғана шектеледi деп болжауартық ... ... ... ... өзi ... ... ... тұрғыда болса, онда сатып алу-сату шартының
экономикалық жəне заңдық мазмұндарын ажыратуға ... ... ... ... ол ... мен мiндеттердiң жеткiлiктi үлкен ... ... ... ... шарт ... ... ал өзгелерi
қосымша (көмектесу) мəнге ие бола алады. Құқықтық қатынастар мазмұнын оның
қатысушыларының жүрiс-тұрысы құрайды ... ... ... деп ... ... жағдайда құқықтық қатынас пен оның мазмұнын құрайтын
қоғамдық қатынастар түсiнiгiн араластырып алу орын ... ... ... ... ... тараптардың құқықтары мен мiндеттерiнен, ал
мазмұн (реттелетiн қатынас) өз қатысушыларының
əрекеттерiнен, олардың ... ... өз ... ... ... ... шарттарында экономикалық мазмұнмен жанама
байланысты ... ... ... ... ... ... мойындамасқа болмайды. Бұлардың қатарына оферта (шарт
жасасу туралы бір немесе ... ... ... ... ұсыныс, егер ол
жеткілікті дәрежеде айқын болып, ұсыныс жасаған жақтың ол ... өзін ... ... деп ... ... ... оферта деп танылады) мен акцептi (оферта жолданған жақтың оны
қабылдағаны туралы жауабы акцепт деп ... ... ... шараларды қолдануды жəне басқа да əрекеттердi жатқызуға болады.
Шарт мазмұнына қатысты жалпы ... ... əрi, бiз оны ... алушы мен сатушының құқықтары мен мiндеттерi
күйiнде жекелеп талдауға көшемiз.
1.2. ... және ... ... құқықтары мен міндеттері.
Азаматтық кодекстің 406 бабына сәйкес мүлікке ие болу құқығы бір ... ... ... алу – сату ... ... ... Сатушының
мiндеттерi. Сатушы сатып алушыға шартпен белгiленген тауарды беруге
мiндеттi. ... ... ... ... мыналар саналады: тауардың атауы,
сапасы, саны (көлемi). Сапаға қатысты талаптар сатып ... ... ... ... ... ... қарамастан осы үш
талапты да сатып алу-сату шарттары бойынша мiндеттi деп ... ... ... жағдайда тауар атауына, сапасына, санына (көлемiне) қатысты
талаптар өзгерiп ... Сапа ... ... ... ... ... заңнама нормаларымен анықталуы мүмкiн.
Тауардың саны. Сатып алушыға берiлуге тиiс тауар саны шартта тиiстi өлшем
бiрлiктерiне сəйкес ... ... ... ... ... шартта санды
анықтау үшiн қажет алғашқы өлшемнiң ... ... тиiс. ... ... ... оны айқындау тəртiбiн шартта белгiлеу жолымен келiсiлуi
мүмкiн. Мысалы, тауардың (сұйық заттар) саны шартты орындау ... ... ... (қоймасының) шектi сиым-дылығымен бекiтiлсе.
Егер сатушы шарт талаптарын бұза ... ... ... тауар санын шартта
белгіленгенінен кемірек берсе, сатып алушы, егер ... ... ... не ... жетіспейтін санын беруді талап етуге, не берілген
тауардан және оған ақы төлеуден бас тартуға, ал егер ... ... ... оған төленген ақша сомасын қайтаруды талап етуге құқылы. Сатушы
сатып алушыға тауарды шартта ... ... ... ... ... ... бұл ... сатушыға Азаматтық Кодекстің 436 – бабының 1 –
тармағында көзделген тәртіппен ... ... Егер ... ... ... ... қисынды мерзімде сатушы тиісті тауарға билік етпесе,
шартта ... ... ... ... ... ... қабылдауға
құқылы. Сатып алушы тауарды ... ... ... ... ... ... тауарға ақы, егер тараптардың келісімінде өзгеше
баға белгіленбесе, ... ... ... тауар үшін белгіленген баға
бойынша төленеді.
Тауардың сапасы. Сатушы сатып ... ... ... ... ... тауар
беруге мiндеттi. Шартта тауардың сапасы туралы талаптар болмаған жағдайда
сатушы сатып алушыға әдетте осы ... ... ... ... тауар беруге міндетті. Егер ... шарт ... ... ... тауарды сатып алудың нақты мақсаттары туралы хабарламаған ... ... ... осы мақсаттарға сәйкес пайдалануға жарамды тауар
беруге міндетті
Егер кəсiпкерлiк сатып алу-сату ... ... ... ... ... талаптар шартта тiкелей сирек белгiленедi.
Осыған байланысты, сапа туралы талап бiрнеше жағдайларда ... ... ... ашу) негiзiнде анықталады. Тауардың сапасын анықтаудың үшiншi
амалы – сапаға қатысты құқықтық болжам (презумпцияны) ... ... ... ... осы ... тауар пайдаланылатын мақсаттарға жарамды тауар
беруге мiндеттi.
Келтiрiлген ... ... ... ... заңнама нормаларының
тiкелей əсер етуi ретiнде бағалауға болады. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... шарттық қатынастардың
ерекшелiгiне бейiмделiп субъективтiк жағдай сипатына ие болады. ... ... ... сапасы келiсiлмесе де, бiрақ сатып алушы
сатып ... ... ... ... сатушының тиiстi сапалы затты беру
мiндетi өзгеше болып келедi. ... ... ... ... ... ... ... мақсатта пайдалануға жарамды тауарды беруге мiндеттi.
Егер заңдарда немесе ... ... ... ... ... ол ... талаптарға сәйкес жүзеге асырылуға ... ... ... ... өзге де ... ... ... тексеруге міндетті талаптар белгіленген жағдайларда
сапаны тексеру оларда келтірілген нұсқауларға ... ... ... ... ... ... ... тәртіппен тауар сапасын тексеру
талаптары ... ... ... ... іскерлік айналым дағдыларына
немесе әдетте шарт бойынша берілуге тиіс тауарды ... ... өзге де ... ... ... ... нарықты экономикасы бар елдер соттарының тəжiрибесi осындай
жағдайларда сатушының жеке басына жəне ... ... жеке ... ... Егер ... ... кəсiпкерлiк қызметпен айналысатын (белгiлi бiр
саладағы маман) субъект болса, тауар ... ... ... мақсатқа
сəйкес болуын қамтамасыз ... ... Егер де ... ... ... ... жоғары болса, онда осы мəселе ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру -
құқықтық нысанында мұрагер өндiрiстiк тағайындалуы бар мұрагерден сатып
алғалы тұр. ... ... оның ... ... ... ... ... сатып алушы тауарды сатып алам деп шешiм қабылдайтын
болса, онда тауардың тиiстi ... бар деп ... ... ... ... ... ... мүмкiншiлiк бермейтiн жасырын кемiстiктерге
қатысты наразылық ұсыну ... ... ... үлгiсi бойынша жəне (немесе) сипаттамасы бойынша сатқан жағдайда,
сатушы сатып алушыға үлгi ... ... ... ... ... ... Тауардың кейбiр қасиеттерi (көрсеткiштерi) ... онда ... ... ... ... тəртiптерге сəйкес
анықталуы қажет. Бiздiң көзқарасымыз бойынша, бейнелеудiң өзi белгiлi бiр
талаптарға сəйкес болуы керек. Тым ... ... ... сатушы iс
жүзiнде өзiн тиiстi сапалы тауар беру ... ... ... ... сатылатын тауардың сапасына заң актiлерiнде белгiленген тəртiпке
сəйкес, мiндеттi талаптар көзделсе, кəсiпкерлiк ... ... ... ... ... осы ... талаптарға сəйкес келетiн тауар беруге
мiндеттi. (Олар стандартпен, техникалық жағдайлармен ... ... ... ... ... ... ... туралы” Заңымен жəне Қазақстан Республикасы “Стандарттау
туралы” Заңымен жəне ... ... ... ... анықталады.
Егер шарт пен тауардың сапасына көтерiңкi талаптар қойылса, сатушы ... ... ... тауарды беруге мiндеттi. Алдын - ала соларды айтып,
сатушы тауарды кемшiлiктерiмен бере ... ... ... ... ... ... берген кезде айтылып кеткен талаптардың бiрiне сəйкес
болуы керек.
Ақылға сиымды мерзiм ... ол, ... ... ... ... ... ... тауарды жарамдылық мерзiмдерi шегiнде пайдалануға мүмкiн болатындай
қылып беруi ... ... ... ... мемлекеттiк
стандарттардың мiндеттi талаптарымен немесе өзге ... ... ... ... ... мерзiмдерi өтiп кеткен соң тауар
мақсаты бойынша пайдалануға жарамсыз деп саналады. ... ... ... ... ... түсiнiк қолданылады, оның тұты-нылмайтын тауарларды мақсаты
бойынша пайдалану шектерiне қатысы бар, ал ... ... ... ... ... заттарға жəне сол сияқты қолданылады.
Шартпен гарантиялық мерзiмдер орындалуы мүмкiн. Бұл мерзiмдер ... ... өзге ... ... ... ... ... кезеңдерiн
белгiлейдi. Өзiнiң табиғаты бойынша ... ... ... ... бар, ... ... мерзiмдер оларға толығынан
тепе - тең болып келмейдi.
Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында гарантиялы ... ... ... мəн ... ... ... 425-бабына
сəйкес, қазiр гарантиялық мерзiм шарттың өзiмен анықталуы ... Ал, ... ол ... ... онда Азаматтық кодекстiң 430-бабының ... ... егер ... заң актiлерiмен немесе шартпен бекiтiлмесе,
тауар сатып алушыға ұсынылған күннен ... екi жыл ... ... ... ... ... жəне сатушының құқықтары мен мiндеттерi.
Қазiргi заманда сатып алушының мүддесiн қорғайтын ... ... ... ал ... ... ... мерзiм емес.
Тауар сапасына кепiлдiк, егер шартта өзгеше көзделмесе, оның ... ... де ... ... ... Егер шартта
өзгеше көзделмесе, жинақтаушы ... ... ... ... негiзгi
бұйымға берiлген кепiлдiк мерзiмге тең болып есептеледi.
Сатушы тауарды қай кезде сатып алса ... ол ... қай ... ... ... кепiлдiк мерзiмi тауар сатып алушыға берiлген кезден
есептеле бастайды. Егер сатушыға байланысты ... ... ... ... ... ... пайдалану мүмкiншiлiгiнен айырылса, онда мерзiмi сатушы
аталған себептердi жайғағанға дейiн өз ағымын бастамайды. Мысалы, сатушы
шартқа сəйкес ... ... жоқ ... ... болсақ, сатып алу - сату
қатынастарына бұл жағдайда мер-дiгерлiк ... ... да ... ... Тауар (жинақтаушы бұйым) ауыстырылғанда кепiлдiк мерзiмi өз ағымын
жаңадан бастайды.
Сондай-ақ, тауарды берген жағдайда, тауарды түр-түрiмен, ... ... ... ... ... тыс ... ... тауарды
салатын ыдыс жəне оны буып-түю сатушының мiндетi болып ... ... Егер ... алу – сату ... ... ... мөлшеріне, түстері мен өзге де белгілеріне (түр – түрі) қарай
белгіленген тауарлар берілуге тиіс ... ... ... ... тауарларды
тараптар келіскен түр – түрі бойынша ... ... ... көзделген тауарлардың түр – түрін шартқа сәйкес келмейтін
етіп берген кезде сатып алушы ... ... және ақы ... ... ал егер ... ақы ... қойған болса, төленген ақша ... ... ... ... Егер ... ... ... түр – түрі туралы
шарттың талаптарын бұза ... ... ... ... ... өз ... түр – түрі ... шарттың талаптарына сәйкес келетін тауарды қабылдап,
қалған тауарлардан бас тартуға;
2) берілген барлық ... бас ... түр – түрі ... шарттың талаптарына сәйкес келмейтін тауарларды
шартта көзделген түр – ... ... ... талап етуге;
4) берілген барлық тауарларды қабылдап алуға құқылы.
Түр – түрі шарттың талаптарына сәйкес кемейтін ... бас ... түр – түрі ... шарттың талаптарына сәйкес келмейтін тауарларды
алмастыру жөнінде талап қойған жағдайда ... ... бұл ... ... бас ... да, ал егер ақы ... қойған болса, төленген соманың
қайтарылуын талап етуге ... Егер ... ... түр – түрі туралы шарттың
талаптарына сәйкес ... ... ... ... он бес күн ... ... бас тартатынын сатушыға хабарламаса, олар қабылданған
болып есептеледі. Егер сатып алушы түр – түрі ... ... ... бас ... ... ... ... баға бойынша ақы
төлеуге міндетті. Сатушы бағаны он бес күн мерзімде ... ... ... қолданбаған жағдайда, сатып алушы тауарға шарт ... ... сол ... мән – жайларда ұқсас тауарлар үшін алынатын баға бойынша
ақы төлейді. Тауарлардың түр-түрi ... ... ... ... ... ... ... көзделген (энергиямен жабдықтау
шартында да теоретикалық көзқарастан оның қарастырылуы ... ... ... ... ... ... – бiр ... тауардың жиынтығының
iшiндегi белгiлерiне жəне бiр түрлi тауардың үлгiсiне, мөлшерiне, сортына,
түсiне, электр қуатының тиiстi өлшемдерiне байланысты ... Егер ... ... тұрмыстық химия затын жəне тағы бiр электр құралын ... онда ... ... ... сөйлем қолданылмайды.
Тауардың түр-түрiне қойылатын талаптарды күрделi затты ... ... ... ... ... бiлу керек.
Жиынтықтылықтық жəне жиынтық. Сатушы сатып ... ... ... ... ... ... тауар беруге мiндеттi. Жиынтылықтық
дегенiмiз – ... ... ... ... ... ... ... құрама бөлiктердiң затта болуы. Шартпен бұйымдардың
стандарттық жəне қосымша ... ... ... ... ... ... алынып тасталады.
Шартта тауардың жиынтықтылығы белгiленбесе, сатушы ... ... ... ... əдет ... ... ... қойылатын
өзге де талаптармен анықталатын тауар беруге мiндеттi.
Жиынтықтылықтың тауарлардың жиынтығын айыру қажет. Қазақстан Республикасын
бiрiктiру. Азаматтық кодексi 432 ... ... ... ... ... ... ... шартының пəнi кейбiр кездерде күрделi
болып ... ... ... ... қатар бiздiң көзқарасымыз бойынша
жиынтық Азаматтық кодекстің 121 ... ... ... зат ... ... оны ... мәні белгілейтін мақсаты бойынша пайдалануға
мүмкіндік беретін бүтін бір затты құрайтын болса, олар ... зат ... ... тең ... ... Заттардың жиынтығына қатысты бiртұтас
құқықтық қатынас пайда болады, одан сатушының тиiстi мiндетi өз көрiнiсiн
табады.
Заттардың ... ... үшiн ... ... ... ... үшiн ... себептердiң қажетi жоқ, тараптардың iшiнен ниеттенуi жеткiлiктi
болып келедi. Мысалы, альпинист тобы ... ... ... ... ... ... сатып алады. Жиынтық талабы, ассортимент жəне сапа
талаптарымен тығыз байланысты. Мысалы, экспедиция сатып алатын жиынтыққа
кiретiн ... ... тау ... ... ... ... төмен температура тұрақтылығына талап қойылады.
Егер шартта өзгеше көзделмесе жəне ол мiндеттеменiң мəнiнен ... ... ... ... ... ... тауарды бiр мезгiлде беруге
мiндеттi.
Сатып алушы үшiншi тұлғалардың құқықтары жүктелген ... ... ... қоспағанда, сатушы үшiншi тұлғалардың ... тыс ... ... ... ... мiндеттi (Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексiнiң 413 ... ... Бұл ... ... алушы оларда меншiк иесi болып келгiсi келетiн, шарттарға
көбiрек ... Ал ... ... сату ... өз өзгешелiктерi
орын ала алады.
Кейбiр жағдайларда аталған талап ... ... ... ... ... ... құқықта болған мүлiктi сатып алады жəне ... ... ... иелену, билiк ету құқығын алады, алайда ортақ меншiгiнiң
тəртiбiне байланысты, ... ... ... ... Егер ... пəнi
мүлiктiк құқық болса, (сонымен қатар меншiк құқығынан өзге заттық құқық)
жүктемелер вариациясы ... ... ... ... ... ... ... кейбiрауыртпалықтарды болжауға мүмкiншiлiк беру керек
дей аламыз. ... ... бұл ... ... ... (тəжiрибе) жəне
азаматтық құқықтың жүйесi (доктрина) үшiн маңызды ... ... ... тағы да бiр ... тауарды үшiншi тұлғалардың талаптануынан да
босатып беру. Осы мiндет сатушы олар ... ... ... ғана
қолданылады. Болашақта талаптану заңды деп танылу керек, егер осы ... ... ... ... талаптануынан босатып беру мiндетiн бұзбаған
деп саналады.
Тауарды салатын ыдыс жəне оны буып-түю. Тауарды салатын ыдыс жəне оны ... ... ... ... шарттарының жалпы ережелерiне ... ... ... жаңа ... табылады. Өзiнiң сыртқы көзге
түспейтiнiне қарамастан, олар ... ... ... ... ... ... Егер сатып алу-сату шарты қандай түрiне
қатысты екендiгi ... олар ... ... ыдыс жəне ... ... ... ... шешуге мүмкiндiк бередi.
Егер шартта өзгеше көзделмесе жəне мiндеттеменiң ... ... ... ... ... ... алушыға тауарды ыдысқа салып
жəне (немесе) буып-түйiп беруге мiндеттi.
Егер шартта ыдыс пен ... ... ... ... ол үшiн
арналған əдеттi əдiспен, ыдысқа салынуы, ... ... ...... мен тасымалдаудың əдеттегi жағдайларында осы типтес
тауарлардың сақталуын қамтамасыз ететiн ... ... ... жəне
(немесе) буып-түйiлуге тиiс. Ал егер тауар сақтаудың немесе тасымалдаудың
қандай да ерекше жағдайларын талап етсе, онда ыдыс жəне ... ... ... ... сатып алушыға барлық керек-жарағымен берiлуi қажет (керек жарақ бұл
негiзгi ... ... ... ... ... қылып бағалау тек оның жəне басты заттың функционалды
тағайындалуларының ... ... ... ... ... 408
бабында сатушының керек-жарақтарды беруi бойынша мiндетi бекiтiлгенiне
қарамастан олар ... ... ... ... ... ... реттерде олар сатушылар көп ретте Қазақстан Республикасының Азаматтық
кодексi 122-бабының мiндеттi ... ... ... ... ... ... қосалқы шнур, бұйым үшiн ... оны ... ... ... зат ... ... (керек-жарақ)
зат барлық жағдайда өздiгiнен ... ... жоқ ... ... қате болып саналады. Сондықтан қандай да болмасын ... ... оны ... ... ... ... ... керек.
Егер керек-жарақ тұтынылатын (тұтыну барысында өз қасиетiн жоғалтатын
болса) зат ... оның ... зат ... ... ... мерзiм
белгiленiп көрсетiлуi тиiс. Тағы да айтатын бiрнəрсе ... ... ... ... пен ... ... тығыз байланыс бар. Керек-жарақ болып келетiн затты беру
жиынтылықпен қарастырылуы ... егер бұл ... ... ... (АК 122 бабы) тiкелей қолданылуы керек.
Тауармен (өнiммен) бiрге оның жиынтықтылығын ... ... ... ... растайтын ж.б. құжаттар берiледi. Өнiм ... ... ... ... ... ... ... басқару
құқықтары оған өтiп үлгерсе, сатушы тауар берiлгенге дейiн оны сақтауға,
нашарлауына (бұзылуына) жол бермеуге ... ... ... ... ... ... жəне оны ... бүлдiрмеуi керек. Сатушы осы
мiндетiн ... ... Егер екi ... ... ... ... ... сатушыға оның тауарды сақтауға жұмсағанын
өтейдi.
Сатушының құқығы. Сатушының құқықтарына зат қабылдануын жəне ... ... ... талап ету құқықтары жатады. Əр мiндеттемеге сəйкес келетiн
қарсы құқық бар. ... ... ... ... мiндеттемелерi сатушының
басқа да құқығы барын ескередi.
Сатып алушының құқықтары мен ... ... ... ... мiндетi
тауарды қабылдап алу жəне ақысын төлеуi ... ... ... ... ... ол ... тауарды беру жəне алу үшiн қажеттi шараларды
қамтиды. Бiрiншi кезекте сатып алушы тауарды қабылдап алу үшiн ... ... ... Тауар тасымалдануға тиiстi бол-са, сатып алушы жүктi
тиеп жiберу үшiн ... ... ... ... мiндеттi (егер
тауарды сатушы жеткiзетiн болса). Ал, кейбiр жағдайда сатып алушы ... ... ... ... алып кетудi ұйымдастыруы қажет. Бұл
шара сатып алушы сатушының тауарды сақтайтын жерiн бiлген ... ... Осы ... ... ... ... кең қолданылады жəне Бiрiккен
Ұлттар Ұйымының 1980 жылғы “Тауарды халықаралық ... ... ... Конвенциясының 31 бабы “б” тармағымен қарастырылған. Ол қазiргi
жағдайда бiздiң кəсiпкерлердiң iшкi ... да жиi ... ... ... ... ... ережелерiнде (Инкотермс)
бекiтiлген iскерлiк айналым əдет ғұрыптары осыған “Е” байланысты ЕХ ... ... works ... бұл ... сатушы тауарды сатып алушыға
өзiнiң қоймасынан табыс ... Егер “F” ... ... ... FSA, FAS жəне FOB ... ... онда сатушы өнiмдi ... ... ... өзi ... ... мiндеттi.
Егер шарттағы тауарды беру жағдайлары оның жеткiзiлiп берiлуiн ... ... өз ... ... дайындап қоюға, өнiмдi келiсiлген ... ... ... ... ... ... ... ұсынылған тауарды уақытында
қабылдап алуға, жүк тасымалдау көлiгiнен жүктi түсiруге, сатушының көлiгiн
ұстамауға, өзiнiң тым баяу ... ... ... жол ... ... ... ол ... тексерiп алуы, өнiм құжатын қабылдауы
жəне өнiмдi қабылдап ... ... ... ... ... ... қабылдап алу шарттары заңнама ... ... ... ... ... ... Министрлер кабинетiнiң қаулысымен
1994 жылы 9 қарашада бекiтiлген Өнiмдi саны мен сапасына ... ... ... Ол ... ... жəне тасымалдау шарттарын орындау кезiнде
қолданылады. Қабылдаудың ережелерiн бiз ... соң ... ... ... ... ... тiкелей шарттың өзiмен де бекiтiлуi
мүмкiн. Ал егер де ... ... не ... не ... ... ... ... беру жəне алу үшiн əдетте керек болатын əрекеттердi жасауға
тиiс.
Сатып алушы шартты бұзып затты ... ... оның ... ... ... болмаса шартты орындаудан бас тартуына болады. Сатушы сатып
алушының iс-əрекетi нəтижесiнде болған ... ... ... ... 349-бабы 2-тармағы (міндеттемені бұзғандық үшін
борышқорды жауапқа тарту несие берушінің талап етуі ... ... бабы ( ... ... туындаған залалдардың орнын толтыру)
бойынша өндiрiп алуға құқылы.
Сатып алушы алынған өнiм (тауар) үшiн ақы ... ... ... ... ... ... ... Тағы да (қосып) Қазақстан
Республикасының “Антидемпингтiк iс-шаралар туралы” 1999 ... 13 ... Заңы бар ... айту ... ... ... шаралар заңда демпингтiк
тауардың импортына қолданылатын уақытша демпингке қарсы ... ... баж ... баға бойынша мiндеттемелер (менiң айрықша көрсетуiм)
нысанындағы ... ... əсер ... ... ... ... ... ұқсас тауарларды шығаратын Отандық өндiрушiлерге
келтiрiлген немесе ... ... ... ... ... жою үшiн ... заңның 1-бабы 3-тармақ). Шаралар (олардың арасында баға бойынша
мiндеттемелер) қолданылғаны туралы уəкiлдi орган барлық ... ... ... ... ... ... оны бөлек сатып алу-сату
шарттарында қарастырылған жағдайлар арқылы жүзеге асырады.
Баға төлеу бойынша мiндеттi одан əрi ... ... ... ... ... ... ... мазмұнына бағаны анықтау тəртiбi
тiкелей əсер етедi. Олар ... ... ... бiрақ шаруашылық
тəжiрибеде өзгертiлуге жол беретiн бағалар да қолданылады. Өз ... ... ... ... ... жəне ағымды өзгеретiн
болып жiктеледi (ажыратылады).
Шартты тұрақты баға шартта бекiтiледi жəне ... ... ... ... орта нарықтық бағалардан елеулi ауытқыса (ерекшеленсе), онда ... ... ... Ағымды өзгеретiн бағалар негiзiнен, ең ... ұзақ ... ... ... ... ... ... Мысалы, шикiзатқа деген əлемдiк баға тез өзгередi,
жабдықтаушымен тұрақты ... ... ... ... ... ... ... алынады.
Нақты тауар үшiн ақы төлеу мiндетiне көшейiк. Ол өзi екiге ... ... ... өз ... төлемдi жүргiзуi үшiн дайындық əрекетiн
жасауы керек. ... ... ... сатып алушының есеп шотты,
аккредитивтi ашуы, шарт ... чек беру ... ... ... ... өзiнiң жағдайларымен, сол сияқты заңнама ... ... 1998 ... 29 ... ... ... жəне ... Қазақстан Республикасының Заңы Қазақстан Республикасының Халықтық
банкiсiнiң 25 сəуiр 2000 жылы № ... ... ... ... мен қолма-қол ақысыз есеп айырысу жəне Қазақстан Республикасының
территориясында ақша аудару Ережесi; Қазақстан Республикасының 1998 ... ... ... ... ... ... чек ... Ережесi жəне т.б. нормативтi актiлер бар.
Екiншiден, сатып алушы ақшаны төлеуi керек. ... ... ... есеп ... ... ... пайдаланусыз (ҚР “”) заңының 21 бабы, 4-
тармақ есеп ... ... де ... ... Егер шарт жəне заң ... белгiленген мерзiмде төлеу мiндетiн қарастырмаса, онда сатып алушы
тауарды алған соң немесе ... ... ... ... соң төлемақыны
дереу (кейiнге қалдырмай төлеу керек. Шартпен тауар ... ... ... ... Бұл ... ол ... тауарды қабылдаған кезге
дейiн белгiленген мерзiмде бағасы толық немесе жартылай ... ... ... шартта көрсетiлмесе, ақы тауар берiлгенге дейiн ақылға сиымды мерзiм
iшiнде төленуi керек.
Егер тауар үшiн төлеу мiндеттемесiн ... ... ... ... ... болса Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнiң 277-бабы
бойынша сатып ... 7 күн ... ... мерзiмi) iшiнде несие берушiнiң
талабын орындауы қажет. Тауарды несиеге алу шартпен бекiтiлуi керек, ал бұл
туралы арнайы ... ... ... онда ... ... ... ... төлеуi қажет. Тауарды кредитке сату шарты бойынша сатып алушы ... ... ... ... ... төлеуге мiндеттi. Төлеу
мерзiмi кредитке сату шартымен тiкелей қарастырылмаса, онда төлем ақылға
сыйымды уақытта ... ... ... Сол ... ... ... ... берушiнiң (сатушының) төлеу туралы сұрау мерзiмiне қарай ... ... сату ... жасасқан күнде болған ... ... ... ... бағасы өзгерсе де ол қайта есептелуге
жобалайды.
Тауарды кредитке сату ... ... түрi – ... ... ... ... Тауарды кредитке сатудың базалық шартынан айырмашылығы,
оның мазмұнында зат бағасы, төлемдердiң тəртiбi мөлшерi, ... ... Егер ... ... ... ... ... iшiнде бағаны
төлемесе (соның iшiнде кезектi төлем мерзiмiн өткiзiп алса) сатушы ... ... жəне ... мүлiктi қайтарып алуға құқылы.
Ресей Федерациясының азаматтық заңнамасында сияқты (РФ АК 483 бабы) сияқты
Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында (ҚР АК 436-бап) ... ... ... сатушыға оның шартты бұзғаны туралы хабарлау мiндетi
қарастырылды. Осы ... шарт ... ... жəне ... алушының
мүдделерiнiң теңдiгiн қамтамасыз етедi, сатып ... ... ... жəне ... ... ... ... мiндеттердi
жүктейдi.
Сатып алушы сатушыға шарттың тауар саны, ... ... жəне ... ... ... ... ... шарттың өзiнде
бекiтiлген немесе заңнама нормаларында қарастырылған мерзiмде ... ... ... ... тауарды қабылдап алғаннан кейiн 15 күн ... оның ... ... ... ... ... ... қажет.
Егер ол осыны жасамаса, онда тауар үшiн сатушымен келiсiлген баға ... ... тиiс. ... ... ... ... туралы əрқашан (барлық
жағдайларда) хабарлауы керек. Бұл жасалмаса ... ... ... ... ... ... да, олар ... мүмкiн.
Талаптарға толығынан немесе iшiнара қанағаттандыру сатушының еркiне тəуелдi
болады. Айтылғанға негiзделiп, бiз жұмыстың бұл бөлiгiнде осы өте ... ... ... ... ... ... ... кiнəсiн
бағалауға тəжiрибелiк əсерiн тигiзетiнiн көрсете аламыз. Қазiргi ... ... ... ... ... ... ... тауарды сақтандыру
мiндетi қарастырылуы мүмкiн. Сақтандырылуға тек ... ... ... ... ғана ... Шарт ... өзге ... сақтандырылуға жатады. Тауарды сақтандыруға мiндеттi тарап сақтандыруды
шарт талаптарына сəйкес жүргiзбесе, екiншi тарап ... ... жəне ... ... шығындарын өндiртiп алуға құқылы. Соны
қаламаса ... кiнə ... ... ... ... ... ... алушы тауардың өзiне берiлуiн талап етуге құқылы.
Сатушының ... ... ... ... ... ыдысына байланысты
əрбiр сегментарлы мiндетiне сатып алушының сəйкес құқығы бар.
Азаматтық кодекстiң ережелерi ... ... ... зат берiлген жағдайда
оның құқығын қорғайды. Егер сатушы заттың кемшiлiгiн алдын-ала ескертпеген
жағдайда, сатып алушы мынандай талап қоюға ... ... алу ... ... мөлшерде кемiту туралы;
2) қисынды мерзiмде тауардың кемшiлiктерiн тегiн жою жөнiнде;
3) ... ... ... ... өз ... өтеу туралы;
4) тиiстi сапасы жоқ тауарды шартқа сəйкес ... ... ... ... ... бас тартуға жəне тауар үшiн төленген ақша ... ... ... қоя ... ... оған жиынтықталмаған тауар берiлген реттегi (жағдайдағы)
құқықтары АК 433 ... ... Олар ... алушының тауар сапасыз
болып шыққан жағдайдағы құқықтарына ұқсас (жақын). Негiзiнен, сатып ... ... ... ... ... ... ... берiледi.
Солардың араларында тауар жөнiндегi қандай да болсын өзге ... ... ... Сатып алушы тауардың саны жетiспейтiнiне, оның түр-түрi
бұзылғанына ... жəне ... ... ... ... ... ... алады.
Көбiнесе сатып алушының көрсетiлгендей құқықтарының жүзеге асыру белгiлi
бiр бөлiгiнде азаматтық құқықтық жауапкершiлiктi жүзеге асыру ... ... ... алу - ... ... ... ... тиiстi орындамау үшiн туындайтын жауапкершiлiктi бiз кешiрек қосымша
талдаймыз.
Сатып алу-сату шарты тараптарының мойнында тауардың кездейсоқ жойылуының
немесе бүлiнуiнiң тəуекелi ... ... ... ... ... Республикасы, Ресей Федерациясы жəне ... да ... ... ... ... ... ... араларында бөлiнуi Рим құқығында көрсетiлген ... ... ... Онда тауардың ақысы төленiп зат берiлгеннен кейiн меншiк
құқығы ауысады деп ... ... ... ... яғни тауардың
атауы, бағасы жəне сапасы ... ... өзге ... ... ... ... кодексiнiң 411-бабына сəйкес, ... ... ... өзгешелiк қарастырылмаса, онда сатып алушыға
тауардың кездейсоқ жойылуының, бүлiнуiнiң ... ... ... заң
актiлерiне, шартқа сəйкес өзiнiң тауарды сатып алушыға беру мiндетiн
атқарған ... ... ... ... ... 410-бабы сатушының затты беру бойынша ... ... ... ... ... ... олар меншiк иесi тəуекелiнiң ауысуын
анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... бүлiнуiнiң қаупi мүлiктi шарт бойынша иеленушiге оған ... ... ... ... Осыған байланысты 410 бап АК 238 бабы ... ... ... ... шартымен өзгеше қарастырылмаса сатушының ... ... ... ... ... ... орындалды деп саналады:
1. Шартпен сатушының тауарды жеткiзу мiндетi қарастырса, тауар ... ... ол ... ... ... етiлген соң;
2. Егер тауар сатып алушыға немесе көрсетiлген тұлғаға тауар орналасқан
жерде берiлуi керек болса, онда ... сол ... ... ... қарамағына
берiлгесiн.
Тауар сатып алушының қарамағына берiлуi үшiн ол тиiстi (келiсiлген) жерде
берiлу үшiн дайындалу керек жəне ... ... ... ... ... ... ... туралы хабарлануы керек.
Тауар шарт мақсатында анықталуы үшiн оған белгi соғылып, бөлек ... жəне өзге ... ... ... ... ... ... аталғандай мiндеттерi болмаса, шартпен өзгешелiк қарастырылмаса
оның мiндетi тауар ... ... ... үшiн ... немесе
байланыс ұйымына тапсырылғасын орындалған болып есептеледi.
Шартты жасасқан кезде сатушы тауардың жойылғаны немесе ... ... ... ... ... болса жəне осы туралы сатып алушыға хабарламаса,
онда тəуекелдiң сатып алушыға тауар ... ... ... ... ... ... ... жарамсыз деп танылуы мүмкiн.
Жарамсыздықты сот сатып алушының ... ... ... сатушы өзiнiң немқұрайлығы үшiн де жауапты болады. Мысалы,
тауарды сатып алушыға жөнелту алдында сатушының ... ұзақ ... ... сақтығын қамтамасыз ету үшiн қажеттi жағдайлар болмады.
Сондықтан жөнелтiлген тауар жарамсыз болып келетiнiн болжау ... ... ... ... ... жою үшiн өзiне байланысты шараларды
қолданбады.
Кейбiр жағдайларда шарт тараптары ... ... ... бастапқы
(негiзгi) ережелерiнен ауытқу орын алуы ... Бұл ... ... ... ... бүлiнуiнiң қаупi сатып алушы тарапына оған
меншiк құқығы ... ... ... ... орын ... Өз ... ... шарттың тараптары бiр бiрiне қатысты тең болып келгенде орынды
(сатушыда жəне сатып алушыда ... ... ... ... ... ... ... құқығы сатып алушыға тауар оған берiлгенге дейiн
көшетiнiн қарастыра алады жəне бұл да оған ... ... ... ... ... ... ... сəтiне əсер етедi.
Сатып алушыға артықшылық (жеңiлдiк) беретiн ... ... ... ... ... ... Айтатын болсақ, тауар сатып алушыға ... ... ... ... ... ... шартта тəуекелдiң сатып алушыға
ауысуы оның тауарды iс жүзiнде алу ... ... ... олар ... нотариат куəландырудың немесе мемлекеттiк
тiркеудi талап ететiн шарттарды рəсiмдеудi талап етсе, тауарға ... ... ... шартты нотариат куəландыруымен ... ... ... (ҚР АК 238 бабы 2 тармақ). Осымен бiрге сатып ... ... ... болу кезiнде ол қайта сатылса, шартпен немесе iскерлiк айналым
əдет-ғұрыптармен өзгешелiк қарастырылмаса, сол тауарға қатысты ... əлде ... ... қаупi (тəуекелi) сатып алушыға сатып алу-сату
шарты жасалған сəттен өтедi.
2.1. Бөлшектеп сатып алу – сату шарты.
Тауар сату ... ... ... ... ... сатушы бөлшектеп
сатып алу – сату шарты бойынша сатып алушыға ... ... ... ... жеке өзіне, отбасында, үйінде немесе өзге ... ... ... ... міндеттенеді.
Бiздiң көзқарасымыз бойынша, бөлшектеп сатып сату-алу шартында басты болып
келетiн нəрсе заттың ... ... ... емес, бастысы сатып
алушының тауарды көрсетiлген мақсатта алу ниетi жəне сатушының бұл ... ... ... ... өз себебi бар. Қазiргi жағдайда тек ... ... ... ... бар, ... ... және ... кейбiр тауарларды қоспағанда тауар жеке немесе жеке емес пайдалануға
арналған ба, соны ... ... ... ... шарты құқықтық реттелуiнiң ерекшелiктерi бар.
Бұл шартқа ... ... ... ... ... 1991 жылғы 5
маусымындағы ... ... ... ... ... ... ереже
қолма-қол шетелдiк валютаны қолданып бөлшектеп ... ... ... ... ... Бұл ... өзге де ... актiлер
қолданымды болып келедi.
Бөлшектеп сатып алу-сату шарты жария шарт (Азаматтық кодекстiң 445-бабының
2-тармағы). Оның осы ... ... ... ... ... ... ... қандай да болсын ... ... шарт ... ... (заңнамада) қарастырылғанды қоспаған кəсiпкер ... ... ... ... бiр ... өзге ... алдында
артықшылық жасауға құқылы емес. Яғни шарттың бағасы, өзге жағдайлары барлық
тұтынушыларға бiрдей болуы керек, ал ... ... ... ... үшiн жеңiлдiк жасалуы мүмкiн. Кəсiпорын тауарды беру
мүмкiншiлiгi бола тұрып бөлшек сатып алу-сату ... ... бас ... ... ... бас ... келтiрiлген шығындарды өндiрiп ала
алады.
Бөлшектеп алу-сату шартының осы ерекшелiгi оны жасасу тəртiбiне де ... ... ... ... бұл ... ал шарт жасасу туралы ұсыныс
(оферта) жарналы. ... ... ... ... ... шарттың заты,
бағасы жəне оның қажеттiлiгi туралы кемiнде бiр торап айтатын ... ... ... ... сəттен бастап жасалған болып саналады.
Өзiнiң қалауы бойынша сатушы жарналы оферта ... ... ... ... да ... ... Мысалы, “Zepter” фирмасы өз ... ... ... ... ... оферта мүмкiншiлiгi шектелген, бұл тек сатып
алушы сатушыда жоқ тауарды алуға қызығушылығын бiлдiргенде ғана ... ... ... ... ... ... белгiленген баға бойынша
алуға қалайтынын көрсетедi.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнiң 447-бабы ... ... ... Яғни, тауарларды көруге қою, олардың
үлгілерін ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер (сипаттамалар, каталогтар, фотосуреттер және тағы
басқалары) беру, сатушы тиісті ... ... ... ... ... ... бағаның және сатып алу – сату шартының
басқа да елеулі талаптарының ... ... ... ... ... танылады. Тауардың оның жарнамасында, каталогтарында, сондай –
ақ тауар сатылмайтын ... ... ... адамдар тобына арналған
және тауардың ... алу – сату ... ... талаптары болмаған басқа да
сипаттамаларында көрсетілген ұсынымы ... ... ... ... ... ... ... бұл дегенiмiз тұлғалардың белгiсiз
қатары (санына) бөлшектеп сатып алу-сату шартын ... ... ... ... тұтынушыларға тауарды көтерме баға бойынша алуды
ұсынатыны офертаның осы мiнезiне əсер етпейдi, сондай ұсыныстар ... ... ... ... ... шарттары (тұтынушылық) болып қала
бередi.
Жарна офертасы жасалған кездегi сатушының əрекеттерiне келейiк. Сатушы
тауарды ... ... ... ... ... сатылатын тауарлар
туралы мəлiметтердi бередi (бейнелеу, каталогтар, фотосуреттер және
басқалары). Мəлiметтер ... ... ... ... ... ... тек саудада бар болып келетiн
тауарлар қойылуы ... ... ... болып келетiн тауарлар
тұтынушылардың талабы бойынша олардың сапасы тексерiлiп сатылады. ... ... онда ... ... бағасы (бiр келi, дана жəне тауардың
өзге мөлшерi үшiн) салмағы көрсетiлген қағазы болуы керек. ... ... ... жаңа ... ... жəне кəсiпо-рындардың өзге
жағдайларына қарап дүкеннiң əйнектерi жаңартылады.
Инвентарь (құралдар) жəне көрме əрлеушi композиция элементтерi мен ... ... ... ... олардың əйнек iшiнде тұруы оферта болып
есептелiнбейдi. Оферта жа-рамдылығын мойындау үшiн алып-сату шартында ... т.б. ... ... жоқ. Оның ... ... ... үшiн ... тауарлар сатуға арналмаған екенiн айқын көрсетуi
керек. Егер тауар тұлғалардың белгiсiз ... оның ... ... ... ... жəне өзге бейнелеулер арқылы ұсынылса, бiрақ сатып алу-
сату шартының ... ... ... бұл ... оферта болып
қарастырылмайды.
Ұсынысты қабылдау (акцепт) туралы айтып кетейiк. Сатып алушы тарабынан ол
көпшiлiк жағдайларда тауардың бағасын төлеу арқылы жасалады.
Бөлшектеп ... ... ... ... ... ... ... алу-сату
шарттарының нысаны ауызша болып келедi, осымен ... бұл ... ... жасау мүмкiншiлiгi де жоққа шығармайды. Жазбаша нысан тараптардың
құқықтары мен мiндеттерi ... ... ... ... болып келедi.
Мысалы, тауарлар алдын-ала тапсырыстар негiзiнде, ... ... ... ... ... ... сатылады және басқада.
Егер заң актiлерiнде немесе бөлшектеп сатып ... ... ... ... алушы қосылатын формулалардың немесе өзге де ... ... ... ... ... сатып алушыға касса
немесе тауар чегiн немесе тауарға ақы төленгенiн растайтын өзге де ... ... ... ... ... ... шарты тиiстi нысанда жасалған
болып есептеледi. Аталған құжаттардың ... ... ... оны ... жəне жағдайларын растау үшiн куəлiк айғақтарға сүйену
мүмкiндiгiнен айырмайды.
Стаушы ... ... ... ... сатып алушыға қажетті және анық
ақпарат беруге міндетті. Бұл ақпарат заң актілерінде белгіленген талаптарға
және әдетте ... ... ... ... ... ... мен әдісіне
қойылатын талаптарға сәйкес болуға тиіс. ... ... шарт ... ... ... тауардың сипатына байланысты тыйым салынбаса және бөлшек саудада
қабылданған ережелерге қайшы ... ... ... өзінің қатысуымен
тауардың қасиеттерін тексеруді немесе оның ... ... ... ... ... ... тауар туралы тиісті ақпарат алуға мүмкіндік
бермеген сатушы тауардың оны сатып алушыға бергеннен кейін ... ... ... өзінде ақпараттың болжауына байланысты туындағанын дәлелдеген
кемшіліктері үшін де жауап береді.
Тұтынушылардың ... ... ... заң ... ... ... туралы ақпарат алуы кезiндегi қарым-қатынасты, сапаға
сəйкес келетiн тауар ауыстырып алуды, тұтынушылардың ... ... ... ... ... сатылғанына, жұмыстар орындау, қызмет көрсету туралы
шарттардың бұзылуына байланысты ... ... ... ... құқықтарын асырғанына байланысты қатынастарды. Жоғарыда
аталғандар мен оның ... ... ... ... шарттарындағы
тараптар қарым қатынастары ерекшелiгiнiң түйiнiн құрайды.
Шарт бойынша, сатушы болып тек қана ... ... ... ... ... келе ... Жəне де, ... сауда лицензияланатын жағдайларды
қоспағанда, бұған қатысты аса шектеулер жоқ. ... ... ... ... сауда лицензиясыз жүзеге асырылады. Бөлшек сауданы лицензиялау бөлек
заң актiлерiмен қарастырылады. Мысалы, сырадан басқа алкогольдiк ... ... ... осы ... шетел валютасына сауда жасауға,
шетел валютасын сатуға, қару жарақ т.б. тарайды.
Сатып алушы, əдетте жеке ... ... ... ... ... ... бөлшек
сауда кəсiпкершiлiк қызмет үшiн емес, өзге мақсатта пайдалану үшiн сатып
алады. Сонымен заңды ... осы ... ... ... ... ... шешу, жұмысшылардың дұрыс демалысын ұйымдастыру,
олардың тұрмыс-материалдық жағдайын ... ету үшiн ... ... ... ... ... сол затты алуға арнайы рұқсат қағазы
болуы қажет.
Бөлшектеп сатып алу-сату шартының нысанасы айналымнан ... ... ... ... ... ... ... жеке сипаттарымен де
тектiк сипаттарымен де анықталатын заттар ... Бiр ғана ... ... алу-сатудың да тауар жеткiзiлiмi шартының да нысанасы бола алады
(егер мысалы, жеңiл автокөлiктi өз ... ... ... ... алса). Егер
автомобиль сатушысы жеке тұлға болса, онда бұл Азаматтық кодекстiң жалпы
нормаларымен реттелетiн ... ... ... шарты болып келедi. Қолда
бар затты сатумен қатар келешекте пайда болатын заттар да сатылуы ... ... ... ... ... енгiзiлуi, ал өздерi болса
өндiрiсте əлi де шығарылмауы мүмкiн. Бөлшек ... ... ... ... ... жағдайын ешқалайша нашарлатпауы, оған
тəуекелдердi жүктемеуi керек. Бұл ... ... ...... орындалғанға дейiн барлық тəуекелдер сатушының мойнында болып
келедi.
Бөлшектеп сатып алу-сату шартының мазмұны.
Сатушының ... ... ... ... ... ... ... Бөлшек сатып алу-сату шартын жасамақ алдында сатушы сатып ... ... ... жəне ... ... ... керек.
Бөлшектеп сатып алу – сату шарты ... ... ... ұсынған тауар
үлгісімен (оның сипаттамасымен, тауарлар каталогымен және тағы ... ... ... ... Егер заң ... ... шартта өзгеше
көзделмесе, шартта көрсетілгенжерге тауар жеткізілген кезден бастап, ал
егер шартта ... ... орын ... ... ... жері
немесе заңды тұлғаның орналасқан жері бойынша ... ... ... ... ... шарт ... ... есептеледі. Сатушы шартты
орындау жөнінде әрекет жасалуына байланысты қисынды ... ... ... алушы тауар берілгенге дейін шартты орындаудан бас тартуға
құқылы.
Кəсiпқой ретiнде ... ... ... ... ... ... ... Дегенмен, ақпарат өзiне мiндеттi кезеңдердi енгiзуi қажет:
олар, баға жөнiндегi сенiмдi жəне қажеттi ... ... ... ... ... ... жайлы мəлiмет, затты тұтыну жайлы ереже, оны
сақтау жəне ... ... ... ... Ал азық ... ... өнiмнiң құрамы, қуаттылығы, денсаулыққа зиянды заттар құрамы ... ... ... ... берiлуi тиiс. Бұл ақпарат ... ... ... ... ... ... өнiмнiң техникалық құжаттамасында
көрсетiледi, тауарда өнiмнiң дайындалған жəне сатылған мерзiмi, өзге де
белгiлерi болуы керек. Олар ... ... бiр ... өзге ... ... ... тауарлары, дəрi-дəрмек, косметика бұйымдарына (уақыт өте ... ... ... ... ... ... шығатын
уақыты көрсетiлуге мiндеттi. Кейбiр тауарлар өзiнiң тұтынушылық қасиетiн
мерзiмiнен ерте ... ... ... ... бұл ... да ... ал тауар уақытынан ерте бұзылған кезде оны сатуға ... ... ... ... ... отырғанға дейiн тауарды көруге, оның ... ... ... ... сатуға шығарған бұйымның сатып алушының өзi мен жанұя мүшелерiнiң
өмiрi мен денсаулығына зиян келтiрмеуге мiндеттi. ... ... ... көрсетiлген мерзiм iшiнде қауiпсiздiгiн ... ... ... адам өмiрi мен денсаулығына, қоршаған ортаға қауiпсiздiгiне ... ... ... ... жəне мемлекеттiк стандартқа сай анықталады.
Мұндай өнiм мiндеттi түрде сертификатталады, ал ... оның ... ... келетiнiн растайтын белгiсi болмаса өнiмдi сатуға жəне
пайдалануға тиым салынады.
Егер өнiмдi қауiпсiз пайдалану жəне оны сақтау мен тасымалдау үшiн ... ... ... ... ... ... сол ... өңдеуi керек,
ал сатушы оларды тұтынушының есiне салуы қажет. Өнiмдi тарату жəне өндiрiс
орындарында ... ... ... ... ... мемлекеттiк
органдарға (өнiмдi стандарттау жəне сертификациялау, санитарлық ... ... жəне т.б.), ... ... ... қоғамдарына
жүктеледi.
“Тауар этикеткаларында тауар туралы мемлекеттiк жəне орыс тiлiнде ақпарат
талап ету” туралы Қазақстан Республикасы ... 1999 ... 31 ... ... ... ... Мұның мақсаты – ... ... ... адам ... ... ... ... мəлiмет беру. Бұған
2000 жылғы 11 қаңтарында Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... мен лактар, шампунь, тiс ... мен ... екi ... де ... ... ... қоспасы тауар
құрамының консерванттары мен бояулары, пайдалану мерзiмi, өндiрушi туралы
деректер берiлуi қажет. Мұндай түсiнiктемелер мен нұсқаулар ... ... ... ... ... ... берiлуi
қажет.
Бөлшектеп сатып алу-сату шарты сатушының тауарды ... беру ... ... Азаматтық заңға сəйкес бұл екi жағдайда жүзеге ... ... ... алу-сату шарты үлгiлер жүйесiнде жүзеге асса, яғни
сатып алушының тауардың үлгiсiмен танысуы (тауардың ... ... ... жасалса. Егер заң актiлерiмен немесе шартпен ... ... ... сатушы тауарды шартта көрсетiлген мекен-жайға
мысалы азаматтық жұмыс орнына жеткiзiп берсе, келiсiмшарт орындалған ... ... беру орны ... анықталмаса, онда тауар азаматтың
тұрғылықты жерiне немесе заңды тұлғаның тұрған жерiне (орналасқан ... соң ... ... болып есептеледi. Осы мiндеттi орындау
мерзiмi қисынды қажеттi уақыт кезеңiмен анықталады.
Екiншiден, бөлшектеп сатып алу-сату шарты ... ... ... алушыға
жеткiзiп беру талабымен (жағдайымен) жасалуы мүмкiн.
Осындай шарт жасалса сатушының жəне ... ... ... ... туралы, сол сияқты сатып алушы сонда ... ... ... ... да болсын жер көрсетiледi. Өзгешелiк заң ... ... ... ... мiндеттеме мəнiсiнен туындамаса сатушы
тауарды сатып алушыға бергеннен ... ол жоқ ... ... немесе шарт
жасалғанын растайтын өзге тұлғаға бергеннен кейiн, шарт орындалған болып
есептеледi. ... ... ... ... ... ... ... тауарды жеткiзiп беру мiндетiн қарастыратын бөлшектеп сатып
алу-сату шарттары кең ... ... ... ... ... ... өзге
тауарларға тапсырыс берiледi.
ҚР АК 451-бабымен бөлшектеп сатып алу-сату шартының автоматтарды пайдалана
отырып тауар сату сияқты бөлек түрi ... ... ... сату ... ... ... ... Автоматты жүйемен
сауда жасау кезiнде автомат иесi (меншiк иесi болу шарт ... ... ... ... ... беруi керек (аты, саны, əр бiрлiктiң ... ... ... ... ... ... ақпарат та автоматты жүйеге ... оған ... ... ... атауы), орналасқан жерi, оның жұмыс
кестесi туралы деректер жатады. Сол сияқты тауарды алуы үшiн ... ... ... ... ... ... Ақпарат автоматқа енгiзуден өзге
жолмен де берiлуi мүмкiн. Сатып алушының ... алу үшiн ... ... ... шарт ... деп ... сатып алушыға ақысы төленген тауар берiлмесе сатушы тауардың сатып
алушыға ... ... ... тауар үшiн төленген ақшалай соманың толық
қайтарылуын қамтамасыз етуге ... ... ... мен ... ... алушы сатып алынған тауардың
ақысын төлеуге мiндеттi. Шартқа отыру кезi мен ақы төлеу кезi сəйкес ... ... ... ... мiндетi затты қабылдап алу.
Бөлшектеп сатып алу-сату шарты бойынша, сатып ... ... ... берiлген тауардың сапасын тексеру мен оның жедел түрде жiберiлген
кемшiлiктерi туралы хабарлау емес, затты ... ... ... əрекеттерi
(затты қолма қол алу, накладнойға қол қою ж.б.) ... ... ... ... сатып алу-сату шарты бойынша тауардың сапасы үшiн ... ... ... ... ... ... уақытта қабылдап алатынын
қарастыратын шартты жасай алады, сол мерзiм iшiнде тауар өзге сатып ... ... Егер ... ... ... ... ... алушының тауарды қабылдамауы, əлде тауарды қабылдау үшiн қажеттi өзге
əрекеттердi жасамауы сатып алушының ... бас ... ... ... ... ... мерзiмде берудi қамтамасыз еткен сатушының
қосымша шығындары тауар бағасына қосылады.
Бөлшектеп сатып алу-сату шарттары тауар ақысы ... ала ... ... ... тауар кредитке, не ақысы бөлiнiп төленетiн болып сатыла
алады. Бұл ... ... ... ақы ... ... ... мiндеттi. Бiрақ
сатып алушы тауар ақысын алдын ала төлемесе, бұл оның шарттан бас ... қана ... яғни ... ... ... ... ... алушыға негiзiнен шарттың бiр жақты бас тарту құқығы берiледi.
Егер тауар кредитке, оның ... ... ... ... төлеу
қарастырылып сатылса, онда Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнiң
353-бабы бойынша сатып алушы ... өтiп ... ... ... ... ... ... алушының сатып алынған сапасы тиiстi ... ... ... алу ... бар. Яғни ... тек көрiктiлiк ... ... оның тек түсi, ... т.б. ұнамаса, сатып алушының
тауарды айырбастап алуға құқы бар. Тауар ... ... ... ... белгiлi сатушыдан алынғанын растайтын чек немесе өзге айғақ
болса ғана жүргiзiледi. Айырбас 14 күн ... ... тиiс. ... ... ... ... ... лайықсыз тауар сатылған сатып алушы, егер сатушы оның кемшіліктерін
айтпаған болса, Азаматтық Кодекстің 428 – бабының 1 – тармағында ... ... ... ... бұл ... сатып алушы сатушының талап
етуі бойынша және оның есебінен алынған сапасы лайықсыз тауарды ... ... ... үшін ... ақша ... ... ... қайтарған кезде
сатушының одан тауарды толық немесе ішінара пайдаланудан, оның ... ... және тағы ... ... ... ... ... сомасын ұстап
қалуға құқығы жоқ.
Айырбасқа алтын, платин, күмiстен жасалған бұйымдар, төсекқап, ... ... жəне ... ... ... ... болған
делдалдық сауда дүкендерiнен алынған заттар айырбасқа жатпайды. ... ... ... ... ... ... ... комиссияға
қабылдаған кезде анықталмаған көзге бiлiнбейтiн кемiстiктерi бар ... ... олар ... алынғаннан 2 күн аспай айырбасталуы қажет. Алтын
корпусты сағаттың тек iшкi механизмi ғана айырбасталады. Сатып алушы ... ... ... ... ... оған тауарды қайтарып төлеген ақшасын
қайтып алады. Сонымен ... ол ақша ... ... ... қайта түскенде
тауар алуға құқығы бар. ... ... ... ... бойынша сатып
алушының тағы бiр құқығы сұрыпталып алынған тауарларды ақша ... ... ... ... ... Сол ... сатушымен келiсе
тұрып сатып алушы олар үшiн ақы ... ... ... ... ... ... Тауар жекізілімі шарты.
Тауарлардың көтерме айналымы, қазіргі кезде мамандырылған сатушымен сатып
алушының арасындағы қатынастарындағы тауар ... ... ... революцияға дейінгі ресейдің азаматтық заңдарында тауар жеткізілім
шарты, сатып алу – сату ... ... ... ... жеке шарт ... Оның ... тауар жеткізілімі шартының өзінде бір жақ екінші
жаққа кез – келген затты белгілі ... және ... ... ... ... ... 1. Сатып алу – сату шартынан тауар жеткізілімі шартының
ерекшелігі, тауар жеткізілімі шартын жасасқанда, шарт ... және ... ... ... бір уақытты белгілейді. Поскольку ... ... ...... мог ... ... собственник вещи, им ... ... в ... лицо, обязующееся доставить
имущество покупателю, приобретет это имущество в ...... ... өзінде сатып алу – сату шартымен тауар ... ... ... ... ... бөлек жеке шарт ретінде қарастыратындай
өзгешелігі жоқ. Мысалы, Г.Ф. ... ... ... ... ... ... на Западе одним понятием купли –
продажи, у нас разлагаются на три вида по едва ... ... ... на ...... в ... ... этого слова, запродажу и
поставку. В этом случае законодатель принял бытовые понятия, не ... на то , что они не ... в себе ... юридических
различий. С этой системой трех договоров, служащих одним и тем ... ... ... ... ... ... стоит совершенно одиноко среди других ... ... ... ... шартын сатып алу – сату ... түрі ... ... болып табылатын сатушы (тауар беруші) сатып алушыға өзі ... ... ... ... ... ... ... жеке өзіне,
отбасына, үй ішіне және сол сияқты өзге де пайдалануға байланысты емес өзге
мақсаттарға пайдалану үшін келісілген ... ... ... беруге
міндеттенеді.
Сатып алу – сату шарты сияқты тауар ... ... ... ... жақты шарт болып табылады.
Квалификация жағынан тауар жеткізілімі шартының сатып алу – сату шартының
басқа жекеленген түрлерінен айырмашылығы келесі жағдайлардан ... ... ... ... ... Себебі тауар жеткізілімін жүзеге
асыратын тек қана жеке кәсіпкер немесе коммерциялық ұйым бола ... ... емес ... тауар жеткізілімін тек бір ғана ... ... ... егер ол ұйымға, осындай қызмет атқаруына рұқсат берілген
болса. ... ... ... ... ... тауарды шығаратын және
өндіретін тауар жеткізушідің өзі болып ... ... да ... ... тек ... ұйым немесе жеке кәсіпкер болады.
Яғни, осындай тауарды шығаратын және өндіретін, не ... ... ... ... бұл шарт ... ... алушыға тауарлар кәсіпкерлік қызметке
немесе жеке өзіне, отбасына, үй ішіне және сол сияқты өзге де ... емес өзге ... ... үшін ... Сондықтан сатып
алушы бола алады тек коммерциялық ұйым (жеке ... Оның ... ... ... жеке ... ... үшін ... алмайды, оны өзінің
кәсіпкерлік қызметін жүзеге ... үшін ... ... ... көлік құралдары, жөндеу жұмыс жабдықтарын жүргізу үшін
қолданылатын ... және тағы ... Егер ... ... бұл
заттарды бөлшектеп сату қызметімен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге
асыратын болса, онда бұл шарт ... ... ... емес ... алу – сату ... ... 1.
Тауар жеткiзiлiмi шартының бөлшектеп сатып алу-сату ... ... ... (тұрмыстық) сатып алу-сату шарттарынан түбегейлi
айырмашылығы бар. Тауар жеткiзiлiмi шарты ... ... ... ... үлестiруге (қайта үлестiруге)
мүмкiншiлiк бередi. Бұрын бұл шартқа жасанды түрде ... ... Жеке ... ... оны сатып алу-сату шартының бөлек
түрi ретiнде қарастыруға əкелдi. Осының нəтижесiнде ... ... ... ... ... оның ... сол ... қалады. Өндiрiстiң жекелеген
салаларын орталықтандыру күшеюiне байланысты оның басқа ... ... ... өсе ... ... ... ... субъектiлерiне өндiрiлген, импортталған,
экспортталған өнiмдердi кез-келген бағытта тарату мүмкiндiгiне ие ... ... ... ... ... өндiрiске, қажет басқа тауар алынады,
тауарлардың жекелеген топтары өндiрушiден бөлшектеп сатушыларға ... ... ... ... ... шартының елеулi айырмашылықтарының бiрi одан туындайтын
құқықтық қатынастар ұзаққа созылатын болып келедi. ... ... ... бойы шарт тараптары өнiмдi тиеп жiберiп, алып ... ... ... ... үшiн ... ... ... құқықтық шараларды
қолданады.
Тауар жеткiзiлiмi шартын құқықтық реттеудiң қайнар көздерiне ... ... ... жатады. Олармен қатар маусымындағы № 536-
қаулысы, Қазақстан Республикасының министрлер ... 1993 ... ...... жəне ... ... ... жұмыс iстейдi.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнiң тасымалдау туралы нормалары
тасымал ... ... ... Ал, егер ... ... ... тасымалданса Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 16 ... ... алу ... Заңы мен оны ... ... ... ... бар.
Тауар жеткiзiлiмi шартының жасау ... ... ... табылады.
Шарттың жобасын алған тарап 20 күннiң iшiнде оны қарап, ... бiр ... ... ... ... арасында шарттың жекелеген жағдайлары
бойынша ... ... ... ... шарт ... ... ... тараптан осы жағдайлар бойынша келiсу туралы ұсыныс (келiспеушiлiктер
хаттамасын) алған тарап осы ұсынысты алған күннен ... отыз күн ... өзге ... ... ... болса, шарттың тиiстi талаптарын
келiсу жөнiнде шаралар қолдануға не басқа тарапты оны жасаудан бас ... ... ... ... ... акцентантпен қойылған ұсыныстарға жауап беру мерзiмi көбею
жағынан ... Өнiм ... ... ереже бойынша ол 10 күндi
құрайды). Алғашқы оференттi шарт ... ... ... жол ... ... туралы ереже бойынша сатушының (өндiрушiнiң) шарт жасаудан
басын тартқан немесе келiспеген жағдайларға ... ... ... шешу үшiн сот ... ... едi. ... ... де азаматтық құқықтағы шарттың еркiндiгi ... ... ... деп айта ... ... шартының нысаны-жазбаша. Шартты жасау, өзгерту, ... оның ... ... ... қол ... ... ... хаттар,
факстар, телеграммалар, теле-тайпрограммалар, радиограммалар арқылы
жасалады.
Тауар жеткiзiлiмi шартында шарттың заты мен ... ... ... ... ... жеткiзiлетiн тауарлардың номенклатурасын
(түр-түрiн) бағасын ... ... ... сапасының жағдайлары
да бекiтiлуi керек. Егер шартта осындай жағдайлар көзделмесе, екi тараптың
бiреуiнiң талабы бойынша шарт ... деп ... ... Осыған
байланысты осы айтылған барлық жағдайлар тауар жеткiзiлiмi ... ... ... қосымша жағдайлары болып өнiмнiң жеткiзу тəртiбi мен мерзiмдерi,
есеп айырысу тəртiбi, шарттың ... ... жыл ... ... келiсу тəртiбi (ұзақ мерзiмдi шарттар жасалған
кезде). Олар қосымша жағдай ... ... ... ... əнi ... қосымша жағдайларының əнiнен шексiз биiк. Олардың жоқ болуы
даудың пайда болуына ... ... ал бұл ... ... орындалуына кедергi жасайды. Тауар жеткiзiлiмi шартында ... ... ... ... ... ... ... əрбiр мерзiмге жасалады: ай, тоқсан жəне басқа да
ұзақ мерзiмге.
Егер шартта оның қолданылу мерзiмi белгiленбесе жəне ол ... ... шарт бiр ... ... деп ... ... астам
мерзiмге жасалған шарт ұзақ мерзiмдi деп аталады. Ұзақ ... ... ... ... ... бiр ... ... жасалса, олар
маңызы жоғары нəтижелерге əкеп соғады. Үзiлiссiз екi жыл ... ... да көп ... күшi бар шаруашылық байланыстар ұзақты мерзiмдi деп
аталады жəне оны ... ... ... бiр ... ... ... ... Осы тəртiп Қазақстан Республикасында орналасқан өндiрушiлермен (тауар
берушiлермен) тура жəне ұзақ түрде ... ... ... ... бəрiн оның жүргiзу кезеңдерiнде келiсiп алуға
болады. Кейбiр жағдайларда, ұзақ мерзiмдi шарттарда олар ... ... одан да ... ... шарттар жасалған жалпы мерзiмнен аз мерзiмге
келiсiледi. Егер ұзақ мерзiмдi шартта ... тиiс ... саны ... де шарт талаптары бiр жылға немесе барынша ұзақ мерзiмге белгiленсе,
шарттың қолданылу мерзiмi ... ... ... ... ... тараптардың келiсу тəртiбi белгiленуге тиiс. Шартта келiсу тəртiбi
болмаған жағдайда шарт тиiсiнше бiр жылға немесе шарт ... ... ... ... ... табылады.
Тауар жеткiзiлiмi шартының элементтерi. Тауар жеткiзiлiмi шартының
тараптары болып кəсiпкерлiк қызметтi ... ... ... ... ... ... жағында тауар жеткiзiлiмi шартында ұйымдық-құқықтық
нысанына қарамастан əрбiр коммерциялық ... ... жəне ... тұлға
құрамаған, жеке мен ұжымдық кəсiпкерлер қатысады.
Тауар берушi коммерциялық емес заңды ... да бола ... Ол өз ... емес ... ... бiр немесе өзге түрi үшiн рұқсат етiлген
кəсiпкерлiк қызмет ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға байланысты емес ... ... ... ... Мемлекет тауар жеткiзiлiмi қатынастарында сатып алушы
ретiнде ғана қатыса алады.
Азаматтық айналымнан ... ... ... ... ... ... Тауар жеткiзiлiмi шарты кейбiр жағдайларда ... ... ... ... түрде өткiзудi көздейдi. Қару-жарақ ... ... ... ... ... ... емес басқа құқықтық тетiгiмен реттеледi. Тауар жеткiзiлiмiнiң
пəнi болып табылатын заттар тектiк белгiлерiмен айқындалуы ... ... ... ... олар ... тауарлық массадан бөлiнiп жеке сипаттар
арқылы ... ... ... теңестiрiледi. Шарт пəнi заты алғашқы
шарт жасасқан кезде де жеке сипаттарымен айқындалатын зат бола алады.
Азаматтық құқықтық нормалары тауар жеткiзiлiмiн қатынастардың ... ... ... ал ... ... ... тауар жеткiзiлiмiн
мəнiне қарай айтуға болады, тауар жеткiзiлiмi шартының пəнi ... ... ... жəне ... ... ... бола ... құқықтары мен мiндеттерi. Сатушы тауарды берумен бiрге сатып
алушыға оның керек-жарақтарын, ... ... ... ... көлемiнде, түр-түрi жəне жиынтықтылығына ... ... ... ... тұлғалардың кез-келген құқықтарынан тыс ыдысқа
салып жəне (немесе) буып-түйiп беруге мiндеттi.
Сатушы шартта бекiтiлген өнiмнiң ... ... ... ... ... жеткiзiлiмi шартында тауардың санының жалпы ережелерi толық
қолданылады. ... ... саны жүк тиеу ... орнының санына байланысты шартты ... ... ... ... саны белгiленгенде таразылаудың, өлшеудiң
туралығымен байланысты тəжiрибелiк ... бар ... ... Үлкен
санында аз емес килограмдар ал кейбiр кезде өнiмнiң тонналары жеткiзiлмейдi
немесе тауарлар ... ... ... ... жүк ... белгiленген тауардың саны жəне сатып алушы ... ... ... айырмашылық орын алады.
Сатушы шартпен келiсiлген өнiм көлемiн беруге байланысты ... ... ... ... ... азаюының, құрғап кетуiнiң жəне
ұқсас жоғалуларын есепке алу үшiн ... ... ... ... ... ... мүмкiн болатын өзгерiстер
шарттың өзiнде қарастырылуына болады. Басқа шешiм, ... ... ... ... ... ... ... кезеңiнде тауардың жетiспеуiне жол берген
тауар берушi жетiспейтiн тауарлар санының, егер ... ... ... ... ... ... ... кезеңде (кезеңдерде) орнын
толтыруға мiндеттi. Ұзақ мерзiмдi шарт ... ... ... ... кем ... ... саны, егер шартта ... ... ... жол ... жыл ... ... ... сатушымен (тауар берушiмен) орны толтырылуға тиiс ... ... ... ... ... сатып алушының тиеп жөнелтуге рұқсат қағазында
аталған ... ... ... тиеп ... жағдайларда алушының
бiреуiне шартта немесе тиеп-жөнелтуге рұқсат қағазында көзделген санынан
артық жiберiлген ... егер ... ... көзделмесе, басқа
алушылардағы жетiспеушiлiктердi өтеуге есептелмейдi жəне тауар берушi оның
орнын толтыруға тиiс.
Жеткiзiлетiн ... ... ... ... ... ... бейнелеуге немесе шарттың жағдайына сəйкес болуы
керек. Тараптар шартта жеткiзiлетiн өнiмнiң ... ... ... ... Егер ... немесе техникалық жағдайларда кепiлдiк
мерзiмдер бекiтiлмесе, олар шартта анықталуы мүмкiн. Стандартпен немесе
техникалық ... ... ... ... ... мермiздi
көп ұзақты етiп орнатулары мүмкiн. Жеткiзiлетiн тауарлардың көлемi елеулi
болғандығын, сапасыз тауарды ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық Кодексiнiң 428-бабының
барлық ережелерiн пайдалану ... ... ... ... олар ... қатынастарына қарай жеке бөлшектерiне немесе элементтерiне
пайдалануы мүмкiн.
Өнiм тапсыру ... ... ... сəйкес, сатып алушы шарттағы
жағдайларға сəйкес келмейтiн өнiмдi ... бас ... ... Шарт
жағдайларының бұзылғаны жөнiнде қарсылық болмаса жəне сатып алушы шарт
жағдайлары ... ... ... ... оны ... ... ... өнiм мiндеттеменi орындаудың есебiне кiрiстiрiледi.
Егер сатып алушы ... ... ... бiр ... ... ... келiспегенiн хабарласа, онда мұндай есеп жүргiзiлмейдi. Осы орын
алса, сатушы сол мезгiлде есепке ... ... ... ... ... Мысалы, өндiрушi өз өнiмiн жеткiзуге бiрқатар шарт жасады, бiрнеше
кредиторлардың алдында мiндеттеменiң ... ... ... бар. ... байланысты үлкен талаптарға сай емес өнiмдi қайтарып, ол басқа ... ... ... ... мiндетiн өз уақытында орындауына
болады, сөйтiп ол бiр жағдайда болсын өзiн жауапкершiлiк шарасы ... ... ... алып ... ... ... тауарды қабылдау
кезiнде немесе кепiлдiк мерзiм кезеңдерiнде айқындалған өнiм кемiстiктерi
сатып алушымен немесе ... ... ... ... ... жойылуы
мүмкiн (өнiм тапсыру туралы Ереженiң 14-тармағы). Сонымен, тауар жеткiзiлiм
шарты бойынша сатып алушыға жойылатын кемiстiктерi бар ... ... ... құқық берiлмейдi. Сырттай, бұл ... ... ... ... ... ... болып келедi. Бiрақ
шын мəнде қайшылық жоқ. Өнiм ... ... ... аталған нормасы, сатып
алушыда оған сапасыз тауар берiлгенiне байланысты пайда ... ... ... ... ... қарастырады. Кəсiпкерлiк шартындағы бiр-
бiрiнiң қатынасына байланысты бiрдей жағдайда болатын тараптардың мүддесiн
есепке алу қажет, екi ... ... ... ... бiр ... ... ... мүддесiн оған зиян келтiретiндей асып кетпеуi
қажет. Бұл жағдайда формальды дұрыс емес ... ... ... ... жəне ... соттық тəжiрибесi қалыптасуы керек.
Тауар берушi сатып алушыдан талаптарды ... ... ... ... күн ... жою немесе осы мерзiм iшiнде сапасы бар ... ... Егер ... ... ... кiнəсi бойынша пайда болса,
сатып алушы өнiмнiң жойылым кемiстiктерiнен бас ... ... Егер ... ... өзi ... тауар берушi жойылған кемiстiктерге ... ... ... ... ... ... берушiмен кемiстiктер
жойылған кезiнен бастап, өнiм жеткiзiлген болып есептеледi. Жарамсыз өнiм
төленбейдi, тауар жеткiзiлiмi ... ... ... ... стандарттарының талабына немесе техникалық жағдайларына ... ... ... ... ... ... тауардың буып-түюiнде
тауарлық белгiсi болуы керек. Егер стандарттарда ... өнiм ... де ... ... ... ... жазылуы тиiс.
Жиынтықталмаған тауарлар жеткiзiлген жағдайда ... ... оны ... ... Сатып алушыдан талаптарды алған ... ... ... жиынтықтауды немесе тауарды жиынтық тиiстi тауарға ауыстыру
жиырма күн ... ... ... Өнiмдi жиынтықтың жеке бөлiктермен
жеткiзiлуi шартта көрсетiлуi ... ... ... ... ... ... ... iшiнде тауарлардың жекелеген топтармен жеткiзiлуi
көзделуi мүмкiн. Сонымен сатушы тауарды бiрден емес, ... ... ... ... ... өзiнiң белгiлерi жоғары маңызды
бола алады. Соларға сəйкес сатушының мiндеттерi ... ... ... өзi осыларды анықтамаса, кезеңдер ... ... ... ... ай сайын бiркелкi топтармен жеткiзiлiп отыруға тиiс.
Жеткiзiлiмнiң цикльдiк талап-тарына жеткiзiлiмдi кезеңдерi қатысты. Тауар
жеткiзiлiмi ... ... ... ... ... ... мүмкiн. Тауар жеткiзiлiмiнiң ... ... ... ... ... ... немесе тиiстi уақыт аралығымен, уақыт
сəтiмен анықтайды.
Тауар жеткiзiлiмiнiң он күндiк, тəулiктiк, ... жəне ... ... ... ... ... ... орындау күнi болып
өнiмдi тауар берушi көлiк органына берген, немесе ... ... ... ... ... ... алушының тауарларды қабылдаған
қолхатында белгiленген күнi есептеледi.
Тауар жеткiзiлiмi мерзiмiнен бұрын ... ... ... ... жол ... ... жеткiзiлген жəне оларды сатып алушы ... ... ... ... ... тауарлардың санына есептеледi.
Тауар жеткiзiлiмi шартында сатушы сатып алушыға тауарды беру ... ... ... Егер ... ... шартта өзгеше көзделмесе,
сатушы тауарды (өнiмдi) сатып алушыға, ... ... ... ... өзге ... ... арқылы немесе өнiмдi автомобиль көлiгiмен
тиеп жiберуге мiндеттi. Яғни, жалпы тəртiп бойынша сатушы ... ... ... ... Егер ... жеткiзiп беру көлiктiң қандай
түрiмен жəне ... ... ... ... ... онда ... iскерлiк айналым дағдыларынан немесе мiндеттеменiң мəнiнен
өзгеше туындамаса, көлiктiң таңдау ... ... ... ... белгiлеуi тауар берушiге жатады.
Үшiншi тұлғаларға тауарларды тиеп-жөнелтуге шартта ... ... ... ... туралы сатып алушының нұсқау ... ... ... беру ... көзделгенде мүмкiн болады. Немесе
шартта ... ... ала) ... ... ... ... ... мүмкiн.
Тиеп-жөнелтуге рұқсат қағаздың мазмұны жəне оны сатып алушының тауар
берушiге ... ... ... ... Егер ... тиеп-жөнелтуге
рұқсат қағаз жiберу көзделмесе, ол жеткiзiлiм кезеңi басталғанға дейiн отыз
күннен кешiктiрiлмей тауар берушiге ... тиiс. ... ... ... ... сатушыға (тауар берушiге тиеп-жөнелтуге рұқсат қағазын
бермеуi сатушыға шартты орындаудан бас тарту құқығын ... ... ... ... ... ... шартында үшiншi тұлғалардың құқықтарынан тыс тауарды
беру мiндетi сатып алу-сату шартының ... ... ... ... ... ыдыс жəне ... ... талаптарымен
ерекшеленедi. Өнiмнiң ыдысы буып-түю стандарттар жəне ... ... ... ... тиiс, ... кезiнде тауарларды
сақтауға мүмкiндiк туғызу керек. Ыдысқа немесе буып-түюдiң көп айналымды
құралдарына ... ... ... ... нөмiрлерi жəне
индекстерi шартта көрсетiледi. Шарттармен күшiнде болып келетiн ... ... ... ... берушiлер) көп айналымды буып-
түю құралдарын жəне арнайы контейнерлердi қолдануға мiндеттi.
Сатушыда ұйымдастыру-техникалық сипаты (мəнi) бар ... де ... ... ... ... олар ... болып келедi. Жеткiзiлген
кезде тауарды сақтау мақсатында жəне алушылармен оларды дұрыс, дер ... ... ... үшiн тауар берушi мiндеттi.
а) таураларды буып-түю, ... ... ... ... белгi салу,
оларды пломбалауға байланысты бекiтiлген тəртiптерiн сақтауға;
б) тиелген жүктiң нақты ... ... ... орын ... жəшiктерiн,
байламдарын, бумаларын, будаларын жəне т.б);
в) буып-тиелген тауарларды тасыған кезде стандарттармен ... ... өзге ... ... ... ... (буып-түю
үстiндегi белгiнi, буманың тiзiмiн ж.б.) əрбiр тиелетiн орынға ... ... ... орында болып келетiн тауарлардың атауын жəне санын
анықтауға мүмкiндiк ... ... ... ... ... рецептуралармен,
үлгiлермен қарастырылған талаптарға сапасымен, жиынтықтылығымен сай
тауарларды ... ... ... жəне жиынтықтылығын бiлдiретiн құжаттарды ... ... ... жəне тиеп жөнелтуге жəне есептеуге
байланысты ... ... ... осы ... ... ... ... жəне жиынтықтылығын бiлдiретiн мəлiметтердiң
нақты берiлетiн тауарлардың санына, сапасына, жиынтықтылығына сəйкестiгiн
қамтамасыз етуi, ... ... ... осы ... өз ... ... егер шартта өзгеше қарастырылмаса, тауарлармен бiрге олардың сапасын
жəне жиынтықтылығын ... ... ... ... жағдайлармен, басқа да тараптарға мiндеттi тəртiппен жəне
шартпен қарастырылған жағдайда, ... ... ... ... ... ... əрбiр тиелген орнына сол тауардың түрi жəне ... ... қою ... ... ... ... ... жiберiлген тауарды қабылдау жəне
оның ақысын төлеудi талап ету келедi. ... ... ... ... ... сатып алушыға пайдалануына құқық берiледi. Есептiк
тəртiптi бұзған кезде (сатып ... ... ... ақы ... толық
немесе жартылай бас тартса) тауар берушi тəртiпсiз ... ... ... ... үш ай ... ... ... алдын-ала төлеуге, сатып
алушыға осы жөнiнде хабарлап, аударуына құқы бар. Егер ... ... ... ... аккредетивтi шығармаса немесе алдын-ала өнiмге ақы
төлемесе, сатушы оны өз қарауымен ... ... ... ... немесе алдын-ала төлеу жолдарымен ... ... ал ... ... өз мiндетiн орындамаса, онда тауар берушi
(сатушы) өнiмдi ... құқы бар. Тағы да, ... ... ... ... ... тиеп жiберуге рұқсат қағаз берiлмесе, немесе егер оны
беру шартпен қарастырылса жəне оны беру кезiнде шарт жағдайлары ... екi ... ... онда ... ... ... бере тұра ... өнiмге ақы төлеуiн, талап етуге құқылы.
Тауар жеткiзiлiмi шарты ... ... ... ... мiндеттерi
сатушының құқықтарына сəйкес жəне тауарды қабылдап, оған ақы ... тұр. ... ... ... ... ... тауарларды
тауар берушiнiң орна-ласқан жерiнен алуы (тауарларды сұрыптап алу) көзделуi
мүмкiн. Бұл ереже Қазақстан Республикасы ... ... ... ... Егер ... ... сұрыптап алу мерзiмi көзделмесе
сатып алушы бұны ... ... ... ... ... ... алғаннан
кейiн қисынды мерзiмде жүзеге асыруы тиiс. Сатып алушының ... ... ... ... ал ол болмаған кезде тауар
берушiнiң тауарлардың дайын екендiгi туралы хабарын алғаннан ... ... ... ... ... ... берушiге шартты орындаудан бас
тартуға немесе сатып алушыдан тауарларға ақы төлеудi ... ... ... жеткiзiлiмi шартының кəсiпкерлiк мiнезi өнiм тапсыру туралы Ереженiң
23-тармағында көрсетiлген нормасының мазмұнында анық байқалады (бұл ереже
кəсiпкерлiк қызметтi реттейтiн ... ... ... ерте ... Егер ... жеткiзiлiмi мерзiмiнен өтiп кетсе, онда сатып
алушы оны ... бас ... ... ... ... тиеп жөнелтудiң
алдында бас тарту жөнiнде хабарлама берiлуi тиiс. Егер ... ... ... одан бас тартса, онда ол оны қабылдауға жəне оған ... ... ... ... ... ... ... бұзғанына дер
уақытылы назар аудару бойынша мiндеттер жүктеледi, егер ол осыны жасамаса,
онда белгiлi салдарын өтейдi.
Жеткiзiлiм ... ... ... ... ... қабылдауға
байланысты қосымша талаптардың қатарын алдына қояды. Қабылдау ... ... ... ... ... ... ... тауарды сапа
жəне саны бойынша тексеруге байланысты қосымша əрекеттер қатарын қамтиды.
Қабылдау жөнiндегi талаптар ... ... ... ... ... өзгешеленедi.
Тауарды қабылдау жүзеге асырылады:
а) алушының қоймасында – тауарды сатушы əкелгенде;
б) сатушының ... ... ...... ... өзi алып
кететiн болса;
в) пломбаланған көлiк құралдарынан жəне ... жүк ... ... пломбалағандарды ашу жерлерiнде немесе көлiк
органдарының қоймасында тауарды ... əуе ... су жəне ... ... бергенде iске асырылады.
Алушының (сатып алушының немесе өнiммен көрсетiлген үшiншi тұлғамен)
қоймасына ... ... ... ... орын саны жəне заттың
ыдысымен ... ... ... ... ... ... ... ыдысты ашуды жəне тауардың ыдыссыз салмағын (нетто), əр орындағы
ыдыс саны көлемiн, олардың ... ... ... ... ... ... бұл өте ... кездеседi, яғни жеткiзiлген тауардың анық
санын есептеу өте көп еңбектi, ол үшiн белгiлi себеп, алғы шарт болу ... ... ... ашық ... ... ... бұзылған
пломбалы ыдыста жеткiзiлсе немесе бұзылу себептерi бар болған жағдайда жəне
т.б.
Жағдайға байланысты тауарларды саны ... ... ... ... ... ашық ... ... ыдыспен келiп түскен тауарларды
саны бойынша қабылдау сатушыдан оларды алған ... ... олар ... көлiк органдарының қоймасынан ия болмаса ... ... ... ... уақыттан жəне пломбалаған ... ... ... уақыттан, бiрақ жүктi түсiрген уақыт
аяқталған мерзiмнен кешiктiрiлмей жүзеге асырылуы тиiс. ... ... орын ... ... ... ... ... тауарлар осы мерзiмде де
қабылданады. Нетто салмағымен жəне əр орындағы ыдыс ... ... ... ... түскен тауарлар (олар сатушы-мен жеткiзiлсе немесе
оның қоймасынан алынып кетiлсе), ыдысты ашқан уақытпен ... ... 5 ... ... ал тез бұзылатын тауарлар тауарды алған ... ... ... Егер ... ... тиеп жiберетiн болса, онда бұл
мерзiм жүк көлiк органымен берiлген уақыттан басталып есептеледi.
Сапасы жəне ... ... ... бұл ... ... жəне ашық
кемшiлiктерiн айқындау мақсатында жүргiзiлетiн тексеру. Ашық кемшiлiктер
бүлiнудi айқындау ... ... ... ... ... тауардың белгiлерi, оның саны ... ... жəне ... техникалық жағдайларға, стандарттарға,
сызуларға, үлгiлерге немесе ... ... ... ... ... ... ... талаптарында сай болуына
қарай тексерiледi. Анықталған кемшiлiктер бойынша акт жасалады.
Сапасы жəне ... ... ... ... ... ... жасалады. Қабылдау басқа қалалық жəне бiр қалалық ... ... ... ал тез ... ... қабылдау көлiк органдары
оларды берген соң немесе тауарды сатушы жеткiзетiн болса, ... ... өзi алып ... ... ... сатып алушының (алу-шының) қоймасына
түскеннен кейiн 24 сағаттан кешiктiрiлмеуi керек.
Егер жеткiзiлген тауар стандарттарға ... ... ... ... шарт ... ... ... болмаса, онда сатып алушы
(қабылдаушы) оны қабылдап жəне ... ... ... ақы ... ... ... тиiстi сапасы бар тауарды жеткiзу жөнiндегi мiндетiн
бұзғанына сүйене ... оны ... жəне ақы ... бас ... ... оған ... ... өнiмдi жеткiзгенде сатып
алушы (қабылдаушы) ... ... ... оған ... ... немесе жеткiзушiден белгiлер соғылуын талап етуге, əлде
өнiмдi қабылдаудан бас тартуға құқылы.
Сатып алушы көп айналымды ыдысты, пакеттеу құралдарын, ... ... ... жəне буып-түюдiң өзге көп рет қолданылатын түрлерiн
сатушыға, орындаушыға ... ... ... ... ... аталған ыдыстар ыдыс жинаушы ұйымдарға тапсырылуы да
мүмкiн болады. Көп айналымды буып-түю құралдарын ... ... ... ... айналуы шартпен немесе көп айналымды буып-түю құралдарын
қолдану, олардың айналуы жəне оларды қайтару ережелерiне көрсетiледi.
Жоғарыда көрсетiлген жағдайларда ... ... бас ... ... ... бұзылуына əкелiп соқпау керек. Сатып алушы тиiстi ... ... ... ... ... Шарт жағдайларын бұзумен
байланысты ... өнiм ... ... ... ... ... бас ... сатып алушының жауапты сақтауына қабылданады. Осы
орын алса ... ... өнiм ... ... ... ... ... бiр
тəулiк iшiнде хабарлануы керек. Аталған мерзiм шарт жағдайларына ... ... бас ... ... де ... ... ... мерзi-
мiнiң басы сатушыға хабарлау мерзiмiмен анықталады. Өнiм тап-сыру туралы
Ереженiң 20 тармағына ... ... ... мерзiмi 20 күннен көп
болмайды. Сатып ... оны одан да көп ұзақ ... өз ... сақтауына
болады, егер оған белгiлi себептер болса, ... ... ... ... ... Бұл ... кəсiпкерлiк қызметтiң субъектiсi –
сатушы оның тауарына байланысты аталған шараны қолданғанда бiр ... үшiн ... ... ... ... ... мерзiм аяқталған соң
оған қолайсыз зардаптар жүктеледi. ... ... ... ... ... болып есептеледi жəне iстiң қисыны бойынша, ол
мезгiлiнен тыс сақталғанға байланысты шығындарды ... ... ... ... ... ... ... тiкелей заң нормаларына сəйкес
пайда болатын жағдайлардың бiрi. Сатып алушы сақтау ... ... ... ... көтередi. Сатушы сатып алушы ... ... ... алып ... ... ... сақтау мерзiмi
шегiнде тауарға өзге тəсiлмен ... ... ... етуге мiндеттi. Егер ол
оны жасамаса, сатып алушы тауарды өзi өткiзуге құқылы. Сатудан түскен түсiм
сақтауға, өткiзуге ... ... алып ... ... сатушыға
жеткiзушiге берiледi. Тауарды өзi өткiзбеген сатып алушы оны ... жəне оның ... ... ... кезде пайда болған шығындарды,
жауапты сақтауға шығындарды өтеуiне құқығы бар.
Екі жақтың ... ... ... ... ... келтірілген залалдың
орнын толтыру талабына құқылы, егер шарт мәтіні өзгерген немесе шарттан ... ... ... ... ... ... егер шарт жасалған болса.
Келтірілген залалдың орнын толтыру, сол ... ... құны ... ... ... орны толтырылады.
Тез бұзылатын өнiм əр жағдайда алыну жерiнде ... ... ... ... ... бұзылуын болдырмау шараларын қабылдауға мiндеттi.
Ақы төлеу қолма-қол ақшасыз есеппен жүргiзiледi. ... ... ... ... қарастырылған əдiстiң бiреуiмен ақы төлеудi жасау керек, ... ... ... ... ... шарты.
Келісім – шарт жасасу (контрактация) шарты сатып алу – сату шартының
жекеленген түрі ретінде, ... ... ... өзі ... ауыл
шаруашылық өнімін – ұқсату немесе сату үшін осындай ... ... ... асыратын қатынастарды реттейді.
Келiсiмшарт жасасу шарты бойынша ауыл шаруашылық өнiмiн өндiрушi өзi
өсiрген (өндiрген) ауыл шаруашылық ... ... сату үшiн ... ... алуды жүзеге асыратын дайындаушы-тұлғаға беруге мiндеттенедi,
ал дайындаушы оны қабылдауға жəне ол үшiн төлеуге мiндеттенедi.
Келiсiм-шарт жасасу шарттың заңнамалық түсiнiгi ... ... ... ... ... ... шарты, тауар жеткiзiлiм шартындай ... ... ... ... дайындаушыға кəсiпкерлiк қызметiнiң жүзеге асырылуы
негiзiнде берiледi, сондықтан келiсiмшарт ... ... ... ... ... ... ... Қазiргi жағдайларда ауыл
шаруашылық өнiмдерiнiң өндiрушiлерi оны бөлшек сауда ... ... ... жəне ... өз бетiмен қайта өңдеумен көбiнесе шұғылданбайды. Оған
себеп, көп нарық субъектiлерiнiң ... ... ... Ауыл ... ... өзiне танымал емес өзiнiң бағалымдары бар,
онда сұраным мен ұсынымның ара қатысы ұдайы ... ... ... ... ... ... ... ұтымсыз жағдайда болып қалуы
мүмкiн. Жөнге салынған сату жолдары, ... ... ... ... ... бəрi жəне жеке ауыл тауар өндiрушiлердiң өте нашар
жағдайлары болғандықтан ол мүмкiн емес, өнiмдi егуге жəне жинауға ... ... ... ... ... ... ... мəжбүрлiге жақын болып келетiн “ынтымақтастық” неше ... ... ... ... ... ... ... мəмiлелер көбiнесе кiрiптарлықпен жасалған мəмiлелер түрiнде
болады. Олар дегенiмiз шын ... ... ... ауыл ... ... ... ... реттеуге арналған келiсiм
шарттарынан ... Өз ... ... ... ... ... ... шарттың рөлi өте маңызды екенiн тану керек.
Оларда (келiсiмшарт шарттарында) ауыл шаруашылықтың, өндiрiстiң өзгешелiгi
ескерiледi. Ауыл шаруашылық өнiмiнiң өндiрушiсi ауа ... ... ... техникасының жағдайына, пестициттарының, тыңайтқыштардың
бар болуына тығыз байланысты. Осы байланысты ... шарт ... ... ... ... сияқты қолдануы мүмкiн. Ауыл шаруашылық өндiрiсiне
мемлекеттен ақша берiл-меген жағдайларда фермерге күнiн көру үшiн ... шарт ... ... ... ... шарты контракттың алдын-
ала тауардың бөлiгiне ... ... ... ... Өз ... ... ... өзге ауылшаруашылық өндiрушiге өзiнiң өзектi мəселелерiн
шешуге мүмкiншiлiк бередi. Негiзiнен келiсiмшарт ... ... ... шаруа-шылық өнiмiн өндiрушiнiң) құқықтық қорғауының күшейтуiне
мақсатталған, ... оның ... ... ... ... қажет.
Құқықтық даму кезiнде ақыры осы саладағы шарттық тəжiрибенiң бiркелкi
өлшемдерi (көрсеткiштерi) анықталуы қажет.
Келiсiмшарт жасасу шарты ... ... ... ... тiкелей нормалармен реттеледi. Бiрақ оларда ауыл шаруашылық
өнiмi жеткiзiлiмiнiң қатынастары толық, түбiр-түбiрiне дейiн реттелмеген.
Келiсiм-шарт жасасу ... ... ... түрi ... ... алу-
сатуға жəне тауар жеткiзiлiмiне арналған ... ... ... ... арнайы нормалар қолданылмайды, мысалы, бөлшектеп сатып алу-сату
қатынастарын реттеуге арналғандар. Келiсiмшарт жасасу жəне тауар жеткiзiлiм
шарттары өзара бiрiншiсi ... ... өте ... ... сияқты
қатыспайды. Олар азаматтық құқықтық ортада тең негiзде тұрмыс етедi. ... ... ... ... ... ... басшылыққа алып сiлтемелi норманы енгiздi. ... ... ... 478-б, ... Егер ... шартының қатынастары жоғары белгiленген ... ... ... ... ... шартының тəртiптерi қолданылады. Бiрақ
келiсiмшарт жасасу шарты тауар жеткiзiлiмi шартының ... ... ... ... Оның пəнiнiң (нысанасының) ерекшелiгi əрбiр ауыл
шаруашылық өнiмдi өндiру кезеңдерiнiң ерекшелiктерi өнiм ... ауа ... ... ... ... шартының айқын өзгешелiктерiне
əкеледi.
Егер ауыл шаруашылық өнiм мемлекеттiк қажеттiлiкке сатып алынса, ... ... ... ... ... мемлекеттiк сатып алуға арналған
заңнама қолданылады. Сөйтiп көрiнiп ... ... ... ... ... ... реттеу нормалардың күрделi
жиынтығына негiзделген. Олардың өзара қатысуын ... ... өте ... ... ... бiз ... ... мəндi болып келетiн ережелердi
қарастырамыз.
Сатып алу-сату шарты сияқты, келiсiм-шарт жасасу шарты ... ... ... (екi ... ... ... бар) шарт болып
келедi. Ол сатып ... ... өзге ... ... ... ... мазмұнының кейбiр бөлiгiмен ... ... ... ... ... ... ретiнде, сатушы (өнiм өндiрушi)
жəне өнiм дайындаушы (контракт) болып, ... ... ... ... ... ... ... қатынастарында өкiлеттi органдар
арқылы мемлекет те қатыса алады.
Министрлiктер, ведомстволар, мемлекеттiк комитеттер iшкi қажеттiлiктерiн
қанағаттандыру үшiн ... ... алу ... ... ... ... Жеке ... кəсiпкерлiк жағдайы болмаса, ол контрактант бола
алмайды. Сатушы ... ауыл ... ... ... тұлға деп
саналады.
Коммерциялық заңды тұлғалардың құқық қабiлеттiлiгi арнайы ... ... ... ... ... заңды тұлғаның оның бөлiмшелерiнiң
бiрi өсiрген өнiмдi сатқаны оның жарғылық ... ... ... ... сол немесе басқа ұйым негiзгi қызметпен бiрге ауыл шаруашылық ... жəне ... жəне осы ... əр ... ... ... ... басқаларын бұзса, онда ол ... ... ... ... ... өнiмдi шығарып сатуға алғашқы бағытталған акционерлiк қоғам
(жоғары емес тəкеуел дəрежедегi қызмет) ауыл шаруашылық жобаны ... ... ... ... қағаздарды) шығару жəне ... ... ... iске ... ... Тиым салу бұл жағдайда
акционерлердiң жалпы жиналысынан ... ... ... құқықтық
қабiлеттiлiгi бар заңды (мысалы сақтандыру ... ауыл ... ... бола ... ... ретiнде бəрiнен бұрын шаруа (қожа)
шаруашылығы немесе ауыл ... ... ... ... тұлға)
болады, жеке жағдайларда сатушы ретiнде ... емес ... ... теуi ... мысалы, ашылу кезiнде белгiленген ... ... ... қызметiн жүргiзетiн ауылдық тұтынушы кооперативi (21
шiлде 1999 ж. “Ауылдық ... ... ... ... ... ... Жүргiзiлген жекешелендiру ауыл
шаруашылық өндiрiсiнiң саласынан мемлекеттiк ... ... ... олар ауыл ... ... ... ... - шарт жасасу шартының пəнi (нысанасы) ... ауыл ... ... өнiмi келе алады. Оның iшiне ... ... ... аң ... ... ... балық шаруашылығының
өсiрiлген, өндiрiлген ауылшаруашылықтың өнiмдерi кiредi. ... ... тек ... ... ... ... ... өтуi керек.
Яғни, олардың құрамына сапасын жəне тағайындауын өзгертетiн неше ... ... ... Егер ... ауыл ... өнiмiнiң маңызды
қайта өңдеуi туралы болса, онда шарттың пəнi (нысанасы) ... ... ... ... ... ... игiлiк ретiнде оны
есепке алуды талап ететiн жаңа құн пайда болады.
Келiсiм - ... ... ... ... басқа ерекшелiгi оның пəнi
болып тауар жеткiзiлiмi ... ... ... ... кезiнде шарт мақсаттары үшiн басқа тауар ... ... ... ... ... Жəне де бұл заттар
кейбiржағдайларда шектелген тектен болуы мүмкiн, мысалы егер ... ... ауыл ... ... ... ... немесе белгiлi
орындарды өндiрiлген өнiмдi сатып алуға мүдделi ... Бұл əр ... ... Айта ... ... өз уақытында “Филипп Моррис”
компаниясы Алматы облысы совхоздарының ... ... ... ... ... болатынын анықтағаннан кейiн республиканың
темекi саласын инвестициялау жөнiнде шешiм қабылдады. Əрине, бұл ... ... ... ... ... ... ... байланысты
жасалды.
Келiсiмшарт жасасу шартының пəнi болып табылатын өнiм одан əрi қайта өңдеу
немесе сату үшiн алынады. Сонымен қатар ол ... қор үшiн ... ... ... көп жағдайда “болашақтағы заттар” – ендi өндiрiлетiн
ауыл шаруашылық өнiмдерi жөнiнде жасалады. Осымен ... ... ... ... өсiрiлген өнiм жөнiнде жасалатын мəмiлелер де бөлiнедi.
Бұл ... ... ... ... əлде “тамырындағы” өнiм болуы мүмкiн.
Егер татаптар оған өнiм тапсыру туралы ереженiң қолданылуын қарастырса,
онда ... ... ... ... ... ... ... Басқа жағдайда баға келiсiмшарт жасасу шартының болсын, тауар
жеткiзiлiмi шартының да болсын ... ... ... жасасу шарты бойынша мiндеттемелердiң орындалу мерзiмi оларды
қолдану салаларына байланысты болады. Келiсiм шарт жасасу пəнi болып, бақша
жəне дəн ... ... ... бұл мерзiмдер табиғи кезеңдерге
байланысты болады. Бiрақ, бұл шартқа байланысты мерзiмдердiң оларға қатаң
бекiтiлуiн қажет ... ... ... ... ... ... алуға
болады, бiрақ бұл мерзiмдер шартта тiкелей көрсетiлуi керек, ... ... ... ... ... ... жəне ... ол тараптармен өнiм өскеннен кейiн қисынды мерзiмдерде орындалу
керек ... ... ... ... ... басқа ауыл шаруашылық өнiмiне байланысты жасалса,
мысалы, ... ... ... ... ... оның ... ... мүмкiн, мұнда өндiрiстiң маусымды (жылдық) циклдары көп
мағыналы болмайды.
Ауыл шаруашылық өндiрiс саласындағы шарттық ... ... ... мен iскерлiк əдеттегiлiктердi пайдалануға тиiстi ... ... ... ... ... ... циклдары ауыл шаруашылық өндiрушiлер
жəне олармен белгiлi ... ... ... барлық
қызметiнiң циклдiгiне əсерiн тигiзедi.
Келiсiм - шарт жасасу шартының нысаны көп жағдайларда жазбаша болады. Оны
жасау тəртiбi тауар жеткiзiлiм ... ... ... ... ... ... - ... шаруашылығы өнiмiн өндiрушi шартпен келiсiлген өнiмдi беруiне
мiндеттi. Оның ... ... ... ... Егер ... оның ... ... қарастырылмаса, ол мемлекеттiк стандарттарға сай болуы
керек, яғни өндiрiлген өнiмдер ақыр ... ... ... жəне де
осыған байланысты оның өмiрi мен денсаулығына қауiпсiз болуы керек. Өнiм
шарттар ... ... ... ... түр ... ... ... болып, өнiмнiң көлемiне байланысты жағдайда есептеледi.
Келiсiм - шарт ... ... ауыл ... ... ... белгiлi
жеңiлдiк бередi. Егер шартта басқа көзделмесе, ол ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығын жүргiзу
деңгейiнiң дамығанымен ауыл шаурашылық өнiмiн жəшiктеуге (ыдыстауға) ... ... ... ... ... ... қажет, мысалы,
сорттауға, арнайы құралдармен өңдеуге, сақтауға жəне т.б. ... өнiм ... ... ... ... ... ... ақы төлеуге мiндеттi, оның осы мiндетiнiң орындалу
тəртiбi тауар жеткiзiлiм ... ... ... орындалу тəртiбiнен
айырмашылығы жоқ. Содан басқа оған алынатын өнiмдi ұқыпты тексеру мiндетi
жүктеледi, ол ... сай ... ... тура ... ... ... алып кету ... көп жағдайларда (егер өзгешенi шарт көзделмесе)
контрактанттың өзiне жүктеледi. Ауыл ... ... ... ... ... ... бар жағдай сирек кездеседi.
Дайындаушы оған келiсiмшарт шарты бойынша ұсынылған, шартта қарастырылған
жағдайларға сəйкес келетiн жəне дайындаушыға ... ... ... ауыл ... өнiмiн қабылдаудан бас тартуға құқығы жоқ.
Келiсiмшарт жасасу шартында ауыл шаруашылық өнiмiн ... ... ... ... оның ... етуi ... ауыл ... ұқсатудан қалған қалдықтарды шартта белгiленген баға ... ... ... ... ... ... ... Мұндай жағдайларда,
мiндеттемелердi тоқтатудың есепке жатқызу деген тəсiлiн қолдануға болады
(ҚР АК 370-бабы).
2.4. ... ... ... жабдықтау шарты бұрынғы Азаматтық кодексте қарастырылмаған.
Энергетикалық кəсiпорындар ... ... жəне жылу ... ... (тəртiпсiз) мазмұнда болды, үлкен қаражат (құндылықтар)
бақылаусыз шашылды, ешкiм де бұл үшiн ... ... ... ... зор ... келтiрiлдi. Қазiргi уақытта да жағдай
қалаулыдан алыс, кейбiр жағдайларда мəселелер ұлғая ... ... ... ... ... қарастырылған келiсiмшарт шартында
да сияқты өзiнiң мəндiлiгi пайда болып тұр.
Əрине, энергиямен жабдықтау шарты ... ... ... ... деп ... қиын. Бiрақ энергияны өндiру жəне пайдаланумен байланысты
пайда болған қатынастардың мiнезiнде олар ... ... ... осы ... ... беру ... да, ... де
оны ысырап етудiң анық себептерiнiң болмауына əсер ... ... ... ... ... мен ... ... формаға тарту. Бұрын бұл онда тұтынушы, өндiрушi алдында
қорғансыз болған ... бiрi едi, жəне ... ... ... ... ... iс жүзiнде болған жоқ дей аламыз.
Энергия тұтынылатын жəне тектiк сипаттармен анықталатын болып ... ... осы ... оның ... ... болып келедi.
Энергиямен жабдықтау шарты – көрсетiлген ерекшелiктердi иемденетiн (электр
жəне жылу энергиялары) заттарды өткiзудi (сатып алу-сатуды) реттейтiн шарт.
Ұқсастық бойынша ол ... ... ... ... ... табиғи
газды, мұнайды, мұнай өнiмдерiн жеткiзу қатынастарына да қолданымды болып
келедi, байланысты болады. ... ... ол ... жабдықтау бойынша жəне
кейбiр өзге қатынастарды да реттей алады.
Энергиямен жабдықтау шартын сатып алу – сату ... ... ... ... орны ... ... ... пәнінде нақты көрсетілген
энергия. «Ол негізінен, энергия өткізетін ... ... ... ... арнайы ережелерді қолданады»1. Энергиямен
жабдықтаудың тауарларды сатудан айырма- шылығы, ол ... ... ... ... ... қолдану арқылы жіберіледі. Олардың
қатарына біріншіден, электр желілері кіреді. Өйткені, осы ... ... ... ұйым ... ... ... ... жалғанған желілер арқылы жүреді.
Энергияны жай қарапайым зат ретінде қарастыруға болмайды, ... ол ... өзі ... ... ... және ... тән қалыпқа келтірілген (токтың
қуаты, судың температурасы және сол сияқты тағы ... Ол ... ... адамның күнделікте еңбек етуіне және дем ... ... ... жылу беру және тағы ... ... тигізеді.
Энергияны басқа тауарлар сияқты жинап қоюға немесе бір складта сақтап қоя
алмайсын. Энергияның жақсы қасиеттері оны ... және ... ... ... ... жұмыс немесе технологиялық операциялар және тағы
басқалары, оны қолдануымен нәтижесі бола ... ... ... ... энергия
жоқ болады, және белгілі бір пішінді ... Оның бар ... ... ... ... ... ... әліде энергия желілерінде болғандықтан, ол ... ... жеке ... ... 1. ... жабдықтаушы ұйым энергияны
қай уақытта және қанша көлемде абонентке ... өзі ... ... энергияның бір мөлшерін энергиямен ... ұйым ... ... үшін ... ... ... энергия қуатын абонент өзінің қажеттіліктерін
қанағаттандыру үшін пайдаланады, бірақ ол ... ... ... ... ... жабдықтау шарт арқылы жүзеге асырылады.
Энергиямен жабдықтау шарты бойынша энергиямен жабдықтаушы ұйым абонентте
(тұтынушыға) жалғанған желi ... ... ... мiн- деттенедi, ал
абонент алынған энергия үшiн ақы ... ... оны ... ... режимiн сақтауға, өзiнiң ... ... ... қауiпсiздiгiн жəне энергияны тұтынуға байланысты ... мен ... ... ... ... ... ... Азаматтық кодексiнiң 482-бабы).
Энергия айналымы ерекшелiгiнiң түбiнде екi себеп жатыр. Бiрiншiден,
энергия тек ... ... ... ... ... энергияны
өндiру, бөлу жəне тарату бiр-бiрiмен өзара тығыз байланысты, бұл ... екi ... ... мен ... ... өз ... ... энергияны коммуникацияның, ... ... ... қамтамасыз ететiн құралдардың болуы мiндеттi. Қазақстанда
электр энергиясын беру ... ... ... ... бойынша қалыптасуы
мүмкiн. 1998 жылдың 12 ... ... ... ... монополияны реттеу жəне бəсекенi қорғау бойынша ... пен ... 20 ... №239 ... ... жəне ... ... бекiтiлген электр энергиясын аймақтық жəне
жергiлiктi деңгейдегi электр желiлерi ... ... ... электр
желiсi компаниясының түсiнiгi енгiзiлген. Осыған байланысты энергияны
тарату кезiнде ... ... ... мен ... жүйесi
компаниясының арасында келiсiм-шарт қатынастары қосымша қалыптасады.
Электрмен жабдықтау шарты консенсуалды, екi жақты, өтемдi (ақылы) болып
табылады. Заңнамалық ... ... ... ... ... 482-бабының 2 тармағы) ол ... ... ... қамтамасыз еткенiне қарамастан (көтерме немесе бөлшек сауда)
энергиямен жабдықтау шарты жариялы ... ... ... ... ... ... жабдықтау қатынасының ерекшелiгi (энергия
өндiрушiлерiнiң жəне электр желiлерi иелерiнiң бөлек тұлға болуы) ... ... ... сатып алу-сатудың шарттық қатынасы ғана емес,
сонымен бiрге электр энергиясын таратумен байланысты қызмет көрсету бойынша
қатынастар ... ... ... ... ... ... жататын
желiлер бойынша электр энергиясын өткiзу шарты.
Бiз оны ... ... ... ... назар аудармай қояйық. Бiрақ бұл
шартта жарналы болу керек екенi ... ... ... ... ... жəне тұтынушылардың құқықтары1 сезiмдi бұзылуы
мүмкiн. Энергиямен жабдықтайтын ұйымның ... ... ... де ... ете ... ... иесi ... мерзiм бойы
энергиямен жабдықтайтын ұйым үшiн қажеттi мөлшердегi энергияны ... ... ... етiп) ... ... Бұл ... иесi
өзiне энергияны өткiзу шарты негiзiнде жүктеген ауыртпалық болып бағалануы
мүмкiн (ол ... ... иеге ... ... ... сақтап қалады).
Қазақстан Республикасында Бiртұтас энергетикалық жүйе ... ... ... ... ... ... шарт ... орындау
жүрiсiн бақылайтын құрылымды құруды, оның айналымының ... ... ... ... ... ... жоспарлау құрылымдармен ешқандай
қатынасы жоқ. Республикада ... ... ... қызметi
сенiмдiлiгiн қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... техникалық жағдайларын қамтамасыз
ететiн жəне бақылайтын орталық диспетчерлiк ... ... ... ... ... ... ... Тұтынушыларды энергиямен жабдықтау
энергиямен жабдықтау шарты негiзiнде ғана қалыптасады. Бұл ... ... ... ... ... ережелерге бағынады. Кəсiпкерлiк қызмет
субъектiлерi арасындағы энергиямен ... ... жай ... ... ... ... тұтыну шарты ауызша нысанда бекiтiлуi ... ... ... ... жəне электр құралдары мен электр
желiлерiнiң пайдалану техникалық жағдайын ... ... ... ... ... ... ретiнде аталған шарттың жағдайы
келтiрiлген есеп кiтапшасын алу ... ... ... ... 1997 ... 31 шiлдесiндегi № 1193-
шi қазақстан Республикасы Үкiметiнiң жарлығымен бекiтiлген ... ... ... ... одан əрi ... ... ... энергиясын сату мерзiмдi шарттар негiзiнде жүргiзiлуi қажет болды,
бұл тəжiрибе қазiр де сақталған. Шарттарды тұрақты қуат ... ... жəне бiр рет қуат ... алу ... ... ... деп
ажыратады. Энергия мен электр қуатының көтерме ... ... ... ... ... жəне ... алушылар арасында кез-келген мерзiмге
(жыл, ай, тəулiктер, сағат ж.т.б.) екi жақты мерзiмдi ... ... ... жабдықтау шарты бiр жылға жасалады. ... ... ... жабдықтау шартын тоқтату немесе өзгерту
туралы тараптардың бiреуiнiң өтiнiшi ... ... ол ... көзделген
дəл сондай мерзiмге жəне нақ сондай талаптар ... ... ... жаңа ... ұзартқан кезде тараптардың келiсiмi бойынша ... ... ... ... ... ... ... 483-бабы). Бекiтiлген шарттың əрекетiнiң аяқталу мерзiмiне дейiн
кез келген тарап жаңа оферта енгiзе алады. ... ... ... жаңа шарт жасалғанға дейiн бұрынғы жасалған шартпен реттеледi
((Қазақстан ... ... ... ... 4-тармақ).
Тұрмыстық тұтынушының қатысуымен жасалған шарт ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексiнiң 483-бабының 2-
тармағына сəйкес егер, тараптардың келiсiмiнде өзгеше көзделмесе, шарт ... ... ... ... бойынша өзгертiлуi немесе бұзылуы
мүмкiн.
Энергиямен жабдықтау шартының элементтерi. Энергиямен жабдықтау шартының
тараптары жеке жəне ... ... ... ... ... саладағы құқықтық
реттеу ерекшелiгi оның субъективтiк қатарына, ... ... ... ... ... əсер ... Сатушыны анықтауға байланысты заң
нормалары 1.1.1.-тарауының ... ... ... ... ... ... ... 1.
Жылу энергиясын жабдықтау ерекшелiгi электр энергиясын пайдалану
ережелерiмен бiрге ... жылу ... ... ... ... ... тұрмыстық тұтыну үшiн энергиямен жабдықтау бойынша
қатынастарды ... ... ... ... 1996 ... 12 ... жəне антимонопольдi (монополияға қарсы) саясат бойынша Қазақстан
Республикасы Мемлекеттiк комитетi ... қау- ... ... ... ... Типтiк шарт жатады. Жоғарыда аталып
кеткен аймақтық жəне ... ... ... электр желiлерi бойынша
электр энергиясын беру Ережелерiнiң тарауына сəйкес: “Берiп тұрушы – ... ... ... алған электр энергиясын тұтынушыларға сатуды жүзеге
асыратын рынок субъектiсi”. ... ... ... ... ... ... Республикасының электр қуаты мен
энергиясының көтерме нарығын қалыптастыру жəне ұйымдастыру ережелерiмен
анықталады 2. Онда ... ... ... түсiнiгi енгiзiлген. Бұл-өз
атынан əрекет етiп ... ... ... ... жəне оны ... ... пайда табуды көздейтiн, электр желiсiн иемденбейтiн жəне оларды
күтiп ұстамайтын көтерме нарық субъектiсi.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... жəне ... ... бақылауды нарықтық тетiктерiнiң көмегiмен жүзеге
асыратын ... ... ... ... операторлар
қызметiнсiз энергиямен жабдықтау шарттарын орындаудың қиын ... ... ... ... мен ... сатушылар лицензия иемденуi қажет.
Жабдықтаушы өз қызметiндегi ұйымдастыру-құ-қықтық ... мен ... ... ... ... ... мен ... жағдайларды
бүтiндей ұстануы қажет. Қадағалау Мем- лекеттiк энергетикалық қадағалау
органымен жасалады.
Сатып ... ... – бұл ... ... шартына отырған,
энергиямен жабдықтаушы ұйымдар желiсiне электр қондырғыларын қосқан ... ... ... сатып алушыларға осындай ерекше талаптары арқылы
сатып ... ... ... ... ... ретiнде, тұрмыстық
қажеттiлiк үшiн электр энергиясы жеткiзiлiмi шарты бойынша “Абоненттi
жалғанған желiге алғаш рет iс ... ... ... ... шарт жасалған
болып есептеледi. (ҚР АК-ң 483-бабы, 2-тармағы). Заңды байланыстар туындауы
үшiн энергиямен жабдықтаушы ұйымдар мен ... бiр ғана ... ... ... де ... ... Бiр қарағанда, осының
салдарынан тұрмыстық қажеттiлiк үшiн энергияны жеткiзу шартының көрсетiлген
мiндеттемесiн (реалды) шынайы шарт ... ... ... ... Шындығында, көрсетiлген мiндеттеме оның ... ... ... ... шарт ... ол ... ... орындау (электр
энергиясын берудi бастау) əсер етпейдi. Қарастырылып отырған əрекеттер тек
дайындық мəнде болады.
Абонент (сатып алушы) болып жеке, ... ... ... ... келе ... ... тұтынушылар-қайта сатушылар мен бөлек бөлшек тұтынушылар
арасында ... ... ... ... сатушыларға сыртқы
ұқсастығына қарамастан көрсетiлген ... ... ... ... жеке ... үшiн ... энергиясын алатын, оны өз
желiлерi арқылы бiр бөлiгiнде энергиямен жабдықтаушы ұйымдармен ... ... ... ... ... жəне ... темiр жолды энергиямен жабдықтау дистанциялары;
б) тұрмыстық поселкелер, бақ өсiрушi серiктестiктер, сонымен бiрге меншiк
нысанына тəуелсiз тұрғын үй ... ... ... ... ұйымдар да
көтерме тұтынушылар болуы мүмкiн.
Бөлшек сатып алушыларға халықты жəне тұрғын үй ұйымдарын жатқызуға болады.
Бөлшек ... ... ... ... жеке ... үшiн ... сатып алатын
заңды тұлғалар да келе алады. Тұтынушыларды ... жəне ... ... ... ... ... энергиясын пайдалану Ережелерiнiң
нормаларының мазмұны арқылы анықтауға ... Оның 2.1.1. ... ... квт А жəне одан ... қуаттылыққа қосылған тұтынушылар пайдаланылған
электр энергиясы үшiн екi ставкалық тариф бойынша есептеледi, ... ... 750 кВт А ... ... ... ... ... бойынша есептеледi. Өз қажеттiлiгi үшiн ... ... ... ... ... ... мен құқықтары жəне
сатып алушылар-қайта сатушылардың мiндеттерi мен ... олар ... ... ... атып ... ... энергиясымен жабдықтау үшiн қатынастарда субабоненттер де қатыса
алады. Негiзiнен олар ... ... ... ... əсер етпейдi.
Абоненттер мен субабоненттер арасында энергиямен жабдықтау бойынша шарттық
қатынастардың туынды буыны пайда болады. ... ... өзi ... ... ... ... Бұл энергиямен жабдықтау шартымен тiкелей
қарастырылған жағдайда субабоненттiң өзi ... ... ... өзi ... ... мүмкiн.
Энергиямен жабдықтау-шартының нысанасы. Сатып алу-сату шартының ... ... ... жылу қуаты келедi.
Жалғанған желi арқылы тұтынушыларға берiлетiн кез келген заттар энергиямен
жабдықтау шартының нысанасы болуы мүмкiн деп ... ... ... ... ... ... алсақ, мұнай, мұнай өнiмдерi, су жəне ... 1 ... ... ... ... көрсетiлген қатынастарды сiлтемелi реттеу
жүргiзiледi деп есептеу негiздiрек болады. Мəселеге өзгеше қарайтын ... ... ... ... үшiн ... ұғым болып жалғанған желi
арқылы жабдықтау шарты ұғымы келетiнiн айта аламыз. Жалғанған желi ... шарт ... ... ... ... ... ... толтырылған газ немесе аккумулятордағы электр энегиясы сияқты
ресурстар жатпайды.
Электр энергиясын ... ... ... ... шартының
нысанасы болып электр қуаты келедi, бұл түсiнiк электр энергиясының
нақтыланған көрiнiсiн ... ... 750 кВт А ... ... ... ... болып анықталуы мүмкiн. Өндiрiстiк ... үшiн ... шарт ... ... қамтамасыз етiледi, ал тұрмыстық тұтыну үшiн
арналған ... ... ... ... ... ... ... Электр энергиясын пайдалану Ережелерiнiң 2.1.3.-тармағына сəйкес:
“Электр ... ... ... ... жүктеме кестесiн толтыру
коэффициентiнен жəне оның субабоненттерiнiң жүктемелерiнiң ... ... ... ... ... ең көп мөлшердегi сағаттық
қуат шарттық қуат болып табылады.”
Баға. Қазақстан ... баға ... ... ... жəне ... ... да ... Мемлекеттiк реттеуге монополиялық қызмет
субъектiлерiне баға белгiлеу жатады. Бiрқатар жағдайларда электр ... ... жəне ... ... Республикасының
“Табиғи монополия туралы” Заңы қолданылуы ... Атап ... ... ... (тұтынылатын) қуатқа байланысты бағалар екi ставкалық
немесе бiр ставкалық тариф бойынша анықталады. Екi ... ... ... ұйым ... ең жоғары жүктемесiне қатысатын
шарттық ең ... ... ... 1 кВт үшiн төлемiнен
– негiзгi ставкадан, тұтынушыға босатылған белсендi электр энергиясын ... ... үшi ... – яғни ... ... ... ... электр
энергиясына жеңiлдiктер (үстеме) белгiленуi мүмкiн. Көтерме тұтынушылар-
қайта ... ... ... ... жəне энергия көздерiмен
олардан сатып алынған барлық электр энергиясы үшiн шартқа сəйкес ... үшiн ... ... бiр ... ... бойынша есептеседi.
Электр энергиясын пайдалану Ережелерiнiң 4.4.1. тармағына сəйкес: ... ... ... электр энергиясы үшiн тұрғын үй ұйымдары
энергиямен жабдықтаушы ұйыммен прейскурант белгiленген ... ... ... ... ... ... есеп ... санауыштар бойынша есеп айырысады”. Тұрмыстық тұтынушылар-қала,
ауыл халқы пəтерлерiнде, жеке меншiк үйлерiнде, коттедждерде, үй ма-ңындағы
бағбандық учаскелерiнде, ... ... ... олар пайдаланылған
электр энергиясына белгiленген бiр ставкалық тариф (ереженiң 4.5.1. тарауы)
бойынша төлейдi. Егер заңмен жеңiлдiктер ... онда ... ... бойынша жүргiзiледi.
Энергияменжабдықтаушартыныңмазмұны
Сатушының құқығы мен мiндеттерi. Сатушы (энергиямен жабдықтаушы ... ... ... ... Бұл ... ... энергияның саны
(қуаты), сапасы, сонымен бiрге оны тарату тəртiбi ... ... ... Жеткiзiлетiн энергия саны электр энергиясын ... ... ... ... ... ... ... жағдайда ол тiкелей шартпен
анықталады.
Энергиямен жабдықтаушы ұйыммен берiлген жəне абонентпен қабылданған
энергия саны оның ... ... ... ... ... есеп
аспаптарына сəйкес, ал ол болмағанда ... ... ... ... ... ... ... есепке алу үшiн аталған құқықтық
қатынастарға, сонымен бiрге электр желiсi ... ... ... ... энергиясын аймақтық немесе жергiлiктi деңгейдегi желi арқылы
жеткiзудiң нақты көлемi электр желiсi компаниясының электр желiсiнiң ... ... ... ... ... ... ... қажет. Қосымша келiсiмсiз жiберiлген ... ... ... ... ... тұтынудың нақты көлемiне ± 5%-
ке дейiн есептеледi.
Энергия өндiрушi ұйымның жоғалтуларының құны ... ... ... ... шарты бойынша энергияны тұрмыстық тұтыну үшiн
пайдаланатын азамат абонент болған жағдайларда ол ... ... ... пайдалануға құқылы (Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнiң
484-бабы 3 тармақ). Тауар өндiрумен ... ... ... тұтынуды талап ететiн құрал-жабдықтарды пайдаланбайтын электр
энергиясын тек əртүрлi ұйымдастыру тех- ... ... ... ... ... ... ... саны бойынша тұрмыстық
тұтынушылар құқығымен теңестiрiлуi ... ... ... берiлетiн энергия сапасы мемлекеттiк
стандарттар мен ... ... ... ... құжаттар
талабына сəйкес болуы қажет немесе энергиямен ... ... ... ... ... ... кернеуiмен, жиiлiкпен
босатылуы қажет, желiде, шартта ... ... ... ... ... ... ету үшiн жеткiлiктi қуат болуы қажет.
Жылуэнергиясын беруде сапалық көрсеткiштерге жылытужүйелерiнде болатын
ыстық су температурасы, бу қысымы ... ... ... беру тəртiбi шартпен қарастырылады. Энергиямен жабдықтау бойынша
мiндеттеме мəнi энергияның абонентке ... ... ... ... ... бұл ... энергиясын тұрмыстық тұтыну шартына
үйлесiмдi болып табылады. Тұтынушының өзiне қажеттi ... ... ... мүмкiндiгi болатын болса, онда ол уақыт кезеңiне
тəуелсiз ... бойы ... ... жабдықтаушы ұйымға кəсiпкерлiк шарттың құқықтық ... ... ... ... ... ... Электр қуатының тұрақты
жетiспеушiлiгi қалыптасқан жағдайда, ол ... ... ... ... ... ... жеткiзу жəне электр энергетика
объектiлерiнiң жұмысына ерекше ... ... ... ... ... мен қуатын тұтыну кестесiн өзгерте алады.
Берiлетiн энергияның саны, сапасы жəне ... ... ... ... ... ... екендiгiн атап өткен жөн. Егер сатушыда электр
энергиясының ... саны ... онда ол оны ... тəртiбiн ұстап тұра
алмайды. Электр энергиясын босатудың талап етiлетiн қуатының ... шарт ... ... ... сəйкес келмейтiн энергияны
таратуға мəжбүр болуына əкеледi. Электр энергиясын тұтынудың ... ... оны ... ... əсер етедi.
Кейбiр жағдайларда энергиямен жабдықтаушы ұйымдар тұтынушыға электр
энергиясын беруден жартылай ... ... бас ... ... Бұл үшiн
жазбаша ескерту талап етiледi, ескерту үшiн мерзiм заңмен ... ... оған ... ... ... орындауға кедергi
келтiретiн себептердi өз уақытында жою үшiн мүмкiндiк берiлуi қажет деп
есептеу ақылға ... ... ... келедi.
Энергияны беру төмендегi жағдайлар бойынша тоқтатылуы мүмкiн:
а) шартпен бекiтiлген мерзiмге электр энергиясы үшiн төлемнiң ... ... ... ... ... электр энергиясын жұмсаудың артуы
немесе бекiтiлген электр тұтыну тəртiбiн бұзу;
в) электрмен жабдықтаушы ұйым желiсiне тоқ қабылдағышты өз бетiмен жалғау
немесе қуатты ... ... ... арттыру;
г) ток қабылдағыштарды есеп аспаптарынан қатыссыз ... ... ... ... ... ... ... жабдықтаушы ұйымдар жəне басқа ... ... ... ... бұзушы мəнге дейiн тұтынушы кiнəсiнен
электр энергиясының сапа ... ... ... ... ... ... электр энергия есебi
аспаптарына жiбермеу.
Барлық ... ... ... ... ... органы
энергиямен қамтамасыз ететiн ұйымға ... ... ... ... бөлшектеп) немесе толығымен берудi тоқтатуға мiндеттеуге
құқылы.
Бұдан ... ол ... ... орын алуы ... ... – өрт төндiретiн жəне адам өмiрiне қауiп тудыратын тұтынушының
электр қондырғысының ... ... ... ... ... қызмет көрсету барысында бiлiктi
персоналдың ... ... ... ... ... ... ... немесе
тұтынушының электр қондырғыларына Мемлекеттiк энергетика ... ... ... резервтiк қорек болмаса, электрмен жабдықтаушы ұйым жоспарлық жұмысты
жүргiзу жəне жаңа тұтынушыларды қосу үшiн абонентi ... құқы ... саны мен ... ... ... ... жабдықтаушы ұйым тұтынушы алдағы ажырату туралы электр
энергиясын беруде ... ... жəне ... ... үшiн үш күннен
кешiктiрмей ескертуге мiндеттi. Егер көрсетiлген мерзiмде тұтынушы электр
энергиясын беруде ... ... жəне күнi ... ... ... ұйым оны өз ... қалыптастыруға құқы бар. Электр энегиясын
берудегi үзiлiс мүмкiндiгiнше абоненттiң жұмыстан тыс уақытында ... оған бұл ... ... дейiнгi 24 сағаттан кем болмайтын уақыт
iшiнде ескертiлу жасалуы қажет.
Егер ажырату аварияны жою ... ... үшiн ... талап етсе, онда
энергиямен жабдықтаушы ұйым тұтынушының электр қондырғысын ажыратуға
құқылы. Мұндай ... ... ... абонентке 24 сағат iшiнде жазбаша
түрде хабарланады.
Егер болашақта электр қуаты немесе ... ... ... ... ... таратуда күтпеген үзiлiстерден тұтынушыларды
құтқару мақсатында энергиямен жабдықтаушы ұйымдарда тұтынушыларды ... ... ... ... керек жəне қажет жағдайда бұл кестелердi
қолдануға енгiзу керек. Электр ... ... ... ... ... ... кестемен танысуы керек.
Тұтынушылар электр тұтынудың тəулiктiк кестесiн шамадан асырып жiберсе,
энергиямен жабдықтаушы ұйым келесi күндерге ... ... ... ... ... ... ... орнын толтырғанға дейiн
тəулiктегi шарт ... ... ... 25 ... ... мөлшерде
ықтиярсыз шектеуге құқылы.
Егер тұтынушы шарт бойынша пайдалануға рұқсат етiлген сағаттағы ... ... ... ... ... ... ... энергиямен
жабдықтаушы ұйым тұтынушыдан шартта белгiленген көрсеткiшке дейiн ... ... ... құқылы. Мұндай талап тұтынушымен өз уақытында
орындалуы қажет. Энергиямен жабдықтаушы ұйымның талабы он ... ... онда ол ... ... жартылай немесе толық ажыратуға
құқы бар. Егер əңгiме толық ажыратуға ... ... ... ... онда ол ... (апаттық) жəне технологиялық брондар актiсiнде
көрсетiлуi қажет.
Энергиямен жабдықтаушы ұйым олар үшiн орнатылған жауапкершiлiктiң ... ... ... ... ... ... ... асыруға
мiндеттi. (Электр энергиясын пайдалану Ережелерiнiң 1.5. тармағы).
Электрмен жабдықтаушы ұйым ... ... ... қажеттiлiк үшiн
беретiн болса, онда егер заңмен басқаша қарастырылмаса, оған энергетика
желiлерiнiң қауiпсiздiгi мен ... ... ... қамтамасыз ету
мiндетi жүктеледi. Сол сияқты энергиямен жабдықтайтын ұйым ... ... ... ... қамтамасыз етуге мiндеттi.
Электр энергиясын бөлшектеп сатып алу-сату шарты “Тұтынушылар құқықтарын
қорғау туралы Қазақ ҚСРА ... ... ... сатушыға аталмыш
Ережелердiң 4.1. тармағына сəйкес электр ... ... ... алу-
сату шарты бойынша тұтынушыны оның талабы бойынша ... ету ... ... ... ұйым оған ... жəне ... ақпаратты
ұсынуға мiндеттi; олар фирманың немесе ол құрамына кiретiн басқа құрылымның
толық ... ... жəне орыс ... кəсiпорынның иесi немесе
жетекшiсiнiң фамилиясы, заңды мекен жайы жəне телефоны тағы басқа.
Тұтынушының (абоненттің) құқығы мен мiндеттерi. ... ... ... тек ... ... ... ... оған заңнама бойынша
немесе шартпен бiрқатар мiндеттер де ... ... ... ... ... 1 ... сəйкес,
абонент өз пайдалануындағы энергетикалық ... ... ... ... ... ... жəне қауiпсiздiгiн қамтамасыз
етуге мiндеттi. Электр қондырғыларын ... жəне ... ... бар ... – яғни ... қуаты көмегiмен жылжыту жер асты, жарылыс
қаупi бар жəне басқа да ұқсас өндiрiстер, онда ... бұл ... ... ету қауiпсiздiгi мен пайдалануы бойынша арнайы,
тиiстi тəртiпте ... ... ... ... Абоненттiң
электр қондырғыларын тұрақты, үнемдi жəне қауiпсiз пайдалануы бойынша
мiндеттерi электр энергиясын пайдалану ... 1.4.6. ... ... ... ... ... тəртiбiн сақтауға, оны дұрыс
жəне тиiмдi пайдалануды қамтамасыз етуге, электроэнергиясын ... ... ... ... ... мiндеттердi орындау
үшiн өнеркəсiптiк жəне оларға теңестiрiлген тұтынушылар – мыналарды жасауға
мiндеттi.
а) өнiм, жұмыс, қызметтiң бiр ... ... ... жасақтау) үшiн
қажеттi электр энергияны жұмсаудың экономикалық негiзделген нормативтерiн
өңдеуге жəне сақтауға оларды өндiрiстi ... ... ... жаңа ... ... кезiнде қайта қарауға;
б) кəсiпорын бойынша бүтiндей, сонымен бiрге неғұрлым энергияны көп талап
ететiн агрегаттар, цехтар жəне ... ... ... ... электр энергиясындағы жоғалтуларды жəне өндiрiстiк емес шығындарды
табуға, оларды төмендету жəне жою бойынша шараларды қалыптастыруға, электр
энергиясын пайдалану ... 1.4.6. ... ... басқа да
шараларды жүзеге асыруға;
Абонент өзiнiң қабылдайтын энергия санын өзгерте ... егер бұл ... жəне ... ... ... ... қамтамасыз етумен байланысты
энергиямен жабдықтаушы ұйымның шығындарын өтеу ... ... ... ... ... тұтынудың артуы жүргiзiлсе, онда ... ... ... ... Бұл, ... абонентке шарттық қуатпен
салыстырғанда жоғары (артық) қуатты одан əрi ... ... ... ... ... ... ... ұйымның рұқсаты қажет
болады. Абонент ... ... ... ... ... Бұл ... ... қуат пайдалану өзгерiсi мерзiмiнен бiр ай ... ... ... ... ... беруi тиiс.
Тұтынушы (абонент) энергиямен жабдықтаушы ұйымға есеп жүйесiнiң
бұзылғандығы, ... ... ... ... ... ... туралы, желiлердi ажыратуды талап ететiнi авариялар жайлы
уақытында хабарлауға мiндеттi. ... ... ... ... жабдықтаушы
ұйым иелiгiндегi жəне тұтынушының ғимаратында ... ... ... ... туралы хабарлауға мiндеттi.
Көптеген жағдайда абоненттер есептеу аспаптарын ұстауға (пайдалануға)
мiндеттi. Электр энергиясын тұрмыстық қажеттiлiк үшiн ... ... ... мен ... құралдарының техникалық жағдайы үшiн
жауапкершiлiк алады жəне ... ... ... ... сақтауға мiндеттi. Үй ... ... ... ... жөндеудi үй, пəтерлер иелерi жүргiзедi.
Абонент оған бөлiнген электр энергиясын төлеуге мiндеттi. Электр энергияға
есептеудiң тəртiбi өндiрiстiк жəне ... ... үшiн ... ... Есептеулер энергиямен жабдықтаушы ұйыммен жазылған
төлем ... ... ... ... ... ... тəртiбiмен
жүргiзiледi. Егер абонентте субабоненттер болса, ... жəне ... ... электр энергиясы үшiн бiр ... ... ... электр энергиясы (қуаты) үшiн есептеулер нысаны мен ... ... ... ... анықталады. Электр энергиясы үшiн
есептеулер есеп аспаптары бойынша жүргiзiледi. Абоненттiңкiнəсiнсiз есептiң
уақытша ... ... ... үшiн есептеу өткен есептi кезеңдегi
орта тəулiктiк шығын бойынша ... ... ... ... 1 айдан
аспауы керек. Содан кейiн есептеу ... ... ... ... ... ... есептi бұзуға, ұрлауға жол берсе, онда энергия шығынының қайта
есептелуi нақты ең жоғары жүктеме ... ... ... ... уақыты
сонымен жəне оның ток қабылдағыштарының ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысуда өзi қызмет
көрсету тəртiбi жиiрек қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... ұйым бақылайды.
Энергиямен жабдықтаушы ұйым электр сымдарын жəне электр ... ... ... ... ... əрқайсысына жеке есеп шоттарын
ашады. Оларға ... есеп ... ... ... ... ... ... (пайдаланған) электр қуаты үшiн төлеме құжаттарын өз ... ... ... жəне ... қағаздары
(бланкiлерi) болып келедi. Бұрын электр желiге ... ... ... жаңа ... иесi 5 күн ... өз ... есеп ... (шартты) рəсiмдеуi
керек.
Абонент энергиямен ... ұйым ... ... желi ... мен ... қауiпсiздiгi жəне техникалық
жағдайларын, есеп аспаптарын ... үшiн ... ... ... ... асырудың нақты тəртiбi заңмен анықталады.
Абонент бұрын пайдаланылған электр энергиясын төлеген жағдайда, электр
энергиясын қабылдау шартынан бiржақты бас ... ... ... Кәсіпорынды сату шарты
Кәсіпорынды сату шарты бойынша сатушы ... ... ... ... ... сатып алушының меншігіне беруге міндеттенеді, бұған сатушы
басқа тұлғаларға беруге құқығы болмайтын құқықтар мен ... ... ... ... ... түрi болып табылады. Оның мазмұнының
ерекшелiгi кəсiпорынның мүлiктiк ... ... ... байланысты
болып (оған негiзделiп) келедi. Кəсiпорынды сату ... ... АК ... ... одан ... ... ... жекешелендiру туралы заңнама қолданылады. Қазақстанда
“Жекешелендiру туралы” Қазақстан Рес-публикасы Президентiнiң (заң күшi бар)
23 ... 1995 ж. ... жəне ... да ... ... ... келедi.
“Кəсiпорын” түсiнiгi Қазақстан Республикасының заңнамасында екi мағынада
қолданылады. ... ... бұл ... ... ... ... тұлғалар. Екiншiден, кəсiпорын – кəсiпкерлiк қызметтi жүзеге
асыру үшiн пайдаланылатын мүлiктiк кешен, оның режимi ҚР АК 119 ... өзге де ... ... ... ... азаматтық құқық
объектiсi заңды тұлғаның ұйымдастыру – құқық-тық ... ... етуi ... Тiптi жеке кəсiпкердiң (заңды тұлғаны құрмай-ақ)
кəсiпкерлiк қызметтi жүзеге асыру үшiн ... ... де ... кешен) болып табылуы мүмкiн.
Бұдан бұрын мүлiкке иемденген заңды тұлға ... ... ... ... ... ... ... басты мəнге иемденбейдi. Ең бастысы
– оны мүлiктiк кешен ретiнде кəсiпкерлiк мақсатта ... ... ... сату ... ... ... ... ережелерiндегi тəртiптерiне көз салсақ, бiз осыған растау ... ... ... жекешелендiру объектiсi болып бiрдей мемлекеттiк
кəсiпорын жəне мекеме (мүлiктiк кешендер) анықталған 1.
Бiздiң мақсатымызға азаматтық ... ... ... ... ... кiрмейдi. Оларға байланысты жасалатын шарттардың мазмұндарына
əсерiн тигiзетiн аспектiлерiн ғана ... ... ... азаматтық
құқық объектiсi ретiндегi кəсiпорын құрамының күрделiлiгiне назар
аударамыз. Сөзсiз, ... бiр ... зат ... ... ... Оған қатысты мəмiленi жасау мүлiктiк кешен – ... ... ... ... ... ... ... қатар, осындай кешенде бiрлескен, мүлiктiң əр тектi құрамы,
кəсiпорынды сату шарты мазмұнының ерекшелiгiнiң бар ... əсер ... ... ... қиындатпай ескертейiк, мысалы, затты жəне ... сату ... ... ... ... ... ... шарты
жасалғанына қарамастан сəйкес келмеуi мүмкiн. Кəсiпорын құрамына кiретiн
əрбiр бөлек мүлiкке тараптардың бөлек ... мен ... ... ... ... сату шартының мазмұнына да ... ... ... Одан ... кəсiпорын жылжымайтын мүлiкке
теңеледi. Осы себептен, оларға байланысты сатып ... ... ... құқықтық тəртiбi ескерiле отырып жасалады. Бұдан бұрын
айтылғандай, республиканың азаматтық құқығында жылжымайтын ... ... ... ... ... жоқ, ... кəсiпорынды сату
шарттарын жасағанда осымен байланысты қиындықтар кездеседi. Талданылған
құқықтық ... ... ... сатып алу-сату шарты ... ... өзге ... жан ... зерттеудi талап етедi.
Кəсiпорынды сату шартынан басқа шарттарды айыру қажет. Солардың ... оған ... ... ... ... акцияларды сатып алған кезде
акционерлiк қоғамның мүлiктiң иесi ауыспайды, ... ... ... ... ... қоғамның мүлiгiне бақылау құқығына ие бола
алады. 100 процент акцияларды ... ... ... акционерлiк қоғамның
құрылтайшысына теңестiрiледi. Мiндет-темелiк құқықтар осы кездерде əр түрлi
негiздерден пайда болады. Бiрiншi жағдайда, олар ... ... ... заңның тiкелей нұсқауларына сəйкес пайда болады. Екiншi ... ... ... ... ... жолмен рəсiмделген
шарттардың) салдары.
Кəсiпорынды сату шарты бойынша сатушы тұтас алғанда кəсiпорынды ... ... ... ... ... ... ... бұған сатушы
басқа тұлғаларға беруге құқығы болмайтын құқықтар мен мiндеттер қосылмайды.
Кəсiпорынды сату шартының элементтерi.
Кəсiпорынды сатып алу-сату шартының тараптары ... ... жəне ... келедi, оларға азаматтық-құқықтық қатынастардың кез келген
субъектiлерi – жеке жəне ... ... ... ... ... ... мүлiктiк кешен болатындығы осы құқықтық қатынастар
қатысушыларының құрамына белгiлi əсерiн тигiзу керек. ... ... ... ... емес ... ... ... сатып алушы болып келмеуi
керек.
Бұрын заңнамада кəсiпорынды сатып алушылар бiр немесе өзге субъектiлерге
қатысты тiкелей шектеу ... едi. ... ... жағдайларда Қазақстан
Республикасының Президентiнiң (заң күшi бар) ... ... ... ... ... еске алу ... Жекешелендiру кезiнде
Қазақстан Республикасының заң актiлерiн ... ... ... ... ... ... ... сатудың шарты болып
табылатын қызмет түрлерiмен айналысуға құқығы жоқ ... ... ... бола ... 1.
Кəсiпорынды мемлекет мүлкiне айналдыру жағдайында, мемлекет ... ... ... ... ... Осы ... азаматтық құқықтар мен
мiндеттер күрделi ... ... ... ... ... ... ... оған қажеттi өндiрiстi (кəсiпорынды) ... ... алу ... жоққа шығарылмайды. Сол сияқты,
уəкiлеттi ...... өкiлi ... ... ... ... мақсатында осындай тең құқықтылыққа, ... ... ... ... ... ... сату ... нысанасы (заты) сатып алу-сату шарттарындай
кəсiпорынды сату ... ... оның ... ... ... Олар
негiзiнде нысана (кəсiпорынды сату шартында) анықтамайтын тəртiптердiң
кейбiр ерекшелiктерi бар. ... ... зат ... табылғандықтан, оған
ҚР АК 121-б. Көзделген күрделi зат құрамын ... ... ... ... қандай мүлiк кəсiпорынның құрамына кiретiндiгiн өздерi
белгiлеуге құқылы. Бiрақ ... ... ... ... ... ... ... кешен болып қала беруi керек. Кəсiпорын дегенiмiз
жұмыс iстеп тұрған өндiрiс, ... ол ... ... ... жəне т.б. ... ... ... болады. Егер тараптар жасалған
сұрыптау нəтижесiнде заттардың жиынтығы бөлшектенген мүлiкке ... ... оған ... алу-сатудың жалпы нормаларын қолдануға болады.
Мүлiктiк кешен ретiнде кəсiпорынның құрамына оның қызмет етуiне арналған
мүлiктiң барлық түрлерi, ... ... ... ... ... ... өнiмдер, жер учаскесi құқығы енедi, барлық аталған
кəсiпорынның материалдық активтерiн құрайды.
Мүлiктiк игiлiктер болатын материалдық емес активтер (ҚР АК ... ... ... – фирмалық атаулар, тауар ... ... ... жəне сатушыны оның өнiмiн дараландырудың өзге де ... ... ... ... ... ... ... болған құқықтары да
жатады. Қазiргi жағдайларда кəсiпорынның ... ... ... ... нəтижелерiне ... ... жəне ... да ... құқықтар маңызды орын алуы
мүмкiн.
Тиiстi қызметпен айналысуға арнайы ... ... беру ... ... егер заң ... ... белгiленбесе, кəсiпорынды
сатып алушыға ауыспауға тиiс.
Кəсiпорынның құрамына борыштар кiруi мүмкiн. Сондықтан, кəсiпорынды сатуда
дəстүрлi сатып алу-сатумен бiрге өзiнде борыш ... ... де ... бұл айтылған шартты жасасу тəртiбiне де əсерiн тигiзедi (ҚР АК 496-
бабы).
Кəсiпорынның ... ... ... ... ... ... Бұл шарттық құқықтық қатынастар саласында да шарт еркiндiгiнiң
қағидаты сөзсiз ... ... ... ... ... ... алу ... тепе теңдiктен ауытқулар орын алуы мүмкiн.
Жекешелендiру тəртiбiнде уəкiлеттi мемлекеттiк орган ұйымдастыратын ... ... ... реттерде бағаны анықтаудың айырықша тəртiбi
қарастырылуы мүмкiн. ... ... ... сату ... ... жəне ... ... 34, 35 тарауына сəйкес,
сатылатын объектiнiң бағасы сауда ... ... ... ... голландық
əдiсiмен бекiтiлуi мүмкiн. Сауда өткiзу əдiсiн офертаның ерекше тəртiбi
ретiнде бағалауға болады, бiрақ олар ... ... ... ... де ... сату ... ... Тараптар шарт арқылы мiндеттерiн
орындау жəне ... ... ... үшiн кез ... мерзiмдерiн бекiтуi
мүмкiн.
Кəсiпорынды сату шартының нысаны.
Кəсiпорынды сату ... ... ... ... тиiс. ... сату ... тiркелуге тиiс, тiркелген кезiнен бастап ... ... ... ... ... ... сату
шартының жарамсыздығына əкеп соғады.
Кəсiпорынды сату шартының мазмұны. Сатушы кəсiпорынның құрамына кiретiн
мүлiктiң барлығын, ... жеке ... ... ... ... заңмен
немесе шартпен қойылатын талаптарын сақтап беруге мiндеттi. Сондықтан,
кəсiпорынның “жиынтығына” қойылатын ... бар ... айта ... сапа ... ... ... ... сатып алу-сатудың өзгешелiгi бар деп есептеймiз, себебi
сапаны ... ... оған ... заңнамалық талаптар ... ... ... ... ҚР АК-ның 119 бабы жəне сатылатын зат
сапасын анықтайтын баптардың нормалары).
Кəсiпорынды тұтасымен мүлiктiк кешен ретiнде ... ... ... ... сатып алушыға меншiк құқығы ауысады. Сатушы ... ... ... ... ... мен мiндеттер қосылмайды. Бұл
құқықтарда мiндеттемелiк сипаттама болуы керек, ... ... ... белгiсi болып олардан заттармен бiрге еруi ... ... ... ... ... айналысуға арнайы рұқсат (лицензия) беру
негiзiнде алынған құқықтар жатады (ҚР АК 493-бабы 4-тармағы).
Сатушы кəсiпорынды ... ... ... ... кодекстiң
нормаларына сəйкес, дайындау iс-əрекеттерi негiзiнен сатылатын кəсiпорынның
(мүлiктiң) құрамын жəне құнын бағалауына қатысты ... ... ... ҚР ... ... құжаттар арқылы бекiтiледi. Олардың санына түгендеу актiсi,
бухгалтерлiк балансты, ... ... мен құны ... ... ... ... ... енгiзiлетiн барлық борыштың
(мiндеттемелердiң) тiзбесi жатады.
Сатушының кəсiпорынды сатып алушыға беруi ... ... ... ... онда ... ... ... жəне кəсiпорынды сату туралы
кредит берушiлерге хабарлау жөнiндегi деректер ... ... ... ... ... ... мəлiметтер жəне оны жоғалтып
алуға байланысты беру ... ... ... болмайтын мүлiктердiң
тiзбесi көрсетiледi. Өткiзу актiсiн жасауды жəне оны қол қоюға табыс ету,
егер шартта ... ... ... мiндетi болып табылады, соның
есебiнен жүзеге асырылады.
Дайындау iс-əрекеттерi əртүрлi ... ... сату ... ... сату ... ... қойылатын керектi
талаптарды шарттың өзiнде бекiтiлуiн мүмкiн ... ... ... беру ... ... сату ... тағы да ... болып табылады. Егер сатып алу-сатуға ... ... ... ... ... ... қолма қол (нақты) беруде болып келсе, ҚР АК
497-б. 3-тармағына сəйкес, өткiзу актiсiне, екi ... қол ... ... ... ... ... ... деп есептеледi. Осымен қатар
сатушының кəсiпорынды сатып алушының шынайы иелiгiне беру бойынша мiндетi
де сақтала ... ... ... ...... сату ... бойынша
мүлiктi берiлсе, қозғалмайтын мүлiкке меншiк құқығын берумен ... ... ... ... ... ... тарындағылардан, өзгеше
зардаптар пайда болады. Кəсiпорынды сатып алу-сату ... ... ... ... меншiк құқығы ауыспайды, бiрақ сол кезден бастап
кəсiпорын құрамында берiлген мүлiктiң ... ... ... ... қаупi сатып алушыға ауысады.
Сатып алушының кəсiпорынға құнның тиiстi орындалуының төлеу мiндетiн
қамтамасыз ету ... жəне ... ... ... ... ... құқығы сақталуы мүмкiн. ҚР АК 498-б. 3-тармағына сəйкес,
сатып алушы ... ... ... ... ... берiлген кəсiпорынның
құрамына кiретiн мүлiктер мен құқықтарды кəсiпорынның қызметiн ... ... ... ету үшiн ... ... болса, соншалықты
дəрежеде пайдалануға құқылы.
Келтiрiлген норманың маңызы бойынша, сатып алушы кəсiпорынды ... ... ету ... болу ... оның ... ... ... мысалы, өндiрiстiң мөлшерi азаймауы тиiс. Ресей цивилистикасында
(азаматтық құқық теориясында) ... ... ... ... осы ... ... ... (екiншi қатардағы, заттық құқық ретiнде қаралады 1.
Заттық құқықтың мəселелерiн зерттеуге ... ... ... ол ... ... мүмкiн болып келетiн нəрсе – объективтiк ... ... ... ... белгiлi болып келетiн заттық құқықтар иелерiнде болып
келетiн құқықтық ... ... ... ... Бiрақ бұл құқықтың дербес экономикалық мазмұны жоқта, ол
мүлiктi ... ... ... ... құқықтық нысан (шартқа)
негiзделмейдi. Өз кезегiнде осылар ғана бiр немесе өзге ... ... ... ... бола ... ... сатып алу-сату шартының айқын ерекшелiгi мынадан көрiнiс
табады. Кейбiр алып ... ... ... ... ... тыс сатылмайды, себебi кəсiпорынның борыштары да ... ... ... ... ... тыс ... беру мiндетiн
қарастыратын ҚР АК 413 бабының тəртiбi ... сату ... ... ... ... ... ... алушы сатушымен шарттың нысанасы туралы келiсiмге келсе,
ол борыштары бар ... ... егер ол ... ... ... ... болған жоқ деп есептеледi. Бiрақ сатып алушыда борыштар жөнiнде
ақпарат (мəлiметтер) болғаны күдiктi болуы ... Осы ... ... жасалған немесе кəсiпорын берiлген кезде борыштар барлығы туралы
бiлгенiн ... ... ... ... ... ... болжамы
қолданылады (ҚР АК 499 б. 3 ... ... ... ... ... болса, онда кəсiпорынға
байланысты үшiншi тұлғалардың мiндеттемелiк құқықтары есте болады. Бұл ... өзге ... ... ... ... ... пайда
болған нақты қатысты талаптанулары да бола алады. Бұдан ... ... ... ... ... ... ... кəсiпорынды үшiншi
тұлғалардың заттық құқықтарымен тауқыметтенуiне (Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексiнiң 413-бабы толық жəне тұтасымен қолданылады.
Кəсiпорынның ... ... ... ... ... ... дейiн оны
сату жөнiне егер мiндеттемелер сатылатын кəсiпорынның ... ... ... ... ... тиiс. ... заңнама мұндай
хабарландырудың мерзiмдерiн қарастырмаған. Қарыз берушi борышты аударуға өз
келiсiмi жөнiнде сатушыға жазбаша ... ... тиiс. Егер ... ... ... онда оған мiндеттеменiң ... ... ... ... ... етуiне байланысты ағымы сату жөнiнде
хабарландыруды алған күннен басталатын үш ... ... ... Ол ... ... сатушымен төленуiн талап етуге де құқылы. ... ... ... алу ... ... ... ... бөлiмiнде жарамсыз
деп санауға талап етуге ... ... ... алушыға бергеннен кейiн,
сатушы сонымен бiрге ... ... ... ... ... ... сатып алушыға ... ... ... ... ... ... ету берiлсе жəне оны сатушымен орындауға арнайы
рұқсат (лицензия) ... ... емес ... да ... ... ... ... орын алады. Бұл тағы да кəсiпорынды сату
шартын сатып алу-сатудың басқа да ... ... ... ... ... оның бұрынғы мүлкi арасындағы кейбiр заңды байланыс
тоқтатылмайды. Сатып алушының негiзгi мiндеттерi – сатып алу ... ... алу. ... ... ... жалпы орнатылған тəртiппен
жүргiзiледi. Ерекше жағдайлар шартпен немесе заңмен ... ... ... мүлiктi жекешелендiргенде, сатып алушы келесi тəртiппен
есеп айырысады. Аванстық төлем сауда ... ... ... ... кем емес мөлшерде төленедi. Шартқа қол қойылған күннен бастап бес
банкiлiк күннен кешiктiрiлмей ... ... ... жекешелендiрудi
жүргiзген кезде ол да мiндеттi болып келедi жəне ол ... ... ... ... жатқызылады.
Қалған сома сатып алу-сату шартына қол қойылғн күннен бастап, 30 ... ... ... ... ... сатып алушы аванстық немесе соңғы төлемнiң мерзiмiн өткiзiп алса
(ұзақтығына байланыссыз), онда ... ... бiр ... ... ... ... төлемiмен қапсырылмаған бөлiгiнде нақты нұқсан өтелуiн, сол сияқты
шартта қарастырылған тұрақсыздық төлем төленуiн талап ете ... ... ... кейiн ғана, сатып алу-сату шартында бұл туралы
белгi жасалады. Ол ... ... ... ... үшiн ... ... Кəсiпорынды қабылдау бойынша сатып алушының мiндетi болса, ол
актiлерiне қол қою жолымен орындалады. ... ... ... ол ... алу бойынша нақты iс-əрекеттердi де жасауы тиiс, егер ол ... ... ... ... ... ... немесе жойылу
тəуекелi тiкелей оған жатқызылады.
6. Мемелекет мұқтажы үшін тауарларды жеткізу ерекшеліктері.
Сатып алу – сату шартының жекеленген ... бірі ... ... ... ... ... және оның ... тауарды сатып алушы
ретінде азаматтық – құқықтық қатынастардың қатысушылары болып келеді.
Осы құқықтық – қатынастардың ерекшелігі ... ... ... ... танылады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде Ресей ... ... (525, 532 – ... ... ... үшін тауарларды
жеткізумен байланысты пайда болатын құқықтық қатынастарды ... ... жоқ. ... ... ... ... ... болып
табылады. Оған сатып алу – сату туралы барлық жалпы ... ... ... Бұл қатынастар таза азаматтық – құқықтық болып келеді. Бұл
есепте пікірталастық көзқарастар да бар.
Дегенмен, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік ... алу ... ... ... « Мемлекеттік сатып алу туралы шарт – осы ... және өзге ... ... ... ... ... мен өнім беруші арсында
жасалған азаматтық – құқықтық шарт» деп тура көрсетілген.
Осыған байланысты қазіргі кезеңде ... ... ... ... ... ... Ғ.А. Жайлин шарттың екі түрін бөліп
қарастырған:
1) жеке ... ...... ...... тек тең ... ... мемлекеттер
(халықаралық шарт), әкімшілік – аймақтық қалыптасуда ішкі мемлекеттік
шарт, министрліктермен - ... шарт ... ғана ... ... барлығы азаматтық – құқықтық шарттар 1 М.К. Сулейменов мұнда
мемлекет ұйым немесе азаматтармен қатынаста биліктік ... ... ... ... ... деп ... 2.
Қарастырылған жағдайда мемлекет, әкімшілік – аймақтық ... ... ... және жеке тұлғалармен қатынасқа тең ... ... ... аталған қатынасқа (Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексінің 2 – ... 1 ... ... шарт ... азаматтық – құқықтық қатынастарға қатысушылардың теңдік қағидаттарының
әрекеті таралады. Сондықтан мемлекет мұқтажы үшін ... ... ... ... және ... ... алу – ... және тауар
жеткізілімін реттейтін жалпы ережелерге негізделеді. Бұл материалдардың
артық ... ... және ... шарттың тек ерекше мазмұнына
назар салуға мүмкіндік береді. Олар негізінен шартты жасасу рәсімінде болып
келеді және тек ... ... ғана осы ... ... ... ... табады.
Бұл шарттың тағайындалуы өзінің атауынан – ақ ... тұр. ... үшін ... ... жеке – құқықтық тетігі арқылы ...... ... жүзеге асыру үшін экономикалық ... ... ... жағдайда билік аппараты, саяси егеменді субъект
ретінде өз қалыптасуын қамтамасыз ... Одан ... ... ... өз ... – экономикалық саясатын жүргізеді. Мемлекет оның басқа
міндеттерінде мысалы ... ... дәл ... ... ... ... ... алумен байланысты қатынастар арнайы нормативтік
реттеумен қамтамасыз етіледі. 1999 жылғы 16 ... « ... алу ... ... ... 2002 жылы 16 мамырында дәл осы атаумен ... Ол ... ... ... ... ... ... жаңа
мемлекет экономикасы саласында қалыптасқан қазіргі замандық ... Онда ... ... ... ынталы назар аударылады.
Мұндай байланыста « Мем- лекеттік сатып алу ... ... Заңы ... ... ... анықталған, басқа да тұлғалар)
қатысуымен сатып алу жүргізілетін жетілдіру дәрежесі жоғарырақ тетігін
ұстанады. Мемлекеттің ... алу ... өсу ... сәйкес құқықтық
мүмкіндіктер де кеңейтілген.
Мемлекеттік сатып алу ... ... ... ... ... Ол ... негізделеді:
1) сатып алу үшін пайдаланылатын ақшаны қолайлы және тиімді жұмсауға;
2) мемлекеттік сатып алу ... ... үшін ... ... тең ... ... яғни мемлекеттік сатып алулар
туралы заңнамаға сәйкес белгілі ... ... ... ... ... ... арасында адал бәсекеге;
4) мемлекеттік сатып алу барысының жариялығына.
Мемлекеттік сатып алу барысының өзі тиымдылау болып қарастырылған.
Заңнамаға сәйкес өкілетті орган оның ... ... ... ... ... ... ... ( өз бетімен) анықтайды. Бұның алдында
сатып ... ... ... мен ... ... ... алу процесінде жеткізушіні таңдауға және ... ... алу ... ... ... ... бірге мемлекеттік
сатып алу туралы шарттың орындалуына көпшілік назар бөлінеді ... ... буын аса ... ... ... Әрине, мемлекеттік сатып
алу бойынша шарттың орындалуы мемлекеттік сатып алудың бөлек кезеңі болып
келетіні туралы ... ... ... ... бір ... ... аталған құқықтық қатынасты жүзеге асырған кезде
оларды қамтамасыз ететін шарттардың шынайы, тиісті ... ... ... ... келу ... Олай ... ... бұл салада
заңнаманы жетілдірудің мәні ... ... Осы ... ... ... ... қарастырылатына қысқаша тоқталайық. Олардың көмегімен
мемлекеттік сатып алулар жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... әдістері мемлекеттің толық құқылы
органдарына нарық ... ... тура ... ... ... береді.
Қазір мемлекеттік сатып алуды келесілер арқылы жүргізуге болады:
1) ашық конкурс;
2) ... ... баға ... ... ... ... ( сатушыларды) жеткізушілерді
таңдау;
4) бір ... ... ... ашық ... биржалары арқылы сатып алу.
Мемлекеттік сатып алудың бесінші әдісі жаңа ... ... ... ... байланысты субъектілердің (олар қатарының)
ерекшелігі орын алады. Қазір заңнама кім осы ... ... ... ... дегенді анықтауға неғұрлым мұқият ... Бұл ... алу ... ... ... ретінде қатыса алатын субъектілер аясын
кеңейтумен жасалған. Енді мемлекеттік органдар, мемлекеттік мекемелерден
басқа ... ... ... ... ... бақылау пакеті
мемлекетке тиесілі акционерлік ... да ... ... бола ... ... алу ... ... басқа, егер жоғарыда айтылған
заңды тұлғалармен байланысты субъектілер (заңды тұлғалар) сатып алу – ... ... ... ... ... онда ... алулар мемлекеттік болып
бағаланады. Осындай шартты жасасатын тұлғалар ... ... ... ... Олар дегеніміз акцияларының 50 және одан ... ... ... бір немесе өзеге тапсырысшыға жататын (басқаруға
берілген) заңды тұлғалар. Аффирленген заңды ... да өзі ... ... ... ... ете ... және жеке тұлға шарт бойынша сатушы ( тауар беруші, жеткізуші) ... ... ... ... ... ... тауар беруші
болады. Заңды тұлғаның жеке немесе мемлекеттік меншік нысанында негізделуі
ешқандай мәнге иемденбейді. ... ... ... да тауар
беруші бола алады. Бірақ мемлекеттік кәсіпорындар тек заңды қарастырылған
жағдайларда ғана тауар берушілер бола ... ... ... алу ... заңында тауар берушінің аффирленген тұлғасы тауар берушіге
(болжамды ... ... яғни ... ... ... ... сатып
алулар барысында қатысады, тауар беруші болса, ол ... ... ... ... түсініктеме берілген. Оларға сол немесе басқа
болжамды тауар ... ... ... ... ішінде шарт
немесе басқа мәмілеге байланысты әсер ететін және (немесе) шешімді тікелей
(немесе) жанама анықтауға құқы бар кез ... жеке ... ... ... ... ... ... берушінің де сол тұлғаларға қатысты
аталғандай құқықтары болса, онда ... ... ... ... ... мінезін сипаттайтын болсақ. Тауар беруші және оның
аффирленген тұлғасы ... ... ... ... табылуы
мүмкін, бір заңды тұлға (болжамды тауар беруші немесе оның аффирленген
тұлғасы) екінші – ... ... ... ... ... ... етеді.
Тауар берушінің аффирленген тұлғасы ретінде «Мемлектті сатып алу ... 7 – бабы 1 – ... ... ... де ... ... мемлекеттік сатып алу барысында бір уақытылы тапсырысшының да мүддесін
бір уақытылы өкіл етуге құқылы емес. ... ... ... ... ... ... және оның ... тұлғасы мемлекеттік сатып алу
барысында бір конкурста, бір зат ... ... ... ... ... алу ... Заңының 8 – бабында болжамды ... ... ... талаптарын анықталған.
Мемлекеттік шарт бойынша, мемлекет мұқтажы үшін тауарларды жеткізуді
жүзеге асыратын кәсіпкер, мемлекеттің өкіліне ... сол ... ... ... ... ал мемлекет сол үшін оған ақы төленгенін
бақылайды.
Мемлекеттік шарттың проектісі мемлекеттің тапсыры ... ... ... ... мұқтажы үшін тауарларды жеткізуді жүзеге асыратын тұлғаға
тапсырылады. Мемлекеттің мұқтажы үшін тауардың ... ... бұл ... ... ... ... отыз ... ішінде
қарастырып және тапсырыс берген мемлекет өкіліне өзінің жауабын айтуы тиіс.
Бұндай жауап берудің үш түрі ... ... ... ... ... жасалған мемлекеттің
тапсырыс берушісінің ұсынысымен келісу. Осындай жағдайда жеткізуші
(орындаушы) мемлекет ... ... ... мемлекеттік
контрактқа қол қойып, оның бір көшірмесін мемлекет тапсырушысына
қайтарады;
• екіншіден, контракттың кей ... ... ... Бұл ... (орындаушы) мемлекет тапсырушысына шартқа қол қойып және
қандай бөліктермен келіспейтіні туралы протокол ... ... ... ... ... келіспейтіні туралы мемлекттік
тапсырысшыны ескертуі керек.
Мемлекет тапсырушысы тауар берушінің ... ... ... ... ... ... ... күннен бастап отыз күннің
ішінде ... ... ... ... ... қарастырылады: мемлекет
тапсырушысы тауар берушінің ұсыныстарымен ... ... ... ... ... ... оның ұсыныстарынан бас тартуы мүмкін. Ал
егер тауар берушінің немесе мемлекет тапсырушысының ұсыныстары отыз ... ... ... ол ... ... арбитраждық сотқа отыз күннен
кейін қаралуға беріледі. Егер бір ... ... ... орындау
міндетті болып табылса, бірақ ол оны орындаудан бас тартса, екінші жақ ... ... ... міндетті тапсырманы орындауға жататын,
бірақ оның ордаудан бас ... ... ... арызды арбитраждық сотқа бере
алады.
Негізгі ереже бойынша мемлекеттің мұқтажы үшін тауарларды жеткізіп беру
туралы ... ... ... ... арасында конкурс
өткізу арқылы жүзеге асырылады. Конкурстан жеңіп ... ... ... ... ... мемлекеттік шартқа отыруы ... шарт ... ... ... ... ... ... жасалуы тиіс.
Мемлекеттік шартта мемелкет атынан тапсырушы ... ... ... және ... ... ... Мемлекет тапсырушысымен бектілген
туралы хабарлама, сатушымен сатып алушының арасындағы, мемлекет мұқтажы
үшін ... ... және ... ... ... саналады.
Сатушы хабарламаны алып болған соң, шарт бойынша жобасын дайындап, оны
отыз күннің ішінде сатып ... ... ... Егер ... ... жобаның
мәтінімен келіспесе, сатушыға жобымен келіспейтін немесе жобадан бас ... ... ... ... ... отыз күннің ішінде жіберуі ... бұл ... екі ... ... шешілмеген болса, оны
арбитраждық сотта шешуге болады.
Қорытынды.
Мен өзімнің дипломдық жұмысымда сатып алу – сату ... ... ... оның жекеленген түрлерін ашып қарастырдым.
Сатып алу – сату шарты бойынша бір ... ... ... (тауарды) екінші
тараптың (сатып алушының) меншігіне, шаруашылық ... ... ... ... ... ал ... ... бұл мүлікті (тауарды)
қабылдауға және ол үшін ... бір ақша ... ... ... Ал ... сату жөніндегі кәсіпкерлік қызметті жүзеге ... ... ... алу – сату шарты бойынша сатып алушыға ... ... ... ... жеке ... ... үйінде немесе өзге
де пайдалануға арналған ... ... ... ... ... ... ... беруші) сатып алушыға өзі өндіретін
немесе сатып алатын тауарларды кәсіпкерлік қызметке ... жеке ... үй ... және сол ... өзге де ... ... емес өзге
мақсаттарға пайдалану үшін келісілген мерзімде ... ... ... ... шарты бойынша ауыл шаруашылық өнiмiн өндiрушi ... ... ауыл ... ... ... сату үшiн осындай
өнiмдi сатып алуды жүзеге асыратын дайындаушы-тұлғаға беруге мiндеттенедi,
ал дайындаушы оны қабылдауға жəне ол үшiн ... ... ... шарты бойынша энергиямен жабдықтаушы ұйым абонентте
(тұтынушыға) жалғанған желi арқылы энергия ... ... ал ... ... үшiн ақы ... ... оны ... шартта көзделген
режимiн сақтауға, өзiнiң қарауындағы ... ... ... жəне ... ... байланысты пайдаланылатын аспаптар
мен жабдықтардың ақаусыздығын қамтамасыз етуге мiндеттенедi.
Кәсіпорынды сату ... ... ... ... ... ... ... ретінде сатып алушының меншігіне беруге ... ... ... ... ... ... ... құқықтар мен міндеттер қосылмайды.
Осы сатып алу – сату ... ... ... ... ... ... ... субъектісіне жүктелеген міндеттерді бұзғаны
үшін және бұзушылықпен келтірілген уәкілетті тұлғаның ... ... ... ... ... ... шартпен қарастырылған мүліктік
өтеу немесе мүліктік ауыртпалық жауапкершілік болып анықталады 1.
Шығындарды өтеуге және айып ... ... ... санкцияларын
(шараларын) бөліп шығарады. Олардың қатарына кепілпұлды ұстап қалу ... және тағы ... ... ... ... міндеттемені бұзушыға әсе,р ... ... ... ... ... ... айыру қажет. Олар
құқықты бұзушы және ... ... ... ... ... ... ... немесе тоқтатуға ... ... ... мен ... ... мұнда кіруі мүмкін. Мүліктік
салдары бұл кездерде жолай нәтижелер ретінде болады1. жедел шаралар ... ... ... ... ... ... кішкентай үлес алады,
бірақ бұл олардың маңыздылығын ... алу – сату ... ... ... туралы жалпы ережелерді
қарап шығайық. Сатушының негізгі міндеті сатып алушыға тауарда ... ... жеке ... ... міндеттеменің орындалмағаны үшін
жауапкершілік ҚР АК 416 – бабында көрсетілген, ол өз ... ҚР АК 355 ... ... ... ... ... ... жеке беруіне мәжбүр еткеннен
басқа көрсетілген баптың 2 – ... ... ... ... ... ... ала алады. Тектік заттарды беруіне байланысты
міндеттемелердің орындалмауының ... ... ... зиян ... ол ҚР АК 350 – ... ... оларды өндіре алады.
Егер сатушы тауарға тиісті керекжарақтарды немесе ... ... ... міндетін орындамаса, онда сатып алушы міндеттемелерге байланысты ... сай оған ... ... ... ... ... ... бас тартуына болады. Бірақ та, сатып ... ... ... ... тиісті мерзім белгілеуіне міндетті, яғни ... ... ... ... ... ... берілетін тауар
көлемі бойынша талапты сатушы бұзған ... ... ... берілген
тауардан және оған ақы төлеуден бас тартумен қатар оған келтірілген шығын
өтелуін талап етуге құқылы. Сатушының ... ... ... ... ... бос беру міндетін орындамаған жағдайда болады. Сатушы
тауардың түр – түрімен көзделмеген ... ... түр – ... ... сай келмейтін тауардан бас тартса, сатып алушы жауапкершілік
шараларын қолдануына болады.
ҚР АК 428 – ... ... ... ... беру ... бұзған үшін жауапкершілік санкциялары тікелей ... ... ... алушы сатушыдан мыналардың бірін талап етуге
құқылы:
1) сатып алу бағасын сол мөлшерде кемітуді;
2) қисынды ... ... ... тегін жоюды;
3) тауардың кемшіліктерін жоюға жұмсаған өз шығындарын өтеуді.
Жиынтығы бойынша талапты бұзған ... ... ... ... ете ... сатып алу бағасын сол мөлшерде кемітуді;
2) тауарларды қисынды мерзімде толық жиынтықтауды;
3) жиынтықталмаған тауарды жиынтықталған ... ... ... ... ... ... алушыны азаматтық – құқық
жауапкершіліктің орнын толтыру механизмін толық көлемде қолдану және
сатушыдан ... ... ... алу ... ... сатып алушы заңды талаптарды бұзумен байланысты тауарды қабылдамаған
немесе қабылдаудан бас тартқан, қабылданған тауарға ақы төлемеген, ... ... ... ... ... ақы ... міндетін орындамаған
жағдайларда, сатып алушының жауапкершілігі басталады. ҚР АК 353 – ... ... бұл ... ... ... ... ақшасын пайдаланғаны
үшін тұрақсыздық айыпақыны өндіріп алады. Бірақ, егер ... ... ... ала ... ... беру ... сатушы орындамағанда, онда айып ақы
оның өзінен өндіріледі.
Бөлшектеп ... алу – сату ... ... ... ... шаралары
қарастырылған. Сатып алушыдан сапасыз тауарды ауыстыру үшін қабылдап алудың
тұтынушылардың құқығын ... ... ... 14 – бабы 4 – ... міндетін (мерзімді) сатушы бұзғанда, оларды бұзғанның әр күніне
сатушы ауыстырылған ... ... ... ол ... ... 1 ... айыпты төлеуге міндетті.
Егер сатып алынған заттың гарантиялық жөндеуі қажет болса, тұтынушы (сатып
алушы) жөндеуге ... ... ... 10 кг ... заттардың, бұйымдардың
керекті жерлерге және қайта орнына дүкеннің немесе ... ... ... ... ... Техникалық күрделі заттың жөндеуде болған
мерзімінде гарантиялық шеберхана жөндеу уақытына осындай затты ... ... ... ... ... ... ... мерзімдерін немесе
жөндеу уақытына қайтарымсыз затты беруін бұзғанда, сатушы тауардың сатылу
бағасының бір ... ... ... әр күн ... ... айып ... ... жерінде сатушы ұйымның өкілі болмаған жағдайда, тұтынушы
тауарды сатып алу ... ... ... ... ...... немесе
оның өкіліне сатып алынған тауарды ... ... ... актімен
бірге жіберуге құқылы. Бұл жағдайда, сатушы ... ... ... ... оған ... ... шығындарды өтеуге міндетті.
өнімнің конструкциялық өндірістік, рецептуралық кемшіліктерінің болғанына
байланысты өмірге, денсаулыққа зиян ... ... ... ... ... ... келісімдерге жол береді.
Тауар жеткізілімі шартындағы жауапкершілік негізінен ... алу – ... ... ... Өнім тапсыру туралы ереже
бұзушылықтың жеке түрлеріне, мысалы, ... ... ... ... санкцияларды ескереді.
Бұл ереженің 46 – ... ... ... (жиынтықталмаған) өнім
тапсыратын болса, тауар құнының жиырма пайыз мөлшерімен айыппұл төлеуге
тиіс. Сонымен ... шарт ... өзге ... да жол ... өндіріп алу мүмкін болады.
Сатып алу – сату ... ... ... ... ... ... ... моральдық зиянды өтетіп алуға да құзіретті.
Моральдық зиянды өтетіп алу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... әдебиеттер.
1. Залесский В.В. Ресей Федерациясының Азаматтық құқығы. М.,2002. 386 бет.
Диплом жұмсымда 2 ... ... ... под ... ... ... ... РФ доктора
юридических наук, проффессора В.В. Залеского. М.,2002. 387бет. Диплом
жұмсымда 2 ... ... ... және ... ... 2007ж. «Жеті жарғы». 33бет. Диплом
жұмсымда 3 бет.
4. Қазақстан Республикасының Азаматтық ... 406 – бабы 1 – ... ... 6 ... ... ... ... Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Оқулық. Ерекше
бөлім I – том. Алматы 2005 жыл.
2. Жайлин Ғ.А. Қазақстан ... ... ... ... ... ... жазған Бектурғанов А.Е. Базарбаев Б.Б. Алматы 2005ж.
3. Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқық. Оқулық. Ерекше
бөлім 1 – том. ... Заң ... ... Тұяқов С.Т. Ақылы қызметтер туралы нормативтік құжаттар. ҚР ҰҚ Алматы
2005ж.
5. Хамзин Х.М. Азаматтық құқықтық ... ... ... ... баспа 2006ж.
6. Ынтымақов С.А. Азаматтық құқық. Алматы. Заң әдебиеті 2004ж.
7. Скала В.И. ... ... ... ( практическое пособие по
гражданским правоотношениям в РК). Алматы: LEM, 2001 ... ... З.Х. ... по ... ... ... ... делам. Алматы Каз ГЮу 2002г.
9. Басин Ю.Г. және тағы ... ... ... ... ... Алматы. Қайнар 1975ж.
10. Басин Ю.Г., Диденко и другие. ... ... РК ... и ... ... ... 1998ж.
11. Гражданское право Казахской ССР. Алматы. Мектеп 1978ж.
12. Басин Ю.Г., Сулейменов М.К. Азаматтық құқық 1 – том. ... ... ... М.К. Басин Ю.Г. Гражданское право ( академический курс).
Алматы. Баспа 2002ж.
14. ... ... РК – ... и ... Выпуск 4 Алматы
«Баспа» 1997ж.
15. Идрышева С.К. Договоры купли – продажи, мены, дарения и ... ... ... РК. ... «Данекер» 2002ж.
16. Испаева Г.Б. Подлежащее применению к международным договорам купли –
продажи товаров. Алматы ... ... Ф.С. ... ... и ... в системе объектов гражданского
право. Алматы 2002ж.
18. Глибицкая, Нина Константиновна. Продажа и обмен промышленных товаров.
Калининград «Книжное издательство» ... ... Д.Ф. ... ...... во ... ... ССР. Москва
1961г.
20. Виноградов В.М. Михельсон Я.А. Договор поставки, его правовое
обеспечения. Москва 1987г.
21. Клейн Н.И. и др. ... к ... о ... ... ... ... 1978г.
22. Пугинский Б.И. Договор поставки и план реализаций. Москва 1975г.
23. Батурин В.М. ... ... ... и ... ... ... Все о квартире: покупка квартиры и так дали. Москва 1994г.
25. Покровский И.А. Основные проблемы гражданского право. Москва 2004г.
26. ... Л.Н. ... ... ... ... ... ... Стяжкина Т. Сборник типовых договоров. Москва 2003г.
28. Шершеневич Габриэль. Курс ... ... ... ... Гуев А.Н. ... к ... законодателству не вошедших в
части первую и во ... ... ... ... ... ... Торговый кодекс Японий. Москва 1994г.
31. Пиляева В.В. Гражданское право с ... ... ... 2003г.
32. Ансон В.Р. Договорное право. Москва 1985г.
33. Басин Е.В. и др. Договорное право. Алматы 1999г.
34. Брагинский М.И., ... В.В. ... ... Алматы 2004г.
35. Витрянский В.В., Брагинский М.И. договорное право. Алматы 2001г.
36. Басин Е.В. Договорное право. Алматы 2001г.
37. ... В.Р. ... ... ... ... ... ... Гражданское право под редакцией заслуженного деятеля науки РФ ... ... ... ... М.М. ... Москва «Закон
и право» 2002г.
39. Гражданское право. Том – 2, ... 1. 2-ое ... ... ... Ответственный редактор – доктор юридических наук, проффессор
Е.А.Суханов. москва « издательство БЕК» 2003г.

Пән: Іс жүргізу
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сатып алу-сату шарттарының жекелеген түрлері32 бет
Бөлшектеп сатып алу-сату шартының мазмұны, тараптары37 бет
Сатып алу-сату шарттары туралы түсінік, және олардың мәні мен маңызы35 бет
Сатып алу-сату шартының ұығымы және элементтері16 бет
Сатып алу-сатудың шартының элементтері27 бет
Мазер туралы түсінік. Су мазерлерінің қасиеттері35 бет
Семинар - лекцияның тікелей жалғасы ретінде. Семинар сабақтың өзіндік ерекшеліктері7 бет
Cпектрдің жақын ИҚ аймағындағы сатурынның бұлытты жамылғысының сенімді спектрлік бақылау мәлметтерін алу38 бет
«АлматықалжерҒӨО» МЕК ұйымдық құрылымы, мемлекеттік сатып алулары мен стратегиялық бағдарламалары31 бет
Айырбас шартының элементтері11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь