Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

1 ТАРАУ. БАНК НЕСИЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Несиенің маңызы мен функциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Несие беру шарттары мен жіктелімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.3. Несие берудің негізгі принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

2 ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСКЕ НЕСИЕ БЕРУДІ ТАЛДАУ ... ... ..21
2.1. Еуропалақ қайта құру және даму бағдарламасы бойынша Қазақстанда, шағын және орта бизнеске екінші деңгейдегі банктермен берілетін несиелер ... ... 21
2.2. Қазақстандағы шағын және орта бизнестің жағдайын талдау ... ... ... ..30
2.3. Қазақстанның қазіргі несиелік жүйесін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
2.4. Кәсіпкерлік фирмаларды несиелендіру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ...34

3 ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ДАМУ БОЛАШАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
3.1. Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беру мәселелері ... ...45
3.2. Кіші несиелеу . Қазақстандағы шағын және орта бизнесті қолдау пішіні ... ...48
3.3. Қазақстандағы несиелік бюро ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...54

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65
        
        Мазмұны
Кіріспе....................................................................
...............................................…4
1 ТАРАУ. БАНК НЕСИЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ............................5
1.1. Несиенің маңызы мен
функциясы..............................................................5
1.2. Несие беру шарттары мен
жіктелімі........................................................10
1.3. Несие берудің негізгі
принциптері...........................................................17
2 ТАРАУ. Қазақстандағы шағын жӘне орта ... ... ... қайта құру және даму бағдарламасы бойынша Қазақстанда,
шағын және орта бизнеске екінші деңгейдегі банктермен берілетін
несиелер................................................................
.............................................21
2.2. ... ... және орта ... жағдайын
талдау..............30
2.3. ... ... ... ... ... ... ... ТАРАУ. Қазақстандағы шағын жӘне орта бизнестің МӘСЕЛЕЛЕРІ жӘне ДАМУ
БОЛАШАҒЫ.........................................................45
3.1. Қазақстандағы шағын және орта бизнеске ... ... Кіші ...... шағын және орта бизнесті
қолдау
пішіні......................................................................
...............................48
3.3. Қазақстандағы несиелік
бюро...................................................................54
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................61
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...............................................................65
КІРІСПЕ
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан ... ... де ... зор рөл атқарады. ...... ... ... және мемлекеттік ... ... ... Бұл ... ... ...... мәнін
түсіне білудің, оның іс – әрекет етуінің ... ... ... ... ... ... мақсатымен қаржы
ресурстарын неғұрлым толық және ... ... ... мен
амалдарын көре білудің маңызы зор.
"Коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... айырбасы операцияларына және төлемдерге қызмет көрсетуі
кезіндегі банкі ісінің ерте ... ... ... Оның ... ... еді. ... ... айырбасымен байланысты
тасымалдау, сақтау және басқада операцияларды ... ... ... ... циклді қысқа мерзімді несиелендіру
бойынша операциялар пайда болды: айналым капиталын толықтыру, ... ... ... қорларын құру, жалақы төлеу және т.б. несиесі.
Осының бәрі жалпы несиелендіру процесін және оның жеке ... және ... ... ... ... ... Процестің теориялық
және құжаттық жақтары зерттелінді. Несиегер мен ... ... ... мен ... ... өзара әрекет жасаудың барлық
бойлығында, нарықтық жағдайда екі жақтыңда бет алыс ... ... ... ... зерттеу кезінде, Қазақстандағы несиелік
қатынастың өркендеуінің мүмкіндікті жолдары қарастырылды.
Негізгі ... ... ... үш тараудан, қорытындыдан,
әдебиеттер тізімі мен тұрады. Бірінші ... ... ... теориялық
аспектілеріне арналған – онда несиелендірудің мәні мен негізгі ... ... ... ... банкілердің несие беру
процестерінің талдауы келтірілген: несие беру үшін ... ... ... ... типтері анықталған, Қазақстандағы шағын және
орта бизнестің ағымды күйі ... ... ... ... ...... шешу ... Үшінші тарауда Қазақстандағы шағын ... ... ... ... ... ТАРАУ. БАНК НЕСИЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1. Несиенің маңызы мен функциясы
Несие – қарызға ақша немесе тауар ... ... ... ... ... экономикалық категория тауар – ақша қатынасының бөлінбес
элементі. Несиенің пайда болуы айырбас саласымен ... ... ... ... ... ... ... түсуге дайын, меншіктенушілер
ретінде бір – біріне қарсы тұрады.
Несиенің пайда болу және ... ... ... ... және ... байланысты. Капиталдың негізгі және айналымды
қозғалысы ... ... ... алу жүреді. Еңбек құралдары
өндіріс процесінде ұзақ уақыт қолданылады, олардың құны ... ... ... ... ... құнының ақша нысанында ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның есеп шотында тұрақталып
қалуына әкеледі. Сонымен қатар, ... ... ... жеткен еңбек
құралдарын алмастырудың және жеткілікті ірі бірмезгілдік жұмсалатын қаражат
қажеттілігі пайда ... ... ... ... ... айналымды
капитал қозғалысындада жүреді. Одан өзге, бұл ... ... ... ... ... өздерін әртүрлі айқындайды. Мысалы, өндірістің
маусымдылығына, жеткізудің әркелкілігіне және басқаларға ... ... мен ... ... дәл ... Бір ... ... артықшылығы пайда болады, ал екіншісінде керісінше -
олардың жетімсіздігі. Бұл несиелік ... ... болу ... яғни несие қаражаттың уақытша тұрақтап қалуы мен қажеттілігі
арасындағы, олардың шаруашылықта ... ... ... ... ... ... белгілі бір әдістемелік негізге
орналастырылады, оның бір ... ... ... капиталдар нарығындағы
кез – келген операцияны практика жүзінде ұйымдастыру кезінде ... ... ... Бұл ... ... ... кезеңінде жағдайлық тәртіпте құралды, содан соң ... ... ... ... ... тікелей бейнеленді:
Несиенің қайтарымдылығы
Бұл принцип несиегерден алынған қаржылық ресурстардың, оларды қарызгер
қолданып болғаннан соң уақытылы қайтару ... ... Ол, ... сәйкес сомасын өзіне несие берген ұйымның ... ... есеп ... аудару жолымен, нақты несиені өтеудің өзіндік
практикалық анықтамасын ... бұл ... ... ... ... ... ретінде, оның ... ... ... ... отандық практикасында орталықтандырылған жоспарлы
экономика жағдайларында “қайтарылмаған несие” деген ресми емес ұғым ... ... бұл ... ... кең ... ... аграрлық секторда,
жәнеде қарызгердің дағдарысты қаржылық күйіне байланысты, қайтарымы ... ... ... мемлекеттік несиелік ұйымдармен беруі
анықталды. ... ... ... ... ... несиелер
мемлекеттік банк ... ... ... ... бюджеттік
қаражаттандырудың қосымша нысаны болып табылады, бұл несиелік жоспарлауды
дәстүрлі ... және ... ... ... ... түрде
бұрмалауға соқтырды. Нарықты экономика жағдайында қайтарылмайтын ... жол ... ... ...... ... ... секілді.
Несиенің мерзімділігі
Ол, несиені қайтарудың қарызгер үшін кез-келген ыңғайлы уақытта емес,
несиелік шартта немесе соны алмастыра алатын ... ... ... ... дәл ... ... ... Көрсетілген шарттың
бұзылуы несиегер үшін қарызгерге, алынатын процентті өсіру нысанындағы
экономикалық ықпалшараны қолдануға, ал ары ... ... ... ... – үш ... жоғары) – қаржылық талапты сот арқылы шешуге жеткілікті
негіз болып табылады. Бұл ережелерден жекеше шығып қалатыны, ол ... ... ... ... өтеу ... ең ... несиелік шартта
анықталмайды. Бұл несиелер, XIX ғ. - XX ғ. ... ... кең ... АҚШ ... кешендерінде), қазіргі жағдайларда практика жүзінде
қолданылмайды деуге болады, бәрінен бұрын ... ... ... күрделілігіне байланысты. Одан өзге, онкольдық несие туралы шарт,
оның өтелуінің белгіленген ... ... ... банкіден
бұрын алған қаражатын қайтару туралы ... алу ... ... ... ... ... ... бұл қарастырылып отырған
принциптің қандайда бір дәрежеде сақталуын қамтамасыздандырады.
Несиенің ақылылығы. Несиелік ... ... ... банктен алған несиелік ресурстарын тікелей
қайтару қажеттілігін ғана емес, сонымен ... ... ... ... ақы ... ... қажеттілігін көрсетеді. Несие үшін ақы
төлеудің экономикалық мәні - қарызгер мен ... ... оны ... қосымша алынған ... ... ... ... ... ... ... практикалық көрсетілуін келесідей үш
негізгі функцияны орындайтын банк ... ... ... процесінен
табады:
- заңдық тұлғалар пайдасы мен жеке тұлғалар табысының жеке бөлімдерін
қайта бөлу;
- ... ... және ... ... бөлу ... ... ... және халықаралық деңгейлердегі айналым;
- экономиканың өркендеуінің ... ...... ... ... ... ... қорғау.
Несие капиталынан алынған жылдық табыс ... ... ... ... ... ... ... процентінің мөлшерлемесі
(немесе мөлшері), несие ресурстарының бағасы ретінде алынады.
Тауарлардың мамандандырылған нарығына ұсынылатындардың бірі ... ... ... отырып, несиенің ақылығы қарызгердің ... ... ... Тура осы ... ... несие
ресурстарының үлкен бөлігі мемлекеттік банк ... өте аз ... ... 1,5 – 5 %) ... ... ... берілген кезде, жоспарлы
экономика жағдайында толығымен қолданылмады.
Несие бағасы, тауарлар ... ... ... қажетті жұмсалуы
анықтаушы элемент болатын, басқа ... ... баға ... ... принципті ерекшелене отырып, сұраныстың жалпы
қатынасын және несие ... ... ... ... ... ... тәуелді болады, оның ішінде таза конъюктуралық
сипаттағы:
- ... ... ... ... ... несие проценті, қағида бойынша, артады, ал тез ...... ... ... ... ... несие процентінің
жоғарылауынан бірнеше қалып отырады);
- орталық банктің коммерциялық банктерге несие беру ... ... ... жүзеге асатын мемлекеттік несие беруді реттеудің
тиімділігі;
- халықаралық несие нарықындағы жағдайлар (мысалы, ... 80 ... ... ... саясаты шетелдік капиталды америка
банктеріне тартуды шарттады, бұл сәйкес ... ... ... ... жеке және ... ... ақшалай қорларының динамикасы (оларды
қысқарту тенденциясы кезінде, несие проценті, қағидалы, ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын анықтайтын өндіріс пен айналым динамикасы;
- өндірістің ... ... ... ... ... ... және ... айларында дәстүрлі жоғарылайды, бұл
Қиыр Солтүстікке тауарлар ... ... ... және ... беру ... ... мемлекет беретін несиелер мөлшері мен оның ... ... ... ... ішкі мемлекеттік қарыздың жоғарылауы
кезінде тұрақты түрде артады).
Несиенің ... ... ... ... өзіне алған жауапкершілігін бұзу мүмкіндігі
болғанда, несиегердің ... ... ... ... ... және несиелендірудің кепілзат алып ... ... ... ... алып ... беру сияқты, нысандарының практикалық
көрсетілуін табады. Бұл әсіресе жалпы экономикалық ... ... ... ... ... ... мақсатты сипаты
Несие операцияларының көптеген түрлеріне таралады, несиегерден алынған
қаражатты мақсатты қолдану қажеттілігін айқындайды. Берілетін ... ... ... ... ... ... ... орын табады,
сонымен қатар қарызгердің осы ... ... банк ... ... де орын ... Бұл ... бұзылуы, несиені мерзімінен
бұрын қайтарып алу үшін немесе айыппұлды несиелік процент (жоғарылатылған)
енгізу үшін негіз бола алады.
Несиенің ... ... ... әлуетті қарызгерлердің ... ... ... жағынан сараланған тәсілді анықтайды. Практика
жүзінде оны іске асыру нақты банктің жеке мүддесінеде, ... ... ... жеке ... ... қызмет әрекеті аймақтарын
(мысалы, шағын бизнесті және т.б.) қолдау жағдайынада тәуелді болады.
Қоғамның экономикалық жүйесіндегі несиенің ... ... мен ... бұрын, олар орындайтын функциялардың жалпы және селективті
сипатымен анықталады.
Қайта бөлуші функция.
Нарықты ... ... ... ... ... уақытша еркін
қаржылық ресурстарды шаруашылық қызметінің бір ... ... ... ... ... ... аймаққа бағыттаушы, айдаушы сорғы ролін
атқарады. ... ... ... ... оның ... ... ... несие экономиканың жағдайлы макро-реттегіші ... ... ... ... ... ... беріп, динамикалық
өркендеуші объектілердің қажеттілігін қанағаттандыруды қамтамасыз ... ... ... көрсетілген функцияның практикалық жүзеге асуы
нарық құрылымының үйлесімсіздігінің тереңдеуіне ықпал ... ... ... ... ... ... ... ағуы қатерлі сипатты
қабылдайды, оның ішінде несие беру ұйымдарының ... ... ... ... реттеудің бірден-бір маңызды мәселесі –
экономикалық басымдылықты тиімді анықтау және несиелік ... ... ... қарағанда, шаруашылықтың жеке субъектілерінің ағымды
пайдасы үшін ... ... ... өркендеуі объективті қажетті
салаларға немесе региондарға тартуды ынталандыру.
Айналым шығынының үнемділігі.
Бұл функцияның практикалық жүзеге ... ... және ... ... айналым процесінде уақытша босатылып алынатын
қаржылық ресурстар көзі ... ... ... ... ... ... жүргізу субъектілерінің ақша қаражаттарының түсімі мен
шығыны арасындағы уақытша айырым ... ғана ... ... ... ... ... ... Сондықтанда қарызгерлердің
барлық категорияларымен ... және ... ... ... ... ... шығынының үнемделуін қамтамасыз ететін,
меншікті айналым қаражатының ... ... ... ... таралды.
Капиталдың шоғырлануын жеделдету.
Капиталдың шоғырлану процесі экономиканың өркендеуінің тұрақтануының
қажетті шарты болып табылады және ... ... кез – ... басым мақсаты болады. Бұл мәселені шешуге нақты ... ... ... ... ... операциясын) кеңейтуге
мүмкіндік беретін қарыз қаражаты көрсете алады, сол арқылы ... ... ... етеді. Тіпті оның бір бөлігін несиегермен есептесу үшін
бөлу ... еске ... ... беру ... ... тек қана меншікті
қаражатқа бағытталуға қарағанда орынды болады. Дегенмен, айта кету ... ... ... ... ... ... өту
жағдайында) бұл ресурстардың қымбатшылығы шаруашылық қызметінің ... ... ... жеделдету мәселесін шешу үшін оларды
активті қолдануға мүмкіндік бермейді. ... ... ... ... ... ... жағдайдада, жоспарлы экономика ... ... ... ... ... ... қаржы
ресурстарымен қамтамасыз ету процесін жеделдетуге мүмкіндік беріп, белгілі
– бір оң тиімділікті қамтамасыздандырды.
Тауар айналымына ... ... ... жүзеге асыру процесінде несие тек қана тауарлық емес,
сонымен қатар одан ... – қол ... ... ... ақша ... да
жеделдеуіне белсенді ықпал етеді. Ақша айналымы аймағына ... ... ... және т.б. ... ... ... отырып, ол қолма –
қол ... ... ... – қол ... операцияларымен ауыстыруды
қамтамасыз етеді, бұл ішкі және ... ... ... ... ... және ... Осы мәселені шешуде
ең маңызды рольді, тауар алмасудың қазіргі қатынасының қажетті элементі
ретінде, коммерциялық ... ...... прогресті жеделдету.
Соғыстан кейінгі жылдары ғылыми – техникалық прогресс кез – ... және ... ... жеке субъектінің экономикалық
өркендеуінің анықтаушы факторы ... Оның ... ... ... ролін, капиталдың бастапқы жұмсалымы мен дайын өнімді өткізу
арасындағы уақытша айырым ... ... ... қарағанда, өзіндік
ерекшелікті ғылыми – ... ... ... ... ... байқауға болады. Сондықтанда көптеген ... ... ... етуі ... ... ... өзгесі)
несиелік ресурстарды қолданусыз орындалмайтын шарт. Несие ... ... ... мен технологияларды тікелей енгізу нысанында
инновациялық процестерді жүзеге асыру үшінде қажетті, бұлардың шығындары
алдымен ... ... оның ... ... ... қысқа
және ұзақ мерзімдік несиелері есебіненде.
Сонымен несие – бұл уақытша қолдануға берілген құн ... ... мен ... арасында туатын экономикалық қатынас.
Нарықты экономика жағдайларында несие келесі функцияларды орындайды:
- уақытша еркін ақшалай қаражаттардың шоғырлануы;
- ақшалай қаражатты, олардың ... ... ... ... ... ... несиелік құралын (банкнот және қазынашылық билеттер) және
несиелік ... ... ... ақша ... ... ... ... беру шарттары мен жіктелімі
Анықтау бойынша несие, бұл бір ... ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражат немесе басқалай заттар. Демек,
несиелік құқықтық қатынас ретінде беру (қайта ... ... және ... ... ... ... ... шартының салдарынан пайда болатын
барлық құқықтық ... ... ... ... таза ... банктік несиелер), сонымен қатар әртүрлі азаматтық – құқықтық
міндеттемелердің құрама бөлігі түрінде қызмет ете алады.
Банктік ... оның ... ... ... ... ... айрықшаланатын белгілі бір ерекшелікті болады. Бәрінен бұрын,
банктің тапсырыскермен несиелік қатынасы ... ... ... ... қамтамасыздығы принциптерінде құрылатынын және шартпенен
рәсімделетінін айта кету керек. Банктік несие келесідей ... бұл ... ... ... субъектілік құраммен
сипатталады: осы жағдайда несиегер ретінде банк ... ... ... ... түседі, ол ретті, кәсіпқойлы Орталық Банкпен арнайы берілген ... ... өз ... басты мақсаты ретінде, пайданы ... үшін ... ... ... іске асырады.
Екіншіден, егер қарыз шарты бойынша әлде тауарлық немесе коммерциялық
несие беру нәтижесінде шарттың мән – мағанасы ... тек ақша ... ... ... ... ... анықталған басқада заттар табылса, онда
банк ... ... мән – ... ... тек қана ақша ... ... банк ... шартының ерекшелігі болып оның өтемді сипаты
табылады, яғни тапсырыскердің ... бір ... ... ... беру
ұйымының ақшалай қаражатын қолданғаны үшін процент төлеуі. Қарыздың кәдімгі
шартының ерекшелігіде ... ... ... ... ... және
өтемсіз сипаттамаларын көрсетеді.
Төртіншіден, несиенің қамтамасыз етілуі. Несиені өз уақытында қайтаруды
қамтамасыздандыру ретінде банктер кепілзат, кепілгерлік, ... ... ... сонымен қатар банк практикасында қолданылатын басқа
нысандағы міндеттемелерді де ... ... ... қарыз шартынан ерекшелігі, ... ... ... нақты мақсаттарының көрсетілуімен, ... ... ... ... шарт ... түрде жазбаша нысанда
қортындыланады. ... ... ... ... ... ... ... нысанды сақтамау несиелік шарттың күшінің
жойылуына ... ... ... сәйкес несие шарты бойынша ақша қаражаты
кәсіпорындық – қарызгерге тек қана қолма – қол ... ... ғана ... ... ... ... беру несиелік шарт
негізінде жүзеге асады, оны басқаша ... ... ... ... ... беру ережесін, тәртібін, этаптарын және ... шарт ... ... банк Орталық Банктің пікірлері мен нұсқауларын
еске ала отырып өз бетінше әзірлейді.
Сол немесе басқа қарызгерге ... ... ... туралы мәселені
шешу үшін соңғысы коммерциялық банкқа келесідей анықталған ... ... ... ... ... ... ... қарызгердің құрылтайлық құжаттарының, нотариалды расталған, көшірмесі
(кәсіпорынды тіркеу туралы куәлік, жарғысы, құрылтайлық шарт);
- салық инспекциясымен расталған, соңғы есеп беру мерзімінің ... ... ... ... техника-экономикалық негіздемесі;
- мәмілені мақұлдайтын шарттар (контракттар) көшірмесі;
- нотариуспен расталған кәсіпорын жетекшісінің, бас ... ... бар банк ... мен ... ... ... қамтамасыз етілетінін мақұлдайтын құжаттар (кепілзат
шарты, ... ... банк ... және ... қаржылық күйіне және басқада міндеттемелеріне тәуелді
көрсетілген тізім оданда кең ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, мүмкін,
қарызгердің ...... ... ... зерттеу және
бағалау жүргізумен – оның іскерлік абыройын, төлеу қабілеттілігін (әсіресе,
айтулы мерзімге жеткілікті ірі сома берілу туралы мәселе ... ... ... беру ... ... ... ... мәмілелерді рәсімдеу шарт
жасасу жолымен жүргізіледі.
Несие саясаты несиенің бағасы мен ... ... ... ... ... анықтайды.
Несие бағасы басқа қаржы институттарымен ұсынылатын сыйақыдан, банк
активтері мен пассивтерінің ... ... ... ... ... мөлшерлемесінен, несиеленетін жоба және ... ... ... ... құрастырылатын сыйақыға (мүддеге)
тәуелді қалыптасады.
Несие валютасы. Несиелік ... ... ... ... ... несиенің валютасын дербес анықтайды. Қағида бойынша, ... ... ... ... ... Банк курсы бойынша валюталық
эквивалентке шаға отырып, сонымен қатар шетелдік валютаменде ... АҚШ ... ... ... жоба сипаттамасына және валюталық рыноктың
ағымдағы (келешектегі) күйіне байланысты Несие комитетімен анықталады.
Несиені сыныптауды, дәстүрлі түрде бірнеше базалық ... ... ... ... ... ішінде ең маңыздысына жататындар,
несиегер мен қарызгердің категориялары, ... ... ... ... ... ... болады. Осыны ескере отырып несиенің ... ... ... ... бөліп көрсетуге болады, олардың әрқайсысы өз
кезегінде ... ... ... ... бірнеше түрлерге
бөлінеді.
Банктік несие. Экономикадағы несиелік қатынастың ең кең ... ... оның ... ... ... ... ақша қаражатының берілу процесі
түседі. Тек қана Орталық Банктің осындай операцияларды ... ... ... бар ... ... - қаржылық ұйымдармен беріледі.
Қарызгер ролін заңды тұлғалар ғана атқара алады, ... ... ... ... шарт ... ... ... табылады. Несиенің бұл нысаны
бойынша табыс несиелік процент ... ... ... ... ... ... екі жақтың келісімі бойынша осы кезеңге және ... ... ... оның ... ... есепке алып анықталады. Бірқатар
базалық белгілері бойынша сыныпталады. Өтеу ... ... ... ... ... ... түскеннен соң
белгіленген мерзімде қайтарылуы ... ... ... ... ... ... ... өйткені несие капиталы рыногінде және жалпы
экономикада салыстырмалы қалыпты жағдайдың болуын талап ... ... ... ... ... ... ... қаражатының
уақытша жеткіліксіздігін ... ... ... ... ... ... капиталдар рыногінің – ақша ... ... ... ... бұл түрі ... ... орташа
мерзімі алты айдан аспайды. Қысқа мерзімді несиелер қор нарықта, саудада
және қызмет ... ... банк ... ... беру ... ең ... Қазіргі жағдайларда несиелік капиталдар ... ... ... ... ... ... ... келесідей ерекшеленетін
белгілермен сипатталады:
а) ең қысқа мерзімдермен, көбінесе бір айдан аспайтын;
б) ... ... ... ... ... ... негізінен айналым аймағына қызмет көрсетумен, өйткені өндірістік
сипаттағы құрылымдар үшін бағалары қол ... Орта ... ... бір ... дейінгі мерзімге беріледі (отандық
жағдайларда — үш-алты ... ... ... мақсатқа және таза
коммерциялық сипаттағы мақсатқа жұмсауға беріледі. Ең кең ... ... ... ... ... көлемді талап етілетін ... ... ... Ұзақ ... ... инвестициялық мақсаттарда қолданылады. Орташа
мерзімді несиелер сияқты, бұларда негізгі қаражаттар қозғалысына ... тек ... ... ... ... көлемдерімен ерешелінеді.
Қайта құруды, техникалық қайта қарулануды, қызмет ... ... ... жаңа ... ... кезінде
қолданылады. Ерекше өркендеуді күрделі құрылыста, отынды – энергетикалық
кешендерде, экономиканың шикізаттық салаларында алды. Оларды өтеудің ... ... ... бес ... ... болады, бірақ жиырма бес ... көп ... ... мүмкін, әсіресе мемлекет тарапынан сәйкес
қаржылық кепілдік алған кезде.
Өтеу әдістері:
- Қарызгер жағынан біруақыттық ... ... ... несиелер.
Қысқа мерзімді несиелерді қайтарудың дәстүрлі нысаны, заңдық рәсімделу
тұрғысынан ... ... ... ... ... ... қолдануды талап етпейді;
- Несиелік шарттың әрекеттегі барлық мерзімі ішінде мәулеттік өтелетін
несиелер. Қайтарудың нақты шарттары (тәртіптері) шартпенен анықталады, оның
ішінде — ... ... ... ... ... ... Ұзақ
мерзімдік несиелер мен орта мерзімдік несиелер кезінде барлық уақытта
қолданылады.
Несиелік процентті өндіріп алу ... ... оның ... ... ... төленетін несиелер. Қысқа
мерзімді несиелерді төлеудің нарықты экономика үшін ... ... ... ... ең функционалдық сипатты болады.
- Проценті несиелік шарттың бүкіл әрекеттегі мерзімі бойында қарызгер
жарнасымен бірқалыпты төленетін ... ... және ұзақ ... ... ... ... келісімдеріне байланысты жеткілікті
саралау сипатты болады (мысалы, ұзақ мерзімді несие бойынша ... ... ... ... ... соң ... мүмкін, мүмкін одан
көп уақыт өткеннен соң ... ... ... ... беру ... ... ... қалатын
несиелер. Өркендеген нарықты экономика үшін бұл нысан абсолютті сипатты
емес және өсімқорлық капиталмен ғана қолданылады.
Қамтамасыз ... ... ... несиелер, қайтаруды қамтамасыз етудің жалғыз нысаны
тікелей несиелік шарт болып табылады. Шектелген көлемде, ... ... ... ... несиелендіру процесінде кейбір шетелдік банктермен
қолданылады (қарызгердің есеп ... ... ... ... ... бар). Орта- және ұзақ мерзімді несие беру кезінде, кейбір
жағдайларда, берілген несиенің міндетті түрде ... ... ...... ... Отандық практикада коммерциялық
банктермен тек өздерінің меншікті ... ... ... ... етілген несиелер қазіргі банктік несиелердің негізгі түрі,
оның базалық ... ... ... Қамтамасыз ету ролінде
қарызгердің меншіктілік құқығындағы кез – келген мүлігі алынады, ... ... ... ... ... ... Қарызгер өз міндеттемесін бұзған
жағдайда, осы мүлік банк ... ... ол оны ... ... ... ... ... Берілетін несиенің мөлшері, заң
бойынша, ұсынылған қамтамасыз ететін нәрсенің орташа рыноктық құнынан ... және ол ... ... ... ... ... етілген несиелерді рәсімдеу кезіндегі басты мәселе – ... ... ... ... ... аяқсыздығынан мүлік құнын
бағалау процедурасы болып табылады;
- Үшінші жақтардың қаржылық ... ... ... кепілгер
жағынан несиелік шартты қарызгердің тікелей бұзуы кезінде, ... ... ... ... ... ... міндеттемесі алынады.
Қаржылық кепілгер ролінде несиегер жағынан жеткілікті сенімге ие, заңды
тұлға жәнеде кез – ... ... ... ... ... ... Өркендеген нарықты экономика жағдайында кеңінен өріс алды, бәрінен
бұрын ұзақ мерзімдегі несие беру аймағында, отандық практикада осы ... ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар
мемлекеттік органдарғада, әсіресе муниципалдық және ... ... ... ... ... шектеулі қолданыс тауып келеді.
Мақсатқа арналуы:
- Жалпы сипаттағы несиелер, қаржылық ресурстардағы қандайда ... ... үшін ... өз ойына қарай қолданатын
несиелері. Қазіргі жағдайларда қысқа мерзімді ... беру ... ... ... ал ... және ұзақ мерзімді ... ... ... ... қолданылмайды;
Мақсатты несиелер, банктен бөлінген ресурстарды тек қана несиелік
шарттармен анықталған ... үшін ... ... үшін ... ... (мысалы, сатып алынған ... үшін есеп ... ... ... күрделі өркендеуге және т.б.). ... ... ... ... ... ... ... қайтарып алу немесе проценттік мөлшерлемені жоғарылату нысанында
қарызгерге, шартпен орнықтырылған ... ... ... ... ... ... несиелер – мамандандырылған несиелік ұйымдардың пайда
болуымен ... ... ... ең кең тараған түрі. ... ... ... ауыл ... ... өзіндік
ерекшелігімен шартталған, айқын көрінетін маусымдық сипат табылады;
Коммерциялық несиелер, сауда және ... ... ... ... ... ... ... берілетін несие. Олар негізінен
мерзімдік сипатта болады, коммерциялық ... ... ... ... ... қанағаттандырады. Қазақстандық банктердің
несие беру операцияларының негізгі көлемін құрайды;
- Қор биржадағы ... ... ... ... бағалы
қағаздарды сатып алу – сату бойынша ... ... ... және дилерлік фирмаларға беріледі. Бұл несиелердің шет елдік және
Ресейлік практикадағы сипатты ерекшелігі — басынан бастап ... ... ... ... ... операцияларға қызмет ету
бағдарланған;
- Жылжымайтын мүлік иелеріне ипотекалық несиелер, кәдімгі банктерменде,
мамандандырылған ипотекалық ... ... ... ... өте кең ... тіпті кейбір кездерде несиенің дербес нысаны
ретінде беріледі. Отандық жағдайларда ... ... тек 1994 ... бұл ... ... негізгі түрлеріне (бәрінен бұрын – жерге)
меншіктену ... ... ... ... ... және жекешелендіру
процесінің аяқсыздығымен байланысты;
- Банкаралық несиелер – ... ... ... ... ең кең ... ... Банкаралық несиелер бойынша ағымды
мөлшерлеме болып табылатын – нақты коммерциялық ... ... ... басқа түрлері бойынша есептеу ... ... ... Бұл ... нақты шамасы, банкаралық несиелер рыногінің
тікелей және белсенді қатысушысы болып табылатын, Орталық ... ... ... ... айналымды тудырған, экономикадағы несиелік қатынастың
бірінші нысандарының бірі және ... ... ... ... ... ... мерзімділік нысанына келтіріп, заңдық тұлғалар
арасындағы қаржылық-шаруашылықты қатынастың практикалық ... ... – қол ақша ... ... ... ықпал етті.
Несиенің бұл нысанының негізгі мақсаты – тауарларды өткізу процесін
жылдамдату, яғни ... ... ... алу. ... ... құралы болып вексель табылады, ол қарызгердің несиегерге қатынасы
бойынша қаржылық міндеттемелерін көрсетеді. Вексельдің келесі екі нысаны ... ...... ... ... ... ... тікелей
несиегерге төлеуінің тура міндеттемесінен тұрады, және аударымды ... ... ... ... ... ... тұлғаға немесе
вексельді берушіге төлеу туралы, жазбаша бұйрықты көрсетеді. Қазіргі
жағдайларда вексель ... ... ... мен ... ... шарт өзіне алады, ол өткізілетін өнімнің төлену ... ... ... ... ... ... ... несиеден
принципті айрықшаланады:
Несиегер ролінде мамандандырылған несие – қаржылық ұйым ... ... ... не ... тауарларды өткізу немесе қызмет
көрсетумен байланысты кез – ... ... ... бола ... тек қана
тауарлық нысанда беріледі; несиелік ... ... ... ... бұл ... жағдайларда өзінде әртүрлі мамандықты және
қызмет бағытты кәсіпорындарды ... ... ... ... осыған ұқсас басқада құрылымдар құруда практикалық қолданыс тапты;
- коммерциялық несиенің ... құны ... ... ... банк
процентінің орташа мөлшерлемесінен барлық уақытта төмен болады, ... ... ... ... заңды рәсімдеу кезінде осы несие үшін
төлем арнайы анықталмайды, ал тауар бағасына ... ... ... ... ... ... ... практикада коммерциялық негізінен несиенің үш
түрі ... өтеу ... ... ... ... ... қойылған тауарларды қарызгер нақты өткізгеннен ... ... ... ашық шот ... ... бұл жағдайда коммерциялық несие
шартымен тауарлардың келесі партиясын жеткізу алдыңғы жеткізім ... өтеу ... ... ... асырылады.
Тұтынушылық несие.
Оның басты ерекшелікті белгісі – жеке ... ... ... ... ... ... несиелік ұйымда, тауар
өткізуді немесе қызмет көрсетуді орындайтын кез – ... ... ... ... ... нысанда жеке тұлғаға ... ... ... ... ... ... тұратын емделуге және т.б., ал тауарлықта –
төлеуі мерзімді етіліп, тауарлардың бөлшек саудасы процесіне ... ... бұл ... ... белгісі - әртүрлі деңгейдегі атқарушы
билік органдары тұлғасында, мемлекеттің міндетті түрде қатысуы. Несиегер
функциясын ... ... ... мемлекет Орталық Банк арқылы несие ... ... ... ... ... керек ететін, нақты салалар
немесе региондарға, егер ... ... ... ... ... ... ... конъюктуралық сипаттар факторларының ықпалынан
тартыла алмаса;
- банктер аралық несиелер рыногінде несиелік ресурстарды ... ... сату ... коммерциялық банктерге. Қарызгер роліне
мемлекет, мемлекеттік қарызды орналастыру процесінде ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыру кезінде түседі.
Мемлекеттік несие кезінде ... ... ... ... ... ... қарызгері болатын кездегі қатынас табылады. Өтпелі кезең
жағдайларында ол қаржы ресурстарын тарту көзі ретінде ғана ... ... ... ... ... ... ... құралы
ретіндеде қолданылатынын айту керек.
Халықаралық несие.
Халықаралық деңгейде жұмыс істейтін, несиелік қатынастың жиынтығы
ретінде ... Оның ... ... бола ... ұлт ...... ... (ХВҚ, ХЖДБ және басқалары), сәйкес
мемлекеттер үкіметі және несие ұйымдарын қамтитын жеке ... ... ... және ... ... ... қатынастарында
барлық уақытта, сыртқы сауда қызметінде және тауарлықта (шеттен әкелушіге
коммерциялық несиенің бір түрі ретінде) ақша нысанында ... ... ... ... ... ... сипаттамасы бойынша - мемлекет аралық, дербес;
- нысаны бойынша - мемлекеттік, банктік, коммерциялық;
- сауда жүйесіндегі ... ...... ... ... несиенің сипатты белгісі болып жеке ... ... ... ... оның ... ... немесе экономикалық
қорғалынуы табылады.
Өсімқорлық несие.
Несиенің айрықшалықты нысаны. Шет елдік ... тек ... ... ... ... жағдайларда белгілі бір шамада таралады.
Көптеген елдер үшін, несиелік қатынастың жиынтығы ретінде, ... ... ... ... ... яғни ... заңмен тікелей тиым
салынған. Практикада өсімқорлық несие жеке ... ... беру ... асады, жәнеде Орталық Банктің сәйкес ... жоқ ... ... іске ... ... проценттің өте жоғары
мөлшерлемесімен сипатталады (айырбасталымды валютамен берілетін несие
бойынша 120-180 % ... және ... ... алу көбінесе қылмыстық
әдістермен жүреді. Ұлттық несиелік жүйенің инфрақұрылымының өркендеу және
несиелік ресурстың қол жетерлігінің қамтамасыздану ... ... ... ... ... үшін өсімқорлық несие несиелік капиталдар
рыногінен жоғалады.
3. . Несие берудің негізгі ... ... ... алты принципі (алты «Си» ережесі)
Сипаттама (Character) ... ... ... ... ... ... несиегерлер тәжірибесі. Несие мақсаты,
болжауды құрудағы тапсырыскер тәжірибесі. Несиелік рейтинг, ... ... ... қол ... немесе кепілдік беретін тұлғаның болуы.
Қабілеттілік (Capacity) Тапсырыскердің және ... ... ... ... ... жарғының, шешімдердің
және басқа құжаттардың көшірмесі. Иегердің заңдық ... ... ... ... ... ... негізгі тапсырыскерлер және
қарызгердің жеткізіп берушілері.
Ақша қаражаты (Cash) Пайда, дивидендтер және бұрынғы сату көлемдері.
Қолма – қол ... ... ... ... және өтімді бұйым
қорының болуы. Дебиторлық және несиегерлік қарыздар. Өтеу мерзімдері,
тауарлы – ... ... ... Капитал құрылымы. Шығынды
бақылау, жабу көрсеткіштері. Акциялар бағасының динамикасы, басқару ... ... ... ... ... соңғы өзгертулер.
Қамтамасыз етілу (Collateral) Активтерді меншіктену құқығы, ... ... ... Активтердің моральды тозу ықтималдығы. Олардың
қалдықты құны. Активтер ... ... ... Тыйым салу құқығы,
қарыздар және шектеулер. Лизинг бойынша міндеттеме және ... ... ... ... ... ... орны; соттық қуынымдар және салық салу жағдайлары; келешекте
қаржыландыруды керек ету мүмкіншілігі.
Шарттар (Conditions) ... ... ... және ... ... ... қызметінің нәтижелерін осы саланың басқа
фирмаларының қызметтері нәтижелерімен салыстыру. ... ... ... ... ... ауысуына және технологияның өзгеруіне
тапсырыскер мен саланың сезімталдығы. Жұмысшы күші рыногіндегі шарт. Фирма
балансына инфляцияның ықпалы және ... болу ... ... салалық болжаулар. Қоршаған ортамен байланысты, құқықтық,
саясаттық ... ... Банк ... ... заңдар және несиенің
сипаты мен сапасына қатысты ... ... ... сәйкес
құжаттар. Қарызды мойындау туралы қол ... ... және ... ... ... ... құжаттар. Несиелік тапсырыстың банктың баяндалған
несиелік саясатына сәйкес келуі. ... өтеу ... ... ... ... жақтық тұлғалардың ... ... ... Қарызгер сипаты. Несие инспекторы, тапсырыскердің несиені алу
мақсатын жеткілікті дәл ... ... және оны ... байыпты,
парасатты ыңғайы бар екеніне көз жеткізуі керек. Егер ... ... ... қатысты қажетті сенімділігі болмаса, онда ол ... ... ... бұл ... ... инспекторына келесі жағдайларды
орнықтыруы керек: ... ... ... жауапкершілікпен
қарайтынына, банк сұрақтарына шындықты жауап беретініне және ... ... өтеу үшін бар ... ... Бүкіл қарызды өтеудегі
тапсырыскердің жауапкершілігі, шыншылдығы және ... ... ... ... деп ... ... ... несие инспектордың, қарызгермен берілген құжаттарды оқып болған
соң және онымен сұхбаттасқаннан соң, ... ... ... несиені өтеу тілегі мен қабілеттілігі туралы күмән туса, онда
тапсырыскерге ... ... бас ... ... Ондай болмаған жағдайда, банк
өтелуі күмәнді мәселелі несиемен істі болады.
2. Қаражаттарды қарыз алу ... ... ... ... тапсырыскердің несиелік тапсырыс беруге және несиелік шартқа ... ... ... бар ... ... ... керек. Тапсырыскердің
берілген сипаттамасы оның ... ... ... алу қабілеттілігі
ретінде белгілі. Көптеген ... ... ... (яғни 18 жасқа
немесе 21 жасқа толмағандар) несиелік шарт ... ... ... ... ... ... өндіріп алар кезде банк қиындықтарға кездеседі.
Несие инспекторы, несие шартына қол қоюға қандай ... ... ... ... ... ... ... берген компанияның (банктың)
жетекшісінің немесе өкілінің, оған компанияның (банктың) атынан несиелік
шартқа қол ... және ... ... ... ... Кеңесіменен берілген сәйкес ... бар ... ... ... ... емес тұлғалар қол қойған несие шарты ... сот ... ... алу ... ... және банк ... көреді.
3. Ақшалай қаражат. Кез – келген несиелік сұраныстың өзекті кезеңі
қарызгердің несиені өтеу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... өтеудің үш көзі бар: - қолма – қол ақшаның ағымы,
активтерді сату ... жою, ... ... ... кез – ... ... өтеу үшін ... сомасын қамтамасыз ете алады. Дегенмен, ... ... ... ... көзі ... оған ... қолма – қол ақшаның
ағымын таңдауды жөн көреді, өйткені активтерді сату ... ... ... ал оны ... ... алу несиегер ретіндегі банк
жайғасымын әлсіретеді. ... – қол ақша ... ... ... ... және несиегерлермен өзара қатынастың төмендеуінің ... ... ... ... есептеу тұрғысынан қарағанда қолма –
қол ақша ағымы келесідей түрде анықталады:
Қолма – қол ақша ағымы = Таза пайда + ... + ... ... - Тауарлы-материалдық бағалылықтар қорының жоғарылауы ... ... ... ... – бір ... оның ... банктің несие
инспекторы тапсырыскер қызметінің біліктілігін көрсететін және ... ... ... ... ... ... ... тапсырыскер жұмыс істейтін жағдайлардағы рынок күйін біле алады.
Коммерциялық ... ... ... ... ... арқылы
“ағымда ұсталушы” қарызгер, банк үшін мәселелі тапсырыскер болады. Көптеген
банктер оған несие берудің тиімділігіне қатысты күмәнді болады.
4. ... ету. ... ... ... ... ... ... несие инспекторы келесі сұраққа жауап алуы керек: тапсырыскер несие
бойынша ... ... ... беру үшін ... ... немесе
сапалы активтерге иелігі барма? Несие инспекторы келесідей сипаттамаларға
ерекше көңіл аударады: қызмет ... ... ... күйі ... Егер ... активтері – бұл тозығы жеткен жабдықтар мен
технология ... онда ... ... ... ... жоғары емес, өйткені мұндай активтерді, несие ... ... ... ... ... ... болған жағдайда, қолма – ... ... ... өте қиын ... ... Несие инспекторы қарызгердің жұмысының қалай жүріп жатқанын
немесе сәйкес саладағы болып жатқан жағдайды біліп ... ... ... несиені өтеу процесіне экономикалық және ... ... ... ететінін білуі керек. Құжаттар бойынша, қамтамасыз ету тұрғысынан,
несие сенімді болып ... ... ... инфляция салдарынан пайда болатын
проценттік мөлшерлеменің экономикалық құлдырау немесе өсу ... ... ... көлемінің қысқаруы нәтижесінде оның сенімділік ... ... ... ... және ... жағдайларды бағалау үшін,
көптеген банктер деректер қоры бар ақпараттық ... ... ... материалдар жинайды және олардың негізгі қарызгерлері ... ... ... ... қорытынды құжаттар жинайды.
6. Бақылау. Қарызгердің несиелік қабілеттілігін ... ... ... бақылау табылады, ол келесідей сұрақтарға жауап алады:
қарызгердің ... және оның ... ... ... ... және ... ... өзгерісі қаншалықты жағымсыз ықпал
ете алады.
«Алты «Си» ережесі» деп ... ... ... ... ... және ... ... көп тәсілдерінің бірі.
Нарықты экономикасы өркендеген елдердің банктері, тапсырыскердің несиелік
қабілеттілігін бағалау үшін ... ... ... ... ... Бұл жүйе ... ( фирма, жеке тұлға, қызмет түрі) ... ... ... ... ... есеп ... айналымды
көрсеткіштерінеде, сальдолық көрсеткіштерінеде негізделеді.
2 ТАРАУ. Қазақстандағы шағын жӘне орта бизнеске ... ... ... құру және даму ... ... ... ... және орта бизнеске екінші деңгейдегі банктермен берілетін несиелер
Еуропалақ қайта құру және даму банкісі ... ... ... үш типі ... жеке тұлғаларға және жекеше кәсіпкерлерге (патент бойынша ... ... ... ... жеке тұлғаларға тұтынушы ... ... ... Ең ... 10 мың АҚШ доллары (ерекше жағдайларда 20 мың ... ... АҚШ ... ... ... ... ... максимал мерзімі - 12 ай.
2) жекеше кәсіпкерлерге (патент бойынша немесе ... ... ... және заңдық тұлғаларға коммерциялық несиелер ... ... ... 30 мың АҚШ доллары(ерекше жағдайларда 50 мың АҚШ доллары);
- несиелер АҚШ долларымен немесе тенгемен беріледі;
- ... ... ... - 12 ай ... ... 24 ... ... бойынша жұмыс істеуші жекеше кәсіпкерлерге және қызмет
көрсетумен немесе өндіріспен айналысатын заңдық ... ... ... – тек қана ... ... ... несиелер ретінде
берілетін шағын несиелер:
- Ең ... 125 мың АҚШ ... ... ... 200 мыңға дейін
АҚШ доллары);
- ... АҚШ ... ... ... беріледі;
- несиенің максимал мерзімі - 24 ай (ерекше жағдайларда 36 ... ... ... және ... бойынша шектелуі басты
Банктің Несиелік Комитетінің шешімі бойынша өзгере алады.
Еуропа жаңғыру және даму банкісі бағдарламасы шеңберінде банкілік қарыз
Қазақстан ... ... ғана ... ... ... ағымдағы шотына ақшаны есептеу арқылы
немесе депозиттерге ... ... ... ... еткенге дейін
салынады.
Банкіде шот ашу ... ... ... шарты болып табылады.
Еуропа жаңғыру және даму банкісі бағдарламасы шеңберінде банкілік қарыз
алу үшін, ... ... ... және даму банкісінің
секторына/бөліміне жүгінуі керек. Тапсырушымен ... – ала ... ... ... ... - тапсырыскер Еуропа жаңғыру және даму
банкісінің Бағдарламасы ... ... беру ... ... және шешім оң болған жағдайда тапсырыскерге банк ... ... ... ... ... жасайды:
- Жеке тұлғалар және жекеше кәсіпкерлерге арналған нысан;
- заңдық тұлғаларға арналған нысан (қосымша № ... ... ... ... №1«а» және 2«а» көрсетілген
құжаттарды беруі қажет.
Берілген құжаттар пакетін несие ... ... ... сенімді” деген жазумен және өзінің қолымен растайды. Несиелік
комитетте оң ... ... соң, ... ... мен ... ... куәліктің барлық көшірмелері, заңды түрде ... ... ... ... Егер Операциялық
басқармада қарызгердің құрылтайлық құжаттарының нотариалды ... ... онда ... ... ... басқарма
қызметкерімен расталған олардың көшірмесі тіркеледі. Банк қарызын алу
үшін тапсырыс түскен кезде ... ... ... туралы мәліметтерді
компьютер қорына енгізуге міндетті.
Экономикалық талдау.
Несие эксперті тапсырыскердің бизнес орынына ... оның ...... ... жүргізеді. Одан өзге, егер тапсырыскер жеке
тұлға немесе жекеше кәсіпкер болса, несие эксперті тапсырыскердің мекен ... ... ... ... ... ... ... мекен –
жайына бару қажеттілігін несие эксперті өзі анықтайды. ... ... ... ... ... мен ... ... тәуекелдікті
бағалау үшін қажетті ақпаратты алуда жауапкершілікті болады. Жиналған
мәліметтер резюмеге ... ол ... ... және даму банкісі
Бағдарламасы бойынша филиалдың Несиелік Комитетіне қаралуға беріледі:
- резюменің қысқаша нысаны жеке тұлғалар мен ... ... ... ... ... резюменің толық нысаны, қысқаша нысан қарастырылмайтын, заңдық
тұлғаларға және жекеше дербес ... ... ... ... оның ... 30 мың АҚШ долларына дейін
- егер несие инвестицияны қаржыландыруға берілетін болса, резюмеге
қаржыландырылатын ... ... енуі ... жүргізу және ақша қозғалысының болжамын құру (Cash Flow) 30
мың АҚШ долларынан жоғары банк қарызы бойынша қажетті (қосымша)
Қалған ... Cash Flow құру ... ... жаңғыру және даму
банкісінің несие экспертімен және оның өкілімен анықталады.
Заңдық экспертиза
Сомасы 10 мың АҚШ ... ... ... ... ... ... жүргізумен бірмезгілде, тапсырыскермен өткізілген
барлық құжаттарды несие эксперті ... ... ... ... ол
жерде құжаттардың заңдық экспертизасы жүргізіледі. Құжаттардың ... ... ... үшін ... ... ... және қызмет хатын
алған күннен бастап екі жұмыс күнінен аспауы ... ... ... ... ... ... ... рәсімдейді және оны осы тапсырыскер
бойынша істі жүргізуші несие экспертіне бағыттайды. Несие ... 10 ... ... дейінгі банк қарызы бойынша құжаттар ... ... ... ... ... ... үшін Заң бөліміне бағыттай ... ... ... ... құрылтайлық құжаттарын тексерудің нәтижелері, банктік
қарыз шарттарын және қамтамасыз ету шарттарын ... ... ... ... ... ... бойынша ауыртпалығы және қарызы жоқтығын
растайтын құжаттар мен банк ... ... ... ... берілетін
мүлікке құқықтық орнататын құжаттарды тексеру нәтижелері;
- тапсырыскермен өзінің іс әрекеті үшін қолданылатын контрактілерін
тексеру нәтижелері (несие ... ... ... ... ... ... ... тексеру нәтижелері (несие
экспертінің талап етуімен).
Мөлшері 10 мың АҚШ долларынан аспайтын банктік қарыздар бойынша жазбаша
заңдық қорытынды ... ... ... ... ... және ... ... қолының болуы, берілген құжаттар пакетінің ... ... ... ... ... екендігіне көз
жеткізеді. Заңдық қорытындыда көрсетілген, филиалдың Заңдық ... ... ... ... ... заңгер банкілік қарыз
шартының және кепілзат шартының бір данасына қол қояды. Заңдық қорытындыда
көрсетілген ескерпелерді ... ... жаңа ... ... ... ... Алдыңғы құрастырылған қорытындыға, заңгер ескерпелердің
жойылғаны туралы белгі қояды. Кепілзат ретінде ... ... ... ... мүлік орталығында теркелгендігі туралы белгі қойылған,
құқық орнатушы құжат ұсынылады (шарт, сот шешімі, мұрагерлік туралы ... т. б.). ... ... ... берген жылжымайтын мүлікке құқықты
тіркеу туралы куәлік, жоғарыда айтылған құжаттар болмаған жағдайда ... ... ... ... және ... ретінде қабылданған
жылжымайтын мүлік салығының төленгені туралы құжаттар талап ... ... ...... талдау жүргізу кезінде, ... ... және ... ... ... ... қызмет
көрсетудің салықтардың төлемі туралы қарыздарының жоқтығын тексеруі керек.
Айналымдағы тауарлар, тауарлар қоры, жеке мұлік, жабдықтар ... ... ... ... қамтамасыз ету берілген кезде (қажетті минимал
соманың үстіне), және даму банкісінің Бағдарламасы ... ... ... ... ... анықталмаса, кепілзатқа құқық
орнатушы құжаттар талап етілмейді. Егер банк ... ... ... ... ... ... ... табылса, оның барлық
меншіктенушілері, және ерлі – зайыптылар ... және ... ... ... ... ... ... нотариалды расталған келісім
берулері керек ... осы ... ... ... кепілзаттылығы
туралы шартта белгіленеді. Жылжымайтын ... ... ... кәмелетке жасы толмаған балалар үшін бұл ... ... ... Осы тұрғыналаңында тұратын басқа тұлғалардың жазба
келісімі қажет етілмейді. Несие ... ... ... ... ... ... ... және банк қарызын қамтамасыз етуші құжаттар
бойынша туатын сұрақтарға заңгер ... ... ... ... экономикалық қауіпсіздігі Қызметін тексеру.
Экономикалық қауіпсіздік Қызметінің қорытындысы 10 мың АҚШ долларынан
асатын сомадағы, барлық ... ... ... міндетті болып саналады.
Қалған барлық жағдайларда қорытынды несие ... ... ... және даму ... Бағдарламасы бойынша филиалдың Несие
Комитетінің талабына бойынша ғана ... ... ... ... ... ... экономикалық қауіпсіздік қызметіне келесі құжаттарды
береді:
Қызметтері тіркеуді қажет етпейтін жеке тұлғалар мен жекеше кәсіпкерлер
үшін:
- тапсырыскер тұлғасын куәлендіретін құжаттың ... ... ... тіркелу нөмірі (СТТН)
- анкеталық мәліметтер мен тапсырыс көшірмесі
Қызметтері тіркеуді қажет ететін жекеше кәсіпкерлер үшін:
- тапсырыскер ... ... ... көшірмесі
- салық төлеушінің тіркелу нөмірі (СТТН)
- кәсіпкердің тіркелуін мақұлдайтын ... ... ... ... ... ... мен тапсырыс көшірмесі
Заңдық тұлғалар үшін;
- заңдық тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің көшірмесі
- кәсіпорынның салық төлеушінің тіркелу нөмірі (СТТН)
- кәсіпорынның ... ... бас ... ... және ... анкеталық мәліметтер мен тапсырыс көшірмесі
Экономикалық қауіпсіздік Қызметінің ... ... ... және
барлық қажетті құжаттарды алғаннан соң екі ... ... ... ... ... ... Банктің экономикалық қауіпсіздік Қызметі қарызгермен
кездеспестен тексеру жүргізеді. Жеке ... ... ... ... Қызметінің өкілі мен тапсырыскердің, несие
эксперті келісімімен, кездесулерін ұйымдастыруға болады. ... ... ... және ... түрде тапсырыскердің азаматтық
дәулеттілігі туралы, оның несиелік ... ... ... және ... ... ... тапсырыскердің соттық
талқылануда қатысы туралы, тапсырыскер туралы жағымсыз ақпараттардың
айқындалуы ... ... беру ... ... ... ... кез – ... ақпараттар туралы мәліметтер кіреді. ... ... ... берілетін мүлікке бағалау және экономикалық және заңдық
экспертиза жүргізбейді. Несие эксперті екінші деңгейдегі басқа банкілерде
қолданбалы, Қазақстанның ... ... ... ... ... алдыңғы несиелік тарихын тексеру үшін жауап береді. Заңдық
бөлімнің және экономикалық қауіпсіздік қызметінің ... ... ... және ... жаңғыру және даму банкісінің Бағдарламасы
бойынша филиалдың Несие Комитетінде ... ... ... ... ... қамтамасыздандыру
Берілетін банктік қарыздың қайтарымдығын қамтамасыздандыруда
қабылданады: жылжитын және ... ... ... ... тұлғалардың кепілгерлігі, жеке және заңдық тұлғалардың депозиттері
(салымдары), жәнеде Қазақстан республикасының қолданудағы ... ... ... ... ... түрлері. Қарызгердің немесе үшінші
тұлғаның жеке мүлігі ... ... ... ... ... ... бойынша шешім, бәрінен ... ... ... талдамасына негізделуі керек. Банктік қарыздың шарты
бойынша қарызгер міндеттемесі қамтамасыз етілген ... ... ... ... жиынтық құны қарыз және сыйақы сомасы ... ... ... ... ету ... ... соңғы шешім Еуропа жаңғыру және даму
банкісінің Бағдарламасы бойынша ... ... ... ... келесідей факторларды есепке алады:
- қарызгердің жалпы қаржылық жағдайы;
- несиелік тарихы ;
- қамтамасыз етудің әртүрлі әдістері мен нысандарын қолданумен ... ... ... ... үшінші тұлғаларды тарту;
- банк қарызын өтеу үшін ынталандыру ретінде, ... ... ... мүліктің құндылығы;
- кепілзатқа берілген мүліктің өтімділігі.
Банк қарызын қайтаруды қамтамасыз ету бойынша ... ... ... ... ... ... талаптарды ұстану керек:
- міндетті мемлекеттік тіркеуге жататын мүліктерден өзгесіне, жылжитын
мүлік кепілзатының мемлекеттік тіркелуі талап етілмейді;
- банк қарызын ... ... ... ... ... және ... құқық орнатушы құжаттарды беру міндетті. Басқа
жағдайларда қамтамасыз етуге мүлікті құқық орнатушы ... ... ... қабылдауға рұқсат беріледі:
|Несие мөлшері ... ... ... қамтамасыз етілген |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| 10.000 USD ... | 50% кем емес |
| 10.000 USD дан |70% кем емес ... USD ... | |
| 30.000 USD ... |85% кем емес ... ... ... ... етудің минимал қажетті құны банк
қарызы және сыйақы бойынша оның ... ... ... ... ... ... ... міндетті емес, сақтандыру қажеттігі туралы
шешімді Еуропа жаңғыру және даму банкісінің Бағдарламасы бойынша филиалдың
Несие Комитетімен қабылданады; Несие ... ... ... және ... ... ... филиалдың Несие Комитетіне қамтамасыз етуді
бағалау туралы жазбаша қорытынды береді. Сомасы 30 мың АҚШ ... банк ... ... ... ету ... ... мүлікті,
Банк атынан, несие эксперті өз бетінше бағалай алады, бағалау ... ... ... ... ... 30 мың АҚШ ... асатын сомада кепілзат
мүлігін бағалау, байқау, қорытынды жасау, Банк атынан, қамтамасыз етуді
бағалау бойынша банк ... ... ... қатысуымен 1 жұмыс күні
үшінде ... ... банк ... ... ... автокөлікті,
айналымдағы тауарларды, жеке мүліктерді және ... ... ... банк маманының келісімі бойынша, несие эксперті жүргізе алады.
Егер несие эксперті объектіні бағалауда және кез – ... ... ... бағалау, несие экспертінің сұранымы негізінде, қамтамасыз
етуді бағалау бойынша банк ... 1 ... күні ... жасалады.
ЕҚДБ бағдарламасы бойынша филиалдың Несие Комитетінің ... ... ... дауыс және тыйым салу құқығы бар, ЕҚДБ өкілі кіреді.
Сомасы 5 мың АҚШ доллары (Алматы Обласының филиалы бойынша 10 мың ... ... ... банк қарызын беру бойынша шешім ... ... ... ... беру ... басшысы және ЕҚДБ
өкілі.
ЕҚДБ бағдарламасы бойынша филиалдың ... ... ... ... ... ... ... ЕҚДБ бағдарламасы бойынша
филиалдың Несие Комитетінің дербес құрамы, ... ... олар ... ... ... ... ... Филиал бойынша шығарылатын
бұйрықпен бекітіледі.
ЕҚДБ өкілі Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... онда осы өкілдің өкілеттігі
көрсетіледі.
Қазақстанның шағын бизнесі Бағдарламасы Банк қызметкеріне ЕҚДБ ... мен ... ... алады.
ЕҚДБ бағдарламасы бойынша филиалдың Несие Комитетінің мәжілісіне
берілетін құжаттар:
- ... ... ... ... ... қорытынды (қажет болған жағдайда);
- қамтамасыз етуді бағалау бойынша қорытынды;
- экономикалық қауіпсіздік қызметінің ... ... ... ... беру ... ... шеңберінде бір қарызгерге екі паралель банктік
қарыздар беру мүмкіндігі бар, бұл кездегі бір ... ... ... 200 мың АҚШ ... ... “Бір қарызгер” терминімен әрбір
жеке тұлға немесе заңдық тұлға (оның ішінде жекеше кәсіпкерде), ... ... ... анықтамаға сәйкес байланысқан қарызгерлер тобы қабылданады.
(«Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... бекітілген
«Пруденциалдық нормативтер туралы ережелер», ... № 219 ... мен ... ... ... ... қараушы Несие эксперті, оны ... ... ... ... ... ... соң, банктік
қарыз және кепілзат шарттарын рәсімдеу үшін Back-офис функциясын орындаушы
қызметкерге, қарызгер ... ... ... пакетін бағыттайды.
Back-офис функциясын орындаушы қызметкер (яғни банктік қарыз және
кепілзат шарттарын жасау ... ... ... ... ... ... келісімін, несиелік шоттарды ашуға, банктік қарыз беруге және
филиал қоймасына банк қарызы бойынша құжаттарды ... ... ... ... ... Бас ... есеп беруді құрастырумен
айналысатын, Филиалдың несие ... ... ... алады.
ЕҚДБ өкілімен келісу бойынша ... ... ... үшін ... сонымен қатар арнайы оқытылған ЕҚДБ ... ... ... және ... ... ... ... толық қалыптастыру үшін жауапкершілікті болады.
Банк пен ... ... ... ... ... ... ... Филиал заңгерімен осы шарттар мен барлық қажетті
құжаттардың берілген уақытынан бастап бір ... күні ... қол ... ... қарызгермен қол қойылғаннан соң, Филиал өз жағынан бір
жұмыс күні ... қол қоюы ... ... ... директоры немесе онымен
өкілеттік берілген тұлға қол қояды(Филиал директорының қайта сенім білдіру
құқығы ... ... ... Одан ... ... – ала ... ... қараған несие ... ... ... ... оның ... ... рұхсатнамасы
болуы керек.
Кепілзат шарттарын тіркеу (қажет болған жағдайда) ... ... ... ... ... ... ... қызметкерімен
жүргізіледі. Кепілзат шарттарын тіркеуді жүзеге асыру үшін несие эксперті
атына сәйкес сенімхаттар рәсімделуі ... ... ... қол ... ... соң ... эксперті
қарызгердің несие құжаттамасын Қазақстан Республикасы ... ... ... № 276 ... бекітілген «Екінші деңгейдегі
банктермен несие беру бойынша құжаттарды жүргізу ... ... ... ... үш ... ... қойылады: шартқа қол
қойылғаннан соң бір ... ... ... өткізіледі, екіншісі қарызгерге
беріледі, үшіншісі несие құжатнамасына тіркеледі.
Кепілзат шартының үш данасына (қажет болған жағдайда төрт ... ... ... қол ... соң бір данасы филиал қоймасына
өткізіледі, екіншісі - қарызгерге беріледі, үшіншісі несие құжатнамасына
тіркеледі (төртіншісі – ... ... ... ... орталыққа
беріледі).
Банкілік қарызды өтеу
Банкілік қарызды және ол ... ... өтеу ЕҚДБ ... өтеу графигіне сәйкес ай сайын теңдей үлестермен іске асырылады.
Сома мен ... ... ... ... ... қаржыланатын бизнес
қызметінің мерзімді жағдайында ... ЕҚДБ ... ... ... ... ... бойынша несиені мәулетті ... ... ... үш ... айдан көп емес.
Банкілік қарызды және ол бойынша сыйақыны өтеу қарыз валютасыменде,
кассаға қолма – қол валюта ... ... ... ... ... қызметкері ЕҚДБ бағдарламасы бойынша банкілік
қарызды есептеу бойынша ... ... ... ашу және ... ... ашу ... өкім негізінде);
банкілік қарызды қолданғаны үшін сыйақы есептеу ... ... ... болатын, өтеу графигі негізінде);
мерзімі өткен несие қарыздарының шоттарын ашу (банкілік қарыз шартының
және өтеу ... ... ... қарыз бен несие бойынша сыйақының мерзімі өткен сомасын мерзімі
өткен ... ... ... ... ... ... және ... төлену негізінде );
Филиал бухгалтериясының қызметкері несие экспертіне қарыз бен сыйақы
сомасын өтеу бойынша ... ... ... ... ЕҚДБ ... ... ... провизия
жалпы нұсқаулық материалдармен есептеледі және қалыптасады (“Қазақстан
Республикасы екінші ... ... ... мен ... ... және сол ... ... есептеу туралы”
Ережелері, ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының ... № 218 ... ... ... мен ... ... бойынша провизиялар ЕҚДБ бағдарламасы шеңберінде
берілетін, ҚР ... ... ... сәйкес есептеледі және
қалыптастырылады және ААҚ ... ... ... ішкі құжаттарына сәйкес .
Несие эксперті ай сайын банкілік қарыздың мониторингісін өткізеді, оның
толық өтелгеніне дейін. Мониторинг екі нысанда жүргізіледі:
- ... ... ... ... ... қарызгермен жеке
байланысына негізделген (телефонмен хабарласу, банкіде кездесу, қарызгердің
жұмыс орынында қысқа сапарда болу). Мұндай ... ай ... ... ... ... ... ... берілген (10 мың АҚШ долларынан
көп емес), несиелік тарихы жақсы ... ... ... ... ... ... Мұндай мониторингтің нәтижесі ағымдағы
мониторинг бойынша есеп беру нысанында рәсімделеді.
- кеңейтілген қаржылық ...... ... ... ... ... ... талдауына ұқсас), қалыптасқан
нарықтық конъюнктураға сәйкес, банкілік қарыз бойынша қайтарымды қамтамасыз
етуге берілген ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға берілген әрбір банктік қарыз бойынша ағымды ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер болғанда
(жаңа қызмет бағытының өркендеуімен, меншік құрылымындағы өзгерістермен,
жұмысшы ғимараттардың ... ... ... ... ... ... ... шарттарының өзгеруімен және т. б.) ;
- мөлшері 10 мың АҚШ долларынан асатын банктік ... ... ... бір ... ... нәтижелері кеңейтілген мониторинг бойынша ... ... ... ... ... ЕҚДБ ... талабы бойынша тез арада жүргізіледі.
Мәселелі банктік қарыздар. Егер банктік ... ... ... ... шотына енгізілсе, несие эксперті сол күні ЕҚДБ өкіліне және несие
Басқармасының/Бөлімінің бастығына бұл ... ... ... ... тез ... байланысу қажет, сөйтіп төлеудің кешігу себебін,
қарызгердің қаржылық, экономикалық жағдайын, ... ... және өз ... орындау тілегін, сонымен қатар қарызды
қайтаруды қамтамасыз етуге берілген мүлік күйін білуі керек.
Қажет ... ... Заң ... мен ... ... ... ... қарыздың қайта құрылымдануы бойынша барлық ... ЕҚДБ ... ... ... ... ... ... бойынша Несиелік комитеттің филиалы жеке жағдайларда
келесі шешімдерді қабылдайды:
- ... ... ... ... ... ... және өсімақынының
күшін жою кезектігін өзгерту туралы, келесі жағдайларда сыйақы сомасы мен
қарыз сомасын өзгертуді:
- ... ... ... ... ... ... техникалық
себептермен болғанда;
- форс-мажорлық жағдайларға байланысты қарызгер міндеттемесін орындай
алмағанда;
- ... ... ... ... ... ... төгеді;
- форс-мажорлық жағдайларға байланысты егер төлемеу уақытша сипатта
болса, төлемге ... ... ... бұл ... ... ... ... жағдайының жақын уақытта жақсаратын мүмкіндігін
негіздеуі керек;
- қарыздың ... ... ... ... графигін өзгерту, қарыз
шартын және т.б.): егер төлемеу форс-мажорлық жағдайларға байланысты пайда
болса (мысалы, ... ... ... ... ... өтеуге
мүдделі және несие қарызын өтеудің нақтылығын растайтын аргументтер келтіру
кезінде.
2.2. Қазақстандағы шағын және орта бизнестің жағдайын талдау
Табысты ... ... ... ... және шағын бизнестің тығыз
интеграциясы жатыр, бұл синергетикалық эффект есебінен олардың ... қол ... ... ... Егер ... ... ... тауашада өндіріс масшатабындағы төменгі жұмсалымдар есебінен
елде бәсекелесуге мүмкіндік ... ал ... ... ... ... жеке ... есепке алуға мүмкіндік бере отырып, сонымен қатар
халықтың жұмыспен қамтылуына ... ... оның ... ... ... шағын бизнестің өркендеу жағдайы қоғамның
қажетсінуіне алыс сәйкестікте емес. Бұл тарихи ... ... ... бұрын Қазақстан экономикасын ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар –
социалистік индустрияның флагмандары ... Одан ... ... қатаң және
компромиссіз күрес жүргізілді, ... ... ... өркендеуі
социалогиялық идеология негізінің беделін түсіретін еді.
Шағын бизнес халықтың жұмыспен қамтылуын қамтамасыздандырудада, барлық
өркениетті елдердегі сияқты, онда бұл ... ... ... 60% көбі келеді, шешуші роль атқармайды.
Нарықты экономикаға өту кезеңінде бұл жағдай түбегейлі өзгере бастады.
Мемлекет шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... мен ... кепілдігі екенін, сонымен қатар социал –
болжалды қоғамды құруда мемлекеттің ... ... ... асуының
бірден – бір шарты болатынын ... Бұл ... және орта ... өркендеуі үшін қолайлы жағдайларды қарастыратын және ... ... ... жоқарылататын, «Казахстан - 2030»
стратегиясында айқын көрсетілген.
Қабылданған заң шаралары бүгінгі күнде нақты ... ... ... аймағын сипаттайтын экономикалық көрсеткіштер, экономиканың
осы секторындағы оң тенденцияларды ... жылы ... ... 2003 – 2004 ... шағын
кәсіпкерлікті қолдау және өркендетудің Мемлекеттік бағдарламасының жүзеге
асырылуы аяқталды. Онда ... ... ... нәтижелерге қол
жеткізуге мүмкіндік бермеді.
2004 жылдың ... ... ... ... ... ... ... бойынша, 440 мың шамасында болды, ал Бағдарламада
бұл көрсеткішті 500 мыңға жеткізу болжалынған. Осы ... ... ... 350 мың ... ... құрады. Бағдарламада, сонымен
қатар, қызметтің өндірістік, ... ...... ... ... және басқа аймақтарындағы шағын және орта ... ... ... алу болжалған.
Шағын және орта кәсіпкерліктің өркендеуінің жеделдеткен қарқыныекінші
және үшінші тоқсандарда байқалады. ... ... ... ... ... ... ... өнімді, жұмысты өндіру, ауыл шаруашылығындағы
жұмыс және ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу, құрылыс материалдары өндірісінде
және ... мен ... ... ... ... ... көрсету
көлемін арттырды.
Бірінші және төртінші тоқсандарда шағын және орта ... ... ... өсу ... тежеледі. Шағын бизнесте бұл
өте күшті мерзімдік тәуелділікте болумен, және өнім мен ... ... ... ... Ауыл ... бұл себу ... жұмыстарының аяқталуымен негізделеді.
Шағын және орта кәсіпкерліктің өркендеуінде Қазақстанның банкілік
секторы маңызды роль ... ... ... ... ... ... несиелік нарықта белсенді
саясаты жалғасты. Банк несиелері бойынша экономикаға негізгі қарыздың жалпы
көлемі 2005 ... ... 3,5% ... және 70,47 ... тенгені құрады
(4,6 млрд. жуық АҚШ долл.).
Орташа- және ұзақ мерзімді несиелер ... ... ... 0,5% ... 385,3 млрд. тенгеге өсті, ал қысқа мерзімді несиелер бойынша -7,6%,
сөйтіп 311,0 млрд. тенгені ... ... ... және ұзақ ... меншікті салмағы 55,3% құрады.
Ұлттық валютадағы несиелердің меншікті салмағы несиелердің ... 2004 ... ... ... ... ... 31,1%
құрады (2004 жылдың желтоқсанында - 31,5%). Осы кездегі шетелдік валютадағы
несиелер көлемі бір айда 4,2% , 479,9 ... ... ... ал ... бір айда 2,1 % және 216,3 ... ... артты.
Банктердің шағын кәсіпкерлік субъектілеріне несиесі бір айда 1,5%
қысқарып 144,3 млрд. ... ... ... ... ... 2005 ... ... жоғарылаумен сипатталды. Заңдық тұлғаларға ұлттық валютада
берілген ... ... ... өлшемді мөлшерлеме 2004 жылдың
желтоқсанымен салыстырғанда ... ... (14,1% тен 14,4% ... ... кездегі заңдық тұлғаларға ұлттық валютада берілген несиелер бойынша
орташа өлшемді ... ... 21,5% тен 24,3% ... ... ... ең ... ... жылдың басындағы несие құнының мерзімдік
жоғарылауымен байланысты. Мысалы, 2005 ... ... 2004 ... салыстырғанда осы несиелер бойынша орташа өлшемді мөлшерлеме
24,5% тен 26,6% ке ... және орта ... ... ... ... ... ... құрылымының маңызды үлесі бұрынғыша Алматы қаласына
келеді - 54,6%, ... 2004 ... ... ... ... ... ұқсас
кезеңімен салыстырғанда оның меншікті салмағының 15% ке төмендегені
байқалды. ... және орта ... ... ... ... ... болып Алматы обласы табылады, республика бойынша шағын және ... ... банк ... 13% ... және ... Қазақстан
обласы - 6,6%. Осы ... ... және орта ... ең тез ... ... 6,6 және 3,8%сәйкес.
Ұлттық Банк жағынан шағын және орта кәсіпкерлік ... ... ... банктер қызметіне жанама ықпал ету
жолымен жүзеге ... ... ... ... ... мөлшерлемесінің
төмендеуі және 2005 жылдың басында ұлттық валютаның тұрақталған курсы шағын
және орта бизнес субъектілеріне банк ... ... ... ... ... Бұл ... үшін шарттың қолайлылығын сақтауға
мүмкіндік берді. Банктың заңдық тұлғаларының ұлттық валютада ... ... ... ... ... ... ... өлшемді мөлшерлеме
15,5% құрады, ал 2006 жылы заңдық тұлғалар берілген теңгелік ... ... ... өлшемді мөлшерлемесі 11,5% дейін төмендейді деп
болжалынуда.
Жалпы алғанда, соңғы ... ... ... ... - өнеркәсіп
үлесі - 34,3%, ауыл ... - 11,4%, ... - 6,3%, ... - 3,0%,
сауда - 29,5%, олардың жағдайы соншалықты күрделі болғанмен, жұмыс істеуді
жалғастыруда. Бұл кәсіпорындар елдің экономикасының ... ... ... ... ... Дегенмен, сақталған еркін қуаттарда өндірістің
тіріленуін байқатады.
Қазіргі жағдайларда шағын және орта ... және ... ... тез ... соң, өндірістік аймақтағы шағын және орта
бизнестің өркендеуіне акцент ... ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес құру
күрделі техниканы, ... ... ... ... ... ... ... кешендеуші бұйымдарды қажет етеді,
оларды басқа елдерден тасымалдау қажеттігі туады. ... ... ... ... елден тысқары болады. Өнім сапасы бойынша жоғары
талаптарға сәйкес болуы ... ... ... мен ... ... керек.
2.3. Қазақстанның қазіргі несиелік жүйесін талдау
Тәуелсіздік жылдары Қазақстан Республикасының ... ... ... жаңғырулары жүзеге асты. 2003 жылы АҚШ пен Еуропалық
Одақ Қазақстанға нарықты экономикасы бар ел мәртебесін берді.
Экономикалық реформалар мен ішкі ... ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы технологиялары,
жоғары білікті кадрлары бар және ... ... ... ... ... ... қатаң бәсекелестік жағдайларға қойды.
Олар, ... ... ... ... секторынада қатысты.
Қалыптасушы және дамушы процесс ретінде, ...... жүйе ... қарқындылығында болады. Құрылымының динамизмі, өсу параметрлері,
экономикалық реформаларының қарқындылықтары ... ... ТМД ... көп ... ... ... және ... – Шығыс Азиядағы
бұрыннан тұрақтанған қаржылық ... ... ... ... ... ... ақшалы – қаржылы жүйенің ... ... Оның ... ерекшеліктері келесі ережелермен қортындыланады:
1.ҚР құрылатын ақшалы – ... ... ... ... ... дүниежүзілік тәжірибенің бейімделуіне негізделген. ... ... мен ... ... мен ... назар
аудартады.
ҚР қаржылы секторлық моделі, ең ... ... ... модельдердің жалпы алғандағы түріне келеді. Сонымен қатар, ол
елдің экономикалық, ... ... және ... ... ... ... ... модельмен
басқада қаржылық институттар арасында банкілік сектордың ... ... ... ... ... ... Бұл ... елімізді көпшілікке танытған жағдай болды.
Мемлекеттік ақшалай – несиелі және қаржы саясаты көп жағдайда батыс
еуропалық тәжірибелерді ... ... ... ... ... ... ... көзқарасымда, ұлттық экономикада қаржылық
ағымға қызмет көрсететін, қаржылық ... ... ... толығырақ қолдануға көп мән берілмей келеді, бұл жүйе
капиталдың елдер ... ... ... ... ... шет ... ... көрші мемлекеттерге) нарықтарға шығу жолыменде, шетелдік
инвестицияларды тарту ... ... ролі ... ... ол ЖІӨ (жалпы ішкі өнім)
өсуінің байсалды факторы болады. ... ... ... ... қызмет көрсетуі туралы дәстүрлі көрініс шектеулі, толық емес
болды. Бір жағдайларда ... және ... ... ...... ... ... қазіргі жағдайларда, тәуекелділіктің
нақты бағалануымен бағалы қағаздарға инвестициялаудың қаржылық ... ... ... салу ... ... ... ... жәнеде жоғары инфляция кезеңінде коммерциялық банкілердің
қарқынды ... ... елде ... делдалдар арасында банкілік
жүйенің бастаушы ... ... ... Олардың үлесіне барлық
активтардың 78% ... ... ... ... пассивтері – ТМД елдеріндегі ақшалай –
несиелік жүйелердің практика жүзіндегі жалғыз құрамасы.
Байқағанымыздай, банкілік жүйелердің пассивтері, ... мен ... ... ... ЖІӨ - нің ... ... ... соған қарамастан, олар 83% - тен аспайды.
2005 жылдың 1 сәуіріндегі жағдай бойынша республикада 35 ... ... ... ... оның ішінде біреуі мемлекеттік (ААҚ
«Қазақстанның тұрғын үй ... ... ... 16 - сы ... (10 ... ... ... Республикасының резидент емес –
банктерін қосқанда) және АҚ «Қазақстанның даму банкісі».
Екінші дәрежелі 24 банкілердің ... ... бар, ... ... саны -354 ... беру айында 4 филиалды ашуға келісім
беріліп, 5 филиалды ашуға берілген ... ... ... ... ... АҚ «Қазақстан Халық Банкі» - 149 филиалы, ААҚ ... ... - 22 ... АҚ ... ТұранӘлем» - 22 филиалы туралы.
Банкі орналасқан жерден сыртта 21 ... ...... бар. ЕКБ (есептесу-кассалық бөлім) жалпы саны - 1 037 (есеп беру
айында 9 ЕКБ ашуға келісім беріліп, 4 ЕКБ ... ... ... ... ... оның ішінде ЕКБ саны АҚ «Қазақстан Халық Банкі» - 380,
АҚ «Банк ТұранӘлем» - ... 20 шет ел ... ... ... ... ... айы ... банкілік сектордың жиынтық есепті
меншікті капиталы 4,3 млрд. тенгеге (1,76%) өсті және 249,1 млрд. ... ... ... ... ... 1 785,6 млрд ... несиелік портфелі, банкілер аралық қарыздарды есепке
алғанда, есеп беру ... 33 ... ... (2,89%) ... және 1 ... ... ... жетті.
Банктердің несиелік портфелінің сапасы 2005 ... 1 ... ... ... өзгерген жоқ, және стандартты несиелер үлесі -
62,8%, күмәнді несиелер -34,6%, үмітсіз несиелер - 2,6% ... 2005 ... ... ... ... ... ... үлесі - 62,2%, күмәнді
несиелер -35,4%, үмітсіз несиелер - 2,4% құрады.
Заңды және жеке тұлғалардан банкілердің ... ... ... ... ... сомасы (банкілер мен халықаралық қаржылар ұйымын қоспағанда),
1 075,3 ... ... ... ... аймен салыстырғанда 9,2% ... ... ... ... салым ақшаларының саны 716,8 млрд. ... ... ... ... ... ұйымдардың салым ақшасы
есебінен өсе ... ... ... ... ... ... 2005 жылдың 1
сәуіріне 71,8 млрд. тенгені құрады, осыған ... ... ... 4% - ке ... жылдың қаңтарынан бері банкілік жүйенің сан бойынша қусырылуы
(қысқарту) басталды, оның ... ... ... ... ... арттыру болып табылады. Банкілерді қусыру Ұлттық банкінің
талаптарын қатаңдату, банкілер арасындағы ... ... ... асырылды. Ұлттық банкінің негізгі міндеті, дүниежүзілік стандарттарға
жуықтайтын ... ... ... ... ... және ... (10-15) қалыптастыру болады.
Айта кететін жайт, тек жаңа қаржылық институттар құру және қолданудағы
институттардың тиімділігін ... ... ... әртүрлі
салаларының кәсіпорындарының ары қарай өсуіне итермелейді.
2.4. Кәсіпкерлік фирмаларды несиелендіру ерекшеліктері
Тұрақты экономикалық өсу ... ... ... ... қаражаттың белсенді салымына өте мұқтаж. Осындай
инвесторлардың бірі ... ... ... қатарында жеткілікті тұрақты
дамып келе ... ... ... ... ... ... ... базасының өсуінің жоғары қарқындылығының арқасында, ... ... ... ... жылдары макроэкономикалық жағдайлардың жақсаруы және қаржылық
нарықтың тұрақты дамуының ... ... ... ... өндірістің позитивті өсуі жалғасуда. Нақты сектордың көптеген
кәсіпорындарының қызметтері жақсаруда, тауарлар мен қызмет көрсетуді өткізу
дұрысталды, айналым қаражаттары жоғарылады.
Жалпы, ... ... ... жоғарылады, тұрғындардың табыстары
жайлап өсуде, жинақтау үшін еркін ресурстар көбірек пайда бола бастады.
Сөзсіз, ... бәрі ... ... ... мен ... өтеу қабілеттіліктеріне оң әсер етті. Банкілік ... ... ... ... ... ... белсенді дамуының
анықтаушы факторлары қатарына келесілерді жатқызуға болады:
“Несиеге өмір ... ... ... саны ... ... ... ... тенденциясына ие;
Несиелендірудің жаңа түрлерін ұсынуда банкілер өз қызметтерін едәуір
жандандырды;
Экономикалық өсудің жоғары қарқындылығы тұрақты ... ақша ... ... жүреді. .
Осы жағдайларда банкілер жаңа несиелендіру спектрін кеңейтті және
берілетін несиелер көлемін ... ал ... беру ... ... ... түрі ... үш ... ішінде, экономикадағы банкілер несиелерінің көлемі
бірнеше есеге жоғарылады және 2005 ... ... ... ... ... ... ... кезде банктер активтерінің 60% - ке ... ... ... ... ... ... есеппен 32 млн. АҚШ
долларына жуық) жеткілікті жоғары ... еске ... ... ... ... банкілер үшін дұрыс, оның
активтеріндегі несиелер үлесі 60 – 65 % ... ... ... ... ... ... ... банктер несиелері бойынша негізгі қарыздың жалпы көлемі
ақпан айында 4%-ке көбейді (жыл басынан 3,6%-ке) және 1 ... ... ... АҚШ ... ... жылдың ішінде байқалған, ... ... ... тенгемен
берілетін несиелердің артуына және соған сәйкес несиелік ... ... ... әкелді, бұл бәрінен бұрын ... АҚШ ... ... ... нығаюымен түсіндіріледі. Несие
алған жағдайда, қарызгерге, несиені алған шетелдік валютаның бағамының
төмендеуі ... ... ... ... ... ... қарызгерлер
үшін ең дұрысы шешімді тенге пайдасына қабылдау болып ... ... ... 2,0% -ке өсті және 460,5 ... ... ал ... валютадағы несиелер 5,7%-ке өсіп, 552,7 млрд. тенгені
(4 млрд. АҚШ долл.) құрады (1 ... ... ... банкілермен берілген несиелер*
|12.00 |
| | |
| | | |
| | ... ... ... 765 |49 727 ... ... |
|1 052 841 |587 533 ... қаласы ... 048 |3 509 ... ... ... 226 |42 719 ... ... |
|3 830 |2 501 ... обласы ... 211 |15 608 ... ... ... 188 |27 536 ... ... ... 545 |6 585 ... ... ... 018 |11 156 |Батыс-Қазақстан ... ... 500 |33 061 ... ... ... 724 |23 630 ... ... |
|4 704 |4 629 ... ... ... 744 |7 993 ... ... ... 585 |21914 ... обласы ... 143 |8 105 ... ... ... 969 |17 829 |Оңтүстік-Қазақстан ... |
* ... ... экономиканы несиелендіру саласындағы
проблемелардың шешімі көбінесе банкілердің өзіне тәуелді емес, ... оның ... ... ... тәуелді. Осы этапта банкілер,
нақты секторды несиелендіру жолында ... ... ... мұны
жалпы оң деп бағалау қажет.
Дегенмен, банкілердің инвестициялық әлуеттілігінің ... ... ... ...... ... ЖІӨ -ге қатынасы 14%-
ті ғана құрайды.
Нақты сектор кәсіпорынының ... және ... ... банкілердің жинақты несиелерінің сомасы мәнсіз көрінеді. Бір ... ... ... ... көлемі экономиканың нақты секторлары
кәсіпорындарының арасындағы ақшалай ағынмен ... және ... ... ... қабілетті емес.
Сондықтанда, келешекте банкілер несиелендіруді тек қана депозиттерді
тартумен емес, сонымен қатар ... жеке ... ... ... ... ... арттыру бойынша қойылатын талаптарды жоғарылату керек.
Ұлттық ... ... ... ... үшін макроэкономикалық
жағдайларды жақсартуға және жаңа ... ... ... ... ... ... тұрақты дамуы экономиканы
несиелендіруді кеңейтуге мүмкіндік береді және осылай көптеген экономикалық
проблемаларды шешуге ... ... ... ... ... жӘне орта ... МӘСЕЛЕЛЕРІ жӘне ДАМУ
БОЛАШАҒЫ
3.1. Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беру мәселелері
Шағын кәсіпкерлік қолайлы емес ... ... ... ... Республикасы Қаржы Министрлігі мен Ұлттық Банкінің жеткілікті
қатаң ақшалай – ... және ...... саясаты жағдайында аяғына
тұрып, өркендеуге талаптанады.
Макроэкономика аумағында қол жеткізген ұлттық ... ... ... ... ... және ... қарқынын төмендетуге
қарамастан, қаржыландыру мәселесі әліде шешілген жоқ.
Сондықтан, шағын кәсіпкерлікті несиелендіру ... ... ... ЕҚДБ ... ... қарыз қаражаты есебінен
шағын және орта ... ... ... ... ... Қоры құрылды .
Қаржылық сұлба ретінде қосалқы ... ... яғни ... ... ... несие беру – қордың қарызгері болып өкілеттік
банктер түседі, ал шағын және орта ... ...... ... Әрине, іскер кісілер ... ... ... олар үшін ... нәрсе қол жетерлігі, біріншілікті капиталды алу
мүмкіндігі және жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету. Шағын және орта ... ... ... қол ... оның ... ... өте ... деп
саналады. Несие құнының жоғарылығы бизнестің үлкен рентабельділігіне
әкелетінін ұмытпау қажет.
Шағын және орта ... ... ... және қызмет
көрсету) және оның салалық құрылымдарымен өндіріс өнімдерінің көлемін
талдау, ... ... ... саны келесідей қорытындылар жасауға
мүмкіндік береді: біріншіден, кәсіпкерлер қызметі әлсіз әртараптандырылған
- - олар ... ... және аз ... ... ... ... Екіншіден, бір жұмысшыға келетін меншікті көлем төмен.
Мұндай бизнес несиеге қызмет көрсете алмайды.
Қор қарызгерлері болып ірі банкілер түседі, оның ... Π – ... 500 ден 1300 млн. ... ... Олар ... ... ... портфель
қалыптастыруға қабілетті, дегенмен олар үшін шағын және орта бизнеске
қызмет көрсеті ... ... ... ... ... ... жергілікті жерлерде шағын және орта бизнеске ... ... ... ... қажетсінеді, бірақ олардың шетелдік
несиелерді өткізуге қатысу тәжірибесі ... және ... ... және орта ... ... ... тек макроэкономикалық
факторлармен емес жәнеде қаржылық сектор күйінеде байланысты. Оны шешу үшін
негізделген тәсілдеме және ... ұзақ ... ... ... ... және орта бизнесті ... ... ... көзі ... кезде басқаруды, шағын және ... ... ... бағыттарын және несие беру саясатын
керек етеді . Әрине олардың ... ... ... ... ... және орта ... несиеленуі қормен тек ... ... ... ... жүзеге асуда. Бюджеттік несиелендірудің
басқа бағдарламаларыда осы механизм ... ... ... оны тасымалдаушы ЕҚДБ - шағын және орта бизнестің
несиелену проблемесын банктердің институциональдық ... ... ... ... ... және орта бизнесті несиелендірудің қазіргі
технологиясын сондай игеруі керек, ұзақ мерзімдік келешекте ол ... ... ... ... ... және орта ... ... ... ... болуына қол жеткізу және нарықты
жағдайларда, банк ... ... ... ... бергенге қарағанда
дұрыс .
Бірқатар жағдайларда ... және орта ... ... қолдау
бағдарламалы болуы мүмкін, демек ... ... және бұл ... сыртқы және бюджеттік қаржылар тартыла алады. Жәнеде коммерциялық
несие беру, ... ... мен ... қатысуымен
несиелендіру әкімшіліктендіруге жол береді.
Нәтижесінде ... ... ... ... мен
тәртібі,несиелендірудің «потолокты» шартында болады, ал несие комитетінің
функциясы жуылып кетеді.
Қосалқы ... ... көп ... ... ... тәуелді. Олар конкурстық негізде іріктеліп алынады, әсіресе
“ұйымдастырылған” несиелендіру жағдайы ... ... ... ... үшін ... жауапкершілігін ұстануы керек, ал қатысудың өзі
банктерді ... ... ... ... ескеру керек:
Әртүрлі қаржылық және несиелік нарықтарда операциялар жүргізе отырып,
банктер қарыздық капитал мен тәуекелдік бағасының нағыз ... ... ... олар ... ... ... немесе тәуекелдерді бөлетін
несиелендіру табысын алуға үміттенеді. Яғни, несие берудің шарты ... ... ... ... қанағаттандыруы керек немесе
тәуекелді бөлудің әртүрлі ... ... ... – Қоса ... кепілдік және т.б. Сонымен бірге, бірқатар жағдайларда шағын
кәсіпкерлікті ... ( ... ... айқын тәуекелдікпен
жүреді. Бұл аймақты ... ... және бұл ... ... ... ... банк үшін ... бөлу, жоғары табыстылыққа
қарағанда маңызды.
Жәнеде, банктер, соған сәйкес банк капиталы да, ... ... ... ... 70% ... орналасқан). Бұл шағын және
орта ... ... ... ... ... ... ... филиалдар шектеулі немесе есептесу – кассалық жағдайда
екенін ескерсек . ... ... ... және орта бизнес бойынша
несиелік саясатты ғана түзетіп қоймай, сонымен қатар несие беру ... да ... ... ... ... базаны кеңейту үшін ... және орта ... ... жағдайында массалық күшіне қарай банк үшін үлкен мүдделі болуы
керек.
Өз жұмысын өсіру үшін және ... ... ... ... шағын
кәсіпорындармен несиелік ресурстарды алу проблемасы ... ... ... ... ... және орта бизнестің өркендеуін ұстайтын негізгі
факторлар санына кіреді. Экономикалық зерттеу Институтының шағын және ... ... ... ... ... нәтижесі бойынша
анықталған, несиені алу кезіндегі жеке ... ... ... ... ... ... ... екі негізгі топқа
бөлінеді. Бірінші топ банктен несие алудың жалпы жағдайларымен байланысқан,
екіншісі - ... ... алу және ... ... ... ... проблемалар.
Несиені беру шарттарымен байланысқан проблемалар, макропроблемалар деп
аталатын топқа жатады. Олардың ... ... ... ... және
жүргізілген ақшалай – несиелі саясатқа шартталынған.
Екінші деңгейлі банктермен, шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне
несие беру ... ... ... өндіріс көлемінің өсуі, қайта
қаржыландыру сияқты макроэкономикалық көрсеткіштер ықпал етеді.
Қазіргі уақытта қолданудағы шағын және орта ... ... беру ... ... көрсетілген көрсеткіштер деңгейі қазіргіге
қарағанда біраз нашар болған кезде, ... және ... ...... ... Жалпы экономикалық жағдайедәуір жақсарды, ал
несиелендіру шарттары өзгерген жоқ. Банктердің оларды ... ... ... ... ... ... ... әлдеде
шықпағанын куәлендіреді.
Пролемалардың екінші тобы микродеңгейде айқындалған сипатты болады,
осыған байланысты маңызсыз ресурстар жұмсалуымен ... ... ... ... ... бар ... және орта бизнес Орталығы жүргізген зерттеулердің көрсеткеніндей,
кәсіпкерлер, несиені алуға уақыты мен ақшасын жұмсай отырып, ... өз ... жете ... ... мұны ... оларға жәрдем
көрсеткісі келмейтіндігімен және шағын және орта бизнес субъектілері үшін
оңтайлы жағдайлар жасағысы келметіндігімен ... ... банк ... ... ... ... және банк ... қызмет көрсету үшін артық уақыт
жұмсайтындарын, мұның несие беруге ... ... ... дәлелге
келтіреді. Сонымен қатар, банк ... және ... ...... ... кәсіпкерлердің несие алу кезінде банкке ұсыну
үшін қажетті құжаттар пакетін ... ... ... ... ... емес ... ... аударады.
Осы мәселенің маңыздылығын және қажеттілігін есепке ала отырып, шағын
және орта бизнес Орталығы, оның ... ... ... ... ... Алматы қаласының шағын кәсіпкерлік субъектілерімен арнайы
зерттеулер жүргізілді. Бұл ... ... ... (GTZ) Неміс қоғамының қаржылық және техникалық ... ... ... ... процедураны кәсіпкерлердің
бағалауы болып табылды - ... және орта ... ... ... беру және оны ... ... пікірлер мен ұсыныстар әзірлеу.
Зерттеуде Алматы қаласында жұмыс жасайтын, әртүрлі салалықты 48 ... ... ... ... әртүрлі уақытта банктен несие
алды. Респонденттердің салыстырмалы аз ... ... ... ... ... ... екенін шарттады. Осыған
байланысты ... ... және орта ... субъектілердің
көрсетілген саны, осы мониторингілік зерттеудің мақсатына жету ... ... ... ... ... және орта ... дамыту бағыттары
Қазақстандағы нарықтық қатынастың өркендеуі рыноктың әртүрлі тұтынушы
тауарлармен қанығуымен ғана ... ... ... ... кәсіпорындардың
массалық банкроттығы мен жұмыссыздық ... ... ... Бұл ... ... тәжірибеге жүгінсек, майда және орта
кәсіпорындар өндірісті кеңейту ... ... ... мен ... ... жаңа жұмыс орындарын ашуға, кәсіпкерлік ортаны қалыптастыруға
таптырмас қор. ... және орта ... ... ... негізін
қалыптастырады және тамақ және ... ... ... мен ... ... тұрмысын қамтамасыздандырады. Өркендеген регионалдық
экономиканың жетекшісі бола отырып, ол жалдау, ... ... ... ... соңғы тұтынушыға дейін жеткізуде ерекше маңызды роль
атқарады. Осы, шағын және орта кәсіпорындарда жаңа ... ... ... Одан ... ... ... шағын және орта бизнес
кәсіпорындары “сүйектеніп қалудан” экономикалық құрылымдарды қорғайды және
төмендегі бәсекелікті ... ... ... ... ... ... жаңа ... шығара отырып шағын және орта кәсіпорындар
экономикалық ... ... ... Сондықтан, Қазақстан экономикасының
маңызды құрамаларының бірі – ... орта ... ... ... Оның
мүддесі үшін жүргізілетін саясат, тұтас экономикаға пайдасын тигізеді. Бұл
жердегі басты мәселе - кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... және ... Шағын және орта бизнестің
инновацияларға ыңғайлылығы және ... ... және ... ... өсу ... ... экономиканың
динамикалық өркендеуіне көмектеседі .
Шағын және орта кәсіпорындардың экономикалық ортасы динамикалы ... және ... ... дерлік тауарлардың өмірлік циклдарының
қысқаруымен, алушылар тұтынысының ... ...... ... және ... проблемалардың шиеленісуімен
өзгеріп отырады. Шағын және орта ... ... ... ерекшелігі, ол
нарықтық тұтыныстың ірі кәсіпорындармен толтырылмаған тауашаларын игеруімен
қортындыланады. Жекелеп ... ... және орта ... негізінен
өндіріспен және шектелген регионалдық тапсырыскерлерге арнайы немесе арнайы
тапсырыскерлерге, мысалы жалпы ұлттық нарыққа бағытталған ірі кәсіпорындар
үшін ... ... ... Осыған байланысты шағын және ... ... ... ... ... ... ... жердегі ұқсас кәсіпорындар қызметінен бірталай ерекшеленеді.
Ірі қалаларда халықтың және ... ... ... өте ... ... бұл ірі ... үлкен мөлшерін орналастыру үшін
жағдай жасайды. Осы кездегі шағын және орта ... ... ... кәсіпорындарға әртүрлі құратырушы торабтарды, бөлшектерді, шаблондарды,
құрал – ... ... ... және т. б . ... және жеткізумен қортындыланада. Ауылдық жерде тұтынушы халықтың
және кәсіпорынның шоғырлануы төмен болғандықтан, және ... ... ... ... ... пайданы күтілмегендіктен, шағын және орта
бизнес ролі қалаға қарағанда бұл ... ... ... және орта ... ... үшін ауыл ... ... өңдеумен, тұрмыстық
өнімдер мен құрылыс материалдарын ... ... және ... ... ... және тасымалдау қызметін көрсетумен, және
басқамен айналысады.
Қазақстандағы шағын және орта ... ... ... ... ... ... және ... құжаттар, шағын
бизнестің жандануына ықпал етеді. Қолайлы құқықтық және экономикалық
жағдайлар жасауда, ... ... ... 6 ... ... ... кәсіпкерлікті өркендетуде мемлекеттік қолдауды ... ... ... ... ... ... ... роль атқарды.
Осы жарлықпен республикадағы шағын кәсіпкерлікті ... ... шешу үшін ... ... ... шеңбері анықталды. Іс
жүзінде ол Қазақстандағы шағын кәсіпкерлікті өркендету бойынша шағын және
орта ... ... ... ... ... институттар құруды,
қажетті нормативті – құқықтық базаны, шағын бизнес өкілдері үшін ... ... ... ... ... ... ... төлем жүргізбестен банктерде шоттар ашу, өндірістік ғимараттар
бөлу, т.б.), қаржылық мәселелерді шешуді қарастырған, бағдарламалық ... ... ... және орта бизнесті қолдау үшін қажетті заңдық – нормативті
база республикада ... ... ... ... ... ... шешімін
таппаған бірқатар проблемелар бар, олар ... ... ... тіркеу бойынша бюрократиялық ... ... ... ... ... ... және ... кепілзатпен қамтамасыз етілуінің болмауынан несиелік ресурсқа
қол ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік аппараттың жемқорлығы, ал ең бастысы ... ... ... үшін ... ... және ... ... Шағын және орта кәсіпорындардың нақты қажеттілігін ... ... ... орта кәсіпкерлікті қолдау саясатының ең маңызды
міндеттерінің бірі. Басты міндет - шағын және орта ... ... ... ірі ... ... ... ... өтуге көмектесу .
Бұған кәсіпорынның қаржыландыру проблемесын талдау және банк арқылы
несие берудің ... ... ... ролі ... және корпоративті тапсырыскерлер депозиттерін
қабылдау және ... ... осы ... қауіпсіз және
тиімді операциялар атқарумен қортындыланады. Соңғысының ... ... ... ... ... үшін арналған қаржылық ресурстар қаражатты қажет
ететін тапсырыскерлер үшін қамтамасыз ... ... ... және ... жоспарлануының және біркелкі өркендеуінің кепілі болып қатаң
жағдайлардағы ұзақ мерзімді ... ... ... және орта ... – отандық банктердің несиелік саясатының ең маңызды және
келешекті бағыты: ол ... ... және ... ... ... мен ... рентабельді кәсіпорындарды қолдауға, ... ... ... ... ... оның ... проблемаларын
шешуге және еңбектену белсенділігін өркендетуге ықпал етеді. ... ... ... ... ... ... жабдықтарын енгізуді жүзеге асыруға мүмкіндік береді, сол
арқылы тұтынушы рыногін ... ... мен ... көрсетудің кең
ассортиментімен толықтырады.
Осы ... ірі ... ... жеке ... ... ... қаржы институттарымен ынтымақтасуды белсенді
өркендетуге ұмтылады. 1997 жылдың аяғында Еуропа жаңғыру және даму ... ... ... ... ... қол ... ... кәсіпкерлікті қолдаудың қазақстандық ... ... және 10 ... ... Оны жүзеге асыру үшін Еуропалық
банкпен 77,5 млн. ... ... ... ... үшін ... ... ... қажет - микронесиелер және шағын қарыздар. Микронесиелерді
сауда, өндіріс және ... ... ... ... істейтін фирмалар және
жеке тұлғалар ала алады . Шағын қарыздар 1-2 жылға өндіріске және ... ... ... ... екі түрі ... ... нарықтық деңгейде жергілікті банктермен орнықтырылады, бұл
кезде жобаны қосалқы қаржыландыру талабы сақталуы ... ... ... 30% қамтамасыз етуі керек. ... ... ... қолдаудың Орталықазия – Америка ... ... ... мен ... ... қол қойған. Қор 1994 жылдың
шілдесінде,Орталық Азиядағы шағын және орта ... ... ... АҚШ Президентімен Конгресінің шешімімен құрылған.
Банктерге шағын және орта кәсіпорындарды қолдаушы арнайы ... ... ... ... көрсету тиімді болар еді .
Микронесиелендіруді кеңейту үшін, өз ісін ашу үшін алғашқы ... ... ... ... ... ... қатынастың
кеңінен өркендеуі маңызды орын алады. Банк ... ... ... ... тауарлық биржалармен бірігіп тапсырыскермен өнімді ... оны ... ... және ... ... ... ... табылады.
Дәстүрлі банктік қызмет көрсетуден өзге банкілер, өздерінің ... ... ... ... ... ... банк – ... торын
қолдана отырып, шағын және орта бизнестегі өз тапсырыскерлеріне олардың
өнімдеріне сұранысты зерттеуде, әлуетті серіктес таңдауда, ...... ... ... ... ... ... және оның
сигментациясын зерттеу бойынша ақпараттық – кеңес және колсалтингтік ... ... ... ... Сонымен, шағын және орта бизнесті қолдаудың,
жүзеге асырылатын үкіметтік бағдарламаларының жеңіске ... көп ... ... ... жүйесінің тиімді жұмысымен анықталады.
Биылғы жылдың біздің мемлекетіміз үшін реформалаудың кезекті этапының
басталуы болуы мүмкін. ... ... ... Қазақстанға нарықтық
экономиканы және реформалауды жүзеге асыруда ... ... ... мүмкіндік берді. Соңғы үш жылдағы экономикалық өсудің жоғары
қарқыны, ішкісаясаттық бірқалыптылықты сақтау және ... және ... ... жаға міндеттерді шешуге және жаңа мақсаттарға жетуге жол
салуда .
Сонымен бірге, Үкімет ... 2004 ... ... бойынша
жасаған мәжілісінде Президент Н.А. ... ... ... ... қорлар мен мүмкіндіктердің кетіп жатқанына тоқталды.
Бұл кедейшілікпен және жұмыссыздықпен ... ... ... ... нақты және мақсатты бағытты сипатты емес. ... ... ... ең ... ... адам факторы, халық
өмірінің деңгейі мен сапасы. Бұл фактордың актуалдығы ... күні ... ие ... ... ... экономикалық әл-ауқаттылығы — бұл бірінші
кезекте оның азаматтарының әл-ауқаттылығы . Басқаша ... ... ... ... өз ... сезінетін уақыт келді, жәнеде оның жемісін
нақты өлшемде көретін күн туды ... ... ... өзгеріс
байқалады, осы бағыт біздің мемлекетіміздің ішкі саясатының ... ... ... ... ... ... ... Экономика және сауда
министрлігімен әзірленген ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы осының куәсі.
Құжат экономикада және әлеуметтік ... ... кең ... шаралар
кешенін қарастырады, оның жүзеге асуы 2004 жылмен салыстырғанда кедейшілік
деңгейін ширекке ... ... ... ... ... ... қысқартады.
Бұл мақсаттарға жету үшін бағдарламада маңызды орын ... және ... ары ... ... үшін ... ... ... бұл жеке
сектордың тез аяғына тұруының ең жедел жолы ретінде ... және ... ... ... Біріншісі -экономикалық – бәрінен бұрын ... ... мен ... ... ... ... ... мен
құнына оң ықпал көрсететін, бәсекелес ортаның қалыптасуымен ... ... ...... ... ... проблемесын шешуге және
кез – келген әлеуметтік – ... ... ... ... ретіндегі орта
сыныптың қалыптасуына ықпал етеді.
Бұл жағдайдың ... сол, ... ... ... нарықтық
экономиканың іргетасы болып, онсыз оның дұрыс жұмыс істеуі және өркендеуі
мүмкін емес, ... ... ... БҰҰ мәліметтері бойынша, дүние жүзі
халықтарының жартысы шағын ... ... ... ... ... ... елдер үлесіне тиеді. Шағын кәсіпорындар ұлттық өнімнің 50-ден 70
процентке дейін ... ( ... ... 90 ... ... ... бюджеттің табысты бөлігін қалыптастырады және жұмыс орындарымен
қамтамасыз етеді. Әсіресе, Қытай, Оңтүстік Корея сияқты елдерде шағын ... ... ... ... ... ... ... көрсеткеніндей, шағын кәсіпорындар инновациалық ой мен
өнімнің пайда болуында, ғылыми көлемді, ... ... ... жетекші ролін атқарады. Бүгінгі күні көптеген елдерде, ... ... ... және кәсіпорындарда жұмыс істеу
мәртебе болып есептеледі, ол ... ... тез ... және ... ... ... бар.
Одан өзге, шағын және орта бизнестің ... деп ... жағы ... ... мен ... тиімділігі. Өз нарқында берік ... ... оның ... тез ... аударып, шағын кәсіпкерлік
нарықтық экономикаға қажетті икемділік бере отырып, ... ... ... ... ... жағдайларда шағын және орта бизнес –
экономиканың қайта құру ... ... ... ... ... өнеркәсіптік аймаққа енуі, жаңа өндірістер құруға бағдарлануы
мемлекеттік бюджеттің шикізат ... ... ... ... ... ... сезе ... дүние жүзілік
тәжірибені зерттеп, ... ... ... ... жылдары шағын
кәсіпкерлікті өркендету және қолдаудың Бағдарламасын әзірледі. Жаңа
технологиялық өндіріске ... ... ... ... экономикалық
жүйесінің жетекші секторы, оның тұрақты өсуінің іргетасы болуы ... ... ЖІӨ ... ішкі ... ... ... және ... үлесін жоғарылатуды жоспарлайды, қазіргі 16 дан 25 ... бұл ... ... ... саны - 1,6 ... ... кәсіпкерліктің аймағының ары қарай өркендеуінің жолдары мен
әдістерін анықтауда маңызды рольді атқарушы мемлекет ... ... ... ... және ... ... әлемнің индустриалды
өркендеген елдерінде арнайы құрылған мамандандырылған мемлекеттік ... ... ... онда ... іске ... ... және
техникалық көмек, салықтық және ... ... ... және
тауарды өткізу рыногін беру қарастырылады. Мысалы, Ұлыбританияда ... ... ... ... төрт ... әзірленген. Оның
ішінде ерекше ... ... ... ... ... ... ол ... кәсіпкерлікті “көлеңкеден” максимал шығаратын, олардың
меншіктерін жариялы етуге ... ... ... ... ... ... ... қатар, 1 қаңтар 2005 жылда шағын кәсіпкерлік
субъектілерін тексерудің барлық түріне тоғыз ... ... ... ... ... мен ... қыркүйекте талқыланады, әзірге
айтарымыз, елдегі шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... тағы бір қадам басты.
Өз ісін ашуға шешім байлаған азаматтар үшін тиімді деп ... ... ... қалыптастыру келешекті көрінеді. ... ... ... және орта ... ... ... стратегиялық тұрғыданда қарауға болады. Бір жағынан, бизнес-
инкубатор, жоғарыда айтылғандай, өз бизнесінің бастапқы ... ... ... ... ... ... және қаржылық ресурстары
жоқтарға көмектесіп, өз бизнесін құруға , оның ... үшін ... ... ... ... үшін ... қатар, бизнес-инкубаторлар торының стратегиялық мәні көрнекі.
Бұл жүйенің кедейшілік пен жұмыссыздықпен күресудегі ... ... ... ол орта ... өркендеуінің экономикалық базасы үшін
қажетті жағдайларды ... олар ... ... ... ... мен ... ... анықтайды .
Шағын және орта кәсіпкерліктің ... ... ... мемлекет ролін айтқанда, өте маңызды келісім туралы тоқталу
керек, ол Қазақстан мен АҚШ арасында 2004 жылы күзде қол қойылған келісім ... ... ... серіктестіктің Хьюстондық бастамасы деп
аталады. Бұл шарттасу шеңберінде екі мемлекеттің жеке секторларының жанасуы
бойынша, ... ... және ... ... өнімді өткізу бойынша
жұмыстар жасалады. Жуық онжылдықта АҚШ ... ... ... ... 150-200 млн. ... ... жоспарлап
отыр, оның ішінде шағы жіне орта бизнесті өркендету аймағындада.
Екіжақты ... ... ... ол ... ... сыртқы рынокта бәсекелестік қабілетінің ... ... ... экономикалық қызметтің ырықтануы және ДКҰ-ға
(Дүниежүзілік кеден ұйымы) кіруге дайындығы шағын және орта бизнесті ... ... ... ... жетілдірілшен принциптерді талап етеді.
Тек осылай, шағын және орта ... ... ... ... ... Азия мен ... атақты
өндірісшілерімен теңескен бәсекеге түсуге болады.
3.3. Қазақстандағы ... ... ... ... ... және «Прагма» корпорациясымен
бірігіп, Қазақстандағы несиелік бюроны құруға арналған, ... ... ... ... ұймдастырылды, ол 2005 жылы 29-31 қаңтарда Алматыда
өтті.
Конференцияның басты мақсаты осындай ... ... ... ... проблемаларды талқылау болды. Бұл, шет елдік ... ... ... ... және орта ... ... қаржы ресурстарына шығуының кеңеюінің маңызды құралы екенін
көрсетеді.
Конференцияда қаралған мәселелердің ... ... оның ... ... ... ... ... қаржыландыру
ұйымдарының эксперттері, экономикалық саланың ірі, орта және ... ... ...... ... ... өз ісін кеңейту үшін және айналымды қаражатын толықтыру
үшін шағын кәсіпорындармен несиелік ресуртарды алу, соңғы бірқатар жылдар
ішінде, ... ... ... ... ... ... қатарында болды.
Банк қызметкерлері кәсіпкерлер банкке дайындықсыз келеді және оларға,
несие ... ... ... емес ... ... ... ... деп есептейді.
Банк өкілдері және басқа қаржы – несиелі институттар өкілдері, барлық
проблема кәсіпкерлердің несиені алу ... ... ... ... пакетін дайындау бойынша қызмет ... ... ақы ... және оған ... еместігінде дейді. Сонда й-ақ екінші
деңгейдегі банк өкілдері шағын кәсіпкерлер жағынан несие беру үшін ... ... ... талаптарға жауап бере алатын ... ... ... ... ... мәселелерді зерттеу, кәсіпкерлер мен қаржы –
несиелі институттар арасындағы өзара әрекетті жақсартатын арнайы құрылымдар
құру қажеттілігі туралы ... ... Шет ... ... ... мұндай проблемаларды шешудің ең тиімді құралы болып ... ... ... өз ... несиелік бюро бойынша дүние жүзілік
эксперттер бөлісті. ... ... ... ... несиелік бюро
дегеніміз тұтынушылар туралы, әлуетті қарызгерлер ... және ... ... ... ... сақталатын мекеме екені. Әлемдік тәжірибе,
мұндай құрылымды жасау өте ... ... ... және барлық уақытта
жемісті бола бермейтінін көрсетеді.
Несиелік бюро – бұл ... ... ... ... және оларға
қызмет ететін егеменді институт. Абоненттер тұтынушылар туралы ақпаратта
сақталған қазіргі ... ... ... ... ... ... ... күннің үшінде конференцияда, тұтынушылық несиелер бойынша есеп беру
Жүйесі алдында тұрған негізгі ... ... Бұл ... ... ... ... қажетсілінді, өйткені несиелік бюроның қызметі , дүние
жүзі бойынша, тұтынушылық несиелерін берумен ... ... ... ... ... қанағаттандыруға бағытталған.
Конференцияға қатысушылар баяндамаларының нәтижесін қорыта келіп,
Қазақстанда мұндай ұйымды құру ... ... ... ... көз жетті, өйткені несиелік бюро шағын және орта бизнес
кәсіпорындарын және тұлғалардың кең ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкісі Төрағасының орынбасары
А. Сайденов Қазақстанда несиелік ... 2006 жылы ... ... ... әртүрлі банк өкілдері кірген, жұмысшы ... ... ... заң ... ... Ол ... болама, әлде жекеше
болама деген ең басты сұраққа , әзірше жауап жоқ, ... . ... ... дайындалған заң жобасын Ұлттық Банк осы ... ... ... ... ... ... жоспарлауда.
Қорыта келе айтатын мәселе, бұл конференция экономиканың қаржылық және
нақты секторларының өзара әрекеттесуінің өркендеуінде, ары қарай ... ... жаңа саты ... ... жаңа өнеркәсіптік бағдарлама шеңберінде, ... және ... ... ... ... жан – ... ... көрсету және
қолдаудан өзге ешнәрсе жоқ, өйткені “тар” ішкі рынок жағдайларында, ғылыми
... ... ... тез ... ... ... және ... экономикалық белсенділіктің адам факторы өте маңызды болатын
аймағы болып табылады.
Мемлекет шағын ... ғана ... ... ... ... фирмалардыда қолдайтын өнеркәсіптің, жоғарытехнологиялық
өндірістеріне негізделген үлкен ... (ноу – хау) жаңа ... бет ... Бұл ... ... және орта ... ролі жоғарылайды.
Бұл постиндустриалдық жолмен келе жатқан, өркениетті ... ... ... шағын бизнестің қызметі жоғары тәуекелдікпен
байланысты, бірақ пайданың орташадан жоғары ... ... ... экономиканы өркендету үшін маңызы одан ... ... ... фирмалар сыртқы экономикалық қызметте
тиімді ... ... олар ірі ... ... .
Осының бәрін шағын кәсіпорындар жасайды, бір жағынан банктік несие беру
объектісін банк қызметіндегі басты стратег етеді, ал ... ...... осы түріндегі тәуекелдікті төмендетеді.
Бұл бағытта көп нәрсе мемлекеттік органдармен орталықта және жергілікті
жерлерде шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... болады.
Бірнеше, шағын және орта бизнесті қолдайтын, екідеңгейлі бағдарламалар
болуы керек – ... және ... ... ... шағын
фирмаларды құрудың және қолдаудың инфрақұрылымдық өркендеу ... ... ... ... ... ... іскерлік
белсенділігін қолдайтын бағдарлама, экспортты – болжалды ... ... және ... және орта бизнесті қолдауда маңызды орын алатын, күрделі ... ... және оның ... ... ... емес шаралар:
- меншік пен инвесторлар құқығын қорғауды беріктендіру;
- шағын және орта бизнес тауарын сыртқы рынокқа шығаруда көмек көрсету;
- ... ... ... ... жою, ... шешімді күрес
жүргізу, бизнесті мемлекет тарапынан артықшылықты бақылауын болдырмау.
Өз кезегінде шағын және орта кәсіпорындар Үкімет пен жергілікті билік
органдарының ... ... ... және ... ... болуы керек.
Ол үшін олар қамтамасыз етілуі қажает:
- өзінің қаржылық қызметінің транспорттылығын, ...... және есеп ... ... ... ... сай ... менеджмент обласында мамандардың кәсіпкерлігін жоғарылату, бизнесті
жүргізу;
- өз ... ... ... өз ... ... ... өз ... белсенді жарнамалау, франчайзингті өнімнің сапасын және
бәсекелестік ... ... ... ... ... өз ... экономикалық ортаның дұрыс болуына, тәуекелдіктің аз
болуына, тапсырыскерлердің сенімділігін арттыруға т.б. ат салысуы керек.
Олардың өздеріне кәсіпкерлік ... ... ... – жоспар тағы басқа
құжаттар құрастыруды үйрету, жақсы экономикалық орта құруда ... ... т.б. ... Көптеген шет елдік банктер солай жасайды, шағын және орта
кәсіпорындарға арнайы қызмет көрсететін бөлімшелер жасайды, олар ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетеді.
Кейбір банктер өзіне мемлекеттің функциясында алады. ... ... ... ... ... ету. Кейбір қазақстандық банкілерде
қазір солай жасайды.
Сонымен қатар банкілерден талап етіледі:
- меншікті және қарызды капиталды ... ... ... проценттік мөлшерлемені төмендету;
- жедел салымдар бойынша ұзақ мерзімді депозиттердің өсуін ынталандыру.
Банктік жүйенің төмен капиталдануы, тез өсіп келе жатқан ... ... ... бере ... банктер әлдеде, нақты
экономикада деңгейі жоғары болып қалатын тәуекелдіктен қорқады. ... ... ... ... ... ... ... экономиканың монетизациялану деңгейінің төмендігі шығады.
Тәуекелдік факторлары банк жағынанда, кәсіпорын жағынанда байқалады.
Банк жағынан:
-кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... меншіктенуші мен инвестордың құқығының ... ... ... ... өндірістік құрылым, өтімді
кепілзаттың болмауы және т.б.
Кәсіпорын жағынан:
- банк капиталының жетімсіздігінен несиеге шығу қиындығы, проценттік
мөлшерлеменің ... ... және ... ... өркендету проблемасын шешуде банкке толығымен сенім
білдіре алмайды.
Сонымен қатар, өңдешң өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында, энергетикада
болып жатқан қазіргі күрделі ... ... ... және ұзақ мерзімді
несиелендіру банктерінің кеңеюі экономикалық өсуді қолдайтын ...... ... ... шикізаттық секторды әсіресе, мұнайды, несиелендіруге
қатысатын мүмкіндігі болмауынан жоғары тәуекелді жағдайларға бейімделуі
керек, ... ... және ... ... ... ... ... жылдам және жинақтау салымдары. Әңгіме қаржылық тұрақтылығы ... және ... ... ... ... және орта бизнес осындай объектілерге жатады. Біржағынан шағын
кәсіпорындар үлкен мөлшерлі несиені ... ... және ... ... алады, қысқа қайта өндіру циклі мен массалығымен ерекшеленеді.
Шағын және орта бизнестің бұл ... ... ... ... және ... көп ... жүргізе алатындай мәреге жеткізеді .
Дегенмен, отандық ... ... ... шешімін таппаған бірқатар
проблемелар бар, олар ... ... ... ... ... ... тартыншақтық, әртүрлі ведомстволвқ инстанцияларда
жүру, тапсырыскердің сәйкес және жоғары өтімділікті ... ... ... ... ресурсқа қол жеткізе алмауы, инфрақұрылым
күйінен, инспекциялаушы және ... ... ... ... ... ал ең бастысы – шағын бизнес өкілдері үшін ... және ... ... ... ... және орта ... ... есепке алатын ... ... ... ... саясатының ең маңызды міндеттерінің бірі.
Екінші жағынан шағын және орта бизнес ... ... ... роль ... Бұл ... шағын кәсіпорындардың
маңыздылығының арту тенденциясы байқатады.
Жүргізілген ... ... ... ... ... ... үшін объективті болжамдар барын көрсетеді.
Қазіргі кезде өз қызметін ары қарай кеңейтуге көп қиыншылықтары бар ірі
және орта ... ... ... ... және орта бизнес нарықты экономиканың ... ... ... және жеңіл өнеркәсіпте, сауда мен қызмет көрсетуде қалықтың
тұрмысын қамтамасыздандырады. Өркендеген регионалдық экономиканың ... ... ол ... ... ... ... ... өнімді соңғы
тұтынушыға дейін жеткізуде ерекше маңызды роль атқарады. Осы, ... ... ... жаңа жұмыс орындары пайда болады.
Өз кезегінде шағын кәсіпорындар сыртқы және ішкі рыноктарда бәсекелес
қабілетті болатын өнімдерді өндіруге ... ... ... ... көп қиыншылықтарға түседі.
Бұл жағдайда өндіріспен және бәсекелесті қабілетті тауарлар мен қызмет
көрсетумен байланысты проблемалар жиынтығын шешетін нысан ... ... ол ірі және орта ... ... ... ... кооперациясын көрсетеді.
Қазіргі кезде Қазақстанда ... ... ... ... – құқықтық базасыз 15-20% жуық шағын ... ... ... ... кәсіпорындармен тығыз өндірістік – шаруашылықты
байланыста.
Бұл аймақта шағын және орта бизнес ... ірі ... ... ... ... принциптерінде өтеді.
Осы сектордағы үлкен ... сезе ... ... жүзілік
тәжірибені зерттеп, Үкімет Қазақстан Респуликасында 2005-2006 жылдары шағын
кәсіпкерлікті ... және ... ... әзірледі. Жаңа
технологиялық өндіріске бағдарланып, шағын бизнес мемлекеттің экономикалық
жүйесінің жетекші ... оның ... ... іргетасы болуы керек.
Бағдарламаға сәйкес ЖІӨ (Жалпы ішкі өнім) құрылымында ... және ... ... ... жоспарлайды, қазіргі 16 дан 25 ... бұл ... ... ... саны - 1,6 ... ... ... субъектілерінің негізгі үлесі, 70% жоғары, бұрынғыша
сауда мен қызмет көрсетуде жұмыс ... 2003 ... ... ... жылы ... көлемінің артуы негізінен сауда аймағы есебінен алынды ... ... ... ... ... ... 60% ... және орта бизнестің негізгі параметрлерінің динамикасын талдау
іскерлік ... ... ... ... Бұл ... ... ... және шағын және орта ... ... ... ... ... Респуликасы Үкіметі шағын және орта ... ... ... шығарылды:
- Қазақстан Респуликасы Үкіметінің ... ... ... ... ... ... ... несиелендірудің
Ережелерін бекіту туралы»;
- Қазақстан Респуликасы Үкіметінің жарлығы «Ауылшаруашылығы ... 2004 ... ... ... ... мемлекеттік
субсидирлеу Ережелерін бекіту туралы»;
- Қазақстан Респуликасы ... ... ... ... лизингтік негізде несиелендіруі
Ережелерін бекіту туралы »;
- Қазақстан Респуликасы ... ... ... ... 2004 ж. ... ... мемлекеттік сатып алу туралы».
Шағын және орта бизнестің өркендеуін қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... экономиканың осы
секторының өркендеуіне кедергі келтіретін келесідей проблемалардың бар
екенін куәлендіреді :
- ... және орта ... ... қолдауға бағытталған,
қабылданған заңдық және ... ... ... орындалуы
жеткіліксіз;
- тиімді өндірістік – шаруашылықты қызмет үшін отандық ... ... ... ... несиелік ресурсқа шығу қиындығы;
- өнімнің, жұмыстың, қызмет көрсетудің стандартталу және сертификаталу
жүйесінің қолданудағы жүйесінің ... ол ... ... шет елдік компаниялармен бірдей бәсекелесуге ... және орта ... ... ... негізгі
көрсеткіштердің жыл ішіндегі өзгерісінің динамикасын талдау, олардың өсу
қарқындылығының ... ... ... ... ... Жәнеде
талдаудың көрсетуі бойынша, мерзімдік фактор ... ... ... анықтаушы сипатты болады немесе шағын және орта кәсіпкерлік
субъектісінің ... ... ... жұмыстың, қызмет көрсетудің
көлемін қысқартуымен ... ... ... ... ... ... ... проблемелар бар,
олар шаруашылық істеуші субъектілерді ... ... ... тартыншақтық, әртүрлі ведомстволвқ инстанцияларда жүру,
тапсырыскердің ... және ... ... кепілзатпен қамтамасыз
етілуінің болмауынан несиелік ресурсқа қол ... ... ... инспекциялаушы және бақылаушы органдардың ... ... ... ал ең ...... ... ... үшін нақты
салықтық және кедендік жеңілдіктің болмауы. Шағын және орта кәсіпорындардың
нақты ... ... ... жеткілікті қаржыландыру, орта
кәсіпкерлікті қолдау саясатының ең маңызды міндеттерінің бірі. Басты ... ... және орта ... тиімді жұмыс істейтін ірі кәсіпорындар
кездестірмейтін, қаржыландыру кезіндегі кедергілерден өтуге көмектесу .
Шағын және орта ... ары ... ... мүмкіндікті, егер
экономиканың осы секторында шығарылатын өнімнің бәсекелестік ... ... ... өзгерістер жүргізілетін болса. Бұл қазіргі
кезде жұмыс істейтін кәсіпорындардың, әсіресе ауыл шаруашылығы өнімдерін
өңдеу ... ... ... ... және ... ... резеңке және синтетикалық шайырлар шығарушы кәсіпорындардың.
Экономиканың қаралатын секторындағы жұмыстың күрт өзгерісі болуы үшін
Қазақстандағы шағын және орта ... ... және ... кезектегі
мемлекеттік бағдарламасында осы проблемаларды жоятын шаралар енгізу қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
2004 жылдың ... ... ... ... және орта бизнестің
өркендеуін ... ... ... ... ... үшін ... ... Сондай-ақ экономиканың осы секторының жемісті және
белсенді өркендеуіне ... ... ... ... ... ... объективті себебі болып, соңғы жылдары логика ... ... ... және орта ... ... белсенділіктің
төмендеуінің тұрақты тенденциясы табылды.
Әлемдік практикаға сәйкес, шағын және орта бизнес қалыпты ... ... ... ... ... ... жемісті
жұмыс жасайды. Қазақстанда қалыптасқан әлемдік тенденцияларға қарамастан,
берілген процестер толық шамада ... ... ... ... алдыңғы жылдарға қарағанда, шағын кәсіпкерліктің
белсенділенуі үшін жағдайлар біршама жақсарды. Бұл ... ... ... ақшалай табысының өсуімен, мемлекеттік қолдау шараларының
күшеюімен және т.б. байланысты.
Дегенмен, осыған қарамастан, ... ... ... және ... ...... ... және олардағы жұмыстылық
саны, қызметтегі саны бойынша өсу қарқынының ... ... ... – қарсы 1998-2000 жылдары, шағын кәсіпкерлік үшін
макроэкономикалық ... ... ... ... ... және ... ... және олардағы жұмыстылық санының өсуінің
жеткілікті жоғарғы қарқындылығы орыналғанын айту керек.
Қарастырылған ... ... ... ... ... ... ... бойынша шағын және орта кәсіпкерлік
субъектілері санының басып озып өсу ... ... ... ... саны аз ... санының жоғарылауын көрсетеді,
әсіресе бұл тенденция сауда және ... ... ... үшін ... ... ... ... шағын кәсіпорын қызметінің белсенділігі туралы
куәландырады.
2004 жылы шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... құрылымының салаларын талдау, қарастырылатын кезеңде оның
өзгеріссіз қалатынын көрсетті.
Шағын кәсіпкерлік ... ... ... 70% жоғары, бұрынғыша
сауда мен қызмет көрсетуде жұмыс істейді. 2003 ... ... ... жылы ... көлемінің артуы негізінен сауда аймағы есебінен алынды ,
оның үлесі шағын кәсіпорындармен ... ... 60% ... және орта ... ... ... ... талдау
іскерлік белсенділіктің біраз ... ... Бұл ... ... ... және шағын және орта ... ... ... ... шартталған.
2004 ж.шағын және орта кәсіпкерліктің өркендеуін кідіртуші негізгі
жалпы экономикалық факторларға жататындар:
- экономиканың ... ... ... ... ... ... көрсетуді өндірудің көлемінің өсу қарқындылығының бәсеңдеуі;
- халықтың нақты ақшалай табысының өсу ... ... 2003 ... салыстырғанда тұтынушы тауарлардың көп түрімен импорттық
келу бағасы индексінің төмендеуі.
Бұл жағдайды талдау шағын және орта ... ... ... негізгі салаларында, осы салалар үшін ... ... дәл ... ... Сондықтан, экономиканың нақты
секторының өсу ... ... ... және орта ... өсу ... төмендеуіне әкеледі.
Шағын және орта бизнестің өркендеуіне ... ... ... келесі
фактор, ол елдің табысы. 2004 жылы ішіндегі елдің ... ... ... ... және орта ... ... қызметіне айтарлықтай
ықпал еткен жоқ, өйткені есептеу кезеңінде олардың өсу қарқынының ... Бұл ... ... өз ... ... ... ... асыратын,
әсіресі тамақ өнімдерін өткізетін шағын кәсіпорындарға оң ықпал жасады. Бұл
елдің шығынының 50% азық – ... ... ... ... және орта кәсіпкерліктің өркендеуіне ... ... ... жататындар: аралық тұтыну өнімдеріне бағаның өсуі және
өндірістік сипатты қызмет көрсетудің ... өсуі , ... ... ...... қызметке тарифтің өсуі.
Шағын және орта кәсіпкерліктің өркендеуін ... ... жыл ... ... ... талдау, олардың өсу
қарқындылығының өзгеруі мерзімдікке тәуелді екенін ... ... ... бойынша, мерзімдік фактор қызметті белсендіру ... ... ... ... ... ... және орта кәсіпкерлік
субъектісінің тоқсандар бойынша өнімнің, жұмыстың, қызмет ... ... ... және орта ... секторындағы жұмыс жағдайын жақсарту үшін
Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... келтіретін жетімсіздіктерді болдырмауға бағытталған
шаралар қабылданды.
Өзінің Қазақстан халқына үндеуінде ... Н.А. ... ... ... шеше ... ... және орта ... беріктендіру қажет:
- салықтық алымды төмендету;
- меншікті және активті жариялы ету;
- ... ... ... жеңілдету;
- әкімшілікті процедуралар мен рұқсаттарды күрделендірмеу;
- бюрократтықтан және бақылау – тексеру органдарынан қору;
- шағын және орта ... ... ... ... ... ... жүргізуде, ... ... ... ... ... көрсету».
Қазақстан халқына мемлекет басшысының жолдауындағы ережелерге сәйкес,
қазіргі этапта агроөнеркәсіптік салалар ... ... ... ... және орта ... ... басымды бағыты,
қаралатын кезеңдегі, саланың минералды тыңайтқыштар, ауыл шаруашылығы
машинасын ... ... және ... ... сияқты ауыл шаруашылықты бағыты
болады.
Бұл жағдайда өндіріспен және бәсекелесті қабілетті тауарлар мен қызмет
көрсетумен байланысты проблемалар жиынтығын шешетін нысан ... ... ол ірі және орта ... ... ... өзара
тиімді кооперациясын көрсетеді.
Қазіргі кезде Қазақстанда ешқандай ... ... ...... базасыз 15-20% жуық шағын бизнес ... ... ... ... ... ... – шаруашылықты
байланыста.
Кооперациялау (қауымдасу) негізінен қосалқы мердігер нысанында жүзеге
асады, яғни шағын кәсіпорындар ірі ... ... ... ... ... ... ... франчайзинг нысанында.
2005 жылы өндіріс көлемінің артуы 2004 жылдағы сияқты сауда және ... ... ... жүреді. Бұл жыл ішінде шағын кәсіпорын секторындағы
салалық құрылымның өзгермейтінімен шартталған.
Негізгі ... ... және орта ... ... тиімді қызметін
қамтамасыз ететін инфрақұрылым объектілеріне бөлу керек. Оның есебіне
кіретіндер : бизнес-инкубаторлар, ... мен ... ... ... ... қарыздар қоры және
т.б.
Көрсетілген шаралардың орындалуы, сонымен қатар стандарттау мен
сертификаттаудың ... ... ... тұтынушылар құқығын
қорғауға бағытталған қосымша шаралардың қабылдануы шығарылатын ... ... ... ол өз ... ... және орта бизнес
секторының қызметінің белсенділігіне ықпал етеді.
Орын алатын әкімшілікті кедергілерді болдырмау үшін ... ... және орта ... ...... жеке ... ... мемлекеттік органдармен кәсіпкерлердің қатынасын
регламенттейтін ... ... заң ... ... ... .
Жүргізілген талдаулар негізінде, шағын және орта ... ... ... ... ... ... функциялар
орнықтырылады, сәйкес қызметті көрсету стандарты мен регламентін әзірлеу,
олар ... ... ... қаулысы мен немесе уәкілетті ... ... ... қызметкерлердің жауапкершілігіне, олардың құқықсыз
әрекеттеріне ерекше көңіл бөлінуі ... ... оң ... сәйкес нормативті – ... ... ... ... ... ... және ... және нұсқаулы - әдістемелі, ұйымдастыру - өкімді ... ... ... , бұл ... және орта ... ... ... заңдар мен бағдарламалар шешімін жүзеге асыруға мүмкіндік
береді.
Қарастырылатын проблемаларды шешу бойынша ... ... ... ... ... , онда болжалынатын кезеңде эксперттік бағалау
бойынша, шағын және орта ... ... ... ... айта кету керек.
Қорыта келіп айтатын болсақ, шағын және орта ... ... ... ... қабылданған шараларға қарамастан, жүргізілген
зерттеулер ... осы ... ... ... ... проблемалардың бар екенін куәлендіреді :
- шағын және орта ... ... ... бағытталған,
қабылданған заңдық және бағдарламалық құжаттардың толық ... ... ...... қызмет үшін отандық өндірушіге
қажетті ... ... ... ... ... шығу ... ... жұмыстың, қызмет көрсетудің стандартталу және сертификаталу
жүйесінің ... ... ... ол ... ... шет ... ... бірдей бәсекелесуге мүмкіндік
бермейді.
Шағын және орта ... ары ... ... ... ... осы ... ... өнімнің бәсекелестік қабілетін
жоғарылатуға ба,ытталған ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін кәсіпорындардың, әсіресе ауыл
шаруашылығы өнімдерін ... ... ... ... ... ... бұйымдарын жасаушы, резеңке және синтетикалық шайырлар шығарушы
кәсіпорындардың.
Экономиканың қаралатын секторындағы жұмыстың күрт өзгерісі болуы үшін
Қазақстандағы ... және орта ... ... және қолдаудың кезектегі
мемлекеттік бағдарламасында осы проблемаларды жоятын шаралар енгізу қажет.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... «О ... ... ... ... ... Республики Казахстан № 4189 от 31.12.2004г.
2. Закон «О банках и ... ... от ... ... ... ... по ... банками второго уровня»,
утвержденные Постановлением Правления НБРК №276 от 16.08.99г.
4. «Правила о пруденциальных ... ... ... НБРК №219 от ... ... «О ... активов и условных обязательств и расчете
провизии по ним банками второго уровня ... ... ... ... НБРК №218 ... Арыстанов А.К. Микрокредитование как форма поддержки малого и ... в ... ... ... ... Университета.
Серия 6. Экономика.-2004.-№2.-С.40-46.
7. Банковское законодательство/Под ред. Е. Ф. Жукова, М.: ЮНИТИ, 2003.
8. Белых Л.П. Устойчивость коммерческих банков. М.: ... и ... 2003 ... Деньги. Кредит. Банки. /Под ред. Жукова Е.Ф., М.,2000.
10. Деньги. Кредит. Банки. /Под ред. О. И. ... ... и ... ... ... И. и др. Малый. бизнес: проблемы оформления кредита,
Дауранов И., ... А., ... А. // ... ... ... ... И. и др. ... бизнес: итоги 2004, ожидания 2005 / Дауранов
И., Рудецких А., Шиянова Е.// Вестник предпринимателя.-2005.-№2.-С.23-
26.
13. ... И. и др. ... ... доступа малых и средних
предприятий к ... ... ... ... И., ... Вестник предпринимателя.-2004.-№12.-С.36-39
14. Дауранов И., Шишкина А., Рудецких А.// Банки Казахстана.-2002.-№ 11. -
С.13-16.
15. ... Э. ... бюро в ... Вестник предпринимателя. -
2005.-№2-С.27-28. 1 6. ... К. К ... о ... ... бизнеса // АльПари.-2004.-№6-С.72-75.
16. Каскирова М. Вклад в ... ... ... ... ... ... - 24 мая (№19).-С.5.
17. Кононович Е. ... ... ... ... ... ... ... - С.5.
18. Нурсеит Н. Текущее состояние и проблемы кредитования малого бизнеса в
Республике ... ... ... ... - ... 12. - С. ... 7.
19. Программа малого бизнеса Европейского Банка Реконструкции и Развития //
Новое поколение.-2003.4 мая (№18).-С.22.
20. Токсанова А.Н. ... ... ... ... ... ... А. Оценить риск сложно, но возможно: О кредитовании малого
бизнеса и роли ... ... К. - 2003. - 14 ... ... М.А. Банк ... ... и ... бизнеса//
Деньги и кредит.-2004.-№12.-С.58-60.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Әлемдік экономикадағы жаңа құбылыстар және білім беру47 бет
Бизнес этикасының ерекшелігі5 бет
Франция мемлекеті7 бет
Шағын және орта бизнес субъектілеріне салық салудың шетелдік тәжірибесі11 бет
Шағын және орта бизнестің дамуы үшін салық әкімшілігін жүргізуді жеңілдету қажет6 бет
Шағын және орта бизнестегі салықтардың экономикалық мәні9 бет
Қазақстан экономикалық жүйесінің нарықтық қатынастарға өту кезеңі5 бет
12-жылдық мектепте білім беруді ғылыми әдістемелік қамтамасыз ету9 бет
Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс-тәсілдері27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь