Болашақ жоғарғы мектеп оқытушыларының кәсіби-педагогикалық біліктілігін Университет магистратурасының білім беру жүйесінде қалыптастыру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І Жоғары мектеп оқытушысының кәсіби.педагогикалық біліктілігі
1.1 Жоғары мектеп оқытушысының кәсіби.педагогикалық біліктілігінің педагогикалық.психологиялық әдебиеттерде сипатталуы ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Жоғары мектеп оқытушысының кәсіби.педагогикалық біліктілігінің теориялық моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

ІІ Жоғары оқу орыныны білім беру жүйесінде болашақ педагог мамандардың кәсіби.педагогикалық біліктілігін қалыптастырудың жолдары.
2.1 «Магистрант педагогтардың кәсіби біліктілігін қалыптастырудың теориялық негіздері» атты арнайы курс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
2.2 Болашақ педагог мамандардың кәсіби біліктілігінің қалыптасуын эксперименттік тұрғыдан тексеру

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
Қосымша
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.............................................. 3
І Жоғары мектеп оқытушысының кәсіби-педагогикалық біліктілігі
1.1 Жоғары мектеп оқытушысының кәсіби-педагогикалық ... ... ... ... оқытушысының кәсіби-педагогикалық біліктілігінің
теориялық
моделі......................................................................
...........................20
ІІ Жоғары оқу орыныны білім беру жүйесінде болашақ педагог мамандардың
кәсіби-педагогикалық біліктілігін ... ... ... педагогтардың кәсіби біліктілігін қалыптастырудың теориялық
негіздері» атты арнайы
курс..............................................................35
2.2 ... ... ... ... біліктілігінің қалыптасуын
эксперименттік тұрғыдан тексеру
Қорытынды...................................................................
.......................................38
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
.......................................................................40
Қосымша
кіріспе
Зерттеу жұмысының тақырыбы: “Болашақ жоғарғы ... ... ... ... ... ... беру
жүйесінде қалыптастыру”
Зерттеудің өзектілігі: Қазақстан Республикасындағы ғылым мен университеттік
білімнің дамуының қарқындылық сипат алуы ХХІ ғасырдың ... ... бірі ... ... Бұл талаптар жоғарғы мектеп, әсіресе
университеттегі ... ... ... әрі ... ... туғызуда. Нарықтық қатынастарға өтуге байланысты
қоғамымызда жаңа заман ... сай ... ... ... талабы өсіп
келеді.
Бұрынғы Кеңес одағы құрамындағы мемлекеттерінің ... ... ... ... дипломатиялық, экономикалық, ғылыми-
техникалық, мәдени-ағарту байланыстарының көбеюі, қоғамдағы экономикалық
және ... ... ... оның салауатты қоғам орнатуы әрбір
азаматтың жан-жақты ... ... ... ... ... ... беру
жүйесі басқа материалдық-рухани тараулар сияқты өз дамуын қайта құруды
бастан кешіруде. ... ... және ... ... дамуы ересектерден интеллектуалдық еңбекті, ал өскелең ... ... ... ... қабілеттілікті талап етті. Бүгінгі таңда
еңбек рыногында бәсекелестікке төзімді мамандар ... ... ... және ... ... ... Республикасында 2010 жылға
дейін білім беруді дамытудың бағдарламасында”, педагогикалық білім беру
мәселесіне ... ... ... да ... ... жүйе ... ... және әлеуметтік жайт, болашақ ұрпақты
өркениетті азамат етіп ... ... ... ... ғасыр қоғам талабына байланысты ... ... ... осы ... өз деңгейіне сай келерлік мамандар даярлау мәселесі
отандық және шетелдік педагог ғалымдарды толғандырып ... ... ... ... беруді жаңартуға қатысты Европа ... ... ... ұғымына деген көзқарастардың ауқымы кеңейе
түсті. Осыған орай ... ... ... айқындауға
бағытталған мәселелер ғылыми-әдістемелік басылымдарда, білім саясатын
анықтайтын құжаттарда және ... ... ... ... ... метадологиялық деңгейде көрініс беруде. Бұл
осы ... ... ... ... ... қызметімен және
кіріктірілген метапәндік ... де ... ... ... ... - жаңа ұғым ... Мысалы, лингвистикалық
компетенцияны орыс тілін ... ... ... ... қолданып
келеді. Ал тіл мен информацияда коммуникативтік компетенция туралы ... ... ... ... дегеніміз өз ісін жетік ... мол, ... ... ... ... Өз саласына сәйкес
біліммен, біліктілікпен қаруланған, негізді ой-тұжырым жасайтын және ... ете ... ... белгілі бір саладағы компетенттілік меңгерген деп
есептеуге болады.
Бүгінгі таңда Қазақстандағы ... беру ... ... ... ... ... ... беру жүйесінің отандық дәстүр мен
үрдістеріміздің ерекшелігіне сай өзіндік жолы бар. Еліміздегі білім ... ... үшін ... ... қажеттігі «Қазақстан
Респуликасында 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту ... ... ... ... орай Ы.Алтынсарин атындағы Қазақ
Білім академиясында келешекте оң ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты зерттеулер жүргізілуде. Мәселен,
Қазақстан Респуликасы Білім және ... ... мен ... Білім академиясының ұйымдастыруымен «Қазақстан Республикасы жалпы
орта білім беру стандарттары: қазіргі ... ... мен ... атты ... семинар-кеңес өткізіліп, онда Қазақстан
Респуликасы негізі және жалпы ... ... ... ... ... ... іс-шаралары және кезеңдерін ... ... ... көшпес бұрын ... ... ... ұқсастықтары мен ерекшеліктерін ажыратып алған
дұрыс.
«Компетенция» - тұлғаның белгілі бір ... ... ... ... дағдысы мен іс-әрекеттері тәсілінің өзара байланысқан
сапаларының ... Ал ... - ... өзінің іс-әрекет
саласына сай компетенцияларды меңгеруі. Бұл екі ... ... ... ... ... ... компетенция деп оқушылар дайындығына
алдын-ала қойылатын талаптарды, ал компетенттілік деп олардың қалыптасқан
тұлғалық сапасын және ... бір ... ... ... ... түсінеді.
Маманнның кәсіби біліктілігі оның алған білімі мен сол ... ... ... ... ... ... білімді іске
асыру жолы болатын болса, дағды сол ... мен ... ... алған
ақпаратты іске асыру әдісі. Білім – адамның ... бір ... ... мен ... ... ... адамзат
мәдениетінің ауқымды ұғымдарының бірі болып табылады. Сана, таным, ... ... ... ... ... ... ... «Знание –
результат процесса познания ... ... ... ... ... анықтама береді О.С.Гребенюк, М.И.Рожков «Общее основы
педагогики» деген ... ... ... тәжірибесін көздейді. Оны оқушылардың
дайындығына қойылатын талаптарды ... төл ... жазу және ... ... ... кезінде ескеру қажет.
Міне осы талаптарға сай қоғам дамуына ... үлес ... ... ... оқу орындарының міндеті. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... әдістерінің тиімді жолдарын қарастыру.
Бұл салада азды-көпті еңбек еткен ғалымдар болғанымен, ... жоқ, ... ... күні ... ... негізін практикамен сабақтастыру негізгі мәселе болып отыр.
Кәсіби-педагогикалық біліктілікті, оны ... ... ... А.Андреев, В.Байденко, А.К.Макарова, Л.И.Мищенко,
С.П.Романов, Э.Ф.Зеер, В.А.Веденников, А.В.Хутарской ... ... ... ... ... ... ... отандық ғалымдар да еңбек еткен. Дегенмен, бұл мәселені ... ... мен ... ... ... зерттеудің
тақырыбын құрайды. “Болашақ жоғарғы ... ... ... ... ... магистратурасының білім ... ... ... ... жоғары мектеп оқытушыларын кәсіби-
даярлау.
Зерттеудің ... ... ... ... оқытушыларының кәсіби-
педагогикалық біліктілігін қалыптастыру үрдісі.
Зерттеудің мақсаты: Педагогикалық процесте магистранттардың кәсіби-
педагогикалық ... ... ... ... негіздеу,
практикалық тұрғыдан дәлелдеу.
Зерттеудің міндеттері:
1. Біліктілік, кәсіби біліктілік, кәсіби-педагогикалық біліктілік
түсініктерінің мәнін ашу.
2. ... ... ... ... ... ... Кәсіби-педагогикалық біліктілікті қалыптастыру моделінің апробациясы
бойынша педагогикалық тәжірибелік жұмыстар ... ... ... ... ... Егер ... магистранттарының кәсіби-
педагогикалық біліктілігінің моделін ... ... ... ... онда болашақ жоғары мектеп оқытушыларының ... ... ... ... ... болар еді,
өйткені кәсіби-педагогикалық біліктілікті қалыптастыру әдістері мен мазмұны
Университет магистранттарының жеке ... ... ... ... мәнділігі: Магистранттардың кәсіби біліктілігінің мәні мен
мазмұнын анықтау.
Практикалық маңыздылығы: Магистранттардың ... ... ... мен ... ... ... ... Кәсіби-педагогикалық біліктіліктің дамуына әсер ететін факторларды
анықтау.
2.Университет магистранттарының кәсіби-педагогикалық ... ... ... ... ... ... жетекші идеясы: жоғары оқу
жүйесінің потенциалы мен ... ... ... ... Ол
нәтиженің мәні сол, кәсіпті меңгеруде кәсіби міндеттерді теориялық және
практикалық тұрғыдан шешуге ... осы үшін ... ... ... ... ... ... барысы мен нәтижесін талдап,
түзете алатын мамандардың кәсіби тұрғыдан жетілуі, өзін-өзі жетілдіруі.
Ғылыми жаңалығы мен теориялық ... ... ... ... теориялық-әдіснамалық негіздері
түзіледі, оның ... ... мен ... ... ... жеке ... ретінде моделі жасалды.
- кәсіби біліктілікті тиімді түрде меңгеру мен қолдануды ... ... ... мен ... ... анықталады.
І. Жоғары мектеп оқытушыларының кәсіби-педагогикалық біліктілігі
1. Жоғары мектеп оқытушыларының кәсіби-педагогикалық біліктілігінің
педагогикалық-психологиялық әдебиеттерде сипатталуы
Соңғы жылдары білім беру жүйесінің ... ... ... ... және ... жағдайға көшуіне байланысты
толығымен өзгерді. Республика президенті Н.Назарбаевтың елімізді дамыған 50
мемлекеттің ... ... ... ... ... биік мақсат қоюына
байланысты сол талаптарға сай шығармашылық бағытта жұмыс ... ... ... ... мәселелерінің қажеттілігі артуда. Осыған орай
еліміздің ертеңінің тізгінін ұстар, өзіне ... ... ... ... өз ... қоса ... ... дамыған, білімді
тұлғаны дайындап, тәрбиелеу – аса жауапты қоғамдық міндет. Білім ... ... ... ... ... ... ... оқытушы атқаратыны
мәлім. Қалыптасқан нарықтық қатынастарға сай республикадағы жоғарғы оқу
орынын ... ... ... жаңа ... жүктелуде.
Қазақстан республикасының білім беру жүйесін реформалау білім берудің
сапасын, оны бағалаудың мәселелерін ... ... жүйе ... ... ... кәсіптік білімнің тиімділігін арттыруды;
- еліміздегі білім берудегі ағымдағы және ... ... ... нақты қажеттіліктерді байымдауды;
- жоғары оқу орынын бітірушілердің отандық және ... ... ... ... ... басты назар аударуды талап
етіп отыр.
Кез келген еңбек саласында, ... ... ... ... ... ... ... бір тармағы коммуникативтік біліктілік
мәселесі қазіргі таңда кәсіби және ... ... ... ... Жоғары оқу орындары көп сатылы білім беру жүйесіне көшу ... ...... ... өздері таңдаған ғылым саласынан
тиянақты білім алып, өздері таңдаған мамандықтың қыр-сырын ... ... ...... ... мамандану бағытына байланысты
белгілі бір ... ... ... “магистр” академиялық дәрежесіне ие
болады, сонымен қатар ... ... ... ... ... яғни ... ... университет түлегі жоғары оқу орнында
педагогикалық қызмет атқаруға әзір болуы көзделеді. Сондықтан, белгілі бір
ғылым саласы бойынша “Магистр” академиялық ... ие ... жас ... ... біліктілікті меңгеруі қажет екен. ... ... және ... ... жүйесін дамытудың негізгі
бағыттарының бірі ретінде ... ... ... ... ... атап
айтқанда, маманның беделі, жауапкершілігі мен ... ... ... ... ... мен оқытудың түрлі тәсілдерін күнделікті
өмірге енгізу басты назарда тұр.
Білім беру жүйесін дамытуда, білікті ... ... ... ... атқаратындығы мәлім. Жоғары мектеп оқытушысы өз пәнін ... ... ... ... қолдану арқылы студенттермен білім
алмасып отырады. Студенттерді болашақ маман ретінде қалыптастыруда оқытушы
рухани әрі кәсіби бар ... ... ... оқу ... жаңа ... ... деңгейге жетуі үшін
студенттің сапалы білім алуымен қатар ... ... ... ... ... оқу орынына қойылатын басты талап болып табылады. ... ... ... ... бір ... түсе ... келе жатқандығы. «Білік», «біліктілік»,
«кәсіби біліктілік» мәнін ашатын анықтаманың бір ізділікке түспегендігін
педагог ... ... ... ... ... бұл ... бір бірінен
ажыратып, мәнін түсіну қиынға соғары анық. «Білік», ... ... ... ... ... ... түрлі
пікірлері мен көзқарасына ұшырастық. Әдебиеттерде бірнеше негізгі тәсілдер
анықталды. Олардың ішіндегі кілттік түрі ... ... ... ... арқылы анықтаған Н.В.Кузьминаның тұжырымдамасы десек
болады. ... ... ... ... А.К.Макарова)
педагогтың біліктілігі қатарына жауапкершілігі, еңбек сүйгіштігі, мақсат
қоя білушілік, өзіне сенімділігі ... жеке ... ... жылы ЕС ... орта білім» проектісінде алғаш рет «кілттік
біліктілік» термині қолданылды. Мұнда қазіргі заманның білім берудің басты
талабы білім алушылардың ... ... тез ... ғана ... жылдам
өзгермелі қоғамдық құбылыстарды белсенді қабылдау.
Халықаралық еңбек қоғамы да бір кезде ... ... ... ... беру ... қатысты «кілттік біліктілік» терминін
қолданды.
Ресейде 2002 жылы кілттік біліктідіктердің жалпы ... ... мен мәні ... ... ... ... да ... бағытында
құрылған болатын. Сол себептен де ... ... ... ... ... ... ... тоқталып жүр. Мәселен Зеер Э., Маркова
А., Салянкин Н., Шендерей П., т.б. біліктілік түрлерінің даму ... ... ... педагогикалық, психологиялық, ақпараттық) ғылыми
мақала мен диссертациялық зерттеу жұмыстарында да ... Н., ... ... А., ... Н., ... А., ... А., т.б.) қарастырып
жүр.
Болашақ ақытушының әрекетінің мәні мен ... ... оның ... ... ... ... А.И.Щербаковтардың, педагогикадағы тәрбиелеу мен ... ... ... мен ... ... ... еңбектерінде қарастырылып келеді.
Бірқатар ғалымдар жоғары педагогикалық білім беруде педагогика ғылымын
методологиялық тұрғыдан дамыту мәселесін ... ... ... ... ... мәселесін (В.В.Краевский,
П.И.Пидкасистый, Е.В.Бондаревская) педагогикалық пәндер мен ... ... ... т.б.), ... оқу ... ... талдауды (Г.К.Ахметова, Т.С.Садыков, М.И.Сарыбеков,
Н.Д.Хмель, К.К.Жампеисова) ... ... деп ... ... ... ... негіздері (В.Ю.Сенько т.б.),
оқытушыны дәстүрлі емес түрде дайындау (П.Е.Решетников т.б.), ... ... жаңа оқу ... ... ... Г.К.Селевка,
В.П.Беспалько т.б.), жоғары кәсіби білім беру стандартын бір жүйеге келтіру
(А.П.Валицкая, И.А.Колесникова, Г.Симухин т.б.) мәселелері ... ... ... ... ... ... біліктіліктің жалпы мәселелерін, құрылымы мен мазмұны және
компоненттері жайлы жайлы зерттеп, оқытудың кәсіби ... ... ... ... ... біліктілік (Л.М.Митина), ... ... ... ... біліктіліктің маманның жаңашыл-
акмеологиялық мәтіндерінде алатын ... ... ... пән оқытушыларының арнайы біліктілігі (А.И.Щербаков,
Н.Ф.Талызина, ... ... ... психологиялық-
педагогикалық біліктілік (М.И.Лукьянова), ... ... т.б. ... Н.Н. ... біліктілігін белгілі бір құндылықтар ... ... ... ... педагогикалық әрекетін анықтайтын
кәсіби білім, білік, дағдысы деп санайды.
Студенттерді ғылыми зерттеу жұмысын жүргізуге даярлау үрдісін зерттей ... Е.В. ... ... ... ... атап өтіп, оны ... ... ... үш ... ... (педагогикалық
мониторинг, педагогикалық рефлексия, педагогикалық ...... ... ... ... ... ... және ол
біліктіліктер зерттеу дағдысын қалыптастыратын нақтылы білім мен біліктен
көрінеді деп ... М.Х. ... ... деген әдістемелік
еңбегінде кәсіби біліктілік мәселесін қозғайды. Ғалымның ойынша, ...... өз ... ... мен ... Басқа да қабілеттіліктерімен қатар кәсіби білімді ... мен ... ... ... мен дағдысын да бірге қарастырады.
Біліктілік – адамның қоршаған ішкі орта ... ... ... бейімділігі, ойлау мәдениеті, өзін өзі ... ... ... және ... ... ... ... икемділігін
көрсететін универсалды әрі прагматикалық түсінік болып саналады.[66]
Рубинштейн Е.Ю.: Кәіби-педагогикалық біліктілік – ... ... ... мен ... білімі, білігі, дағдысының бірлігі десе,
Семенова М.В.тұлғаның бағдарлылығына ерекше мән ... ... ... ... ... байланысты дейді.
Қазіргі ғылымда түрлі терминдердің қолданысқа енуі ... ... ара ... түсінуде қиыншылықтар ұшырасып тұрады.
Полонский В. Олардың негізгі ... ... болу ... ... Жүйелік принципін ұстануға басты құрал-түсініктемелік аппарат түзу.
Түсініктемелік терминологиялық ... ... – сол ... сай
теориялардың даму деңгейін, оның әр қырынан тануға мүмкіндік ... ... ... ... үстінде болатын оқу-тәрбие процесін
тану, теориялық моделді тану мен құрастыруда ... ... ... ... ... 80-жылдардың соңы мен 90-жылдардың ... ... ... ... ... мен ... жас ... қойғанда тәжірибелі мамандардың түсінуіне өте ауыр тұрақсыз, ... ... ... мен анықтамалар қатары көбейіп кетті. Бұл
мәселенің күрделене түсуі педагогикада көптеген ұғымдардың бір ... ... яғни ... ... ... ... ортақ
болып, оларды ажыратып, кезеңдік ретімен орналастыруда ... ... ... ... және ... ... өзара қалай
сәйкестендіріледі? әрқайсысының мәні ... ... жиі ... ... ... ... ... Олардың мәніне
байланысты әр түрлі ... ... ... ... ... ... сөздіктер (орсыша-қазақша, орыс тілінің түсіндірме
сөздігі, ... ... және ... ... ... оқу ... ... құралдарға
сүйене отырып жұмыс жүргізілді.
Анализ жасау барысында ұғымдардың негізгі белгілері ғана ... жоқ, ... ... көзделген көзқарастарын бірін бірі
толықтырып, терминдерге өзімізше анықтама беруімізге жол ашылды.
Қарастырылып отырған терминдер өзара бірін бірі ... ... ... ... ... ... әр түрлі екендігін
ескеріп өтейік.
Сөздіктерде «білік» (компетенция) латын ... ... ... ... ... ... компетенция дегеніміз өз ісін
жетік білу, танымы мол, ... ... ... ... Өз саласына
сәйкес білім мен біліктілікпен ... ... ... ... ... ... ете алатын адамды белгілі бір ... ... адам деп ... ... ... (фр.) – ... заңдық күші
бар. Competence (ағыл.) – қабілеттілік деген ұғымды ... ... бұл ... екі ... ... ... дейді
А.В.Хутарской: біріншісі – бір тұлғаның немесе ұғымның құзіреттілік ортасы,
екінші - ... ... мен ... ... ... ... ... көптеген педагогикалық әдебиеттерде «білік» термині
екінші мағынада қолданылып жүр. Жоғарыда көрсетілген анықтамалардың барлығы
осы ... ... біз ... отырған термин мағынасын түсіндіруде ... ... ... көрсетеді.
Шын мәнісінде білік белгілі бір кәсіптік аймақтың ... ... ... ... ете ... адамның өз бетінше және
жауапкершілікпен әрекет ету қабілеті.
Маркова А.К. «білік» мәселесін ... ... ... ішіндегі
осы терминге көрнекті анықтама ұсынып жүргендердің бірі. Ол нағыз ... ... ... ... ... ... жауапкершілікпен қарайтын, қоғамда
өз мамандығының ... ... , ... ... ... ... маман деп
жазады [3 ,41]. Автор біліктің мынадай түрлерін анықтайды:
- арнаулы (нақтылы мамандықтар шеңберінде);
- қоғамдық (қарым-қатынас және ... ... ... жеке ... (өз ... нәтижесін жетілдіру тәсілдерін
іздестіру деңгейінде, тұлғалық-психологиялық және өзіндік жеке
тұлғалық ... ... ... еңбектің тиімділігін
арттыру);
- полипрофессионалды (тәжірибе жүзінде барлық еңбек түрлерінің
негізін қалаушы, кең ... ... ... ... мол)
- экстремалды;
- аутобіліктілік (ішкі дүниенің біліктілігі, яғни өзің туралы, өз
қасиеттерің, ... ... ... ... ... ... ... адекватты түсінік.
Осы анықтамаға сәйкес келетін пікірді Дж. Равен ұсынады. Оның
пікірінше, ... болу әр ... ... ... біліктіліктер
жиынтығын игеру. Басқаша айтқанда, біліктілікті ... ... ... ... ... жеке ... қасиеттерінің қалыптасыуы деп
түсінеді.
Өз кезегінде Н.Волгин біліктілік маманнан көп білім мен тәжірибені
ғана ... ... сол ... ... мен ... өз ... ... іске асыруды талап етеді дегенге келіп тіреледі.
Н.Волгиннің ... ... ... ... ... атап ... ... (арнайы), кәсіби білім мен білікті қажетінше ... ... ... ... ... алу ... сипатталады;
- интеллектуалды, яғни өз міндеттеріне тұтас қарау және дамыту тәсілдерін
білу;
- мәселелік, мәселеге сай әрекет ету мүмкіншілігі;
- қоғамдық, ... ... ... үшін ... жауапкершілікпен кәсіби
бірлестікте қарым-қатынасты демеу қабілеті;
- тұлғалық, яғни кәсіптік шеңберде жеке тұлғалық даму мен өзін өзі ... ... ... ... ... ... «біліктілік», ұғымдарының қолданылу тәжірибесін олардың
«білік»(умения), «білім», «дағды» ... ... кең ... ... олар бағыттылық (негіздеме, құнды бағыттылық т.б.);
стеоретиптерді игеру қабілеті, ... ... ой ... ... (даралық, мақсаттылық, ... ... де ... ... ... олардың ара-жігін ажыратуда ғалымдардың
көпшілігі латын тіліндегі мағынасына сүйенеді.
В.М.Шмель біліктілік анықтамасына білім, білік, тәжірибені пайдалануға
теориялық ... ... ... Ал А.Н.Журавлева,
Н.Ф.Талызиналардың пікірлерінше, педагогикалық әрекеттің ... ... мен ... ... ... педагогикалық біліктілік құрамына енді.
Л.М.Митина оқытушының педагогикалық біліктілігінің құрамына 2 ... ... ... ... ... және ... әрекеттің іске
асу жолдары) және коммуникативтік (білім, білік, дағды және ... ... асу ... компоненттерді қосады.
Мұндағы білім – адамның белгілі бір жүйедегі ұғымдарының, деректері
мен пайымдарының жиынтығы. Білім ... ... ... ... болып табылады. Сана, таным, ойлау, ... ... т.б. ... ...... ... ... қажет ететін әрекеттің жаттыға беру
нәтижесінде автоматты қалыптасуы. Дағдыға айналған қимылдар санадан тыс
болмайды. Ол – ... ... ... ... өнімін арттырады ,-деп жазады
психологиялық-педагогикалық сөздікте анықтама ... ... ... «Общее основы педагогики» атты еңбегінде: «Знание – ... ... ... ... ... в ... реальности в сознании человека, а ... это – ... ... обучающих практике»,- деп анықтама берген болатын.
Көптеген авторлардың педагогикалық біліктілік ... ... ... ... ... байқаймыз. Сол себепті осы ұғымдарды түсіну
үшін әрқайсысына жеке-жеке анықтама бере кетуді жөн ... ... ... ... көре ... ... білім беруді жаңартуға қатысты Европа кеңесінің
ұсыныстарына ... ... ... ... ... ... кеңейе
түсті. Осыған орай компетенция ұғымының ... ... ... ... ... ... саясатын
анықтайтын құжаттарда және педагогика саласындағы зерттеулерде ... ... ... ... көрініс беруде. Бұл
осы ұғымның ... ... ... ... ... және
кіріктірілген метапәндік рөлімен де байланысты. ... ... ... - жаңа ұғым ... ... ... орыс тілін оқыту әдістемесінің мамандары бұрыннан қолданып
келеді.
1-кесте Білік терминінің деректердегі анықтамасы
|№ ... ... ... ... ... |
|1 |Ожегов С.И., |Толковый словарь |Білік – жеке ... ... |
| ... Н.Ю. ... ... мен ... қатысты |
| | |294 ... ... мен |
| | | ... ... |
|2 ... А.К. ... ...... ... сай |
| | ... ... жеке ... |
| | |–М., ... | |
|3 ... |Модернизация |Білік – мәселе мен ... |
| |Н.Г., ... ... ... ... шешуге, ойлау|
| |В.Н. |образования в ... сай ... мен ... |
| | ... и ответах. |ойлауды талап ететін тәжірибелік |
| | |– ... ... ... ... алу |
| | ... ... |
|4 ... С., |Компетентностный |Білік – жеке тұлғаның білім алу |
| ... А. ... к ... жинақтаған білімі мен |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... және оны ... |
| | ... ... ... пайдалануға |
| | | ... ... мен |
| | | ... |
|5 ... А.В. ... ... – тұлғаның өзара байланысы |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... мен |
| | ... как |үрдіс шеңберіне тән, соған қоса |
| | ... ... ... қажетті қасиеттер|
| | ... ... к ... |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... //№2 | |
| | |/03. 58 с. | |
|6 | ... ... ...... ... |
| |Н.А. |–М., 2003. –с 58 ... тән ... мен |
| | | ... ... ... ... А.А. | ... – адамды ең басты құндылық |
| | | |деп ... ... |
| | | ... ... беру |
| | | ... ... ... |
|8 | Жайтапова |Научная монография. |Білік –оқушының меңгерген |
| |А.Ә. |–А., ... ... ... мен |
| | | ... қолдану даярлығы, |
| | | ... ... және |
| | | ... міндеттерді шешу үшін|
| | | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... ала ... ... |
| | | ... ... мен ... |
| | | ... қатысты сапалы әрі |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... байланысты |
| | | ... ... |
|9 ... М.В. |Ключевые компетенции|Білік – адамның білімі мен |
| | |в ... ... ... |
| | ... ... ... ... ортасы |
| | ... ... ... ... ... де, |
| | |и ... в |біліктілікке де тірелмейді. Кең |
| | ... –М., ... ... ие, бірақ оны |
| | |1999г. ... ... іске ... ... | | ... жиі ... ... |Сыздықова Р.Ғ.,|Қазақша-орысша |Білік – (тәжірибе жүзінде |
| ... К.Ш. ... ... |тексерілген танымдық әрекет) |
| | |2004. ... ... ... | |БЭС. Изд. ... – (от лат. Competo – қол |
| | ... |жеткіземін, сәйкес келемін), |
| | |1991г. ... бір ... ... ... | | ... ... |Введенский Б.А.|Энциклопедический |Тұлғаның таным мен тәжірибе |
| | ... ... ... ... пен |
| | | ... шеңбері. |
Латын тілінен аударғанда компетенция дегеніміз өз ісін ... ... мол, ... ... ... білдіреді. Өз саласына сәйкес
біліммен, біліктілікпен қаруланған, негізді ой-тұжырым ... және ... ете ... ... ... бір саладағы компетенттілік меңгерген деп
есептеуге болады.
Демек, білік деп біз білім алу барысында жинақталған білім мен ... ... ... ... ... ... мен даярлығын
айтамыз. Ол тұлғаның өзіндік оқу-танымдық үрдіске ... және ... ... жұмсалуына бағытталған, - деп Гудкова Т.А. өзінше
тұжырымдайды. Ол өз еңбегінде ... ... ... ... ... ... ... аймағының немесе пәндер цикліне орай)
және жеке пәндік (әрбір оқу пәніне) салаға бөлінуімен ... үш ... деп ... ... 1) ... ... – жалпы білім
мазмұнына (метапәндік) енеді.
2) жалпы пәндік – білімдендіру аймағы мен белгілі оқу ... ... жеке ... ... кілттік біліктіліктер ақпараттық білік сипатында. Себебі
техникалық құралдар ... ... ... факс, компьютер,
принтер, модем) мен ақпараттық технологияның (аудио-видео жазба, ... БАҚ, ... ... ... ... өз бетінше іздестіріп,
жүйелеп, ... ... ... ... қалыптастыру және оны
жеткізе алу іскерлігі қалыптасады. Бұл біліктіліктер ... ... ... беру ... мен ... ... ... ақпараттық жүйесін
түзуді қамтамасыз етеді. Алынатын ... ... ... ... педагог модельін құрастыра отырып соған сәйкес білім мазмұны, білім
берудің ортақ стандарттық ... ... Осы ... ... ... ету маманның тәжірибелік ... ... ... Бұл біліктіліктер оқытушының кәсіби ... ... кең ... екенін танытады.
Білік ұғымы әдістемелік әдебиеттерде де кеңінене қолданылып ... ... ... ... ... лингвистикалық
біліктіліктерді бұрыннан бері қарастырып, оны өз ... ... ... ... ... мен ... ... біліктер
туралы сөз болады. Бұл ұғымның жалпы дидактикалық, жалпы педагогикалық және
әдіснамалық деңгейге шығуын зерттеушілер «жалпы білім ... ... және ... ... ... ... тілді әдебиеттерде «білік» және «біліктілік» ұғымдарының ажырату
төңірегінде пікірталастар ... ... ... ... келе бұл ұғымдардың мәндік айырмашылықтарының қатарын
түздік. Оны төмендегі сызбадан көре аласыздар. Бұл ... ... ... ... қамтитын түсінігі қысқаша әрі біршама
түсінікті топтастырылған десек те болады. Сызбаға қарап отырып ... ... ... ... саралап, мәнісіне жете аласыздар.
Сурет 1. Біліктер түрлері
Сурет 2. Біліктілік түрлері
«Европадағы орта білім беру» жобасы ... осы ... ... ... ... нәтижесіндегі біліктер тізімі:
Зерделеу:
• тәжірибеден өзіне пайдалысын ала білу.
• өз біліктілігінің өзара байланысын ұйымдастырып, оларды тәртіпке
келтіру;
• жеке ... ... ... мәселені шеше білу;
• өз бетімен оқу.
Іздену:
• әртүрлі мәліметтер қорын қарау;
• айналасындағылардан сұрау;
... ... ... ... ... ... ... істей білу және оларды жіктеп, топтастыру.
Ойлау:
• өткен және ... ... ... ... пікірталастарда өз ұстанымында тұрып, өзінің пікірлерін қалыптастыру;
• оқу мен жұмыс өтіп жатқан кездегі ... ... және ... ... көре ... денсаулық, тұрмысқа, сондай-ақ қоршаған ортаға байланысты әлеуметтік
әдістерді бағалау;
• өнер және әдеби туындыларды бағалау.
Ынтымақтасу:
• топта ынтымақтаса ... ... ... ... ... ... шиеленісті шеше білу;
• келісімге келе білу;
• келісімшарт жасап, ... ... ... жобаға қатысу;
• жауапкершілік алу;
• ұжыммен бірлесіп еңбек ету, өз үлесін қосу;
• ауызбіршілдік таныту;
• өз жұмысын таныта білу;
• үлгілеу аспаптарын қолдана ... жаңа ... және ... техникаларды қолдана білу;
• тез жүріп жатқан өзгеріс жағдайында өз икемділігін дәлелдей білу;
• қиыншылықтар алдында өз ... ... жаңа ... таба ... ... бұл ... толық та, аяқталған да емес, әрі әлі
де тереңірек қарастырып, толықтыра ... ... ... ... ... білім беру жүйесінің ерекшеліктерімен ... ... үш ... ... ... болады:
а) түйінді,
ә) жалпы пәндік,
б) пәндік.
Жалпы пәндік өз кезегінде жалпы білім беру және ... оқу ... ... ... барлық түрлері бойынша пікірталастар ... ... 2015 ... ... ... беруді дамыту
тұжырымдамасы елімізде біліктіліктің төмендегідей деңгейі ... ... ... – кең ... біліктер деңгейі: үштілділік, еуроазиялық,
көпмәдениеттілік, коммуникативтік, технократтық және ... ... ... ... ... – түйінді біліктер деңгейі;
в) білім беру пәндері деңгейі.
Әртүрлі деректер бойынша ізденістер ... ... ... ... ... ... ... анықтамалар қатары
түзілген.
2-кесте Біліктілік терминінің деректердегі анықтамалары
|№ |Автор ... ... ... ... |Ожегов С.И. |Толковый словарь |- (лат.competens – ... |
| | ... ... ...... ... |
| | |–М., 1993.-с 294. ... ... ... ... |
| | | ... ... білік пен |
| | | ... ... |
|2 ... Дж. ... в |- тар ... біліммен қоса, |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... эффективті орындауға |
| | ... ... ... ... ... | |и ... / ... ойлау әрекеті, сондай-ақ өз|
| | |С анг. Яз. –М., ... ... ... | |2002. –с 48. | |
|3 ... |Формирования |- ... ... мен ... |А.А. ... ... мәнін терең түсінуден |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... | |Дис. ... Пед. |осы ... ... ... |
| | ... –Оренбург, |жеткізетін тәжірибені жақсы білу, |
| | ... 10 ... пен ... сай ... |
| | | ... таңдай білу, қол |
| | | ... ... ... | | ... |
|4 ... В.С. ... |- ... сауатты пікір тудыруға, |
| | ... |өз ойын ... ... баға |
| | ... ... білуге бастайтын білім мен |
| | |–с 46. ... ... |
|5 ... И.В. ... |- ... кәсіби интегралды |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... басқарушылыққа даярлығының, |
| | |как ... ... ... ... қабылдауға |
| | ... ... |
| | ... | |
| | ... –с. 95.| |
|6 ... А.М |Интеграция базового|«профессионализм» терминімен |
| | ... ... ... ... |
| | ... // ... даярлықпен |
| | ... ... ... ... |
| | ... –с.5 |мінездеме мазмұнын ашады, оның |
| | | ... ... ... |
| | | |да ... |
|7 | ... лат. Quails – ... | ... сөздік. |қандай және facio – жасаймын) |
| | ... 2004. 210 ... ... ... |
| | |бет |бір ... ... ... |
| | | |бір ... ... ... |
| | | ... мүмкіндік беретіндей |
| | | ... даму ... |
| | | ... қызметкердің теориялық |
| | | ... мен ... |
| | | ... ... ... ... | | ... ең маңызды |
| | | ... |
| | | ... ... табылады. |
|8 |Шепель В.М. | ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... білімді пайдалану жатады.|
|9 |Журавлева | ... ... іске ... |
| |А.Н., ... ... мен білім, білік |
| |Н.Ф. | ... ... ... Л.М. | ... ... |
| | | ... құрамы 2 бөлімді |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... және ... |
| | | ... іске ... ... және |
| | | ... ... білік және |
| | | ... ... ... | | ... ... ... Т.А. |Информационная |Білім алу ... ... |
| | ... ... мен ... ... |
| | ... учителя |негізделген әр тұлғаның жалпы |
| | |как ... ... мен ... ол тұлғаның|
| | ... ... ... ... |
| | | ... сонымен қатар еңбек |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... М.И.|Психолого-педагогич|Жеке тұлғаның педагогикалық |
| | ... ... және оқу ... |
| | ... ... қарым-қатынасқа жоғары|
| | ... //№10, ... ... ... |
| | ... 2001г. | |
| | |С 56-61 | ... ... Ж.Р. |Развития ... ... ... ... |
| | ... ... танытуда жеткілікті |
| | ... в ... ... ... |
| | ... ... ... біліктілік дәрежесін |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | |2003, 160 с. ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... |Под ред. А.С ... |Біліктілік – ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... Уч. |қалыптасқан білім мен дағдының |
| | ... ... ... өз ... ... |
| | ... С 66. ... ... беретін |
| | | ... ... ... ... оқу ... – маманның жеке тұлға |
| |Б.Т. ... ... ... және ішкі |
| | ... ... жағдайының күрделі |
| | ... ... |
| | ... | |
| | ... |
| | |д. ... | |
| | ... 2004. | ... және «біліктілік» терминдері ...... ... адам ... ... ... анықтаудың түрлі тәсілдерінде
қолданылады. Педагогикада мамандар даярлау сапасы және олардың әрекетін
сипаттауда қолданылады. Сонымен ... бұл ... ... және ... ... ... ... жеке қасиеттер жиынтығы ретінде
қарастыруға болады.
Кәсіби біліктілік анықтамасына кезек берер болсақ, әртүрлі деректерден
жинастырылған ... ... ... ... ұғымынан педагог
маманның мынадай қасиеттерін тануға болады: белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... серпіліс, келешектегі өзінің
кәсіби қозғалысын жобалау ... ... ... ... өз ... ... кәсіби жауапкершілік арту қабілеті.
«Кәсіби біліктілік» ұғымы жұмысшының өз саласындағы терең білімі ... ... ... ... ... ... еңбек жағдайы пәндік білім
әрекетімен шектелмейтіндігі анық. «Кәсіби біліктілік» ұғымы – ... әрі ... ... және ... ... ... ... қоғамдық-коммуникативтік біліктілік – қоғамдық, кәсіби
қатынастар ... ... ... ... білікпен (умения) байланысты
ұғым. М.Розенова ... ... ... «Один из немаловажных
компонентов профессиональной компетентности – личностно-индивидуальностная
компетентность которая представлена ... ... и ... о ... себе в ... ... роли. Это знание
человека о своих «сильных» и «слабых» сторонах как профессионала, так ... деп ... ... ... ... ... ... өзінің
мықты және әлсіз тұстарын бағалай алуы басты қасиет болып табылады. ... ... ... ... ғана кәсіби әрекеттің алға жылжыту мүмкін
болады. Мұндағы ... ... беру ... қоғамдық-коммуникативтік
біліктіліктің қалыптасуында философия, психология, мәдениеттану, логика,
эстетика сияқты қоғамдық және гуманитарлық ғылымдар шешуші рөл ... ... ... ... ... ... ... оқу орындарына
және ондағы оқытушы қауымға жүктелері сөзсіз. Яғни, бұл ғылымдардың кез
келген уақытта еңбек ... ... ... ... танытуды
үлкен мақсат ету ... ... ... ... ... ... ... 3-кесте арқылы ұсынып отырмыз.
3-кесте «Кәсіби біліктілік» термині анықтамасының деректердегі көрінісі
|№ |Авторы ... ... ... ... |
| | | ... |
|1 ... А.К. |Психология |Кәсіби біліктіліктің екі ... |
| | ... ... ... |
| | |, 1999. –с 48. ... ... игеру, болашақ |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... игеру) және қоғамдық |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... болуы) |
|2 |Романов С.П. |Развитие ... ... ... |
| | ... ... ... және әлеммен |
| | ... ... ... |
| | ... |адамдардың интегративті |
| | ... ... ... |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | |2002. –с.11 | |
|3 ... Э.Ф., ... ... ... ... |
| ... ... обеспечение |ету тәсілдерін игеру. |
| |т.б. ... | |
| | ... |
| | ... | |
| | ... –с.33 | |
|4 ... В. ... в ... ... сай тұтас әрекет |
| | ... ... ... пен ... |
| | ... ... ... мәселелерді |
| | ... ... ... және өз |
| | |в ... ... |бетінше шешу, сонымен қатар өз |
| | | ... ... ... ... | | ... |
|5 ... В. ... в ... ... – |
| | ... |педагогикалық және |
| | ... ... |
| | ... в ... ... құбылыс. |
| | ... ... | |
|6 ... А.В. ... компетенций|Кілттік біліктіліктер – жалпы |
| | |и ... ... ... ... ... |
| | ... ... объектілер мен ақпараттық|
| | ... ... ... ... қажетті |
| | ... и ... өз ... ... |
| | ... ... және таңдау, |
| | ... РАО, ... ... ... ... |
| | |Центр ... ... оны ... ... |
| | ... |қабілеті. ... ... ... ...... пәндік мазмұн құрамына
қатысты. Оған ақпараттық ... ... ... объектілер мен
ақпарттық технологияның көмегімен қажетті ақпартты өз бетінше іздеу,
саралау және ... ... ... құру, сақтау және оны ... ... ... ... ... оқу ... ... саласымен
қатар қоршаған ортаға болашақ оқытушының әрекет дағдасын қалыптастырады.
Сонымен қатар оқытушының кәсіби ... ... ... өте кең
ауқымды болып келеді»,- деп жазады.
Студент тұлғасының субъективтік ... ... ... ... ... ... мен дамуды сырттан басқарудан өзіндік
басқаруға көшу шарттарын жасау идеяларын кәсіби ... ... ... ... ... ... келе Кенжебеков Б.Т.:
біліктілікті қалыпастырудағы ескерілетін басты шарт: өз ... ... ... ... ... күткен үміті, оған деген
сұраныс, білім қажеттілігінің маңызының жоғары кәсіби ... ... ... ... сай ... ... ... берудің жеке
стратегиясы мен тактикасының жоғары оқу орынының нақты жағдайымен ... ... ... беру ... ... ... құзіреттілікті меңгеру
үрдісі мен нәтижесінің практикада кәделі қолданумен өзара байланысты, өзара
ауысуының тұрақсыздығы, - деп ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесінің потенциалы мен ресурстарының түпкі
нәтижеге бағдарлануын қадағалау, басару қатаң түрде жүруі тиіс.
Негізгі қағидалар:
1) ... оқу ... ... ... ... мен
практиканың дайындығының бірлігі бойынша кәсіби іс-әрекеттің іске асырылуы
мамандардың кәсіби біліктілігіне сай көрініс табады.
2) ... ... ... ... ... ... кіреді: болашақ маманның мақсатты болу, үнемі өзін-өзі дамытып
отыру және осыған сай ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет жүйесінің және оның ... ... ... ... қозғалысының барлық кезеңдерін қамтамсыз
етуі маманмен жасалу үрдісінің объектісінің компоненті.
Т.В.Заморская кәсіби біліктілікті кәсіби ... ... ... қоя білу ғана ... сол ... мақсат пен міндеттерге сай
әрекет ете білу деп түсінеді. Педагог-психологтың ... ... мен мәні ... ... ... ... ... мен міндеттерді шешуге қажетті білім, білік, дағдының эксперттік
бағасы педагог-психологтың қоғамдық-нормативті, психологиялық-педагогикалық
және ... ... ... ... ... ... компоненттер маманның кәсіби біліктілігінің ... ... ... Оқытушының кәсіби біліктілігі педагогикалық шешім
қабылдау әрекетімен сипатталады. Бұл оқытушының оқу процесі барысында
туындаған ... ... өз ... нақтылы мақсаттар қою және одан ... ... ... ... ... ... алу қабілетінің
маңыздылығын танытады.
Мұндай жағдайда студенттердің кәсіби біліктілігінің даму шарттарын
мынадай топтарға топтастыруға болады:
1. ... ... оқу ... ... ... ... ... таңдау
критерилері, материалдық және техникалық жабдықтау)
2. мазмұндық ... ... ... ... ... жетекші идеяларды көрсету)
3. технологиялық (бағалық-бақылаулық, оқытудың белсенді түрлерін
ұйымдастыру, жаңа технологияларды ... ... ... қою, ... ... іске ... ... жүйесі, негіздемелер
жүйесі, біліктілікті бағалау критерийлерін анықтау, әрбір
сабақтың рефлексивті-бағалаушылық ... өзін өзі ... ... ... ... ... (кәсіби бағытты),
жалпы (кілттік, базалық, ... ... ... ... ... ... ... (яғни, орталық) және
академиялық т.б.біліктілік анықтамаларын кездестіруге болады. Осындағы
кәсіби ... ... ... ... ... ... шешуде қажетті білім, білік, дағдыны игеру; кәсіби
ортамен және қызметтес адамдармен қарым-қатынас орната алу қабілеті.
2.*Әрекет критерилері ... ... ... ... ... ... т.б. біліктілік компоненттерін қамтитын
стандарттар жобасының құрылымдары.
3. қызмет сферасының талаптарына сай ... ... ... ... ... қолдану. Мұндай жағдайда біліктер кәсіби
үштіктің: «білім-білік-дағды» шеңберінен тыс ... ... ... мен ... да ... ... қабылданған шешімдер, ақпаратпен
жұмыс) қамтитын болады.
4. Еңбек ... іске ... ... рөл ... ... ... тұтастығы.[14,6]
Т.В.Леонтьева кәсіби біліктілік мазмұнына педагогтың өзі немесе оқу
орынының қалыптастырған ... ... өз ... және дұрыс
орындай алатын мүмкіншіліктерін жатқызады. Осы педагогикалық тапсырмаларды
шешуге теориялық білім, білік және оны тәжірибеде ... ... ... табады.
Қорытындылай келе білікті біз білім алу барысында ... ... ... қабілетке негізделген әрекетке тұлғаның жалпы икемділігі мен
даярлығы деп тұжырымдаймыз. Ол ... ... ... үрдіске
қатысуына және еңбек әрекетіне сәтті жұмсалуына бағытталады.
«Білік», «біліктілік» және «кәсіби ... ... ... Әрқайсысының мәні неде? деген сауал жиі ... ... ... ... ... Олардың мәніне
байланысты әртүрлі деректер бойынша авторлардың пікіріне анализ жүргізілді.
Анализ жасау барысында ұғымдардың негізгі ... ғана ... жоқ, ... ... ... ... ... бірі
толықтырып, терминдерге өзімізше анықтама беруімізге жол ашылды.
Қарастырылып отырған ... ... ... бірі ... ... көрінгенмен, олардың негізгі мағыналарының әртүрлі екендігіне де
көз жеткіздік.
Демек компетенция дегеніміз өз ісін ... ... ... мол, ... ... ... Өз саласына сәйкес білім мен ... ... ... жасайтын және тиімді әрекет ете алатын
адамды белгілі бір саладағы компетенттілікті меңгерген адам деп ... ... ... біліктілігі деп оның ... ... ... әрекетті іске асыруда ... ... ... ... ... болады.
1.2 Жоғары мектеп оқытушысының кәсіби-педагогикалық біліктілігінің
теориялық моделі
Университеттерде мамандарды даярлаудың педагогикалық-психологиялық мәні
... ... ... өмірде кәсіби және басқа да ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге жұмсау,
сонымен бірге қоғамдық ... ... ... ... ... ... бұлжымайтын заңы – күш-жігеріңді
аямай тер төгу, өзіңді өзгеге таныта білу, өзгелерді өз ... ... ... ... ... қазақ зиялыларының мұңы халықты ояту болса,
жаңа ғасырдың мақсаты - әлемдік ... ... ... ... ... әсіресе, бәсекелестіктің көрігі қызып тұрған шақта жастар ел мүддесін
көздейтін алтын ... ... ... ... ... ... ... - әлемдік білім кеңістігінің көкжиегіне қол жеткізіп
қана қоймай, өз орынымызды дәл ... Бұл ... ... ... ... мен ... ... қызметкерлерге қоятын
басты талаттарына да қатысты ... ... ... білігі - өте күрделі
құбылыс. Жеке тұлғаның кәсіби біліктілігін ... ... ... ... орай ... ... беру сапасы мәселесі күннен күнге
артуда. Жоғары білім деген атауына ... оны – ... ... ... жоғары сапасын беретін білім ордасы деп анықтама берсек болады.
Жоғары кәсіби білім: күрделі ... ... ... ... ... ... ... талап ететін күрделі көп
қызметтік әрекет түрі, персоналды жауапкершілік пен ... ... ... ... ... жауапкершілік, қызмет жасаушы
топтың үстінен басқара білу және оларға тиісті ... ... ... ... ... алу ... материалдық қажеттіліктері, олардың рухани қажеттіліктерін
тудыратыны сөзсіз. ... ... өтеу ... адам ... ... ... түсіне алады. Бұл олардың құндылық дүниесін
қалыптастырудың негізі болуына мүмкіндіктер туғызады. Сондықтан да болашақ
жоғары оқу ... ... ... ... ... және ... ... мән бере отырып, өмірмен байланыстыру тиіс.
Қазіргі кезде маманды ... ... ... ... ... ... ... мазмұндық, жеке және технологиялық. Дегенмен ... ... беру ... ... даярлауда іскерлікке, қабілеттілікке
аса мән беру керектігіне тоқталуда. Мұндағы іскерлік қасиетіне ... ... ... ... ... мен ... қабілетін және өз
еңбегін бағалай білуін ... ... ... атап ... ... педагогтың теориялық модельіне айрықша мән берген жөн ... ... үшін ... ... ... ... ашып, мәніне көз жеткізуіміз
керек.
«Модель» термині соңғы уақытта ғылымның ... ... ... Модель – болашақ зерттеу объектісіне ... ... ... формалардың және формулалардың схема түріндегі
жасанды құрылған объектісі, сол ... ... ... ... ... ... сызба. Ғылымда моделдердің үш түрін:
физикалық, заттық-математикалық, логика-семиотикалық қарастыру ... ... ... ... ... жоқ. ... ... моделдердің екінші немесе үшінші ... ... ... ... ... алғашқы теориялыры мен
бастапқы болжамдарына тікелей қатысты. Моделдің адекваттық мәселесін ... ... ... ... ... ... модельдеу аппаратын қолданушы
көптеген ... ... мән ... ... ... У.Р.Эшби:
«моделирование как метод исследования – это логика упрощения», - деп ... ... ... ... ... ... ... процесі моделді жүйелеу, құрастыру және оны тәжірибеде қолдану
әрекеттерінен тұрады. Педагогикалық салмақтылық, ... ... ... valid – ... обоснованный) модельдеу кезінде модельді құрастырудың
негізгі принциптерінінің (көрнекілік, анықтылық, объективтілік) қаншалықты
ескерілгендігіне байланысты.
Қазіргі уақытта модельдің таным процесіндегі ... ... әр ... мен анықтамаларды кездестіруге болады әрі оның классификациясы
әлі де тереңірек зерттеуді қажет ... ... ... ... ... ... ғылыми танымның ең өзекті әдістемелік
мәселелерінің бірі. Кейбір ... ... ... ... тар ... кейбіреулері оның танымдық-теориялық ... ... ... ... кең ... ... ... сөзінің
көптеген анықтамаларын саралай келіп К.Е.Морозов: «Под моделью понимается
объект так, что его ... дает ... ... об этом ... ... ... ... (или выбор) и изучение такого объекта
любой природы (называемого моделью), который способен ... ... и ... ... дает ... ... об этом ... деп
қысқаша әрі түсінікті тұжырым жасайды. Бұл анықтаманы өте сәтті шыққандығын
айта отырып, ... ... ... ғана ... де ескертуге
болады. Бұл ... ... ... қолданбалы ғылымдарда пайдалану
«модель» түсінігінің мәнін ашуда ... ... ... ... «модель»
түсінігі әдетте жаңа білім алу процесімен байланысты болмайды, керісінше
көшірме мен өндіріске арналған ... ... ... да бір объекті мен
үрдісті бақылаумен байланысты болады. Зерттеушілер үшін «ғылыми модель»
ұғымын ... бұл ... тән ... ... түрлеріне қатысты
мұндай қарама-қайшылықтар танымдық методологиялық көзқарас бойынша дұрыс
емес, себебі бұл екі түр ... ... әрі ... ... олар бір ... толықтырып отырады. Сондықтан олардың алмасуы мен өзара
байланысы, классификациясы әдіснамалық ... ... бірі ... ... ... ... ... – нәтижелі тәжірибеге негіз
боларлық жаңа ... алу. ... ...... үшін этолонды,
неғұрлым идеалды әрі материалды үлгі-модельін өңдеу. ... ... ашу үшін ол ... ... ... қарастырған жөн. Мұндай жүйе
«әрекет» түсінігін байланыстырады. «Әрекет» танымдық және ... ... ... және ... ... ... ... болсақ, модель ұғымының екі түрлі мағынасы ашылады. Сызба
бойынша біріншісі бірқатар әрекеттердің ықтимал нәтижесі мен ... ... ... ... сай бұл ... ... әлі
алынбаған нәтижені болжау болып саналады. Екінші тармақ тәжірибелік алға
қойылған мақсатпен байланысты. Екі ... да ... ... бір ... ... ... әрекеттің мақсаты мен мәні танымға немесе
тәжірибеге қатысты болады.
Моделдеу үрдісін жеке әрекет ретінде тануға болады, яғни ... ... ... ... реті деп ... да
болады. Ол үшін алдымен әрекет (моделдеу) пен ... ... ... ... ... ... ... ала жоспарланған модельді құрастыру,
жасау, дамыту сияқты істер атқарылады. Бұл процестің мәні жаңа ... ... ... алу, ... ... байланысты. Практика кезінде талап
етілген тәжірибе нәтижесі әлі алынбағанмен, модель ұсынылуы керек.
Біздің пікірімізше, зерттеу ... ... ... ... ... ... ... мен қасиеттеріне қатысты емес, оның ... ... ... ... ... ... мен кез ... модель бола алуы мүмкін. Моделдеу ... ... ... ол бір жағынан тәжірибенің мәліметтерімен қамтамасыз етілуі
қажет, екінші жағынан тәжірибелік әрекетті бағдарлып, ... ... ... термині қолданылу деңгейіне қарай нақтыланатындықтан, модельдің
термині мен анықтамасын соған сәйкес ... ... ... ... ... ... адам өмірін қамтамасыз
ететін жүйелердің құрамында. Демек, әрбір адам ... ... ... ... ... ... ... өркениеттенуін, яғни өмірдің
материалдық, рухани бейнесін төмендегі тенденцияларды қолға алғанда ... ... пен ... ... ... ... ғылыми-
техникалық дамуды экологизациялағанда; қоғам мен адам ... ... ... еңбегін ретке келтіргенде.
Қазіргі кезеңдегі еліміздің орнаған нарықтық қарым-қатынас жағдайында
капиталистік құрылыс нышандары ... табу ... ... алу үрдісі,
сонымен қатар әр адамның өзіндік қабілеті – капитал ретінде ... ... ... ... ... ... жөн, ... есепке ала
отырып, өмір сүрудің «модельін» құрастырған ... ... оқу ... ... мамандары өздерінің білімділігі,
іскерлігі, ептілігі, теориялық білімін тәжірибеде ... ... ... ... ... ... ... кейін де үнемі өз білімін
жетілдіріп отыруы ... ... ... талабына сай қоғам талабын
қанағаттандыратын ... ғана ... ... шыға ... Бұл ... ... біліктілігі оқу орыны мен сол білім ордасының нормативтік
құжаттары, басқару, ұйымдастыру, ... және ... ... дәрежеде дамып, ғылыми-әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз
ету орнының болуымен тығыз байланысты.
Жалпы қандай маманды кәсіби құзырлы-білікті дейміз? деген ... ... ... ... ... білікті маманның бойынан кәсіби ... де ... ... ... ... ... ... оқытушының
теориялық, тәжірибелік және тұлғалық-іскерлік даярлықтары бойынша сапалары
кіреді.
Педагог ... ... ... ... ... ... ... түсінігі оның педагогикалық қызметті атқаруға
теориялық және тәжірибелік даярлығының тығыз бірлігін білдіреді» дей келе
олардың ... ... ... ... ... ірі ... бірі, пед. ғыл. док., проф, пед. және
әлеуметтік ғылымдар академиясының және ... ... ... мүшесі В.Симоновтың пікірінше, әрбір оқытушы шын мәнісінде оқу-
танымдық ... ... ... ... Яғни, ол оқушыға қатысты
алғанда белгілі бір дәрежедегі басшының қызметін атқарады. ... ... ... ... тән болуы тиіс.
«Мұғалімнің кәсіби мәдени ...... ... -деп ... С.Высоцкая. Ендеше бүгінгі таңда кәсіби
мәдениеті жоғары мұғалімнің тұлғасына сын көтерер модель ... ... ... баршамызға аян.
Жоғары мектеп оқытушысын даярлау бағытындағы ... ... ... ... ... ... ... мектеп
оқытушысының моделін құрастырудың маңызы зор. Модель сөзінің өзі ... ... ... ... ұғым ... табылады, себебі шынайы
құбылыстарды нақтылы терминдермен көрсету үшін алғашқы ... ... ... ... ... Солардың бірі ретінде Кенжебеков
Б.Т. Өзінің ғылыми еңбегінде университет ... ... ... ... ... біліктілік тұлғаның іргелі білімі, тұлғалық, кәсіби
сапалары, құзіреттіліктері мен ... ... ... ... ... іргелі және кіріктірілген білімнің
жоғары деңгейін, түйінделген іскерліктерді, ... ... ... ... жаңаша көзқарас, инновациялық технологияларды
меңгеру, педагогикалық міндеттерді кәсіптік, шығармашылық іскерліктерін
таныса, қабілеттіліктері ретінде ... ... ... ... ... ... зерттеушілік,
креативтік, кәсіптік өсуге лайық қабілеттіліктер, экспрессивтік, ... ... ... ... ... ... ... деп
таныған. Сонымен қатар ғалымның пікірі ... ... ... ... психологиялық-педагогикалық шарттары
мыналар: кәсіби білім беру ... ... ... ... ... ... ... беру үрдісінің және
тұлғаның кәсіби ... жету ... ... ... ... ... маманның оқу-танымдық, ... және ... ... іс-әрекетінің бірін-бірі толықтыруы
мен сабақтастығы; кәсіби іс-әрекеттерінің ... ... мен ... ... ... ... ... және пәндік-нәтижелілік міндеттер жүйесін кәсіби-
құзіреттіліктердің субъективтік, нысандық және пәндік компоненттерінің
қалыптасу ... ... ... ... ... меңгеру, қолдану
іскерлігі мен кәсіпті қолдану жөніндегі іс-әрекеттердің тұрақтануы және
кәсіби мәні бар ... ... ... ... ету мен ... ... талдау.
Баймолдаев Т. «Қазақстан мектебі» журналының 2003 ... №6 ... ... ... ... ... модельін
жасауда мынадай сызба ұсынады. Ол маманның жалпы қасиеттерін: мәдени ... ... ... ... ... ... ... даярлығы
бойынша, тұлғалық іскерлік даярлығы бойынша іскерліктерін, теориялық
даярлығын; ... ... ... ... ... Көптілділікті қазақ тілі, орыс тілі, шет тілдерін меңгеру деп
табады. ... ... ... ... ... ... экономикалық, құқықтық, саяси, эстетикалық,
этномәдени, ақпараттық ... ... ... ... даярлығы бойынша іскерлігі жаңашыл зерттеушілік, шығармашылық,
сыни көзқарастылығы, демократияшылдығы, продуктивтілігімен тығыз байланысты
болып келсе, теорилық ... ... және ... сипатталады. Болжаушылық және талдаушылық қасиеттерді
арнайы біліктер қатарына, ал ... ... ... ... ... ... маманның
ұйымдастырушылық қабілетіне бағдарламалық, ... ... ... ... ... оның өзін ... ... Сонымен қатар практикалық даярлығына коммуникативтік
біліктіліктердің бірнеше түрі: ... ... ... ... біліктіліктерді жатқызады. Мұндай
біліктіліктің қалыптасуына негіз болатын басты тұлғалық қасиет ... ... ... ... ... ... екі ... болады. Педагогтың моделін құрмас бұрын оған тән қасиеттер мен
қабілеттіліктердің түрлерін сипаттап ... жөн ... ... ... осы ... ... қатарынан түзіледі.
Педагогтың ең басты кәсіби ...... ... ... ... қоя білуі, мақсатқа жету жолын таңдай
алуы, ұйымдастырушылығы, ... ... ... ... және ... өз еңбегінің сапасын үнемі арттырып отыруға деген ... ... ... ... өндірістік қатынас жүйесінде өз міндетін
атқарушы ... ... ... алады.
Бүгінгі заман шарттарына, нарықтық қатынас талабына сай ең ... ... ... адамдық сапасы қамтиды. Бұл қасиеттің
қатарына адамдық, жауапкершілік, адамдық, төзімдік, орнықтылық, ... ... ақ ... ... ... ... ... белсенділігі, ... ... ... қарауы, өз еңбегін бағалай алу,
отан сүйгіштік және т.б. көптеген қасиеттері ... ... беру ... ең ... ... ... – гуманистік,
яғни өскелең ұрпаққа жер бетінің басты құндылығы ретінде қарым-қатынас
жасау, әрі соны іс ... ... ... ... ... ... оқушылардың алдында еңбегін жариялау арқылы олардың бойында
біртіндеп гумандық қасиеттердің қалыптасуына себепкер болады. ... ... көре ... ... мамандар кәсіби гуманды қарым-
қатынасқа машықтанады. Оқытушы - ... ... ... тұлға
ретінде бағаланады. Ол үнемі шәкірттеріне жетекшілік ете отырып, олардың
дүниетанымын дамыту ... ... ... ... ... ... мамандар шығармашылық тұрғыдан белсенді, мол танымы, зор талабымен
ерекшеленуі тиіс. Оқытушының кәсіби құндылық сапасы оның ұстамдылығы ... ... де ... ... ... ... ешқандай
қобалжу, шарасыздықты байқамауға тиіс. Ол үшін оқытушы өз ... ... ... шектен тыс ренішін танытпауы керек. Оқытушының бойындағы
оқушылардың көңіл-күйін ... ... ... қол ұшын бере ... ... мен ... көңіл бөлуі сияқты табиғи қасиеттерін еш
нәрсеге теңестіру мүмкін емес.
Субъективтік көзқарас педагогтің еңбек әрекетіне үлкен зиян ... ... ... ... да ... себебі ол өнімді әрекетке
бастайтын ... Ол үшін ... ... үлкен талаптар тобы қажет. Өзің
меңгермеген дүниені өзгелерден талап ету ... ... ... ... ... ... онша шешуші ... ... ... да ... ... ... әзіл, сәтті
тіркестер сыныптағы көңілсіздіктен шығуда тиімді болып табылады.
Педагог мамандардың сапалы ... бірі – ... ... ... ... бірі болып саналады.
Толеранттылық (лат. tolerantia – төзім) – ... ... ... әрекеттің
болмауы деген сөз. Ағылшын ... ... ... немесе затты
ешқандай қарсылықсық қабылдауға даярлық пен ... ... ... ... бастандығын, пікірін, қызметін, саяси және діни
көзқарастарын ... ... ... ... болу ... ... ... кеңпейілді болу», парсы тілінде «төзімділік,
шыдамдылық, достық қарым-қатынасқа даяр ... ... ... ... ... осы ... яғни өзгелердің іс-әрекетіне өз
еркімен, саналы түрде қатынас жасау идеясына құрылыған. Толеранттылық ... ... ... ... бір жағынан белгілі әлеуметтік
нормалар негізінде көрініс беретін ... ... мен ... ... ... ... мен ... байқалатын құндылықтары мен
тұлғаның сапалы ... Ол ... ... бірліктерінің қатарынан орын
алады, әрі толеранттық мәдениеттің өмірлік тәжірибесінен шығатын және оқу
үрдісіне қатысушылардың ... ... ... негізделетін білім беру үрдісінің моделінің қалыптасуына негіз
болады.
Өскелең ұрпақты тәрбилеуде оқытушыға педагогикалық тактіні де ұмытпаған
жөн. Педагогикалық такт – ... ... ... ... ... Такт – ... ақыл, сезім және жалпы мәдениеттің
сараланған сипаты. Педагогикалық тактінің негізгі түрі ... ... ... ... атап айтса болады.
Білім алу, білік, ой қабілеті, әрекет әдістемесімен байланысты кәсіби
даярлау үрдісінде ... ... ... қатарына И.П.Подласый
мыналарды жатқызады: оқыту, оқыту әдістемесін игеру, психологиялық даярлық,
жалпы эрудиция, кең ... ... ... ... ... ... игеру, ұйымдастырушылық қабілет пен ... ... ... ... ... ... ... өзінің кәсібіне деген сүйіспеншілігі. Жоғарыда аталған оқу
әрекетіне салынған, педагогикалық ... ... ... ... ... ... болашақ жоғары мектеп ... ... ... және шешуші факторларының бірі ... ... ... зерттеу жұмыстарында көрсетіліп жүргендей, оқытушы
әрекетінің ... ... ... ... ... ... ... Егер кәсіби даярлықтың бұл үш аспектісі
бірлікте қарастырылған болса, онда оның жоғарғы ... ... да ... ... заманның оқытушыларының модельін жасауда А.В.Сластенин мынадай
компоненттерді қатыстыра отырып оқытушының профессиограммасын ұсынады. 1)
оқытушының кәсіби-педагогикалық және ... ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптар қатары;
3) арнайы даярлықтың құрамы мен көлемі;
4) мамандық бойынша әдістемелік даярлықтың ... ... ... ... ... ... ерекше психикалық қалып
ретінде қарастырып жүргендер бар. ... ... ... ... тәсілдердің біріне сүйенсек М.Н.Сарыбекова
«Модель учителя ХХІ века» атты еңбегінде білім берудің ... ... ... ... ретінде педагог маманның моделін
құрастырады. Бұл модель өзге үлгілерден құрылымдық ... ... және ... жағымен ерекшеленеді.
Бірінші, моделдің негізіне біртұтас динамикалық білім ретінде ... ... ... және ... ... ... оның ... логикалық орталығын негіздемелік-қажеттілік сферасы түзеді.
Екінші, оқу пәнінің мазмұны мен әдістемесі маманды кәсіби ... ... ... ... ... ... дегеннің не
екенін білу жеткіліксіз, сонымен қоса бұл білімді тәжірибеде қолдана алу
мүмкіндігі де болуға тиіс. Сол үшін ... оқу ... ... ... және кәсіби тұлғалық аспектілері мұғалімнің еңбек
технологиясымен және ... ... жеке ... ... көре ... ... болатындай етіп құрылуы
керек.
Үшінші, ғылым-білімнің дамуының жылдамдығына ... ... ... ... ... отыр. Себебі оқытушы заманның жаңалығынан ... ... ... Бұл ... модельде оқытушының түрлі әрекеті
арқылы, әсіресе оқу-танымдық ... ... ... ... ... көрсетеді.
Төртінші, педагогикалық жағдайды, фактіні, құбылыстарды жүйелеу, ... ... ... ... ... ойлаудың икемділігін
игеру, жалпы мен нақтылықты байланыстыру және жаттанды үлгіден өз ... да ... ... болып табылады.
Бесінші, оқытушының саяси-идеялық және танымдық ұстанымы оның оқу ... ... ... ... оқу процесінің соңғы кезеңінде студенттің бойында сол процестің
негізгі субъектісі ретінде оқытушының тұтас ... ... ... ... оқу орынында білім беру үрдісінде қалыптасқан білім,білік, дағдының
нәтижесінде нақтылы қолданылуы, соңғы норма мен ... ... ... іске асыруға қабілетті, әрі даяр болуы керек. Студенттерге сырттан
көмек көрсету ... ... ... ... ... жағдай жасалады. Бүгінгі күні әрбір студенттің тәжірибеде
алған ... ... ... ... өзін максималды деңгейде
таныта алатындай ... ... ... қалыптастыруы шарт.
Біліктілік – маманның өзіндік мүмкіншіліктері, өзінде қалыптасқан білім
мен дағдының көмегімен өз ... ... ... ... беретін
квалификациясы. [ 45,66]
Педагогикалық біліктіліктің құрылымы педагогикалық білікпен ... ... ... ... ... біліктілігі мынадай жүйе түзеді:
білік (умения) - әрекет – педагогикалық ... ... Өз ... ... шешу ... «ойлау-әрекет ету – ойлау» үштігіне
қатысты педагогикалық әрекет пен ... ... ... ... ... ... төрт топқа
топтастырады.
|Білік (Умения )|Біліктің ... ... ... ... объективтік тәрбие процесінің |
| ... ... ... ... ... |
| ... жаңа ... ... ... ... деңгейін |
| ... үшін жеке ... және ... ... тану. |
|Білік |Логикалық тұрғыдан орындалған педагогикалық ... |
| ... және ... ... ... |
| ... оқу процесінің мазмұнын таңдаудан бастап |
| ... ... ... әдіс және ... |
| ... ... ... ... ... жеке ... арасындағы |
| ... ... ... ... ... ... ... және бағалау, |
| ... ... ... ... ... теориялық даярлығының мазмұны өз кезегінде аналитикалық,
прогностикалық, ... және ... ... ... Оны ... суреттен көре аласыздар. Аналитикалық біліктер
мынадай нақтылы біліктермен көрінеді:
• педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... беру формасы т.б.)
• педагогикалық құбылыстың әрбір бөлшегін басқа элементтермен
байланыста және ... ... ... ... ... ... педагогикалық
теориядан заңдылықтар мен нәтижені көре алу;
• педагогикалық ... ... ... ... ... тапсырмаларды құрастыру және оптимальды
шешімдер шығара білу.
Прогностикалық біліктер оқытушы әркетінің ... ... ... ... ... Прогностикалық біліктер қатарына:
• прогностикалық білім мақсаты мен тапсырмаларын ... қол ... ... ... ... ... қол ... қайшылықтарды болжау, оларды игеру ... ... оқу ... жеке ... мен ... ойша ... процесіне
қатысушалардың қарым-қатынасының мазмұнын құрастыру.
Болжауға байланысты прогностикалық білік үш топқа топтастырылады:
1) ұжымның дамуын болжау;
2) жеке ... ... ... ... ... болжау.
Педагогикалық болжам оқытушыдан моделдеу, болжамның қозғалысы, ойша
эксперимент сияқты педагогикалық ... ... ... ... 3. ... ... ... білік білім беру жүйесінің жобасын құрастыруда ... ... ... түрлерін қамтиды:
-білім мәселесінің кеңістігін қалыптастыру;
- кезеңдік жариялану әдістерін негіздеу;
-білім беру ... ... ... қызығушылықтары,
тәжірибе, тұлғалық қасиеттерінің ерекшелігіне қатысты әрекетінің түрі мен
мазмұнын жоспарлау;
- педагогикалық тапсырмалар мен ... ... ... ... ... мен құрамын анықтау;
- педагогикалық процестің өзіне тән кезеңдер мен тапсырмаларын
анықтау;
- ... ... ... жеке ... ... ... ... көрсету үшін олармен жеке жұмыстарды
ұйымдастыру;
-сапалы ... ... қол ... үшін оқу ... әдісін және
пәнін таңдау.
Рефлексивті білік педагогтің өзін-өзі бақылау-бағалау әрекетімен
байланысты. Рефлексия - өзін ... ... ... ... ғана ... ... қатар өзгелердің оны педагог ... оның ... ... ... реакциясын, кәсіби қабілеттері мен
мүмкіншіліктерін қаншалықты ... ... ... ... ... оның жеке ... ... екенін саралай білуі керек.
- логикалық және қызметтік ... ... ... ... мен ... танымның стимулы;
- бұрын игерілген білімді пайдалануды талап ететін ... ... ... жеке ... ... бағдарлық білігі студенттердің рухани-құндылықтарының
қалыптасуымен, ғылыми дүниетанымымен; оқу ... ... ... ... әрекетке тұрақты қызығушылықты қалыптастыру; тұлғаның қоғамдық
құндылықтарын дамыту мақсатындағы біртұтас ... ... ... ... ... ... тұлғаның құнды
қасиеттерінің ішінде педагогтың тұлғалық бағыттылығын ерекше, әрі ... ... ... ... ... деп таниды.
Н.В.Кузьмина тұлғалық бағыттылықты: «истинно, формально, ложно» деп үш
түрге бөліп ... ... ... ... ... кәсіби біліктіліктерінің
қалыптасуына негіз бола тұрып, сонымен қатар педагогикалық шеберліктің ... ... ... себепші болады. Біз осы айтылған пікірлерді талдай келе
тұлғалық бағыттылықты болашақ педагог мамандардың ... ... ... деп ... ... ... ... қызметіне
қызығушылығын және оған деген ... ... ... ... қарай түрлі деңгейде көрініс береді. Қазіргі
уақытта жеке тұлғаның ... ... ... мән берілуде. Адам
факторының белсенділік, танымдық, бағыттылық қасиеттері сияқты ішкі ... ... ... ... кез келген күрделі жағдайда
анализ жасау барысында жетекші, ... ... ... ... ... сол ... ғана адам ... жағдайларды игеруге қабілетті
болады. Бағыттылық – ... ... ... ... ... ... өз ... жариялауы мен өз күшін ... ... ... ... ... ... ... кең мағынада қарастыра отырып динамикалық тенденциялар мен
қоршаған орта әрекеттеріне деген ... ... ... атап ... Тұлғалық бағыттылық мәселесі шетелдік зерттеушілер
еңбегінде дәстүрлі тақырыптар қатарында. Біреулер мұны адамның туа ... деп ... ... ... ... ... деп
(У.Джеймс), үшіншілері жас ерекшелігімен байланыстырады (Э.Клеопатра).
Аристотель үшін бағыттылық ақыл мен ... ... Сол ... де адамның танымға және еңбекке деген ынтасын шынайы
бағыттылық деп ... Оны « ... для ... ... нет ... ... как ... и бездействие» деген сөзінен байқауға болады.
И.Г.Песталоцци «тұлғалық бағыттылық» ұғымының шығу тегін физиологиялық ... ... ... пайда болған деп табады.
Жеке тұлға қоғамның ажырамас бір бөлігі, әрі сол қоғамдық ортамен өте
тығыз байланыста ... ... ... бір ... ... ала отырып, өзінің мақсатты әрекет етуінің нәтижесінде қоғамнан
өзіне қажет факторларды қабылдап отырады. Тұлғаның кәсіби ... ... ... мен ... ... ... және ... жүзеге асыратын басты сипаттама болып саналады.
Кәсіби бағыттылықты осыған орай эмоционалдық, тәжірибелі және ... ... ... ... ... эмоционалдық құрам
еңбек барысында туындайтын әртүрлі қиыншылықтарға қарамастан, маманның өз
кәсібіне деген қызығушылығы, даярлығы, алға қойған ... ... ... эмоционалдық айшықтарын көрсетеді. Тәжірибелік компонент
маманның өз кәсіби әрекетіне қабілеттіліктері мен оған ... ... Ал ... компонент болса әрекет объектісіне бағыталумен,
оның мақсаттарын, ... және ... ... ... ... ... ... деңгейінде, студенттердің кәсіби
жоспарларынан, таңдап алған мамандықтарының жалпы маңызын түсіну деңгейінде
көрініс береді.
Студенттердің ... ... ... қалыптастырылмаған, яғни
таңдап алынған кәсібіне сай ... ... ... ... тиімді пайдалануға деген ұмтылысын ... ... ... беру ... ... ... ... саласында өзіндік
міндеттерін толық атқармағандығы болып саналады.
Коммуникативтік білік – перцептивтік біліктердің бірлестігі, ... ... ... ... мен ... ... мен ... Педагогтың перцептивті білігі – бұл алғашқы кезеңде-ақ
байқалатын білік түрі, яғни басқа ... ... алу ... ... ... ... үшін өзге ... қажеттіліктерінен,
қызығушылықтарынан, идеялдарынан көрініс беретін құндылық бағыттарын білу
керек. ... ... ... өзін өзі ... ... ... білу ... ұйымдастырушылық біліктеріне мобилизациялық,
ақпараттық-дидактикалық, дамытушылық және ... ... ... ... біліктілігі оның кәсіби дәрежесін анықтайтын
жеткілікті ... ... ... оқу мен ... ... ... ... біліктіліктің құрамында білімдендіру, іс-әрекеттік,
тәжірибелік, жеке-даралық кұраушыларын бөліп қарастыруға болады. Олай
болса, ... ... деп ... ... ... ... ... тәжірибе дәрежесін сипаттайтын, жоғары мектеп ... пен ... ... ... сипатын айтуға болады
екен [1]. Бұл жердегі педагогтің кәсіби маңызды қасиеттерін жеке-даралық,
дербестік және ... ... ... ... ... бөлүге болады. Осылардың ішінде магистратура бітіруші -
болашақ ... ... ... ... ... ... ... мәселелердің бірі екеніне көп жылғы ... ... ... ... бұл тақырып – ... ... ... Ұлттық
университетінің оқу жоспарындағы арнайы пәндердің бірі. Жоғарғы білім беру
жүйесіндегі ... ... ... бірі - мәдени қарым-қатынастың
негізін талдап, студент жастарды өзара ... ... ... болып табылады. Жеке тұлғаның интенсивті түрде ... ... беру ... жастарды кәсіби даярлаумен қатар жүретіндіктен, ... ... ... ... ... ... оқу ... жүктелуде.
Білім саласының парадигмасының соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... ... білім
саласының парадигмасының соңғы жылдары өзгерүіне сай ... ... ... ... жоқ. Педагогика, психология ғылымдарында осы мәселеге
қызығушылықтар мол ... ... ... ... “қарым-
қатынас”, “коммуникативтік біліктілік” ұғымдарына, ... ... ... мен оның жетекшілік рөліне ерекше мән беріліп жүр.
Коммуникация жайлы энциклопедиялық сөздіктер ... ... ... жолы деп ... ... сөздік (ағл.
Communicate – хабарлау, байланыстыру) – ... ... ... арасындағы кәсіби және тұлғалық байланысты; екіншіден,
олардың ақпарат алмасуын сипаттау дейді [52].
Қоғамда, ұжымда адамдардың қарым-қатынас мәдениетін игермегендігінен,
бірін-бірі ... өз ойы мен ... ... ... ... ... түрлері туындап жататыны анық, сондықтан да
тұлғааралық қарым-қатынас ... мен оны ... ... ... ... біліктілік кәсіби мәдениеттің құрамдас бөлімі. Бұл
жөнінде ... ... ... ғалымдар: Н.В.Кузьмина, А.А.Майер,
А.К.Маркова, А.И.Мищенко, И.М.Павлютенков, И.И.Рытанова, ... ... ... тұлғасының бойына қатысты ... ... ... орын ... атап ... ... студенттердің тұлғааралық коммуникативтік біліктілігі күрделі әрі
көп ... ... ... ... В.Гудикунст, Р.Хаммер, М.Пейдж,
Дж.Мартин, М.Хулле, ... ... ... ... ... ... ... аспектіде қарастырғанмен олардың ортақ пікірі
тұлғааралық коммуникативтік біліктілікті қалыптастыру білім беру, ... ... беру ... ... ... ... ... пікірінше, коммуникативтік біліктілік болашақ
педагогтың кәсіби ... ... ... және ... ... ... технологиясын, перцептивті біліктілігінің
қалыптасуын сипаттайды. Сонымен қатар ... ... ... құралы. Педагогикалық қарым-қатынас жалпы психологиялық
заңдылықтармен тығыз байланыстағы, адамның өзгелермен байланыс жасауының
бір түрі ... ... ... ... және ... ... өзіндік ерекше қасиеті бар ... ... - деп ... ... болашақ педагогтың коммуникативтік іскерліктерін,
дағдыларын қажетті сезімі мен көңілін білдіре алу, ... ... ... ... білу, проблемалық іспен айналысу, ... тіл таба алу ... ... ... [54]. Ал ... коммуникативтік біліктіліктерін ерік жігерлілік қасиеті ретінде
қарастырып, оған өзінің мінез-құлығы мен ... ... ... ... ... ... білуін, адамдардың жүзіне қарап көңілін
таба білуін, ... бір ... ... ... ... ... ... әрі тартымды байланыс жасай білу ... ... ... ... педагогикалық
біліктіліктің құрамына жатқызады. Коммуникативті біліктілік тұлғааралық
қарым-қатынас нормаларын меңгерүді, ықпалдасуға әзірлікті, ... ... ... ... ... меңгерүді, өзін-өзі ... ... ... ... ... сияқты тұлғалық сапаларды
біріктіреді. Коммуникация – ... ... жеке - ... ... ... ... бірлікке жетүді көздейді.
Университеттегі оқытудың екінші сатысы – магистратураны бітірүшілер ... ... ... иеленетіндіктен олардың психикалық жағынан
өзін-өзі реттеу, ... ... ... үйлесімділік
қасиеттерін қалыптастыру, жұмыс бабында пайда болған жағдайлардың тиімді
шешімін іздеуге баулу – университеттің ... ... ... ... . Олай ... педагогикалық коммуникация - тұлғааралық қарым-
қатынас нормаларын және психикалық жағынан өзін-өзі ... мен ... ... ... арқылы өзін-өзі танып білүге (самопознание),
өзін-өзі объективті бағалауға, ықпалдасуға дайындығы негізінде ... ... жеке - ... қасиеттерін сақтай отырып әлеүметтік
бірлікке жетүді көздейтін оқытушы мен оқушының ... ... ... әдіс-тәсілдердің тұтастығы [18].
Педагогикалық кәсіби әрекеттің тиімділігі көбінесе қарым-қатынастың
қалыптасқан стиліне байланысты жүзеге асады. Біздің ойымызша ... ... өз ойын ... ... ... ... ... жаңа
түсініктер, білім, таным мен адамдардың мәдени қалыптасуының негізгі
себебі. ... ... ... ... өз ... мен қабілеттіліктері шеңберінде кәсіби қызметті іске асыруда ... ... ... ... - ... ... ... – білім, білік, дағды, іскерлік қасиеттерді; қоғамдық-мәдени –
ұлттық және ... ... ... ... ... ... этикетті сақтау сияқты құзiреттiлiктер тұтастығынан көрініс береді.
Соңғы жылдары білімнің бұл түрі ... ... ... мәдениеті»
терминдерімен беріліп жүр. А.Қыдыршаевтің ... ... ... үшін ... маманның кез-келген педагог-лектордың
төмендегідей кеңестерді басшылыққа алуы аса пайдалы: ... ... ... сәйкес жетекші құжаттар мен ... ... ... ... ... ... ... негізгі ойды нысанаға
алу, теориялық жағынынан даярлығы мықты, саяси тұрғыда сауатты оқытушы ... ... ... ... ... алмақ [55]. Демек ... ... бір ... оның ... ... ... ... табиғи арнасы ежелгі дәуірден бастау алады.
Мәселен, ежелгі софистердің ... ... ... ... ... ... ұстаз үш түрлі қасиетке ие ... ... ... ... ... үйлесімді айта білу; 3) өз міндетін жақсы атқара білуі керек.
М.М.Сперанский кімде-кім адамдармен істес ... ... ... ... өз ... да жоғары ғажап сөйлей білуі тиістігін» жазады.
Алғашқы кезекте педагогикалық іс-әрекеттің барысында ... ... ... ... ... ... ойлантады. Көне
Римнің мыңдаған жылдар бұрынғы шешені, шешендік өнер теоретигі Цицерон
“ақын болып ... ... ... ... деп, ... тума ... ... көп оқып, ізденіп, көп сөйлеп жаттығыушылыққа байланысты деген.
Демек, тілді ... ... ... ол ... ... біртіндеп
әлеуметтенуі арқылы тілдік ортаның әсерімен жүзеге асады. Цицерон ... ... ... ... ... өнерді жетілдіруге
әдістемелік білік-дағдылар жүйесін жете ... ... ... ... -деп тұжырымдайды А.Қыдырышаев [55].
Риторикалық біліктілікке коммуникативтік біліктіліктің мынадай түрлерін
жатқызсақ болады: сөздің сауаттылығы, логикалық жүйелілігі, таза, дәлдігі,
сөз ... ... ... ... ... біліктің мәні –
педагог ... ... ... тарихи нормамен құрылуын,
педагогикалық эффектінің ... ... ... ... ... ... білік пен риторикалық біліктің бірлескен
тұсы коммуникативтік ... ... ... ... ... сүйене отырып мәдени
коммуникативтік қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... атап өтер ... түрлі мәдениет үлгілеріне
бейімделу, қарым-қатынасты жеңілдету қабілетінің ... ... ... ... ... тұлғаның өзін және мәдениетті сезінуі,
этноцентризмнің болмауы [56].Студенттерді ... ... ... тәжірибесіне оқыта отырып біз олардың адами қасиеттерін, ізгілікке
деген азаматтық ұмтылыс, әдіскерлігін; өзгенің ... ... ... білуге тәрбиелей аламыз.
А.Байтұрсынұлының “Тіл – құрал. Құрал болғанда да ... ... ... ... ... толып жатқан қырлы, тетіктері есепсіз көп, өте
үлкен ... ... ... ... ... ... коммуникативтік
біліктілікті қалыптастыруда ең алдымен тілдің ең ... ... ... ... ... ол ... жүйесінің шапшаңдығын, қозғалысын
білдіреді. Ой мазмұны тіл ... ... ... ... ақпарттың көлеміне емес, мағынасына ерекше мән беру ... ... ... ... ... ... қалдыратын әсері сөз ... ... ... өзгеге деген көзқарасы, өзінің ... өз ... ... ... ... және тілдік емес тәсілдер арқылы
өзінің қарым-қатынас мәдениетін аша алуы, өзгелерді өз білімі мен ... ... ... етуі ... ... ... ... Педагогтың коммуникативтік біліктілігі өз әрекетін
реттеу, өзіндік рефлексия ... ... ... ... және ... даярлық сияқты қасиеттермен сипатталады.
Педагогтың коммуникативтік қарым-қатынасы кәсіби тұлғаның айнасы десек
артық айтқандық болмас. ... ... ... даму ... ... атқаратын қызметіне сай келуі керек,
және нәтижесінде біліктіліктің мынадай ... ... ... ... ... ... жасаушы адаммен тілдік және тілдік емес өзге
де тәсілдер арқылы ақпарат алмаса ... оның ... тән ... ... ... ... алу ... белгілі бір қоғамдық құнды мақсаттарға қол жеткізуге ұмтыла отырып,
бағдарлама, әдіс-тәсіл, техниканы, қарым-қатынасты құру ... ... ... ... ... жеке тұлғамен немесе топпен тіл табыса алуы және
қалай қабылданатындығын түсіне алу қасиеті.
Мұндай сипаттағы педагогтың ... ... ары ... ... оның даму ... түзіледі. Бағдарлап қарайтын болсақ ол
өзінше бірнеше кезеңнен ... ... ... ... ... ... анықтау үшін экспресс диагностика әдістері ... ... ... мақсаты – педагог әрекетінің күрделі
мәселелерін көрсету. Нәтижесінде педагогтың ... ... ... ... ... ... туындаған тәжірибелік
қиындықтардың туу себептері ... ... ... ... ... ... кәсіби
даму бағдарламасын құруды ұсынады.
4.Қорытындылау кезеңінде соңғы әрекет коммуникативтік біліктіліктің даму
дәрежесінің көрсеткіштерін қайта қарастырып, тексеруге бағытталады.
Бұл модель ... ... ... ... және ... жүйесінің
жағдайына қатысты өзгеріп отырады.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... беру ... жұмыстар жүргізу барысында басшылыққа алынып, ... сай іске ... ғана біз ... ... ... қол жеткіземіз.
Мобилизациялық білік:
- оқушылардың назарын аудару, білімге деген қызығушылығын арттыру;
- білімге қажеттіліктерді қалыптастыру;
- оқу дағдыларын қалыптастыру және ... ... оқу ... ... ... ... әрекетке мәселелік жағдайларды тудыру және шешу
арқылы белсенді, шығармашылық ... ... ... ... ... ... мен тұлғаның бойындағы туа біткен
қасиеттері кәсіби біліктіліктің құрамдас бөліктері ... ... ... ... ... қалыптасуына, сонымен қатар өнімді де нәтижелі
кәсіби әрекетті жүзеге асырудағы бірден-бір басты ... ... ... Тұлғалық сапалардың бұл көрсеткіштері тәжірибе ... ... ... ... ... кезде маманның моделін теориялық
деңгейде қалыптастыруға негіз болады.
Осындай үлгілердің бірін әл-Фараби ... ... ... ... және этникалық педагогика кафедрасының ұстазы,
педагогика ғылымдарының докторы, профессор Баширова Ж.Р. ұсынған. (Сурет ... өз ... ... ... ... тұлғалық, арнайы, әрекеттік және коммуникативтік
түрлерін бөліп көрсетеді. ... ... ... ... бір ... ... ... және оның қозғалысына
өзіндік себін тигізеді. Мұндағы тұлғалық қасиеттер қатарына өзін ... өзін өзі ... ... ... өзін өзі
көрсету мен таныту сияқты қасиеттерді жатқызады. «Самоакуализация – (лат.
aktualis – действительный, настоящий) стремление человека к ... ... ... и ... ... ... ... «саморегуляция
– (лат. Regulare – приводить в ... ... ... ... ... ... и ... состояниями, а
также поступками»-деп анықтама ... ... ... ... и ... атты ... ... педагог маманның арнайы біліктіліктерінің бірі
және педагогикалық арнайы ... өте ... ... суретке назар аударыңыз.
Сурет 4. Жоғары мектеп оқытушысының педагогикалық біліктілігінің құрылымы
Педагогикалық қабілет оқытушының педагогикалық білігінің ... ... ... ... да ... іске ... ... болмаған
болса, онда ол адамның сол әрекетке бейімделуі іске аспайды және сол салада
арнайы біліктер ... ... де ... емес. Демек бұдан ... ... осы ... ... ... ... білім және қабілеттер педагогикалық біліктермен (умения)
жалғастық таба отырып, ... ... ... ... ... ... ... байқайтынымыз педагогтың коммуникативтік
біліктілігі өз әрекетін реттеу, ... ... ... қарым-қатынас
нормаларын игеру және ұжымдық әрекетке ... ... ... ... ... ... Ачинск педагогикалық колледжінің
директоры , п.ғ.к., РФ ... ... ... ... ... ... Модель образовательного процесса» де-ген
мақаласында: «Проблема формирования коммуникативной компетентности будущего
учителя является ... ... ... и ... ... формирования его
профессионально-значимых качеств. Разработка и реализация на ... ... ... ... ... в ... уровня успешности в
педагогической деятельности», - деген.
Көптеген ғалымдар кәсіби біліктілікті белгілі бір деңгейді ... ... ... «Коммуникативная компетентность личности раскрывается
в отношении к людям, к ... ... ... взаимоотношений между
людьми, умении контролировать и регулировать свое поведение, доказывать,
грамотно аргументировать свою позицию и ... в ... ... ... добиваться реализации коммуникативной интенции с
помощью вербальных и невербальных средств и ... т.е. ... из ... ... ... ... де өте ... Себебі кез
келген адамның алғашқы кездескен адамға қалдыратын әсері сөз ... Сөз - ... ... ... ... ... ... өзгеге деген көзқарасы, өзінің әрекетін басқаруы, өз пікірін
дәлеледей алуы, тілдік және ... емес ... ... ... ... мәдениетін аша алуы, өзгелерді өз білімі мен ... ... ... етуі ... біліктіліктің сапасын көрсететіндігі
анық.
Ал бүгінгі жас мемлекетіміздің болашақ мамандарына және сол мамандарды
даялаушы оқытушыларға тән ... ... ... ... ... болуға
тиіс. Кәсіби танымдық тәжірибенің өзі әрекеттік біліктіліктердің ажырамас
бөлігі. Бұдан басқа ... ... ... түрлері
ретінде кәсіби педагогикалық шеберлік пен кәсіби шешендікті және маманның
педагогикалық әрекетке даярлығын жатқызсақ болады.
Кез келген ... ... ... ... ... бірі ... ... атау артық болмас. Себебі педагогикалық істің
нәтижелі, әрі ... іске ... ... рөлді педагогикалық шеберлік
атқарады. Педагогикалық шеберлік дегеніміздің өзі педагог маманның ... ... ... ... сауатты деңгейдегі көрінісі. Яғни қандай
істің болмасын тиянақты, жауапкершілікпен талапқа сай ... және ... ... ... ... аталған кәсіби біліктердің барлығы қосыла келіп ... ... ... ... да ... ... ... қалыптасуына негіз болады. Басқа да тұлғалық қасиеттер
болашақ педагогтардың кәсіби әрекетінің алға ... ... ... ... өсуіне өзіндік әсері мол. Бұған ... ... ... ... сферасының (мінездің еріктік
қасиеттері, экстравертивті және ... яғни ... ... мен ... ... ... бліктілікке ерекше әсері
бар психологиялық процестердің даму деңгейі мен сапасын (қабылдау, зейін,
есте сақтау, ойлау, елестету) ... ... осы ... ... тұлғалық сапасын, өзіндік еңбек саласындағы ... ... ... ... адамға өзіндік әрекет стилін,
өзіндік даралықты таңдауды талап етеді. Ол үшін болашақ ... ... ... ... ерекшеліктерін сезініуі және әрекет нәтижесінде сол
қасиеті қалай ... ... ... алуы ... ... ... ... өзінің ісін тиімді ұйымдастыру кезінде сол ... ... ... Педагогтың кәсіби сапалы қасиеттері білім, білік,
дағдыларымен қоса ... ... ... ... ... де әсер етеді. Бір жағынан – алдымен оқушылар пән ... соң сол ... өзін ... ... ... ... ... мүмкін,
екіншіден оқушылармен жақын қарым-қатынас жүргізген жағдайда өте қиын
пәндер оқушыларға оңайға соғуы мүмкін. ... ... ... ... жалпы мәденилікті, эрудицияны, өз пәнінен терең білімді,
талапшылдықты, ... ... ... ... коммуникативтілікті және ұйымдастырушылық қасиеттерді
игеруі тиіс. ... жеке ... рөлі ... ... ... ... ... Н.К.Крупская,
Т.Тажибаев, т.б. сынды өткен ғасыр ғұламалары өте көп зерттеген.
Кәсіби-педагогикалық біліктілікті ... ... ... ... ... компенсаторлы және қалыптастырушылық қызметті атап
өтуге болады. Педагогикалық біліктілікті дамытудағы аталған үш ... ... ... ... ... Бұл ... ... пен
магистранттың шығармашылық жоспарының негізінде өз бетінше білім ... ... ... пен ... жеке ... жоспары – тұлғалық даму
бағдарламасы соның бір құрамдас бөлігі болып саналады. ... оқу ... даму ... ешқандай байланысы болмаса мәні
болмайды, себебі университеттің даму деңгейі ... ... ... ... ... көрініс береді.
Жоғары мектеп оқытушысын даярлау бағытындағы университеттік білім
беруді дамытудың теориялық негізін қалыптастыруда жоғары мектеп ... ... ... зор. ... ... өзі ... саласының кез-
келген аумағында базалық ұғым болып табылады, себебі шынайы құбылыстарды
нақтылы терминдермен ... үшін ... ... ... ... жасаудан басталады. Модель зерттеудің тапсырмасын ... ... ... ... ... ... және ... объектісін көрсетеді. Сонымен қатар, ... ... ... қолдану бірқатар деңгейде қажеттіліктер, жобалар мен
олардың жариялануының арасындағы ұлттық бөліністі игеруге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... жағынан
қалыптастыру. Бұл жеке және кәсіби қасиеттердің бірлігін талап етеді:
кәсіби ... ... ... ... біліктілік, профессионализм,
жауапкершілік т.б. Тұлғаны педагогикалық тұрғыдан жобалау дегеніміз –
педагогикалық процестің нақтылы ... жеке ... ... ескере
отырып жеке және кәсіби даму ... ... және ... ... ... отырып «педагогикалық жобалау» ұғымының
мәнін «тұлғаны жобалау тәрбие ... ... ... ... ... ... түйін түйеміз.
Педагогикалық жобалауды біз университетте педагогикалық біліктіліктерді
қалыптастыруға бағытталған ... ... ... ... ретінде қарастырдық.
Біз педагогтың кәсіби-педагогикалық біліктілігінің сипатын анықтау
барысында көптеген ... ... ... ... ... ұшырастық. Оларды өз санамызда саралай отырып өзімізше бір
іздге түсіріп жүйеге келтірдік десек ... ... ... ... ... төрт ... жіктедік. Олардың құрамында тұлғалық
қасиеттермен қатар университеттің білім жүйесінің негізінде қалыптасатын
біліктіліктерді ... ... ... ... біліктіліктер түріне
жататын педагогикалық қабілеттіліктер кәсіби-педагогикалық білік, арнайы
педагогикалық білім мен ... ... ... ... ... адамның кез келген іске қабілеттілігінің қатысынсыз оның сол
салада ... ... деу ... болар еді. Қабілеттілік
болмаса білімді игеру де мүмкін болмас еді. Сол себепті кәсіби шешендіктің
өзін әрекеттік ... ... ... ... ... теориялық
модельдің суретіне назар аударыңыз.
Сурет 5. Жоғары мектеп оқытушысының кәсіби-педагогикалық біліктілігінің
теориялық моделі
Педагогтың ... ... ... ... ... қарастырылды. С. Я. Ромашина «Коммуникативный аспект подготовки
будущего социального педагога к ... ... ... ... качества профессиональной подготовки социального
педагога является уровень его профессиональной компетентности (ПК) ... ... ... педагога, позволяющего ему ... в ... ... профессию и развиваться ... ... ... ...... его профессионально-
педагогической культуры, совокупность знаний в ... ... ... ... ... ... по
организации оптимального взаимодействия, опыта творческого ... ... с ... и ... ... к объектам педагогической действительности [51,124], –дейді де
педагогтың ... ...... ... ... ... ... және білім беру үрдісінде
тәрбиеленушілермен арнайы ұйымдастырылған қарым-қатынас негізінде жоғары
нәтиже алуға жеткілікті коммуникативтік мәдениетінің төменгі ... ... ... ... өзін өзі ... ... ... және өз еңбегін бағалау, өзін таныту сияқты қасиеттерінен
тұратын тұлғалық ... ... ... ... ... ... педагогтың негізгі біліктіліктерінің көрінісі.
Біз оның құрамында педагогикалық әрекетке ... ... ... ... ... ... ... коммуникативтік біліктіліктер қатарына да қоссақ жөн болар,
бірақ әрекеттік ... ... ... біз оны ... байланыста қарастырып отырмыз.
Сонымен жоғарыда аталған төрт топты біз ... ... ... біліктілігінің негізгі басты бөліктері деп таптық.
II Жоғары оқу орыныны білім беру жүйесінде болашақ педагог мамандардың
кәсіби-педагогикалық ... ... ... ... ... ... біліктілігін қалыптастырудың теориялық
негіздері» атты арнайы курс
Кәсіби-педагогикалық біліктілік адам әрекетінің эффективтілігінің басты
факторларының бірі болып саналады. Осы ... ... ... ... алу ... ... сипатта болмасын адамдардың ұжымдық
қарым-қатынастары арқылы жүзеге асады. Адамның ... ... ... ... ... біліктіліктің орыны ерекше десек болады.
Ғылыми әдебиеттерде біліктілік ... ... ... ... ... ... бөлімінде білім алушы
студенттердің біліктілігі бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... білім алу барысында қалыптасқан біліктіліктер
деңгейін ... ... сол ... терең түсінік қалыптастыру маңызды
мәселе болып отыр.
Бүгінгі таңда жастардың ... ... ... ... мол ... ... ... сай еңбек рыногында бәсекеге төзімді мамандар
әзірлеу қажеттілігіне байланысты педагогтарға үлкен іс жүктелуде.
Осы мақсатқа сай біз ... ... ... ... ... негіздері» атты курсының тақырыптық жоспарын
ұсынып отырмыз. Бұл бағдарлама педагогика ... ... ... ... ... оқу бағдарламасында біліктілік
мәселесінің қарастырылмайтындығын ескере ... ... ... ... және шет ... ... білімін
қалыптастырудың қоғамдық негіздерінен бастап отырмыз. Қазір ... 18 ... ... ... ... біліктілікті
қалыптастыру» атты арнайы курсы қолданылып жүр. Ол курс 6-шы триместрде
оқылады. Курс бағдарламасы бойынша оқу ... ... ... ... білім мазмұнының деңгейі критерилері, принциптері, формалары және
жеке қасиеттерді тұлғалық ... ... ... ... сияқты
мәселелер қарастырылады.
Біздің бағдарламамыз 36 сағатқа жоспарланып отыр, оның 18 сағаты
лекция, 18 сағаты ... және ... ... ... курс ... еліміздегі және шет елдердегі университтік
білімді қалыптастырудың қоғамдық негіздері алғашқы орынға ... ... ... ... ... ... біліктілігін қалыптастырудың педагогикалық,
психологиялық шарттарына да мән беріліп, педагог магистранттардың кәсіби-
педагогикалық ... ... ... ... сияқты
тақырыптар қарастырылды.
Магистранттардың кәсіби-педагогикалық даярлығының мазмұны, теориялық
даярлығы, кәсіби білім шеңберінің кеңейуі және нарықтық қатынасқа сай ... ... ... сай ... ... мәселелер біртұтас актуалды мәселе
ретінде қарастырылып отыр.
Студенттердің кәсіби білім мен білікті игерудегі ... ... ... ... педагог магистранттардың кәсіби-
педагогикалық біліктілігін қалыптастырудың нормативтік ... ... ... ... ... ... ... саласының кәсіби маман даярлаудағы мазмұнының жаңартылуы
мәселелері және оны шешу ... да ... ... ... өзін өзі ... ... ... маман даярлауда тұлғаның
өзін өзі дамытуы басты мәселе ретінде кәсіби-педагогикалық біліктіліктің
басты тармақтары қатарында қарастыруды жөн көрдік.
Педагог ... ... ... ... ... ... жағына қарай орналастырылды. Біліктілікті
анықтайтын негізгі факторлар мен шарттарды анықтаумен курстың тақырыптық
бағдарламасын ... жөн ... ... ... ... ... ... семинар және
практикалық тақырыптармен тығыз байланыста қарастырылып, ... ... ... ... лекция тақырыптарымен
мазмұндық байланыстағы ... мен ... ... ... ... түрінде жүргізілетін тақырыптар таңдап алынды. Лекция тақырыптары
мен семинар және практика тақырыптарының мазмұндық жалғастықтары басты шарт
болып табылады. Бірінші ... ... ... ... ... ... ... әдістемелік негіздері қойылды.
Жоғары мектеп оқытушысының жаңашыл әрекеті, мазмұны қазіргі кезде аса
маңызды мәселе болып ... сол ... бұл ... ... ... ... ... тығыз байланысты
қарастырылуда. ... ... беру ... ... ... ... ... назарын аудартуды жөн деп таптық.
Жаңашыл әрекеттер нәтижесін педагогика ... ... ... маңызын да ескертіп өттік.
Педагог магистранттардың кәсіби-педагогикалық ... ... ... шарттар мен педагогикалық әрекеттердің
негізгі стильдері бір бірімен ұштастырылып отыр. Педагогикалық әрекеттердің
стильдерінің кәсіби ... ... ... ... мен ... біліктілігіне қатысы бүгінгі күннің маңызды мәселелерінің бірі
ретінде ... ... ... ... назар аударатын жай кәсіби-педагогикалық
қарым-қатынас мәдениеті. Педагогика факультетін аяқтаушы магистранттардың
педагогикалық ... ... ... ... ... мәні зор. ... ... біліктілігін
қалыптастырудың тиімділігін бағалау шарттары.
Классикалық ... ... ... әрекет
саласындағы гуманистикалық дамудың бастаулары алғашқы қатарлы мәселелердің
бірі болып саналады. Гуманистік бағытта ... өзін өзі ... ... ... ... ... факторларының бірі
болып танылады. Магистранттардың педагогика ... ... ... ... бірлестікте қарастырылып отыр. Білім алушының өзін өзі
танытуы, өзін өзі ... ... мен ... тереңірек
қарастырылуды қажет ететіндігін де атап өтуді жөт деп таптық.
Сонымен арнайы ... ... ... құрастырудағы
біздің басты мақсатымыз ... ... ... түсінігін тереңдете түсіп, оны ... ... ... ... ... Арнайы курсты теориялық жағынан негіздеп,
практикалық жағынан дәлелдеу осы бағдарламаны практикада ... ... ... ... ... таңда жастардың білім саласын таңдауға еркіндігінің мол болуына
байланысты, заманның талабына сай еңбек ... ... ... ... ... ... педагогтарға үлкен іс жүктелуде.
Осы мақсатқа сай біз ... ... ... ... ... атты курсының тақырыптық жоспарын
ұсынып отырмыз. Бұл бағдарлама педагогика факультетінің ... ... ... ... оқу ... ... қарастырылмайтындығын ескере отырып, ұсынып отырған
бағдарламамызды ... және шет ... ... білімін
қалыптастырудың қоғамдық негіздерінен бастап отырмыз.
Бағдарлама 36 сағатқа жоспарланып отыр, оның 18 ... ... ... ... және ... ... арналды.
Тақырыптық жоспар
|№ |Тақырыбы |Сағ |
| ... | |
| | | |
|1 ... және шет ... ... білімді |2 |
| ... ... ... | |
|2 ... кәсіби-педагогикалық даярлығының негіздері. |2 |
| |Педагогика магистранттарының кәсіби біліктілігін | |
| ... ... ... ... | |
|3 ... ... ... біліктілігін |2 |
| ... ... ... | |
|4 ... ... даярлығының мазмұны. |2 |
| ... ... ... ... ... ... және | |
| ... қатынасқа сай білім мен кәсіби біліктің сай болуы. | |
| ... ... ... мен ... ... ... | |
|5 ... басқарудың теориялық негіздері. |2 |
| ... ... ... ... | |
|6 |қалыптастырудың нормативтік базисі. |2 |
| ... ... ... ... саласының | |
|7 |кәсіби маман даярлаудағы мазмұнының жаңартылуы мәселелері және|2 |
| |оны шешу ... | |
| ... өзі ... ... ... ... даярлауда | |
|8 ... өзін өзі ... |2 |
| ... магистранттардың педагогикалық біліктілігінің | |
|9 |шарттары. |2 |
| ... және ... ... | |
| ... ... ... ... деңгейін экспертті | |
|1 |бағалаудың әдістемелік негіздері. |2 |
| ... ... ... ... ... мазмұны, | |
|2 ... ... ... ... ... |2 |
| ... Республиканың білім беру саласындағы жаңашыл | |
| ... ... ... ... әрекеттер нәтижесін | |
| |педагогика бойынша магистратура жұмысына ... | |
| ... ... ... ... | |
|3 ... ... негізгі шарттар. |2 |
| ... ... ... ... ... | |
|4 ... ... ... ... ... ... |2 |
| |білім мен ... ... ... ... | |
| ... қарым-қатынас мәдениеті. | |
|5 ... ... ... ... ... |
| ... ... | |
|6 ... ... ... ... |2 |
| ... бағалау шарттары. | |
|7 ... ... ... ... |2 |
| ... ... гуманистикалық дамудың бастаулары. | |
|8 ... ... ... ... ... ... |2 |
| |алуы. Білім алушының өзін өзі танытуы. Өзін өзі ... | |
| ... мен ... | |
|9 | |2 |
| ... |32 ... ... және шет ... ... ... ... негіздер
Университеттік білімнің қалыптасуы. Негізгі ... ... ... ... қалыптасу тарихы. Университеттік білім
жүйесінің қалыптасуының қоғамдық негіздері. Еліміздегі университеттік білім
деңгейі. Шет ... ... ... ... отандық білім
жүйесінен айырмашылығы.
2– тақырып. Магистранттардың кәсіби-педагогикалық даярлығының негіздері.
Педагогика магистранттарының кәсіби біліктілігін қалыптастырудың
педагогикалық, психологиялық шарттары
Білік, біліктілік, кәсіби, ... ... ... ... ... ... ... магистратура бөлімінің білім жүйесінің білікті мамандар
даярлаудағы рөлі. ... ... ... ... ... Педагог магистранттардың кәсіби-
педагогикалық біліктілігін қалыптастырудың ... ... ... магистранттардың педагогикалық біліктілігін
қалыптастырудың жүйелілік тәсілдері
Педагог магистранттардың біліктілігінің сипаты. Магистранттар тұлғасына
қойылатын негізгі ... ... ... қалыптастырудың
негізгі тәсілдері. Жүйелілік тәсілі педагогтың кәсіби біліктілігін
қалыптастырушы басты ... ... ... ... ... ... мазмұны.
Теориялық даярлығы, кәсіби білім шеңберінің кеңейуі және нарықтық қатынасқа
сай білім мен кәсіби біліктің сай болуы
Магистранттардың кәсіби-педагогикалық ... ... ... ... мен ... ... даярлық біліктіліктің
тамыры ретінде. Теориялық біліктілік пен ... ... ... ... ... ... негіз болатын басты факторлар. Бүгінгі ... ... ... қатынастарға сай біліктіліктің қалыптасуы еңбек
рыногындағы бәсекеге төзімділіктің негізгі құралы ... ... ... ... мен білікті игерудегі танымдық
әрекеттерін басқарудың теориялық негіздері
Студенттердің ... ... мен ... ... ... ... Танымдық әрекетті басарудың теориялық негіздері.
Танымдық әрекеттің магистранттардың кәсіби-педагогикалық біліктілігін
қалыптастырудағы рөлі. кәсіби білімді игеру. Кәсіби ... мен ... ... Кәсіби білім, білік, дағдының басты белгілері.
6-тақырып.Педагог магистранттардың кәсіби-педагогикалық біліктілігін
қалыптастырудың нормативтік базисі.
Педагог магистранттардың кәсіби-педагогикалық біліктілігінің қалыптасу
шарттары. Нормативтік ... ... ... ... беру стандартының
кәсіби білікті қалыптастырудағы рөлі. ... ... ... ... ... ... атқаратын қызметі.
7-тақырып. Магистранттардың психофизиологиялық даярлығы: білім саласының
кәсіби маман даярлаудағы мазмұнының жаңартылуы мәселелері және оны шешу
жолдары.
Магистранттардың ... ... ... ... ... мен қабілеттіліктердің рөлі. Білім мазмұны
білікті мамандар даярлауда басты құрал. ... ... ... ... ... жаңартылуы. Білім мазмұнын ... ... шешу ... ... ... – қоғамдық талаптың көрінісі. Білім
мазмұнын құрастыруда қойылатын басты талаптар.
8-тақырып. Өзін өзі қалыптастыру потенциалы, болашақ ... ... өзін өзі ... өзі қалыптастыру мәселелері, мәні, потенциалы. Болашақ маман
даярлауда тұлғаның өзін өзі дамытуының ... ... ... ... ... ... әсері. Тұлғаның өзін ... ... ... қабілеттер, педагогикалық шеберлік, сөйлеу
мәдениеті, коммуникативтік қарым-қатынас мәдениеті мәселелері.
9-тақырып. Педагог магистранттардың педагогикалық біліктілігінің ... ... ... ... негізгі
шарттары, сипаты. Магистранттардың педагог ретінде қалыптасқан тұлғасының
ерекшеліктері. Педагогтардың арнайы, ... ... ... ... ... ... байланыстары. Болашақ жоғары
мектеп оқытушысының теориялық модельін құрастыру мәселесі. Отандық және
шетелдік педагог ... ... ... сипаттама.
Семинар және практикалық сабақтар
1-семинар. Педагог магистранттардың кәсіби біліктілік деңгейін экспертті
бағалаудың әдістемелік негіздері.
1. Педагог магистранттардың кәсіби біліктілік деңгейі.
2. Экспертті ... ... не үшін ... ... ... әдістердің түрлер.
Әдебиеттер: 1, 2, 3, 5, 6, 10, 15
2-семинар. Жоғары мектеп оқытушысының жаңашыл әрекеті, мазмұны,
Қазақстандағы ... ... ... ... ... Жоғары мектеп оқытушысының кәсіби әрекетінің жаңашылдығының мәні неде?
2. Білім тенденциялары ... ... ... ... ... ... әрекетінің Қазақстандағы
педагогикалық білім дамуының тенденцияларына қатысы.
Әдебиеттер: 2, 3, 6, 10, ... ... ... беру ... ... әрекеттердің
болашақ бағдары. Жаңашыл әрекеттер нәтижесін педагогика бойынша
магистратура жұмысына енгізу.
1. Республиканың білім беру саласындағы ... ... ... нені көздейді?
2. Жаңашыл әрекеттер нәтижесін педагогиканың магистратура жұмысына енгізуде
қандай нәтиже күтеміз?
Әдебиеттер: 2, 3, 6, 10, 15
4-семинар. Педагог магистранттардың кәсіби-педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... біліктілік ұғымдарына толық анықтама беріп,
айырмашылықтарын ашып ... ... ... ... ... ... ... біліктіліктің қалыптасуына қойылатын негізгі
талаптар.
Әдебиеттер: 2, 4,5, 6, 11, 12, 10, ... ... ... ... ... ... әрекеттердің стильдерінің кәсіби даярлығы.
2. Педагогикалық әрекеттердің стильдерінің ... ... ... ... мен ... кәсіби біліктілігіне қатысы.
Әдебиеттер: 2, 3, 6, 10, 15
6-семинар. Кәсіби-педагогикалық қарым-қатынас мәдениеті.
1. Қарым-қатынастың эстетикалық формалары.
2. Жақсы лектор болу үшін ... ... ... ... қарым-қатынасы, лекция оқу мәселелері.
4. Тыңдаушыларды қалай қызықтыру керек?
Әдебиеттер: 13, 12, 10, 15,18, 19
7-семинар. Педагогика факультетін аяқтаушы магистранттардың ... ... ... жеке ... ... ... ... негізгі шарттары.
3. Өзге адамның сезімімен бөлісе білу, оның сәтті қарым-қатынас ... 10,18, 19, ... ... педагогикалық біліктілігін қалыптастырудың
тиімділігін бағалау шарттары.
1. Педагогикалық біліктілікті бағалау не үшін қажет?
2. Педагогикалық ... ... ... 2, 4, 5, 6, 10, 13, ... ... ... оқытушыларының кәсіби-педагогикалық
әрекет саласындағы гуманистік дамуының бастаулары.
1. Кәсіби-педагогикалық әрекет саласындағы гуманистік дамудың бастаулары.
2. Классикалық университет оқытушыларының ... ... ... ... ... 2, 3, 6, 10, 15
2.2 Болашақ педагог мамандардың кәсіби біліктілігінің қалыптасуын
эксперименттік тұрғыдан тексеру
Жоғарыда біз жоғары оқу орындарын аяқтаушы түлектердің ... ... ... біліктіліктерінің теориялық моделі мен
жүйелік сызбасын келтірдік. Бүгінгі таңда ... ... ... педагогикалық мәдениетінің қалыптасуының қандай деңгейде
екендігін анықтаудың мәні зор. Осыған орай ... ... ... ... ... ... зерттеп
қарастыру алдыңғы қатарлы мәселе болып отыр.
Классикалық ... ... ... ... ... ... ... маңызды мәселелердің бірі болып
саналады. Гуманистік ... ... өзін өзі ... ... ... ... ... факторларының бірі болып танылады.
Магистранттардың педагогика ... ... ... ... алуымен
бірлестікте қарастырылып отыр. Білім алушының өзін өзі танытуы, өзін өзі
танытудың мотивтері мен ... ... ... ... де атап өтуді жөт деп таптық.
Біздің зерттеу еңбегімізде кәсіби біліктілік ... ... ... әрекет тәжірибесіне сүйене отырып дамитын тұлғалық,
коммуникативтік, арнайы және ... ... ... ... ... ... әрекет субъектісі ретіндегі сапалы қасиеттері
түрінде танылады. Біздер маманның субъектілік, ... және ... ... мен ... ... ... және жеке бөліп
көрсеттік.
Олар түрлі деңгейде іске асырылады. Кәсіби ... ... оқу орны ... ... ... ... ... іс-әрекеті алмасып отыратын екі кезеңде ... ... ... меңгеру кезінде студент кәсіби білім беру үрдісін
басқа субектілермен (оқытушы, курстастар, өзіндік даму ... ... т.б.) ... ... біліктілікті қолдану кезінде студент болашақ маман ретінде
кәсіби көмек пен қызмет арқылы тұтынушылармен ықпалдасады.
Болашақ маманның кәсіби ... ... ... мен ... ету ... ауыстыру үшін «оқытушы ↔ кәсіби білім беру ...... ...... ... беру ...... «студент ↔ тапсырма
↔ студенттер тобы», «кәсіби біліктілікті меңгеруші студент ↔ ... ... ... ... ... студент» т.с.с. қатынастағы ықпалдастық
жеткіліксіз болады. сондай-ақ кәсіби қызмет пен ... ... ... ... үрдісі мен нәтижесінде студенттің өз білімін
қолдану тәжірибесі де қажет. Кәсіби ... әр ... ... ... ... ... Бұл бір ізбен істелетін кәсіби
міндеттерді атқаруға бағытталған, теориялық және ... ... ... ... ... отандық жоғарғы оқу орындарында студенттер бірінші курстан-ақ
олардың оқу-танымдық іс-әрекетін толықтай қолдануын ... ... ... шеше ... ... ... жоғары курстарда, педагогикалық практика кезінде
және білім ... ... соң ... ... ету ... ... ... Педагогтардың кәсіби біліктілігінің моделі негізінде
кәсіпті меңгерудегі ... ... ... ... ... ... білім беру үрдісінде болашақ маманның ... ... ... мен ... ... ... Ол оның ... ... мен жүзеге асыру
іскерлігі. Аталған параметрлер мазмұны, ... және ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуын
білімдендіруші ішкі білім жүйесі. Ішкі білім жүйесі деп отырғанымыз кәсіпті
меңгеру мақсаты, оның ... мен ... ... ... ... ... ескере отырып жасалған тұтас жиыны. ...... ... (өзіндік аккомодациялық, мотивациялық,
жұмылдырушылық, ұйымдастырушылық, диагностикалық, бақылау, реттеу, түзету,
талдау, бағалау т.б.) міндеттерін студент жоғары оқу орынында кәсіби ... ... ... ... ... біліктілікте қол жеткізген
деңгейін ... ... ... мен ... ... ...... студент іс-әрекеттің (немесе оның
үзіндісінің) түпкі ниетін моделдеу, оны «қорғау», имитациялау үрдісін, оқу
жағдайында; өзінің іс-әрекетін және тікелей ықпалдастықта ... ... ... практикада жобалау, жүзеге асыру, талдау барысында; сондай-
ақ мамандардың және курстардың кәсіби ... ... ... оқытудың барлық кезеңінде, бақылау, талдау және бағалау
барысында ... әрі ... ... ... ... ... ... өзінің кәсіби қалыптасуы мен гуманитарлық сала
маманы ретіндегі кәсіби ... ... және ... ... ... (қажет болса, алдын-ала жасау арқылы) қолдану үшін
алдыңғы ... ... ... ... ... ал ... ... қол жеткен деңгейден, оқу-практикалық тікелей ықпалдастықта
болушылардың іс-әрекеттерінің өнімінен көрінеді. Аталмыш әдістер жоғары оқу
орынында ... беру ... ... ... өзін жүзеге
асырушының ішкі резервіне сүйеніп, кәсіби құзіреттіліктің ... ... ... салу үшін ... ... қалыптастыру, іске асыру және меңгеру механизмдері:
бұлар кәсіпті меңгеруіне қарай студент іс-әрекетінің субъектілік, ... ... ... ... ықпалдасуын сипаттайды. Болашақ
мамандардың оқу-танымдық, моделдеуші, кәсіби-практикалық іс-әрекеті ... ... ішкі ... ... тауып, қолдану үшін жоғары оқу
орындарында кәсіби біліктілікті қалыптастырудың технологияларын қолдану
қажет. Біз ... ... ... біліктілігін дамыту технологиясы деп
оқытушының педагогикалық еңбегі мен студенттің кәсіпті меңгерудегі ... ... ... асыру мен нәтижелерін талдаудың тәсілдері ... ... ... ... ұғамыз.
Кәсіби біліктіліктің негізгі параметрлері тұрақтандыру, толықтыру мен
трансформациялау ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін дара және топтап
дифференциялауды қолданудың технологиялық цикліндегі тәсілдерге тоқталайық.
Тұрақтандыру үшін негізгі ... ал ... ... ... ... ... толықтыру үшін «жанама» нәтижені пайдалану қажет.
Кәсіпті меңгеру мен қолдану үрдісінің бағытталуын трансформациялау үшін,
кәсіби ... ... салу үшін ... ... ... ... Бұл ... оқытушы, біріншіден, кәсіби тұрғыдан құндылық
бағдарының мазмұнын мәнді элементтермен байытып, оны орнықтыруға күш салу
қажет.
Ондай ... ... ... ... ... ... ... осыған сүйене отырып, студенттердің өзіндік рефлекциясына қозғау
сала отырып, кәсіби құзіреттіліктің қол ... ... ... ... бағалауына жұмсап ынталандыру қажеттілігі анықталды.
Жоғары кәсіби білім беру ... ... ... ... ... ... кәсіпті меңгерудің негізгі көзі ... ... ... ... ... қол жеткізуге болады. кәсіптану пәндері
кәсіби біліктілікті кезеңдер ... ... ... ... жүйесі мен іс-әрекетінің амалдарын өзектендіру, бекіту мен
жүйелеу үрдісінде кәсіпті меңгерудің мәнін арттыруға ... ... ... практикаға шығар алдында оларға әр
түрлі пәндерді оқытудың алған ... және ... ... ... ... өйткені, студенттерге кәсіби іс-әрекетті нақты
да толықтай орындауға тура келеді.
Біздің зерттеу жұмысы барысында ... ... ... ... ... ... стандартта педагогикалық ... ... ... саны ... үздіксіз тәжірибелік практиканың жүргізілу жағдайы;
- оқу процесін белсенді оқыту әдістерінің ... ... ... ... қалыптастыру барысында кафедраның
және оқытушы-профессорлар құрамының жұмыстарының мақсатты және
бірауызды ... ... ... ... жұмыс барысында негіздеу үшін, педагогика
мамандығын таңдау себебі және оған ... ... үшін ... арасында анкета жүргізген болатынбыз. Бұл анкета сұрақтарына
жауап алуда ... ... ... ... курс ... ... ... анкета мазмұнына тоқтала кететін болсақ,
мынадай сұрақтардан құрастырылды.
1. Сіз педагог мамандығын өз еркіңізбен таңдап келдіңіз ... ... ... тола ма? Егер ... бұл ... ... ... Педагог әрекетінде қандай қиыншылықтар бар деп санайсыз?
4. Сіз үшін тиімді әрекет етуге қандай жағдайлар кедергі келтіреді?
5. ... ... ... ... ету үшін ... алған
біліміңіз бен тәжірибелік даярлығыңыз жеткілікті ме?
6. Қандай жаңа ... ... өз ... ... ... ... пікіріңізше, ВУЗ-да кәсіби білім беруде қандай өзгерістер
керек?
8. Басқа мамандыққа ауысуға қалай ... ... ... ... ... Өз ... ... тілек тілейсіз?
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
Бұл зерттеулер нәтижесін қорытындылай келе ... ... ... ... ... 84,3% кәсіби қызметке кірісу үшін ... ... мен ... ... деп ... 88,8% ... ... тәсілдерді қолдануды, 69% оқушылармен қарым-қатынас жасауды
қиын деп санайтындықтарын айтты.
Болашақ педагогтардың бақылау тобының кәсіби білімге қарым-қатынасының
жалпы деңгейі
|Деңгейлер ... саны % |
| ... баға ... баға ... |0 |0 ... |0 |0 ... |28,7 |26,8 ... |71,3 |73,2 |
| ... саны ... ... ... ... баға ... баға ... ... |0 |0 |
| ... |0 |0 |
| ... |57,6 |56,5 |
| ... |42,6 |43,5 ... ... |0 |0 |
| ... |0 |0 |
| ... |52,7 | |
| ... | | ... ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | ... ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | ... ... ... ... ... ... қатынастарға өтуге байланысты қоғамымызда жаңа заман талабына
сай білікті мамандар даярлау талабы өсіп келеді.
Үздіксіз ... беру ... ... ... ... ... ... қайта құруды бастан кешіруде. Ғылыми-техникалық прогрестің және
өндіріс саласының жылдамдықпен дамуы – ... ... ал ... жас ... ... ... кәсіби қабілеттілікті
талап етті. Бүгінгі таңда еңбек рыногында бәсекелестікке ... ... ... мемлекеттік ғылым және білім министерлігінің “Қазақстан
Республикасында 2010 жылға дейін білім беруді дамытудың бағдарламасында” ... ... ... ... беруді жаңартуға қатысты Европа кеңесінің
ұсыныстарына сәйкес компетенция ұғымына ... ... ... ... ... ... ... «компетенция» - жаңа ұғым емес.
Лингвистикалық компетенцияны орыс тілін ... ... ... ... ... Ал тіл мен ... ... туралы жиі айтылады.
Латын тілінен аударғанда компетенция дегеніміз өз ісін жетік ... мол, ... ... ... ... Өз ... сәйкес
біліммен, біліктілікпен қаруланған, негізді ой-тұжырым жасайтын және тиімді
әрекет ете алатын адамды белгілі бір саладағы компетенттілік ... ... ... - тұлғаның белгілі бір пәндер шеңберіне қатысты
білімі, біліктілігі, дағдысы мен іс-әрекеттері тәсілінің ... ... ... Ал ... - ... ... іс-әрекет
саласына сай компетенцияларды меңгеруі. «Білік», «біліктілік» және «кәсіби
біліктілік» терминдерінің мәніне байланысты ... ... ... ... анализ жүргізілді.
Анализ жасау барысында ұғымдардың негізгі белгілері ғана ... жоқ, ... ... ... көзқарастарын бірін бірі
толықтырып түсініктемелік аппарат жасалып, терминдерге өзімізше анықтама
беруімізге жол ... ... ... ... ... ... мәлім мынадай классикалық
моделі ұсынылған: мазмұндық, жекелік және технологиялық. Дегенмен бүгінгі
таңда білім беру ... ... ... ... ... мән беру ... ... термині соңғы уақытта ғылымның көптеген салаларында қолданылып
жүр. ...... ... ... ... ... белгілік формалардың және формулалардың схема түріндегі
жасанды құрылған ... сол ... ... ... ... ... қарапайым сызба. Модельдердің тиімділігі
ықтимал құбылыстардың алғашқы теориялыры мен ... ... ... Модельдің адекваттық мәселесін қалай шешу керек деген сұраққа
кейінгі кездерде модельдеу аппаратын ... ... ... ... беріп жүргені анық. У.Р.Эшби: « моделирование как метод исследования –
это логика ... - деп ... ... ... ... ... жүйелеу, құрастыру және оны ... ... ... ... ... ... тар ... таныса,
кейбіреулері оның танымдық-теориялық маңызды категориялар шеңберінде
қарастылатындығын ... кең ... ... мектеп оқытушысын даярлау бағытындағы университеттік білім беруді
дамытудың ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Шынайы құбылыстарды нақтылы терминдермен
көрсету үшін алғашқы қадамдар бірінші тексерістік ... ... ... зерттеудің тапсырмасын ... және ... ... ... сипаттамасын және зерттеу жұмысының
объектісін көрсетеді. ... ... ... ... модельдеу
әдісін қолдану бірқатар деңгейде ... ... мен ... ... ... бөліністі игеруге мүмкіндік береді.
Біз педагогтың кәсіби-педагогикалық біліктілігінің сипатын анықтау
барысында ... ... ... ... ... ... ұшырастық. Оларды өз санамызда саралай отырып өзімізше бір
ізге түсіріп жүйеге келтірдік десек болады. Нәтижесінде ... ... ... төрт ... ... ... ... біліктілігінің теориялық модельін құрастырдық. Оны 5-суреттен
көре аласыздар.
Бүгінгі таңда еңбек рыногында бәсекеге ... ... ... байланысты педагогтарға үлкен іс жүктелуде.
Осы мақсатқа сай біз «Магистранттардың ... ... ... ... атты курсының тақырыптық жоспарын
ұсынып отырмыз. Бұл бағдарлама педагогика ... ... ... тақырыптық бағдарламасын құрастырудағы біздің басты
мақсатымыз магистранттардың кәсіби-педагогикалық ... ... ... ... оны ... ... мен жүйелілігіне
назар аудартпақпыз. Арнайы курсты теориялық жағынан негіздеп, ... ... осы ... ... қолданысқа енгізу барысында
нақтыланады деген ойдамыз.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Сластенин В.А., Исаева И.Ф., Мищенко А.И., ... Е.Н. ... ... ... И.С. ... ... деятельности. Минск, 2004, С 125.
3. Хуторской А.В. Ключевые компетенции как ... ... ... ... ... образование. №2,
2003, 58 с.
4. Введенский В.Н.Моделирование профессиональной компетентности педагога.
//Педагогика, 2003, №10, С 51.
5. Лукьянова М.И. ... ... ... ... 2001, №10, С ... ... А. Знания или компетенции? //Высшее образования в России,
2000, №2, С 26.
7. Әлмұхамбетов Б., ... С., ... Қ. ... ... ... ... компетенттілік ықпал. //
Қазақстан мұғалімі, 10 қазан, 2004 ж.
8. Савелова Е. ... ... ... // ... в ... 2004, ... ... Ф. Кәсіби білік биік болсын. // Қазақстан мектебі, 2004, №3.
10. Розенова М. Профессиональная компетентность и гуманитарные дисциплины.
// Высшее образование в ... 2004, ... ... А.Ә. Халықаралық педагогикадағы жаңа үрдіс: нәтижеге
бағытталған білім беру. // Менеджмент в ... 2004, ... ... С.Е., ... Д.М., ... Ш.Ш., Жұмағұлова Қ.Ә.
Білім беру бағыттарын дамыту және компетенция. // Білім-Образование,
№3(17), 2004.
13. Айдарова З.Ш. «Өнер» ... ... ... ... // ... №2(16), 2004 ж.
14. Байденко В. Компетенции в профессиональном образовании. // Высшее
образование в России, 2004, ... ... А. ... ... ... //Alma mater. ... ... школы, 2004, №4.
16. Болатов В.А. Сериков В.В. ... ... от идеи ... ... // ... 2003, №10, С10.
17. Ключевые социальные компетенции студента. –Москва – Уфа, 2004. С ... ... Ж.Р. ... ... образования в аспекте
подготовки преподавателя высшей школы. ... 2003, ... ... Ж.Р. Роль учебной деятельности студентов в подготовке
преподаватель высшей школы. // Ұлт ... 2004, №1, С ... ... Ж.Р. ... ... ... общение» (для студентов
магистратуры университета. Алматы, 1997, с 20.
21. Ожегов С.И., Шведова Н.Ю. ... ... ... ... ... ... БЭС. Изд. «Советская энциклопедия», 1991, С 27.
23. Педагогикалық-психологиялық сөздік. Алматы, 2004.-214 с.
24. Абдуллина О.А. Общепедагогическая подготовка учителя в ... ... ... для специальностей высших ... 2-е ... ... и дополн. Москва: Просвешение, 1990.
139с.
25. Ахметова Г.К. Образовательный идеал в теории и ... ... ... 2000, 124с.
26. Абдуллина О.А. Общепедагогическая подготовка учителя в системе высшего
педагогического образования: для ... ... ... ... Просвешение, 1990. 141с.
27. Хмель Н.Д. Теоретические основы профессиональной ... ... 1998, ... ... Л.Х. Студенттің кәсіби ынтасын қалыптастыру: Оқу әдістемелік
құрал. Алматы, 1994, 121бет.
29. Успанов К.С. Научно-практическая ... ... ... ... у ... ... ... Ғылым, 2001, 140с.
30. Джадрина М.Ж. Научные основы построение содержание ... в ... ... 2000, ... ... З.А. Теоретические основы формирования профессионально-
исследовательской культуры педагога в ... ... ... 1996, ... Таубаева Ш.Т. Исследовательская культура учителя: от ... ... ... Алматы, 2001, 230с.
33. Баширова Ж.Р. Методологические основы преемственности в системе
непрерывного образования. ... Каз ГУ. ... ... 2000, №4, С ... ... Ш.Т. ... ... учителя: методология, теория
и практика. Алматы: Алем, 2000, 381с.
35. Абылкасымова А.Е. ... ... ... в ... ... 1999, ... Кенжебекова Б. Маманның кәсіби құзіреттілігінің теориялық негіздері.
//Бастауыш мектеп, 2004, №7, 3-7бет.
37. Бектұрғанова Р. Педагогтарды оқыту ... ... ... 2004, №8, ... ... Б. ... орталықтардың атқаратын рөлі:
[Біліктілікті арттыру жүйесі]. // Ұлағат, №2, 9-14бет.
39. Толипова Ж. ... ... ... ... ... мектебі,
2003, №9, 39бет.
40. Елубаев С., Елубаева С. Тәуелсіз елге – білікті маман. Алматы, 2002,
17бет. Бастауыш мектеп, 2002, №8, ... ... М., ... Қ., ... С. ... ... даярлығын физикалық есептік даярлығын физикалық есептерді
шығару процесінде қалыптастыру. //Информатика. ... ... №4, ... ... Б. ... ... арттырудың өзекті мәселелері. //
Қазақстан мектеп. 2000, №9,28-30бет.
43. Баширова Ж.Р. Педагогическая компетентность преподавателя ... // ... ... ... ... ... ... 21с.
44. Мұғалімнің кәсіби шеберлігін жетілдіру мақсатындағы бағдарлы жұмыс
түрлері. // Білім ... ... 1999, №3, ... ... в ... ... ... пособие для студентов.
/под ред. А.С.Роботовой. –М.: Изд. центр «Академия», 2002. с.214.
46. Тарутина З. ... ... // ... образование,
№2(03), 68с.
47. Успанов К.С. Теория и практика формирования ... ... у ... ... ... ... 1999, ... Баширова Ж.Р. Научные основы развития университетского образования в
аспекте направленностина подготовку преподавателей ... ... ... соиск. уч. степ. д-ра пед. наук Алматы, 2004, 200с.
49. Багаева И.Д. Профессионализм педагогической ... и ... ... у ... учителя: Дисс. ....13.00.01. 1991, 340с.
50. Игнатенко Л.А. ... ... ... ... (на ... ... иностран.
яз.): Дисс. канд. пед. наук : 13.00.02. Одесса, 1990.
51. Молдажанова А.А. Особенности ... ... ... ... Дисс. на соиск. уч. степ. д-ра пед. наук.- Алматы,
1996.
52. Большой ... ... ... ред. ... ... ... ... М.В. Педагогические условия формирования профессионалной
компетентности будущих ... в ... ... д-ра ... ... 2004.
54. Ынтықбаева А.Б. Формирование основ профессионально-коммуникативных
умений и ... у ... ... ...... ... Қыдыршаев А. Шешен-лектордың кәсіби қалпына қойылар ... ... ... ... 2004, № 3. 121-б.
56. Нусубалиева Е. ... ... // ... ... 2005, № 5-6. – ... ... Қ.Қ. Методология и педагогические основы процесса
профессионального становления ... ... в ... системы образования. Дисс. д-ра пед. наук. - Алматы,
1995. -437с.
58. Жарменова Г.С. Формирования ... ... ... ... ... – Алматы, 2003. –140с.
59. Рахимбек Х. Перспективы компетентностного подхода в национальных
моделях высшегого образования. // ... ... -2005, № ... ... И.П. ... педагогического мастерства. – М:1999. Академ А.
61. Гершунский Б.С. Образование как ... ... ...... ... – культура ХХ1
века. М., 2002. –С 74.
62. Бондаревская Е.В., Кульневич С.В. Парадигмальный подход к ... ... ... ... // ... 2004.
№ 10. 23 бет.
63. Кенжебеков Б.Т. Жоғары оқу орындары жүйесінде болашақ мамандардың
кәсіби құзіреттілігін қалыптастыру.: ... ... ... ... ... Қ. ... қарым-қатынастағы коммуникативтік
іскерліктің рөлі. // ... ... -2003, № 10. 6-8 ... Жеребкина В.Ф. Формирование педагогической компетентности будущих
учителей в процессе обучения в вузе.: ... ... ... ... Балтабаев Х.М. Педагогическая культурология: Уч.пос. Алматы, 2000.
-368С.
ҚОСЫМША
«Магистранттардың педагогикалық біліктілігін қалыптастырудың теориялық
негіздері» атты курсының
БАҒДАРЛАМАСЫ
Кіріспе
Кәсіби-педагогикалық біліктілік адам әрекетінің ... ... бірі ... ... Осы ... түрлі көрінісі
(өндірістік, білім алу әрекеті) қандай сипатта болмасын адамдардың ұжымдық
қарым-қатынастары арқылы ... ... ... ... ... ... ... қатарында біліктіліктің орыны ерекше десек болады.
Ғылыми әдебиеттерде біліктілік мәселесі түрлі аспектілерде қарастырылған.
Бірақ университеттің магистратура бөлімінде ... ... ... ... таңда тереңірек қарастыруды қажет етуде. Бітіруші
түлектердің бойында білім алу барысында қалыптасқан біліктіліктер ... ... сол ... ... ... қалыптастыру маңызды мәселе болып
отыр.
Ұсынылатын әдебиеттер тізімі
Негізгі
1. Введение в педагогическую ... ... ... для ... ред. А.С.Роботовой. –М.: Изд. центр «Академия», 2002. с.214.
2. Таубаева Ш.Т. Исследовательская культура учителя: методология, ... ... ... ... 2000, ... Абылкасымова А.Е. ... ... ... в ... ... 1999, ... Педагогикалық-психологиялық сөздік. Алматы, 2004.-214 с.
5. Абдуллина О.А. Общепедагогическая подготовка учителя в системе высшего
педагогического образования: для специальностей ... ... 2-е ... ... и дополн. Москва: Просвешение, 1990.
139с.
6. Ахметова Г.К. Образовательный идеал в теории и практике подготовки
педагогических ... 2000, ... ... О.А. ... ... учителя в системе высшего
педагогического образования: для специальностей ... ... ... ... 1990. ... ... Н.Д. ... основы профессиональной подготовки учителя.
Алматы, 1998, 320с.
9. Мажитова Л.Х. ... ... ... ... Оқу әдістемелік
құрал. Алматы, 1994, 121бет.
10. Успанов К.С. Научно-практическая ... ... ... ... у будущих учителей. Алматы: Ғылым, 2001, 140с.
Қосымша ... ... М.Ж. ... ... ... содержание вариативного
образования в школе. Алматы, 2000, 217с.
12. Исаева З.А. Теоретические ... ... ... ... ... в системе университетского
образования. Алматы, 1996, 230с.
13. Таубаева Ш.Т. ... ... ... от теории к
практике. Монография. Алматы, 2001, 230с.
14. Сластенин В.А., Исаева И.Ф., ... А.И., ... Е.Н. ... ... ... И.С. Основы педагогической деятельности. Минск, 2004, С 125.
16. Хуторской А.В. Ключевые компетенции как ... ... ... ... ... ... №2,
2003, 58 с.
17. Введенский В.Н.Моделирование профессиональной компетентности педагога.
//Педагогика, 2003, №10, С 51.
18. Грехнев В.С. Культура педагогического общения. –М.,1990
19. ... Д. Как ... ... и ... ... на ... ... –М ., 1989.
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИЕТІ
Жалпы және этникалық педагогика кафедрасы
КУРСТЫҚ ... ... ... ... ... ... магистратурасының білім беру жүйесінде
қалыптастыру”
Орындаған: Дәрібаева Д.Т.
Ғылыми жетекші: пед.
ғ.д. п. ... ... ... ... ... ... ... мен дағдыларын қолдануға
даярлығы, сондай-ақ практикалық және теориялық міндеттерді шешу үшін
қажетті өмірлік қызметтер тәсілі
Белгілі тақырыптар мен үрдістер шеңберіне ... ... және ... ... әрі ... ... ... қажетті тұлғаның өзара байланысты
қасиеттердің жиынтығы (білім, іскерлік, дағды, қызмет тәсілдері)
Студенттердің білімдік даярлығына алдын ала ... ... ... бір саладағы қызметіне қатысты қалыптасқан тұлғалық қасиеті мен
тәжірибесі
Ұғымдық жүйенің, яғни түсініктің тиісті ойлау түрінің болуын талап ететін,
кәсіби сай туындаған ... мен ... ... ... мүмкіндік
беретін, практикалық қызметті іске асыруға қабілеттілігі
Өзінің кәсіби, қызмет тақырыбына тұлғалық қатынасы қоса енетін адамның
тиісті ... ... ... ... ... дидактикалық, экспрессивтілік
Қ
А
Б
І
Л
Е
Т
Қосымша: перцептивті, зерттеушілік, ғылыми-танымдық т.б.
Өзін өзі қалыптастыру
Өзін өзі дамыту
Тұлғалық
Кәсіби-пед. әрекетте өзін өзі ... ... ... ... ... ... танымдық тәжірибе
Кәс.пед. шеберлік
Арнайы
Пед. мәдениет
Арнайы пед. білім
Пед. қабілет-к
Кәс.пед.білік
Коммуникативті
Өзін өзі тексеру
өзіндік рефлексия
өзара қарым-қатынас нормасын игеру
Ұжымдастыққа даярлық
Білік (умения)
Бағыттылық(ориентациялық)
Кәсіби-пед. біліктілік
Коммуникативті
Жоғары мектеп оқытушысы
дамытушылық
Коммуникативтік
Тұлғалық
Ға
лық
Арнайы
Әрекеттік
өзін өзі ... ... ... ... ... ... өзі дамыту
Пед. әрекетке даярлық
Кәс. шешендік
Танымдық тәжір.
Кәс. шеберлік.
Пед. ... пед ... ... ... және коммуникативтік
Рефлексивті
Жобалық
(проективные)
Прогностикалық (болжаушылық)
Аналитиклық
Мобилизациялық (жұмылдыру)

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы жоғары білім беру жүйесінің қызметін жетілдіру ұйымдастырушы экономикалық аспектілері116 бет
Қазіргі кездегі білім беру жүйесіндегі концепциялары мен теориялар7 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы5 бет
Еңбек процесін ұйымдастыру8 бет
Жергілікті басқару органдарындағы кадрлық қамтамасыз етудің теориялық негіздері66 бет
Жоғары сынып оқушыларының шығармашылық жұмыстарын өздігінше орындау біліктілігін қалыптастыру33 бет
Оқушылардың мәдениетарлық қарым-қатынас біліктілігін қалыптастырудың теориялық негіздері41 бет
Педагогикалық кадрлардың біліктілігін арттыру және өздігінен білімін жетілдіру9 бет
Педагогикалық кадрлардың біліктілігін арттыру және өздігінен білімін жетілдіру туралы8 бет
Сервистік ұйымды басқарудағы басшылықтың атқаратын қызметі7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь