Шаруашылықтың міндеттемелердің есебін ұйымдастыру

КІРІСПЕ

1. ТАРАУ Міндеттемелердің және шаруашылықтың жалпы сипат.тамасы
1.1 Шаруашылықтың техника.экономикалық сипаттамасы ... ..5.9
1.2 Шаруашылықтың есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9.12
1.3 Міндеттемелердің теориялық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ...12.16

2. ТАРАУ Шаруашылықтың міндеттемелердің есебін ұйымдастыру
2.1 Қысқа мерзімді міндеттемелердің есебі ... ... ... ... ... ... ... ... 17.23
2.2 Бюджетпен есеп айрысудың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23.37
2.3Басқа да міндеттемелер бойынша есеп айрысудың есебі ... ..38.67

3.ТАРАУ Міндеттемелер есебінің аудиті
3.1 Міндеттемелердің аудитін ұйымдастырудың ерекшеліктері және ақпарат көздерімен қамтамасыз етілуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..68.70
3.2 Ұзақ мерзімді міндеттемелердің есебінің аудиті ... ... ..70.72
3.3Міндеттемелердің экономикалық талдауы ... ... ... ... ... .73.74

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..74.76
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 77.78
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ
1. ТАРАУ Міндеттемелердің және шаруашылықтың жалпы сипат-тамасы
1.1 Шаруашылықтың техника-экономикалық сипаттамасы ......5-9
1.2 ... есеп ... ... ... ... ... Шаруашылықтың міндеттемелердің есебін ұйымдастыру
1. Қысқа мерзімді міндеттемелердің есебі................................17-
23
2. ... есеп ... да ... бойынша есеп айрысудың есебі......38-67
3.ТАРАУ Міндеттемелер есебінің аудиті
3.1 ... ... ... ... және ... ... етілуі
..............................................68-70
3.2 Ұзақ мерзімді міндеттемелердің есебінің аудиті..........70-72
3.3Міндеттемелердің экономикалық талдауы.....................73-74
Қорытынды..................................................................7
4-76
Қолданылған әдебиеттер............................................77-78
КІРІСПЕ
Нарықтық қатынастар жағдайында ... есеп ... ... ... ... ... есепке алу және олардың
құрылымдық қызметін дұрыс басқару үшін, экономикалық ... мен ... ... ... ел ... дамыту заңдылықтарын зерттеу үшін
қолданылады. Шаруашылықтармен ұйымдардың күрделі экономикалық тетігін және
жақсы ... ... есеп ... ... ... іс
жүзінде мүмкін емес. Сондықтанда кез-келген ... үшін ... ... ... орын ... ... ... дамуы барысында ұйымдар қызметінің
қаржылық мәселелері күшейе түсуде. Осыған сәйкес ұйым басшылығының ерекше
көңілі бухгалтерлік ... ... мән ... отыр. Әсіресе,
елімізде халықаралық стандартқа сәйкес жаңа бухгалтерлік есеп стандартының
енгізілуі ел ... ... оң ... ... Бұл еліміздің
қазіргі даму кезеңінде оның шет ел инвесторларымен ... ... ... ... ... ... ... басқа ұйымдардан алған ... ... ... ... және тағы ... да ... сондай-ақ алынған несиелері үшін қарыз болуы мүмкін, ... ... ... ... ... сол уақытында төлегеннің өзінде немесе банк
және банктен тыс мекемелерден несие және ... ... ... де ... ... еңбекақы есептеп оны төлеуге, өндірген өнімдері
мен көрсеткен ... сату ... ... ... салықтар төлеуге
міндетті болады. Осы шаруашылық операциялар барысында ұйымның ... ... жылы ... 24-де ... ... алу мен қаржылық есеп
беру туралы" Қазақстан ... Заңы ... ... ... есеп ... ... ... барынша жақындастырылып
жасалынды және де Бас шоттар жоспарының орнына 2006 жылдың 5-ші қаңтарында
тіркеліп қабылданған Типтік шоттар жоспары ... ... ... ... ... қаржылық есептілікті жасайтын ұйымдар
үшін бухгалтерлік есеп шоттарының жұмыс жоспары.
Экономиканың қай ... ... ... мен ... ... ... материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты
жоюға, өндірісін ұлғайтуға, ... ... ... құнын төмендетуге
мүдделі болып саналады. Бұл орайда ұйымның ... ... ... ... да ресурстарын тиімсіз жұмсауға қарсы күресте бухгалтерлік
есептің маңызы мен мәнін айрықша атап өтуте ... ... ... ... ... ... ... негізгі сұрақтары қамтылған.Бұл жұмысымда Қазақстан
Республикасының “Салық пен басқа да бюджетне ... ... ... ... ... ... кодексі ні ережелері мен (2002 жылдың
қаңтарына дейінгі)өзгерістері, жаңа норматив тік ... және ... ... ... ... мен өзгерістері, бухгалтер лік есеп
бойыншанұсқау материалдары қамылған.
“ Міндеттемелердің есебі және ... ... ... ... өзекті
тақырыптардың бірі болып табылады. Диплом жұмысына ... ... ... ... ... ... ... мақсаты ұйымның міндеттемелерінің ... ... ... ... ... ... осы тақырып бойынша
сұрақтардың көкейкестілігін зерделеп және өз ... ... ... Осы ... ... міндеттеріне төмендегілерді жатқызамыз:
- жалпы міндеттемелер есебін ашып көрсету;
- еңбек ақы есебі бойынша туындайтын ... ... ... және ... есеп ... ... ... ашу;
- бюджет және бюджеттен тыс ұйымдармен есеп айырысу есебін және онда
кездесетін әртүрлі ... ... ... ... аванстар мен дивидендтер бойынша есеп айырысқан кезде туындайтын
міндеттемелер сондай –ақ басқа да міндеттемелер ... ашып ... ... ... аудитін теориялық негізде қарастыру болып
табылады.
Міндеттемелер есебі мен аудитін есепке алуды дұрыс ... ... ... түсіну керек. Сондықтан да осы дипломдық жұмысымның тақырыбын
“Ұйымның ... ... мен ... ”- деп ... алу ... ... экономиканың даму барысында негізсіз шығындармен күресу,
ұйымның нақты активтерін көбейту және ұзақ немесе ... ... ... тұрғандықтан әсіресе орта және шағын кәсіпорындардың бәсеке
қабілеттіліктерін ... мен ... өнім ... ... ... ... ... иеленгендіктен осы тақырыпты теориялық жағынан
ізденіп жазуды алдыма мақсат қойдым. ... бұл ... ... кезде
өзектілігі артып отыр. Оны шешу үшін төмендегі ... ... ... ... ... ... ... және оларды өтеу
тиімділігін қолдануды жақсарту әдістерін таңдау;
2. Міндеттемелерді ... ... ... ... ... мен
оларға аудиторлық тексеруді жетілдіру.
1. ТАРАУ Міндеттемелердің және ... ... ... ... техника-экономикалық сипаттамасы
“Медсервис-Рихтер” жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... ... ... тіркелген,өз қызмнтін Қазақстан ... ... 27 ... және ... 16 ... ... ... туралы” заңына Қазақстан
Республикасының 1998 жылғы 22 сәуірдегі ... ... ... жауапкершілігі бар серіктестіктер ... ... ... және ... ... жүргізеді.
Серіктестік өзінің зандық құқын Мемлекеттік тіркеуден өткеннен ... ... ... дербес балансы,мөрі,банкілерде есепшоты(Ұлтық және
шетелдік ... ... ... ... ... ... жағдайын көрсету үшін негізгі көрсеткіштер
қолданылады. Олар ... ... ... ... ... анықтап
беруге көмектеседі.
Нарықтық қатынастарға көшу арқылы кез-келген қызметтің жауапкершілігі
күшейіп келеді. Осыған байланысты әр ... ... ... ... бар ... ... ... арқылы табысты жоғарлату
жолдарын іздеуде. ... ... олар ... мәселе болсада экономикалық
тұрғыдан ... ... ... және ... ... ... Яғни әркімге
экономикалық білім, оның ішінде есеп қажет.
Бүгінгі таңдағы ... ... ... ... ... барлық саласын
жан-жақты қамтуда.Осы негізде әлеуметтік, күрделі ... шешу ... ... ... ... бірі ... саналады. Әсіресе, соңғы
жылдары экономика елімізде түбірлі өзгерістер орын ... ... ... және ... ... ... жатқан жаңа құбылыстар мен
процестерге ... ... ... ... ... ... сәйкес
келеді;басқа да қызметтерді жүзеге ... ... ... ... ... ... кейін әртүрлі бөлімшерлері бар, соның ішінде ең
негізгісі:
- Бухгалтерия;
- бас бухгалтер;
- ... ... ... ... ... бухгалтер
өндірістегі бухгалтерлік есепті кәсіпорынның ... ... және ... ... ... мен ... ... жасайды. Қаржы түсімінің есебін есептеп, ... мен ... ... ... ... ... ... нәтижесі, қаржылық есептеу мен ... ... ... ... есептейді, мемлекеттік
сақтандыру, әлеуметтік сақтандыру қорына, әлеуметтік зейнетақы және
басқа да ... есеп ... ... ... ... ... мен ... баланс активтеріне, банктің несие пайызын,
салық төлемдерін, өндіріс орнының ... беру ... жылу ... ... және ... да ... мен ... төлеп,
кәсіпорынның жалпы ақшалай қаражатына жауап ... ... ... есеп ... ... Тауардың материалды құндылығы мен қаржы
жағдайының шығынын, ақшаның жетіспеушілігіне, инфляция, кәсіпорын
банкрот болып ... үшін ... ... ... ... ... ... филиалдардан жіберілген
дәрі-дәрмектерді есепке алып отырады және қоймадағы күнделікті қалған
дәрілер санын бас бухгалтерге хабарлап отырады.
Кассир-күнделікті ... ... ... ... есептеп бас
бухгалтерге хабарлап отырады. Бұл жұмысшылар мен қызметкерлерге ай сайын
беріп отыратын және басқа да ақшалай ... ... ... ... өнімді тек тапсырыс арқылы өндіргендерін ... ... ... ... қаражатына қабылдайды.
Қаржы және еңбек нормасының маманы, экономист.
Еңбек нормасын ... ... ... қызметкерлерінің жұмыс
істеген уақытын, шығарған өніміне және ... ... ... ... ... Кәсіпорында ай сайынғы шығарған өнімін есептеп,
ақша қаражатының түскен пайдасы мен шығындарының нәтижесін ... ... ... есеп береді.
Кәсіпорында жұмысшы қызметкерлерінің еңбекақысы мерзімді және кесімді
болып екіге бөлінеді, еңбекке қатысты коэффициенті, ... ... ... ... мерзімді сыйлықты, болып есетптеледі
ЖШС “МедсервисРихтер” өндірістік ... ... ... оның ... есеп беру ... ... ... есеп берудің маңызды нысаны болып қаржы-шаруашылық кызметі
туралы есеп беру жатады. Ал ... ... мен ... жайлы
мәліметті құрайды. Табыс - бұл ... өcyiн ... ... анықтайды. Бұл есеп беру табыс пен шығындар
сомасының салыстырғандағы нәтижесін ... ... №3 ... ... ЖШС ... каржы
шаруашылық қызметін талдап көрсету ушін оның ... ... ... ... ... ... Мұндағы коэфициенттер
төменгідей:
| |Көрсеткіштер атауы |өткен жыл ... жыл |Өсу ... | |
| | |2003 жыл |2004 жыл ... |% |
|1 ... ... |52916495 |75408778 |22492283 |142,3 |
| ... ... ( мың | | | | |
| |тг.) | | | | |
|2 ... өз құны (мың ... ... |16659255 |153,7 |
| |тг.) | | | | |
|3 ... ... (мың тг) ... ... |5833028 |126,8 |
|4 ... ... (мың ... | 22169222 |8059779 |143,1 |
| |тг.) | | | | |
|5 ... дейінгі табыс |4969929 |7978310 |3008381 |160,5 |
| |(мың тг.) | | | | |
|6 ... ... (мың тг.) |3418950 |5584817 |2166867 |163,3 |
|7 ... ... ... |1164024 |3936724 |151,2 |
| ... ... құны | | | | |
| |(мың тг.) | | | | |
|8 |Қор ... |6,86 |6,47 |-0,38 |116 |
|9 |Қор ... |0,14 |0,15 |0,01 |171 ... |Актив айналымы |0,14 |0,15 |0,01 |171 ... ... ... , % |0,06 |0,07 |0,01 |116 ... ... ... |0,16 |0,21 |0,5 |131,8 ... |Актив орташа құны |21141490 |26566271 |5424881 |125,9 ... -нің ... ... ... ... ... отырғандай- “Медсервис-Рихтер” ЖШС 2004 жылғы
өнімдеріөткеннен түскен табысы 52916495 тг. құраса, бұл көрсеткіш 2005 жылы
2249228Зтг. өciп 75408778 құрады, немесе 153,7%-ға ... ... құны 2004 жылы 31231381 тг., 2005 жылы 47890636 тг. ... ... ... ... ... 26,8 %-ға ұлғайды.
Жалпы табыс 5833078 тг. өстi яғни 2004 жылы 21685114тг. ... ... 27518142 тг ... ... ... ... әсер ... факторлар
өнімнің өзіндік құндарының төмен болуы, өткізген өнімнің жоғары болуы.
Кезең шығындары 2004 жылы 14109443 тг. құраса, 2005 жылы ... ... ... ... 80590779 тг. ... ... 60,1% ... салынғанға дейінгі табыс 2003жылы 4969929 тг. ... 2004 ... тг. ... яғни ... ... 163,1% құрады.
Таза табыс 2004 жылы 3418950тг. құраса, 2005 жылы 5584817 тг. болды, ... ... 21668687 тг, яғни ... ... ... ... жылдық құны 393б724 тг. өсті, яғни 2003 жылы
77035228 тг. болса, 2005 жылы 1164024 тг. болды, немесе 151,3%-ға ұлғайды.
Ұйымның қор ... 2004 жылы 116,8% ... 2004 жылы 6 ... бұл ... 2005 жьлы 71% ... 171 % ... ... 2004 жьлы 116% құрады, ал 2005 жылы 131,8%- ... ... 125,9 % ... бұл ... ... келе ... ... кәсіпорындардың бipiнe жатқызуға болады.
1.2 Ұйымның есеп саясаты
“Медсервис-Рихтер” Жауапкершілігі шектеулі ... ... есеп ... ... Республикасының “Бухгалтерлік есеп және
қаржылық есеп беру ... ... және ... ... есеп стандарттары мен әдістемелік ... ... ... 1999 жылы 26-шы ... ... (ҚР) ... ... ... ... ... № 26128-1910 ЖШС. Ұйының мекен-жайы – 480004, ҚР ... ... ... 54. ... ... өзгеруіне байланысты
“Медсервис-Рихтер” ЖШС-і өзінің есеп саясатының ... ... ... енгізіп, құжатты пайдаланушыларға ескертеді. Есеп саясатының жалпы
ережелерінде ... ... ... ... және қаржылық есеп
беруді құруда Қазақстан ... ... есеп және ... беру ... ... және ... есеп стандарттарына сәйкес
талаптарға сүйеніп, Типтік ... ... ... сондай-ақ олардың
қағидалары, негіздері, жағдайлары, тәртіптері жазылған. ... ҚР-ң 1994 ... 16 ... ... ... мен ... ҚР-ң 1998 ... 22-сәуірдегі
“Жауапкершілігі шектеулі және қосымша ... бар ... ... ... ... ... келесі бөлімі ұйымның заңды ... ... ... қарастырады. Қоғам жекеменшіктік заңды тұлға болып
табылады. Ұйымның негізгі ... ... ... ... және тағы ... елдерден келген дәрі-
дәрмекпен айналысады. Есеп саясатының келесі бөлімінде бухгалтерлік есептің
ұйымдастырылуы мен ішкі бақылау ... ... ... негізіне
қарай:
-қабылданған есеп саясатын есепті мерзім бойы бақылау;
-қаржылық міндеттемелер мен ... ... ... ... ... операцияларын түгелдей есепте қамтылғанын;
-есепті мерзімге шығындар мен табыстардың дұрыс жатқызылғандығын;
-аналитикалық және синтетикалық есеп нәтижелерінің ... ... ... ... ... меншікті капитал, міндеттемелер
т.б. шаруашылық операцияларын екі жақты жазу әдісімен, Типтік жоспар
шоттарына сәйкес және де ... ... ... есеп ... есеп беру ... ... Бухгалтерлік есеп стандарттарына, есеп
саясатына және басқа да Серіктестіктің бухгалтерлік есепті ... ... мен ... ... ... іске ... бухгалтерлік жазбалар Серіктестіктің бухгалтерлік есеп жүйесіндегі
Типтік жоспар шоттарына сәйкес жасалынған Жұмыс шоттар жоспары ... ... ... ... ерекшелігіне байланысты құрылады.
Жалпы бухгалтерлік жазбалар келесідей ... ... ... ... ... операцияларының мазмұнына қарай алғашқы
құжаттарға жазылады;
2. Алғашқы құжаттардағы мәліметтер екі ... ... ... ... ... ... жазылады;
3. Осы құжаттардың негізінде қаржылық есеп құрылады.
Серіктестікте шаруашылық операцияларының құжатталу тәртібі, құжаттардың
айналымы, бухгалтерияға немесе мұрағатқа түсу ... ... ішкі ... ... ... сәйкес жүргізіледі. ... ... ... ... ... және синтетикалық есеп регистрлары мен қаржылық есеп беру
үшін дербес компьютерлер беріліп – есеп ... ... ... ... ... яғни екі ... да ... отыруға
болады ;
-барлық жасалынған құжаттардағы мәліметтер Серіктестіктің қызметінің
коммерциялық ... ... ... ... Серіктестіктің басшысының рұқсатын алу
керек;
-серіктестікте келесідей ішкі ... ... ... ... ... ... іс және іс- жүргізу нұсқаулары,
мүліктерге түгендеу жүргізу нәтижелерін рәсімдеу мен талаптар, ... ... ... ... ... ... есеп ... инвестициялар, қатаң есеп берудегі құжаттар т.б. ... жеке ... есеп ... аудиторлық тексеру жүргізіп отыру;
Серіктестікте Типтік ... ... ... ... ... Онда ... да Типтік жоспар шоттарын қамтиды.
Есеп саясаты 13-бөлімнен тұрады, олар 1-4 бөлімдер жоғарыда ... ... ... ... ... ... 1-бөлім. Негізгі құралдар есебі. 2-бөлім.
Материалдық емес активтер есебі. 3-бөлім. Ақша қаражаттар есебі. 4. ... ... ақы ... ... ... ... ... 6-бөлім.
Дебиторлармен есеп айырысу есебі. 7-бөлім. Міндеттемелер есебі. 8-бөлім.
Кезең шығындары. ... Сату және ... ... ... ... салығы есебі. 11-бөлім. Меншікті капитал. 12-бөлім. Қаржылық есеп
беру.
1.3. Міндеттемелердің теориалық сипаттамасы
Міндеттемелер деп – мақсатты шараларды қаржыландыру үшін ... ... ... ірі ... ... ... осы ұйымның
кірісіне алып, түптің түбінде қайтарып беруі ... ... ... ... ... және ... ... түрінде банктерден және
банктерге жатпайтын тұлғалардан (Қазақстан Республикасының резиленті немесе
резиденті емес) ұзақ және ... ... ... займдар, облигациялар,
вексельдер жатады. Алынған міндеттемелердің барлығы да осы ... ... ... ... Міндеттемелер алу нәтижесінде ұйымдардың активті
қаражаттары көбейеді. Яғни ол – міндеттеме алушы жақ,
деттеме беруші жаққа ақша мен ... ... ... ... ... ... ... негізгі сомаларға қосымша
міндеттемелер үшін төленетін пайыздық сомалар ... ... ... ... ... ... ... азайтылады. Міндеттемелер
құрамына ұйымдардың ... ... ... ... ... сондай-ақ
берілген вексельдер бойынша алған қарыз ақшалары, ... ... ... ... сомалар дажатады. Егер алынған тауарлар құны
төленбесе, алашақтар қарызы қайтарылмаса, есептелінген еңбек ақы төленбесе,
мұндай жағдайларда осы ұйымның ... ... өсіп ... ... ... ... ... сомалар осы ұйымның ... ... ... ... ... ұйым төлем өтеушілік қабылетінен айырылып, ... ... ... таратылған жағдайда несие берушілердің, несиелендіруші
банктердің тәуекелшілік талабы ... ... ... ... ... ... талап еткен сомасы, осы
ұйымның қарыз алғандығы міндетті сомасының көлемінен көп немесе аз болмауы
керек. Яғни банктердің осы ... ... ... ... ... ... ұйымның активті қаражаттарын сатудан түскен ақшаны алу жөнінде бірінші
кезекте тұрады. Егер қарыз алып, міндеттеме қабылдаған ұйым өз ... ... ... ... заң ... ... ... Өз еркімен қаржы салған инвесторлар талабы немесе ... ... ... ... орындалғаннан соң, қалған қалдық сома
көлемінде ғана ... ... ... ... ... өте ... ... да, басқа қаражаттар көлемінде қойылған талаптар
мүмкін болған жағдайда ғана орындалады.
Шаруашылықтын міндеттемелері ұзақ мерзімді және ... ... ... Ұзақ ... міндеттемелерге ең алдымен банктегі ұзақ ... ... ... бір жылдан артық уақытқа береді. Ережеге сай
оларды жаңа техниканы енгізу бойынша шығындарға, ... ... ... ... қымбат жабдықтарды сатып алу және басқа да ... үшін ... ... ... ... ... ... талап етуі
бойынша төленуге тиісті міндеттемелердің және есепті мерзімнен кейін ... ... ... ... ұзақ ... ... бір ... ашып көрсетілуге тиіс яғни бұл №2 “Бухгалтерлік баланс және ... ... ... бухгалтерлік есеп стандарттарымен
реттеледі. Оларға төмендегілер жатады:
1) ұзақ ... ... ... мерзімді несиелер;
3) ұзақ мерзімді несиелердің ағымдағы бөлігі;
4) ... ... оның ... төленуге тиісті шоттар мен вексельдер;
- сатып алушылар мен тапсырыс берушілерден алынған аванстар;
- салықтар бойынша қарыздар;
- төленетін дивидендтер;
- ұйымаралық ... ... ... ... ... ... ... өзге де кредиторлық қарыздар.
5) төленуге тиісті есептелген шығындар;
6) болашақ кезеңдердің табыстары;
7) күтпеген жағдайлар бойынша есептелген төлемдер.
Қандай да болмасын ... ... ... қандай салада
қызмет атқаратындығына қарамастан алып қарайтын болсақ, олардың барлығының
да міндеттемелері болады. Кез келген ... ... ... сол
өнімді өндіру үшін қажетті шикізаттармен материалдар үшін жабдықтаушы
субьектінің алдында ... ... ... ... ... де, саудамен де
айналыспайтын субьектілердің өзі қарамағында жұмыс ... ... ... істеген еңбегі үшін, сондай-ақ бюджетке түрлі
салықтар үшін қарыз немесе оның алдында ... ... ... ... қаржының жетіспеушілігінен банктер, банктен тыс мекемелерден, ... ... ... алып ... ... ... ... сондай-ақ
міндеттемелерін шектен тыс көбейтіп алып, оны қайтаруға мүмкіншілігі болмай
жабылып, аукционға салынып, сатылып жатқан субьектілер көптеп ... ... ... ... ... ... ... есептің ең
негізгілерінің бірі ... ... ... бірі – ... ... ... ... мәні қаржы-шаруашылық қызметі бас
шоттар кестесінің алтыншы міндеттемелер деп алынатын ... ... ... ... 60 - ... бас шоты қарастырылады. Несие бұл – бір
заңды тұлғаның екінші бір заңды тұлғаға немесе жеке адамның заңды ... ... ... ... алу үшін ... бір ... заттай
немесе ақшалай уақытша қаржы беруге байланысты пайда болатын экономикалық
қарым-қатынас жүйесі болып табылады.
61 - «Алдағы ... ... бас шоты ... ... ... деп – ... субъектінің ағымдағы есепті ада алған, бірақ
бұдан кейінгі есепті кезеңдерге жататын ... ... ... болып есептелінеді.
62 - «Дивидендтер бойынша есеп айырысу». Дивиденд - акционерлер иелігінде
болатын акциялардың саны мен түрлеріне ... ... ... ... ... жыл сайын акционерлер арасында бөлінетін акционерлік қоғам
табысының бір бөлігі болып ... - ... есеп ... ... ...... ... бөлініп пайдалану, жұмсау үшін құралатын қаржы қоры ... ... ... ... ... тұлғалардан алынатын табыс
салығы, кейінге қалдырылған табыс салығы, қосылған құнға ... ... ... ... ... ... - ... серіктестікпен есеп айырысу», 65 - «Бюджетпен тыс
төлемдер бойынша есеп айырысу», 66 ... ... 67 - ... есеп ... жабдықтаушылармен есеп айырысу үшін ұйымдар
қызметінің бухгалтерлік Типтік жоспарының 6-бөлімі “Міндеттемелер” ... шоты ... Онда есеп ... ... деңгейіне
және нысандарына (алдын-ала төлемақы, инкасса, ... ... ... алынған материалдық, босалқы ... ... және ... үшін есеп ... ... ... шоттар” шотының кредиті бойынша жабдықтаушылардың акцептелген
шоттар фактурасы және дебеті бойынша есеп айырысу, валюталық және ... ... ... ... ... несиелік борыштар бойынша есеп айырысу»- деп аталатын бас
шоттарының тиісті бөлімше шоттары орналасқан.
2. ТАРАУ ... ... ... ... Ұзақ ... міндеттемелердің есебі
Қарыз капиталының қозғалысы несиелеу – ол пайыз түрінде үстеме төлем
төлеп қайтару шартымен қарызға берілген капиталдың қозғалысы.
Несиенің ... ... ең ... ... пен ... айналымдық заңдылығымен байланысты. Несиелерді есепке алу ... ... ... 601 ... қарыздары”, 602 “Банктен
тыс мекемелердің қарыздары” , 603 ...... ... Ұзақ ... қысқа мерзімді несиелерді беру ҚР Ұлттық Банкісі
бекіткен “Қысқа ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... беру және оның операцияларын жүргізу
лицензия берілген Ұлттық Банктің шешімімен айқындалған ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Несие негізінен оны өтеу ... ... ... ... өтеу ... ... ... борышты
міндеттерін толығымен және уақытында есептесе алу қабілеті деп түсінеміз.
Кәсіпорындарға несие басымды түрде ... ... ... ... ... ... ... жоғары жаңа өнім
түрлерін шығаруға, ынталандыруға, халыққа түрлі ... ... , ... ... ... шығаруға байланысты шаралар мен мақсаттарға беріледі.
Олардың ішінен жете көңіл бөлінетіндері ол өз ... дер ... ... , өз ... осы ... ... және
шоттарына сақтайтын банк ... ... және ... ... ... төлену шарттарымен коммерциялық және
келісім-шарт негізінде беріледі. Несие беру банктермен ... бар ... ... ... асырылады. Банк саудасы бұрындары берілген
ссуда бойынша қайтару мерзімі өтіп кеткен ... жоқ ... ... ... Банк ... табысы төмен кәсіпорындарға несие беру ... ... ... ... ... ... ... орнату мәселесін қарау кезінде ерекше сақтықта болғанды дұрыс
санайды.
Шаруашылық ... алу үшін ... ... және ... ... ... өтеу мерзімі, сондай-ақ несиеленетін шараның қысқаша
сипаты және оны жүзеге асырудың экономикалық ... ... ... ... ... барады. Өтініш сұрауды банкке ссуда алу үшін алғашқы
рет барған немесе ссуданы пайдаланатын, тәуекелді қажет ... ... ... осы банкте есеп айырысу шоты жоқ, ссуда мәмілесін жасау
үшін несие алушы кәсіпорындар ұсынады. Сонымен қатар ... ... алу ... рет ... ... ... Жарғысын, ұйымдастыру құжаттарының
көшірмесін, ережелерді, жалға алу келісімдерін , ... ... және ... ... ... растайтын басқа да құжаттарды банкке ұсынады.
Қысқа мерзімді несие әдетте 12 айдан аспайтын ... ... ... ... және шыққан шығынның өзін-өзі
ақтауына негізделіп беріледі. Жекелеген жағдайларда өндіріс ... ... ... неғұрлым ұзағырақ мерзімге де, бірақ екі
жылдан аспайтын мерзімге берілуі ... ... ... ... мерзімді несие беру және өтеу шарттары
мен ... сай ... ... бөлімі арқылы несие беруге өкім
рәсімделеді, несие қарыз алушының есеп ... ... ... бар-
жоқтығына қарамай қарыз алушының несие шотынан есеп-ақша құжаттарын төлеу
жолымен немесе оның есеп айырысу шотына қаржы ... ... ... ... ... өтеудің әдістері және нақты мерзімдері,
тәртібі несие шартында қарастырылады. Әдетте, қысқа мерзімді несиені ... ... ... міндеттемесінің негізінде жүзеге асырылады. Сондай-
ақ қарыз алушының төлем-тапсырмаларын немесе негізгі ... ... ... ... ... Қарыз алушылар негізгі несиеден басқа, несиені
пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... ... 441 “Ұлттық валютадағы корреспонденттік, ағымдағы
шоттағы ақшалар”, 451 “Ұлттық валютадағы кассадағы ... ... ... ... және ... ақша ... жағдайда, 671 “Төлеуге шоттар”
– жабдықтаушылар мен мердігерлердің шоттары ... ... ... бұл ... шоттардың бәрі дебеттеледі және 601”Банк ... ... ... ... ... ... ... ұзартылған ”
талдамалық шоттарына есептен шығарылады.
Несиені пайдаланғаны үшін банк үстеме пайызын есептейді. Есептелінген
пайыздардың сомасы 831 ... ... ...... дебеті және
684 “Төлеуге сыйақылар” шотының кредиті бойынша көрсетіледі. Пайыздарды
төлеу 684 ... ... ... ... және 441 “Ұлттық валютадағы
корреспонденттік, ... ... ... шотының кредиті бойынша
көрсетіледі.
Банктен тыс мекемелердің берген несиелерін есепке алуды ... ... ... ... тыс басқа да мекемелер
мен кәсіпорындар ... ... ... осы ... ... алу үшін
602 “Банктен тыс мекемелердің қарыздары” шоты ... Бұл ... ... ... және ... ... ... мәліметтері
жинақталады. Сонымен қатар бухгалтерлік есептің Типтік шоттар жоспарында
төлемдер мен міндеттемелердің ... ... ... ... ... ... қозғалысы мен қолда барын есепке алатын баланстан
тыс екі шот яғни: 008 “Алынған міндеттемелерді қамту мен ... ... ... ... мен ... шоттары енгізілген.
Міндеттемені қамтамасыз етудің кепілі ретінде ... ... ... ... шарты, сақтандыру полисі және т.б. болады.
Кепілдеменің және кепілге салудың ... ... ... ... ... несие берушіге (несие ... ... ... ... ... алынуға тиісті соманың уақытында
төленуін қамтамасыз ету үшін беріледі.
Кепілдік ... ... ... ... ... ... болып табылады. Республикамызда шарттарды рәсімдеуге, несие
берушілердің талаптарын ... ... және осы ... ... ... ... (1999 ж. 23.12), (№ 1019 – ... 2004ж. өзгерістер мен толықтырулармен бірге ) Заңы қабылданған. Кепілдік
құқығы кепілін ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, кепілге салынған мүлікке меншік
иесі болу құқығын алған ... ... ... ... ... жағдайда және кепілдіктің түрлері болып мүлік салу және ... ... ... ... 602 “Банктен тыс
мекемелердің қарыздары” ... ... ... мен ... операциялар қарастырылады:
А. Кепілгер кәсіпорының бухгалтериясындағы операциялар:
1. Кепілгер – ... мен ... ... ... ... ... сай, ... 1000 мың тг. кепілдеме берілді. Кепілдеме
баланстан тыс есепке қабылданды:
Дт – 009 ... ... ... мен ... .
2. Шартта берілген кепілдеменің сомасынан 6 % төлем, яғни 60,0 мың. тг.
ұстау көзделген, ... 6 айға ... ... ай үшін процент ... (1/6 ... 10, 0 ... – 332 ... ... 724 ... бойынша дивидентер және сыйақы түріндегі кірістер ”.
3. Есептелінген проценттердің төлемі келіп түсті:
Дт –441“Ұлттық валютадағы ... ... ... ... 332 ... сыйақылар”.
4. Кепілдеме берілген қарыз алушы кәсіпорынның қарыздарды өтегені жөнінде
мәлімдеме келіп түскеннен кейін, кепілдеменің сомасы ... ... тыс ... ... 1000 ... ... 009 “Берілген міндеттемелерді қамту мен төлемдер”.
Б. Қарыз алушы кәсіпорынның бухгалтериясындағы операциялар
1. Қарыз беруші ... мен ... ... ... ... ... кепілгер- кәсіпорынның кепілдемесі мен ... ... ... – 1000 ... ... валютадағы корреспонденттік, ағымдағы шоттағы ақшалар”;
КТ- 602 “Банктен тыс мекемелердің қарыздары”.
2. Келісімге сай кепілгер – кәсіпорынға шартты түрде ... ... ... ... 6 % ... ... процент есептелінді-
60,0 мың .тг:
Дт– 831 “Сыйақы түріндегі шығыстар”;
КТ- 684 “Төлеуге сыйақылар”.
3. Қарыз беруші ... ... ... ... ... ... үшін
келісімнің сомасынан 30 % көлемінде бір жылға есептелгенде 300 мың. тг.
сомасында процент есептелінді (1000000*30/100) ... 831 ... ... ... 684 ... ... Проценттер төленді:
- кепілгер кәсіпорынға – 60,0 мың.тг.
Дт– 684 “Төлеуге сыйақылар”;
КТ- 441“Ұлттық ... ... ... ... ... қарыз беруші кәсіпорынға – 300,0 мың.тг.
Дт– 684 “Төлеуге сыйақылар”;
КТ- 441“Ұлттық валютадағы корреспонденттік, ағымдағы шоттағы ақшалар”.
5. Келісімде ... ... ... басталуына қарай қарыз беруші
кәсіпорынға тиесілі сомасы қайтарылды – 1000 мың.тг.:
Дт– 601 “Банктердің ... ... ... корреспонденттік, ағымдағы шоттағы ақшалар”.
В. Қарыз беруші кәсіпорынның бухгалтериясындағы операциялар:
1. Қарыз ... ... ... ... мен ... ... төлем жасау қабілеттілігі ... ... ... 1000 мың. тг. сомаға берілді және ... тыс ... ... 1000 ... 008 ... ... қамту мен төлемдер”;
КТ- .
2. Қарыз алушы кәсіпорын мен қарыз беруші кәсіпорынның арасында жасалған
келісімге сай ... 1000 ... сома бір ... ... ... 403 “Өзге де қаржылық инвестициялар”;
КТ- 441“Ұлттық валютадағы корреспонденттік, ағымдағы шоттағы ақшалар”.
3. Келісімнің сомасынан 30 % ... ... ... ақша ... үшін
пайыздар есептелінді:
Дт – 332 “Есептелген сыйақылар”;
КТ- 724 ... ... ... және ... ... кірістер ”.
4. Қарыз алушы кәсіпорыннан проценттер төлемі келіп түсті- 300 мың.тг.
Дт – ... ... ... ... шоттағы ақшалар”;
КТ- 332 “Есептелген сыйақылар”.
5. Қарыз алушы кәсіпорын қарызын өтеді – 1000 мың.тг.:
Дт – 441 ... ... ... ... ... ... 403 “Өзге де қаржылық инвестициялар”.
Сөйтіп, несие ... ... алу ... ... ... ... ЖШС-да несие операцияларын ... алу ... ... ... ... ... жылда серіктестік банк немесе
банктен тыс ... ... ... Сондықтан да ұйымның ұзақ немесе
қысқа мерзімді несиелері баланста жоқ.
2.2Бюджетпен есп ... ... ... - ... мемлекеттік ақша қаржысы қорын құрудың және
пайдаланудың негізгі қаржылық жоспары. Бюджеттің қаржысы ... ... ... ... және ... ... көтеруге
және басқа да мақсаттарға пайдаланылады. 2001жылғы 12 маусымда (2005 ж. 1-
қаңтардағы ... мен ... ... Қ Р ... және ... ... да міндетті төлемдер туралы” Салық Кодексіне сәйкес жеке
және заңды ... ... ... ... ... ... көзі ... табылады. Жалпы мемлекеттік салықтарға заңды және жеке
тұлғаларға салынатын табыс салығы, ҚҚС, акциздер, арнаулы төлемдер және ... ... ... ... ... ... Жалпы
мемлекеттік салықтар және ... ... ... ... ... ... туралы” ҚР Заңдарында белгіленген тәртіп бойынша
тиісті бюджет табыстарына ... ... ... жер салығы,
заңды және жеке тұлғаның мүлкіне салынатын ... ... ... заңды
тұлғаларды және кәсіпкерлікпен айналысатын жеке тұлғаны ... ... ... жатады. Көрсетілген салықтар мен алымдардың, төлемдердің
сомалары ... ... ... аударылады.
Кәсіпорынның бюджетпен есеп айырысу операциялары 63 “Бюджетпен есептесу”
бөлімшесінің ... ... ... Бұл ... 631 ... табыс салығы” шоты, 632 “Кейінге ... ... ... ... 633 ... құн ... шоты, 634 “Акциздер” шоты,
635 “Әлеуметтік салық” шоты, 636 “Жер салығы” ... 637 ... ... ... 638 ... ... ... шоты, 639 “Өзге де ... және ... ... ... ... ... кіреді. Салық
жылы салық салынатын табыстары бар заңды тұлғалар салық төлеушілер болып
табылады. ... ... ... ... ... ... ... заңды резидент және резидент емес тұлғалар жатады. Заңды
тұлғаларға өзінің қатысушыларынан бөлек салық салынады. Жай ... ... ... шарты бойынша алған табыс оның қатысушыларының
арасында бүлінеді және ... ... ... алынады. Әрбір салық
төлеуші салық салынатын табысты ... үшін ... ... жинағының
ұстап қалудың және шеккен зияндарының салық ... ... ... ... ... жылдық табысының жиынтығы салық
төлеушінің Қазақстан Республикасында және Қазақстан Республикасынан ... ... ... ... ... ... ... еместің жылдық
табыстың жиынтығы ... ... ... ... жатады. Жылдық
кіріс жиынтығына өткізілген өнімдер, атқарылған жұмыс, көрсетілген қызмет
және басқа да ... үшін ... ... ... ... ... немесе
табысқа қаражаттар, өзара есеп айырысулар ретінде 3-ші тұлғаға ... не ... ... ... ... ... ... жатады.
Кәсіпкерлік қызметтен түсетін кірістерге: ... ... ... ... ... ... ... қондырғыларды сатып өткізу кезінде
құнының өсуінен, ... ... ... ... ... ... ... түзетулерді есепке ала отырып
түскен кірістер: соның ішінде: ... ... ... дивиденттер,
ақысыз алынған мүліктер мен ақша қаржылары; мүліктерді жалға беруден түскен
кірістер; роялти; мемлекеттен ... ... ... ... ... ... ... ақшалар; кәсіпкерлік қызметін шектеуге немесе кәсіпорынды
жабуға келісім үшін алынған кірістер, ... ... ... ... және тағы басқалар жылдық кіріс жиынтығынан шегеруге жататындар:
- жеке тұлғалар ... ... ... ... ... ... көзіне салық салынған ... ... ... ... және жеке тұлғалардың кәсіпкерлік қызметімен байланысты.
- 15% мөлшерінде біржола салық салынатын сатып өткізілген құнды ... ... ... ... түзетілетін заңды резидент
тұлғалардың үлесі.
Заңды тұлғалардың жылдық табысының жиынтығынан оны ... ... ... ... ... ... ішінде негізгі құрал-жабдықтарды
сатып алуға, оларды орнату бойынша ... ... және ... ... шығындар, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарымен
реттелетін мемлекеттік әлеуметтік аударым және ... ... ... ... шыққан шығындар және олардың қызметкерлерінің ... ... ... ... шығарылған шығындарғ іс-сапар,
өкілеттік шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметімен ... ... ... ... табыс жиынтығынан шын мәнінде табыс
салығы бойынша жеңілдіктер болып табылатын ... ... ... проценттер бойынша кеміту. Несие үшін проценттер Қазақстан
Республикасының ҰБ- ні бекіткен қайта қаржыландыру ставкасінің есебінен
анықталған және ... ... 50%- не ... ... ... ... ... Ғылыми зерттеу, жобалық және тәжірибе
конструкторлық жұмыстарына шығындар ... ... ... Негізгі құрал-
жабдықтарды алу, оларды орнату және басқа күрделі ... ... ... ... ғылыми-зерттеу, жобалау және ... ... ... ... ұстап қалу жүзеге асырылады.
Өндірістік мақсат үшін жеке ... ... ... ... және
өндірістік мақсатта 3 жылдан кем емес пайдаланылған ... ... ... ... ... ... бойынша амортизациялау мерзімінің
кез-келген сәтінде ішінде қалған ... ... ... ... Осы топқа кіретін негізгі құралдардың әр бір тобына қатысты
жөндеу шығындары бойынша ұстап ... ... ... Әр салық жылы
бойынша ұстап қалуға жататын жөндеу процентінің сомасы, салық жылының
соңында топтың баланстық ... 10%-ке ... ... шектеуден
асып кеткен сома топтың баланстық құнын ... және ... ... ... ... Жер ... зерттеу, барлау және
пайдалы қазбаларды алуға даярлық жұмыстарына шыққан шығындар , бағалау,
жасақтау, жалпы әкімшілік ... және қол ... ... табу ... ... ... шығындарды қоса алғанда,
жылдық табысы жиынтығынан амортизациялық аударым жарнасы түрінде ... ... Осы топ ... ... ... ... қазбаларды
ала бастаған сәттен бастап бірінші бес жыл ішінде 1 ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, ал құнның
қалған бөлігі 5 жыл мерзім өткеннен соң ... ... ... ... жер ... ... ... бойынша анықталатын
мөлшер бойынша кемітіледі. Осы бап тобына қорларды ... ... және ... ... ... ... салық төлеуші жұмсаған
материалдық емес активтер шығындарына да қолданылады.
Салықтардың айыппұлды және ... ... ... ... ... ... кірістің жиынтығын анықталғанға дейін есептен шығарылған,
сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында және басқа да мемлекеттерде
төленген салық табыстарынан ... ... ... ... ... ... тұрақсыздық айыптары, айып пұл өтемақысын
алғандағы: Қазақстан ... ... ... ... ... мемлекеттік әлеуметтік саланы ұстауға заңды тұлғалардың
шығарған шығындарын жатуы.
Табыс салығын есептеу 851 “Корпорциялық табыс салығы бойынша шығыстар”
шотының ... және 632 ... ... ... ... ... 631 ... корпорциялық табыс салығы” шоттарының кредиті бойынша
көрсетіледі.
Салық жылы ... ... ... ие ... жеке ... ... төлеушілер
болып табылады. Жылдық табыс ... ... ... ... ... ... ақы түрінде салынатын табыстар: жеке тұлғалардың
мүліктік табыстары кіреді.
Жеке тұлғалардан табыс салығын ... ... және ... ... басқада
міндетті төлемдер туралы” Қазақстан Республикасының ... ... 2005ж. ... ... (2006ж. ... өзгерістер мен
толықтырулармен) сәйкес жүргізіледі.
Ескерту: “2006 жылға арналған Республикалық бюджет туралы ” ... ... ... ... 2006 ... арналған айлық
есептік көрсеткіш 1030 тг. мөлшерінде белгіленген. Жылдық есептік көрсеткіш
(ЖЕК*)– 12360 тг.
Салық ... ... ... ... ... табыстары:
1. қызметкердің табысы;
2. біржолғы төлемдерден алынған табыс;
3. жинақтаушы зейнетақы қорларынан берілетін зейнетақы төлемдері;
4. дивидендтер, сыйақылар, ұтыстар түріндегі табыс;
5. ... ... ... ... бойынша табысы жатады.
Жалпы алғанда, жұмыс беруші жұмыскерлердің еңбек ақысынан Салық Кодексіне
сәйкес әртүрлі ... ... атап ... міндетті зейнеткерлік
жарнасын жинақ зейнеткерлік қорға; жеке табыс салығын, атқару ... ... ... ... ... ... өзі берген
өтініші бойынша ұсталымдар жасалады, сонымен қоса олардың келісімінсіз:
қайтарылмаған аванстар, жұмыстан ... ... ... уақыты үшін,
әкелген зияндары үшін т.б. ұсталымдар ұсталады.
Салықтар – ... ... бір ... ... ... Салықтар арқылы
жинақталған қаражат ... ... ... жұмсалады.
Қызметкерлердің салық салынатын табысынан тек жеке тұлғалардан Салық
Кодексінің 145 бабы ... ... ... ... ұсталады.
Ескерту: “2006 жылға арналған Республикалық бюджет туралы ” Қазақстан
Республикасының 02.12.2005ж. №3-111 ... 2006 ... ... ... ... 1030 тг. ... белгіленген. Жылдық есептік көрсеткіш
(ЖЕК*)– 12360 тг.
Мысалы:
Кесте № 2
Жеке табыс салығын есептеу, ұстап қалу және әлеуметтік салықты есептеп
жөніндегі есеп
Мысалдың ... ... ... Ұ ... айы үшін ... ақысын есептеу.
(асырауында адамдар жоқ және зейнеткер ... | |СК-ң | | ... ... ... ... зейнетақы |Салық |
|ай-лары | ... ... ... ... |
| | ... | |СК-ң ... |
| | ... | |1,2 ж/е 4-6 |
| | ... | ... |
| ... ... ... басынан ... ай үшін |
| |ті ... | | |
| |ай | | | | |
| ... | | | |
| | | | |
|2 ... есеп ... ... немесе кеткен | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... ... ... | | |
| ... | | |
| ... |562 |631 |
| ... |631 |562 |
|3 ... ... және ... операцияларға| | |
| ... ... ... ... ... | | |
| | |862 |631 |
|4 ... ... және тоқтатылған | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... өзгерген салық сомасына |631 |861-864 |
|5 ... ... ... ... ... ... | | |
| ... ... |631 |441 |
|6 ... ... ... болған немесе жойып | | |
| ... ... ... айырмашылық | | |
| ... ... ... есебінің талаптарының | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... салық |851 |632 |
|7 | 632 – ... ... ... ... | | |
| ... - деп ... ... түзетулер енгізуге | | |
| ... | | |
| |- ... ... ... |851 |632 |
| |- ... ... ... |632 |851 |
|8 ... ... ... жойып жіберудің нәтижесінде | | |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... төлеуге |632 |631 |
| ... жабу ... ... |632 |851 |
|9 ... қайта бағалауға байланысты салық | | |
| ... ... ... салық есебіндегі қайта | | |
| ... ... ... ... ... ... | | |
| ... есебіндегі қайта бағалау үстеме өсімнің, |541 |632 |
| ... ... ... ... ... ... | |
| ... болған кезеңде | | |
| | |632 |541 ... ... ... және тапсырыс берушілерге | | |
| ... өнім үшін ... ... шот ... | | |
| ... құн ... сомасына |301-303 |633 ... ... ... қосымша құн салығы сомасына | | |
| | |633 |331 ... ... ... ... ... сатып алған | | |
| ... ... ... бұрын есептелген | | |
| ... құн ... ... |633 |687 ... ... ... ... құн ... сомасына | | |
| | |633 |441 ... ... ... ... ... ... ... |681 |639 ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... төленетін | | |
| ... ... ... ... ... |621, 622,| |
| ... |687 |639 ... |Бюджеттен артық аударылған салық сомасын қайтаруы |441 |631, |
| | | |633, ... ... ... ... | | |
| | |821 |635 ... ... ... есеп ... ... осы
аталған шоттар корреспонденциясы бойынша жасалады. Серіктестіктің өткен
жылы бюджетпен есеп ... ... ... ... – 1408102,5
тг. болса, есепті жылы 3998019, 04 тг. құраған. Өткен жылға ... тг. ... ... бұл ... ... ... немесе қызмет
көрсету көлемінің ұлғайғанына да байланысты. Бірақ ұйым ... ... ... ... да міндеттемелер бойынша есеп айырысудың есебі
Бұл аталған ... ... 687 ... де ... берешектер”
шотында жүргізіледі. Осы шотқа ашылатын аралық шоттарда немесе талдамалық
шоттарда мыналар көрсетілуі мүмкін;
- Банктегі арнайы шоттардағы ... ... ... ... ... ақша ... шоттары (423, 431, 432, 441) ... ... шот ... Қате ... ... ... ... 423, 431, 432, 441 шоттарының
кредиті бойынша және 687 дебеттеледі.
- Серіктестіктерге қатысушыларға олардың ... ... ... ... ... ... жасалған үлестеріне сәйкес табыс сомаларының
есептелгені, яғни ... ... ... ... жай күйі ... қабылдаған шешімдеріне қарай 551, 552, 561 шоттар дебеттелінеді
және 687 кредиттеледі, тиесілі заттай табысының төленуі 687 шоты ... ... шот ... : ... ... өнімдермен сатып алынған
тауарлар, сондай ақ ... ... ... ... ... мен қызметтер бойынша қосылған құн салығы сомасы 633 “қалдық құн
салығы ” шоты ... 687 ... ... көрсетіледі.
- Қызметкерлердің жіберген ақаулары, құрал- саймандары бұзғаны үшін еңбек
ақысынан ұсталған қаражаттар сомасы 681 “қызметкерлермен еңбек ақы ... ... ... дебеті, 687 кредиттеледі.
- Ағымдағы талдау бойынша шығындардың есептелген ... 811, 821, ... 90, 92, 93 ... ... ... 687 ... ... алынбаған еңбек ақы депоненттеледі. Бухгалтерияда “Берілмеген
жалақы тізімі” негізінде берілмеген жалақы, “Депоненттелген жалақы есебі
кітабы” ... Онда ... ... ... ай ... депоненттелген
сома, депоненттерге еңбек ақы төлемі және оның айдың алдындағы ... ... ақы ... ... ... ... 681 ... еңбек ақы бойынша есеп айырысу” төлемі есебіне қабылдаған
сомаға есеп айырысу шоты дебеттеледі және 687 ... ... ... ... ақы ... есеп ... шотына (441 шот дебеті;
451 шоттың кредиті) енгізіледі; одан кәсіпорын кез-келген уақытында ала
алады.
Банктен ... ... ... үшін ... депоненттелген еңбек ақы
сомалары кассаға 441 шот кредитінен 451 шот дебеті бойынша көрсетіледі.
Депоненттелген еңбек ақы сомаларын ... 3 жыл бойы ... ... ... ... ... және жеке тұлғалар мен есеп
айырысулар. Еңбек ақыдан сомаларды ұстау үшін негізгі соттар беретін
орындау ... ... ... ... да осы ... нұсқау жазбалары болып табылады. Орындау құжаттары бойынша
алименттерді ... ... ... бір ... мүшелері осыған
құжат, екінші отбасы мүшелеріне ... ... ... ... ... жиі ... алуға құқығы бар адамдар тобы, бұл алименнтің мөлшері мен
оларды төлеу мерзімдері, заңмен белгіленеді.
Алименттерді (жұмыс істеушілердің келісімдері бойынша) ... ... бас ... ... олар сот арқылы өндіріп алады.
Кәсіпорын орындау қағаздарының және олардың ... ... ... орындау қағазында көрсетілген адамға алименттерді
төлеуге, ... ... ... төлеміне бақылау жасауды қамтамасыз
етуге міндетті.
Алимент алушының мәлімдемесі бойынша ... оның ... ... ... ... және жеке тұлғалар пайдасына еңбек
ақыдан ұсталып қалған сомалар оларды өндіріп алу ... ... ... ... ... немес мақсатына қарасты нақты ақшамен төлеу күніне
дейін ... ... ... бойынша сомаларды ұстап қалған
реттерде 681 шот ... және 687 шот ... ... ... 451 шоттар кредиттеледі. Орындау құжаттары бойынша ... ... ... “әр ... ... ... есеп айырысудың талдамалық есебі ... ... ... ... алуды қарастырайық. Еншілес
(тәуелді) ұйымдарға кредиторлық берешектерді есепке алу үшін, төмендегі
синтетикалық шоттар пайдаланылады: 641 ... ... ... , ... ... ... 643 “Бірлесіп бақыланатын заңды тұлғаларға
берешек”. Бұл шоттар негізгі, пассивті, күрделі шоттар болып табылады.
Талдамалық есеп ... ... ... ... ... ... ... бастапқы құжаттар ... ... осы ... бойынша корреспонденцияларды қарастырайық.
Еншілес (тәуелді) ұйымдардағы операциялар:
1. Бас кәсіпорыннан алынған материалдар мен сатып алынған ... – 201-206, 208, ... - 641, 642, ... Бас ... ... ... мен ... – 900, 920, 930;
КТ - 641, 642, 643.
3. Бас кәсіпорыннан алынған дайын ... ... ... емес ... – 222, 122-125, 101-106;
КТ - 641, 642, 643.
4. Бас ... ... ... ... ... қарыздары:
ДТ – 641, 642, 643;
КТ - 441 .
Бас кәсіпорын өз тараптарының арасындағы есеп айырысуларды салыстырып,
тексеру ... ... ... қарызы кредиторлық қарыз
сомасымен жабылуы мүмкін:
641-643 ... ... ... ... ... ... кезде 641-643 және 321-323 шоттары
бойынша ... ашып ... ... ... ...... иелігінде болатын акциялардың саны мен
түрлеріне сәйкес оларға тиесілі ... ... ... жыл ... ... ... ... қоғам табысының бір бөлігі.
Дивидендтер бойынша есеп ... ... үшін ... ... бойынша
есептесу”, 622 ”Басымдық берілген акциялар бойынша есептесу”,
623 ”Қатысушылардың кірістері бойынша есептесу” ... ... ... ... 621, 622, 623 ... ... және мына
шоттар дебеттеледі: 561 “Есепті ... ... ... ... 562 “Өткен жылдардың бөлінбеген кірісі (жабылмаған зиян)” шоттары
есепті жылдың және бұдан бұрынғы жылдардың бөлінбеген табысы есебінен ... ... және жеке ... дивидендтерді есептеген кезде
беріледі.
Жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысудың есебі
Міндеттемелер дегеніміз – ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде кредиторлардың талап
етуі ... ... ... ... және есепті мерзімнен кейін
бір жыл ішінде өтелуге ... ұзақ ... ... бір бөлігінің
баптары ашып көрсетілуге тиіс яғни бұл №2 “Бухгалтерлік баланс және ... ... ... ... есеп ... Оларға төмендегілер жатады:
1) ұзақ мерзімді несиелер;
8) қысқа мерзімді несиелер;
9) ұзақ мерзімді несиелердің ағымдағы ... ... оның ... ... ... ... мен вексельдер;
- сатып алушылар мен тапсырыс берушілерден алынған аванстар;
- салықтар бойынша қарыздар;
- төленетін дивидендтер;
- ұйымаралық қарыздар;
- акционерлік ... ... ... ... ... өзге де ... қарыздар.
10) төленуге тиісті есептелген шығындар;
11) болашақ кезеңдердің табыстары;
12) күтпеген жағдайлар бойынша ... ... ... міндеттемелердің ағымдағы бөлігі, егер ұйым несиелік шартқа
сәйкес міндеттемені ұзақ мерзімді негізде қайта ... ... ... ... ... Бұл жағдайда
міндеттемелердің ... мен ... ... ... ашып ... Кәсіпорынды материалдық–техникалық қамтамасыз ету өндірістік
қорлардың ең аз ... ... ... ... ресурстарды үнемі
пайдалануды ескере отырып, оның тиімді де ырғақты жұмыс ... ... ... ... ... ... ... және
әлеуметтік дамыту жоспарларына сәйкес жүргізіледі. Кәсіпорын өндіруші-
кәсіпорындармен немесе ... ... өзін ... ... ету ... шарттар жасасады, не өзінің делдалдары арқылы
биржада сатып ... ... ... ... есеп ... үшін ... қызметінің бухгалтерлік
Типтік жоспарының 6-бөлімі “Міндеттемелер” - 67 ... ... ... ... шоты қолданылады. Онда есеп
айырысулар сомасының деңгейіне және ... ... ... ... ... ... ... алынған
материалдық, босалқы қорлар, атқарылған қызметтер және жұмыстар үшін есеп
айырысулар жүргізіледі. 671 ... ... ... ... бойынша
жабдықтаушылардың акцептелген шоттар фактурасы және дебеті бойынша есеп
айырысу, валюталық және ... да ... ... ... ... есеп айырысулар есебін арнайы нысандағы журналда,
машинограммада немесе тізімдемеде әрбір шот-фактура немесе төлем-талап
тапсырмалары ... ... ... өзі ... ... ... ... бақылап отыруға мүмкіндік береді.
Келіп түскен шот-фактураларды алдымен “Келіп түскен жүктер есебі
журналына” (үлгі № 1) тіркейді. ... ... ... қарай
журналда кіріс құжаттарын белгілеп, ... ... ... ... ... іздестірумен байланысты сұрау салулардың келіп түскен
күнін ... ... ... (ү.т. №М-1) ... ... ... бойынша жүргізілетін есепке алу регистрлерінің деректерімен тексеріп
отырады. Журнал бойынша, сондай-ақ жол ... ... ... ... ... ... бөлімі тауар-көлік жөнелтпе құжаты
(накладной), кіріс ордерлері, ... ... ... ... ... ... ... қоймасына материалдық құндылықтардың түсуіне
қарай жазып отырады. ... ... ... төленуі, акцептен бас
тартуы немесе ішінара акцепт ... және ... ... мағлұматтар
жазылады. Журналға тек акцептелген шот-фактура ғана жазылады.
Есеп журналы бойынша ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерияға беріледі. Осында олардың ... мен ... есеп ... ... ... ... Оны бухгалтерияға үш кезеңде толтырады.
Бірінші кезеңде журналға акцептелген шот-фактура және басқа да ... ... ... ... кездегі жазу жазылады. Бұл ... ... ... тапсырмаларының немесе шот-фактура нөмірі жазылады.
Жабдықтаушының шот-фактурасын жергілікті жабдықтаушыдан немесе ... ... ... ... алу үшін ... ... ... журналға қоймадан бухгалтерияға келіп түскен кіріс
құжаттары (кіріс ордерлері, ... ... ... ... қабылдау туралы актілер) негізінде жазу жазылады. ... ... ... ... ... құндылықтардың есепті немесе келісім-
шартта көрсетілген бағасы бойынша құны және ... ... ... шығындары есебі бойынша жекелеген шоттар шегінде төлем-талап
тапсырмаларына немесе шот-фактураға сәйкес олардың нақты құнын көрсетеді.
Кіріс құжаттары мұқият ... және ... ... ... ... құндылықтар санына сәйкес келуі тиіс. Егер жүктерді
қабылдау кезінде ... ... ... ... ... ... ... бұзылуы анықталса, актінің негізінде
талап сомасын 671 “Төлеуге ... ... ... 334 ... ... ... дебетіне есептен шығарады. Егер материалдық
құндылықтардың ... есеп ... ... ... ... ... болса, онда оның сомасына тиісті есеп айырысу ... ... ... Журналда сондай-ақ жұмыстар мен қызметтердің (негізгі
құрал-жабдықтарды жөндеу, жүктер ... су, жылу ... ... мен есеп ... есебі бойынша операциялар да ... ... ... ... ... үшін ... ... журналға жазылған кезде оның не үшін берілгені көрсетіледі, ал
жұмыстар мен қызметтерді тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... жасалған шоттар (аралық
шоттар, шығын баптары) корреспонденциясына қарап және соның негізінде жазу
жазылады.
Үшінші ... ... ... ... ... ... ... белгілерді банктегі есеп айырысу және басқа да шоттар бойынша
үзінділер ... ... ... Бұл ... шот ... ... ... қай шоттан жасалғаны (421, 422, 423, 424, 431, 441, ... ... ... ... ... және төленбеген шот бойынша
қалдықтар шығарады. Журналдың қорытындысы 4 ... ... ... ... жиынтығы, айдың басындағы, жол ... ... ... ... ... ... табады.
Жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу есебінде
фактураланбаған жабдықтар ... ... ... ... Фактураланбастан жөнелтілген
жабдықтарды, фактуралары бірге жөнелтілген жабдықтаулар ... ... ... жеке ... ... жабдықтауларды жазу
үшін “Материалдарды қабылдау туралы актілер” (ү.т. №М-7) ... ... олар ... ... ... ... ... артық тауарлы-материалдық құндылықтардың сомасына жасалады. Бұрын
фактураланбаған жабдықтаулар ретінде кіріске ... ... ... ... ... шот сомасын әдеттегі жазу арқылы өткізеді.
Сонымен бір мезгілде ... ... ... ... бухгалтерия анықтамасы негізінде ... ... ... құндылықтар түскен кезде байқалған артық жүктерді фактураланбай
жөнелтілген жабдықтаулар тәрізді кіріске алады. Материалдық құндылықтардың
мөлшері мен ... ... ... ... ... ... ... аталған тауарлы-материалдық құндылықтарды
жөнелтушілерге жіберуге міндетті.
Енді жолдағы тауарлы-материалдық құндылықтардың ... ... ... ... айдың аяғына дейін кәсіпорынның қоймаларына түспеген
тауарлы-материалдық құндылықтар шот-фактралары немесе ... ... ... негізінде журналға әдеттегі тәртіп бойынша жазылады.
Айдың аяғында жолдағы материалдық құндылықтардың сомасын журналдың
“Келіп жетпеген ... ... ... жүк үшін арнайы
бағанасында көрсетіледі. Журнал бойынша жиынтықтарды ... ... ... ... ... ... құндылықтар
шоттарына (201-206, 208, 222, 223-шоттарға) жазады, олар материалдық
жауапты адамдар есебіне жатқызылмаса да, ... ... ... ... ... айдың басында оларды қызылмен жазады. Сөйтіп жолдағы тауарлы-
материалдық құндылықтардың есебі ... ... ... ... есеп айырысулар тұрғысында дебиторлық ... ... құн ... (ҚҚС) ... есеп ... ... ... құнға салынатын салық дегеніміз – тауарлар (жұмыстар, қызметтер)
өндірісі мен айналымы процесіне қосылған құн ... бір ... ... ... ... ... тауар импорттау кезінде
жасалатын аударым. ... ... ... ... ... ... үшін міндетті құжат болып табылады, тек коммуналдық
қызметі, поездің билетін, нақты ақшаны төлегені туралы ... ... Бұл ... ... алушыға қосылған құнға салынатын
салықты есепке ... ... ... ... негізінде ҚҚС сомалары 671
“Төлеуге шоттар” шотының кредитінен 331 “Орнын толтыруға ... ... ... ... ... шығарылады.
Жабдықтаушылармен есеп айырысулар есебі жөніндегі журналда ай аяғында
671”Төлеуге ... шоты ... ... ... ... ... құрылымы негізінен жабдықтаушылармен және мердігерлермен
есеп айырысу жөніндегі қалдықтар туралы мағлұмат алуды қамтамасыз ету ... есеп ... ... бақылау үшін, мына ... ... атап ... ... ... ... есеп айырысулар жөніндегі
жабдықтаушылардың құжаттарынан; фактураланбай ... ... ... есеп айырысулар құжаттары бойынша жабдықтаушылар.
Талдамалық деректер вексельдер бойынша ... ... ... ... ... ... төлеу мерзімі өткен вексельдер бойынша,
жолдағы материалдар (соның ішінде жүк айналымының нормативтен тыс мерзімі).
Есеп ... ... ... ... есеп
айырысулар, сатып алушы жеткізуші кәсіпорындармен келісілген келісім-шарт
бойынша өзіне жеткізілген ... ... ... мен қызметтер үшін қарапайым немесе аударым ... ... ... ... ... берілген вексельдермен қамтамасыз етілген
жабдықтаушылар мен мердігерлерге ... ... ... ... ... ... ... вексель берушінің немесе ремитенттің ... ... ... ... ... ... өтелгенге дейін
осы шотта ескеріледі. Берілген ... ... ... мен ... ... талдамалық есебі 671”Төлеуге
шоттар” шотының кредиті бойынша журналда бөлек жүргізіледі. Осы мақсат ... ... ... ... ... Берілген вексельдер бойынша төлемдер
мерзімін реттеп отыру, яғни ... ... үшін ... ... ... және ... есеп ... барысында төмендегідей
бухгалтерлік жазулар жазылады.
Кесте №3
Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп айырысу бойынша шоттар
корреспонденциясы
|1 |Келіп түскен тауарлы-материалдық құндылықтар үшін,| | |
| ... ... | | |
| ... ... | |
| ... алу ... |222 |671 |
| ... алынған тауарлардың (жұмыс, қызмет) қосылған| | |
| |құн ... ... 15 % |331 |671 |
|2 ... ... акцептелінеді: | | |
| ... ... және ... ... ... | | |
| ... құн ... ... 15 % ... |671 |
| | |222 | |
| | |331 |671 |
|3 ... құрылыс-монтаж жұмыстары үшін | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... |126 |671 |
| ... құн салығы сомасына 15 % |331 |671 |
|4 ... ... ... сату ... | | |
| ... қызметі үшін талап еткен шоты (егер | | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... ... ... |811 |671 |
| ... құн ... 15 % |331 |671 |
|5 ... мен ... ... | | |
| ... ... ... оның ... | | |
| ... және ... өндіріс секторы, жалпы | | |
| ... және ... ... ... үшін | | |
| ... ... булары, газдары, | | |
| ... және ... ... үшін талап еткен |901, 911 | |
| ... ... | |
| ... және ... ... |821, |671 |
| ... құн салығы сомасына 15 % |331 |671 |
|6 ... ... ... ... | | |
| ... қабылданған кезде кем шыққан | | |
| ... және ... ... ... | | |
| ... ... қатесі және т.б (Қосылған | | |
| |құн ... ... үшін ... ... ... |334 |671 |
|7 ... ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... баға |201-206, | |
| ... |208 |671 |
|8 ... ... ... ... | | |
| ... ... келіп түскен материалдарды |201-206, |671 |
| ... ... ... |208 | |
|9 ... ... жолдағы төленген шикізат және | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... материалдар құнына (бұл материалды |201-206, |671 |
| ... ... ... |208 | ... ... ... басына бұл сомалар қызылдап жазылып | | |
| ... ... |671 |
| | |208 | ... ... ... ... ... негізгі | | |
| ... | | |
| ... ... |934 |671 |
| ... құн салығы сомасына 15 % |331 |671 ... ... шоты ... ... ... |671 |601-603 ... ... шот-фактура бойынша ҚҚС сомасы есепке | | |
| ... |633 |331 ... ... мен ... ... ... |671 |441, |
| | | |431, |
| | | |432, |
| | | |421-423 ... |Қоюшылар мен мердігерлерге алдын-ала берілген | | |
| ... ... ... |671 |351, ... ... ...... ... машинограммалар
әрбір жабдықтаушы ұйымдар бойынша жүргізіледі. 671 ... ... ... ... ... негізінде (шот фактуралар, банк көшірмелері),
журнал-ордердің кредит айналымы Бас ... ... ... ... ... ... ... толтырылады.Міндеттемелердің келесі үлкен
бөлігі - қызметкерлермен ... ақы ... есеп ... ... Онда
есептелген, бірақ әлі төленбеген еңбек ақы бойынша туындаған міндеттемелер
көрсетіледі.
Еңбекке қарай ... ... ... ... ақы ... ... асады.
Еңбек ақы еңбекпен жасалған қажетті өнімнің негізгі бөлігі. Еңбек төлемінің
әр алуан нысандарында және ... есеп ... ... ... олар ... ... болады.
Кесімді еңбек ақы - жұмысшы қызметкерлердің еңбек өнімділігін өсіруде
еңбек уақытын қысқарту мақсатында қолданылады.
Жеке кесімді ... ақы ... ... ... еңбек ақы әрбір
жұмысшылардың нәтижелеріне байланысты, оған белгіленген ... ... ... ... ... ... ... ақы жөніндегі бағалар жекелей (әрбір жеке кәсіп үшін) және
кешенді (бригаданың бүкіл ... ... ... ... ... ... ... жұмысшы еңбек ақысының жұмыс үшін белгіленген бағаларды
бүкіл бригада (учаске, цех) болып дайындалған ... ... ... ... ... бағаларды қолданғанда жұмысшы еңбек ақыны былай
анықтайды. Алдымен кешенді бағаны бүкіл ұжым болып ... ... ... ... бүкіл ұжымға (бригадаға, учаскеге) тиісті еңбек
ақысын ... ... ... ... ақыны әрбір жұмысшының жұмыс істеген уақытына
және оған берілген тарифтік разрядқа сәйкес ұжым мүшелеріне ... ... ... ... ... ... ... сағаттар немесе
коэффициент күндер пайдаланылады. Қосымша еңбек ... ... ұжым ... ... әрбір жұмысшының сағаттық немесе күндік
төлем мөлшерін жұмыс ... ... ... де оның ... ... ... тауып алады. Содан кейін бүкіл ұжымның кесімді еңбек ақысын
тарифтік төлем мөлшеріне бөліп, ... ... ... ... ... ... ... тарифтік еңбек ақысын еңбек төлемін
қосымша еңбек ақы коэффициентіне көбейту арқылы ... ... ... ... ... ... Сағаттық немесе күндік тарифтік
коэффициенттерді қолданғанда да еңбек ақысын бөлу ... есеп ... ... ... ... ... ақы жүйесі – мұнда көмекші және басқа
жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... цехтың
негізгі жұмысшыларының төлеміне шаққан пайызбен анықталады.
Еңбек ... ... ... - өндірілген өнімнің (жұмыстың)
санына төленетін төлемнен ... ... ... ... және ... қол ... үшін (өндірістік жоспарларды, нормаланған
тапсырмаларды ... ... ... үшін және асыра орындағаны үшін
және де өнім сапасын арттырғаны үшін шикізаттарды, материалдарды, отындарды
үнемдегені үшін жабдықтың техникалық жұмыс ... ... ... ... ақының бұл жүйесі бойынша тапсырма мерзімдерінің қысқартылғаны
үшін ... беру ... ... болады.
Болашақта өндірісті кешенді түрде механикаландыру мен автоматтандырудың
даму, жұмысшылардың мамандықтары жетіліп еңбек ақысында нақты сараланудың
кемуі ... ... ... ... аясы ... да, ... еңбек ақысының мерзімдік-ұжымдық және ... ... ... ... ... ... сыйлықтық жүйесі – бұл жүйеде ... ... ... қарапайым мерзімдік жүйесіндегідей жасайды, бірақ жұмыс істеп
жүргендер сыйлықты белгілі бір сандық және ... ... ... үшін ... ... жұмыстың негізгі нәтижелері үшін
сыйлық беру ... ақы ... ... және тұтыну қорынан мынадай
көрсеткіштер (ережелер) бойынша жүзеге асырылады: өндірістік ... жеке ... ... ... негізделген өндірім
нормаларының, нормаланған тапсырмалардың ... және ... ... өнімділігінің, өндірімнің өсуі, бұйымдардың нормаланатын ... ... ... ... және ... ... жаңа
нормаларының игерілуі өндіріс бригадасының учаскесінің, цехының шаруашылық
қызметінің соңғы нәтижелерінің жақсартылуы және т.б. ... ... ... ... мен ... ... жұмысшылардың
кәсіптері мен топтары бойынша сараланып белгілейді. ... ... ... ұжымының жұмыс нәтижелері үшін төленілетін қаражат мөлшеріне
бригаданың ... ... ... ... ... ... ... үлесін,
еңбек тәртібі мен ішкі ... ... ... ... ... мөлшерін анықтауға құқылы. Сыйлық әдетте ... ... ... ... ақы ... ... құнының негізгі элементтерінің бірі ... оның ... ... ұйымдастыру еңбек өнімділігінің өсуіне өнімнің
өзіндік құнын төмендеуіне және халықтық өмір сүру деңгейінің жоғарылауына
септігін ... ... ... ... ... ... соңғы
нәтижелерімен қызметкердің жеке өзінің қосқан үлестерімен анықталуға тиіс
және ең көп мөлшерімен шектелмейді.
“Медсервис-Рихтер” ... ... ... ... және ... ... себебі оларға бұл жүйеде еңбек ақы есептеуде ыңғайлы болып
табылады.
Жалпы жұмысшы қызметкерлерге есептелетін ... ақы ... және ... бөлінеді.
Негізгі төлем – қызметкерлерге нақты жұмыс істеген уақыты үшін істелген
жұмыстардың немесе берілген баға ... ... ... ақы ... ... саны мен ... үшін ... еңбек ақысы жатады.
Қосымша төлем – Еңбек туралы ... ... ... ... ... ... үшін ... еңбек ақысы. Оған кезекті демалыстар
төлемі, мемлекеттік және қоғамдық міндеттерді және т.б. ... ... ... ... ... ... тыс ... істегені үшін
төленетін төлемдер, және т.б жатқызылады. Экономиканың барлық салаларындағы
және меншіктің барлық ... ... ... төлемінің негізінен -
тарифтік төлем мөлшері алынады. Олар қызметкерлердің мамандық ... ... ... барлық салаларындағы қызметкерлердің
бірыңғай ... ... ... ... ... ... және қызмет
орындарының айлық еңбек ақыларын есептеуге тұтастай республика бойынша заң
жүзінде белгіленген жалақының ең аз ... ... ... ... ... кезде 7000 теңгені құрайды. Еңбек ақы төлемі ақшалай немесе заттай
есептеліп төленуі ... ... және ... ... ... ... (лауазымды адамның) айлығын белгілеген кезде жалақының минималды
деңгейін және бірыңғай ... ... ... Бірыңғай тариф сеткасы
еңбек ақының 21 разрядының негізінде құрылады және әрбір ... ... ... коэффициенті белгіленеді.
Кесте № 4 Тариф сеткасы
|Тариф ... ... ... ... |
|сеткасының |коэффициент (1 |бірыңғай разряды|(1 разрядқа қатынасы) ... ... ... | | ... | | | |
|1 |1,0 |12 |2,20 |
|2 |1,07 |13 |2,37 |
|3 |1,15 |14 |2,55 |
|4 |1,24 |15 |2,74 |
|5 |1,33 |16 |2,95 |
|6 |1,43 |17 |3,17 |
|7 |1,54 |18 |3,41 |
|8 |1,66 |19 |3,67 |
|9 |1,78 |20 |3,94 ... |1,91 |21 |4,24 ... |2,05 | | ... ... ... біріншіден сегізінші разрядқа дейін
жіктеледі, ал маман-қызметкерлердікі екіншіден ... ... ... ... ... ... ... Бірыңғай тарифтік –
мамандандырылған (квалификацияланған) анықтама (БТМА) және мамандандырылған
анықтама (МА) бойынша еңбеккерлердің тарификациясын жасайды.
Ақшалай ... ақы – ... ... ... ... ... ... еңбек ақы - төлем ретінде заттай берілген ... ... ... ... ... ... ... берілетін немесе
қоғамдық жолаушылар тасымалы үшін ... ... ... ... және ... ... баға айырмашылығының орнын
толтыру және т.б.
Еңбек ақының құрамына қызметкерлердің дивиденттер мен ... ... ... ... 2000 жылдың 1 қаңтарында
Қазақстан Республикасының “Еңбек ... Заңы ... ... ... ... ... бостандығына Конституциялық
құқығын іске асыру ... ... ... ... реттейді.
Сондай-ақ ҚР-сының “Еңбек туралы” заңдары конституцияға негізделеді ... Заң мен ... ... ... еңбек қатынастарын
реттейтін нормалары осы Заңның нормаларынан кем бола алмайтын өзге ... ... ... ... Егер конституцияда, заңда және
Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шарттарда ... ... ... күші ... аумағында еңбек қызметін жүзеге асыратын
шетелдіктерге және ... жоқ ... да ... Және ... де ... еңбек құқықтарын іске асыруға тең мүмкіндіктері бар.
Егер де шет ел ... және ... жоқ ... ... ... ... ... жүзеге асырса және заңда, конституцияда, ҚР
бекіткен ... ... ... көзделмесе еңбек қатынасына
қатысушыларға мемлекеттің араласуын шектеп көптеген бостандықтар беріледі.
Ондағы тағы бір ... орын ... ... бұл ... ... ... арасында туындайтын еңбек қатынастарын еңбек ... ... ... ... жеке ... ... ... арқылы
жүзеге асырылады. Сондықтан да “Медсервис-Рихтер” ЖШС-де қызметкерді
жұмысқа алар алдында ең алдымен ... ... ... соң олар ... қою ... Жеке еңбек шарты бойынша қызметкер жұмыс берушінің
актісін атқара отырып белгілі бір біліктілік және ... ... ... ... Ал “Медсервис-Рихтер” ЖШС -де жұмыс беруші
қызметкерлерге жалақысын және ... мен ... ... ... де ... төлемдерін уақытында және толық көлемде ... ... ... мен ... ... ... еңбек жағдайларын қамтамасыз
етуге міндеттенеді. Сонымен қатар жеке шартты ... ... ... ... болуы тиіс. Бұл жеке шарттың 1-ші данасы бухгалтерияда, ал 2-ші
данасын қызметкердің өзіне беріледі. Ауызша ... ... ... ... Ал шарт ... келетін болсақ ол 3 түрге бөлінеді:
а) Белгісіз ... яғни ... ... ... бір ... яғни ... көрсетіледі.
б) Белгілі бір жұмысты орындау уақытында немес жұмыста уақытша болмаған
қызметкерді ауыстыру уақытында жасалады.
Еңбекке қатысатын жас ... яғни жеке ... ... он алты ... ... жасауға жол беріледі. Ал жұмысқа қабылдаудың ең төменгі
шегі ата-анасының біреуінің ... 14 ... ... ... және ... ... байланысты бүкіл күнтізбелік жылда емес
айдан ... ... бір ... ... ... жұмыс атқаратын
қызметкерлер маусымдық қызмкеткерлер болып танылады. Мұндай қызметкерлерді
жұмысқа қабылдау кезінде ... оған ... ... ... ... сынақ белгіленбейді. Сондай-ақ жұмыс беруші мен өзінің
материалдарымен және өзіндегі немесе жұмыс ... ... ... ... қаражаты есебінен сатып алынатын жабдықтарды құрал-саймандармен
тетіктерін пайдалана отырып жұмысты үйінде өз ... ... ... жеке
шартын жасасқан адамдар үйде жұмыс істейтін қызметкерлерге жатады.
Қызметкерлердің өзге де санаттарының еңбек ... ... ... және ... ... ... айқындайтын өзге де заң
актілерге сәйкес жүзеге асырылады.
Кәсіпорындағы еңбек ақыны ұйымдастыру үнемі ... ... және ... ... атап ... ... ... еңбекті нормалаумен
және еңбек ақы төлеудің түрлерімен ... ... жүйе ... ... бағалауға, нормалау - жұмсалған еңбек төлемін ... ... ... ... ... ... Тарифтік жүйе жұмысшыларға еңбек
ақыны ұйымдастырудың негізгісі ... ... ... Сонымен қатар
жұмысшылардың біліктілігіне еңбек ақы төлеу түрлері мен ... ... ... ... мыналар кіреді:
- Бір күнге немесе бір сағатқа төленетін еңбек ақыны анықтайтын ... ... ... біліктілігімен разрядтары арасында еңбек ақының
қатынасын көрсететін тарифтік сетка;
- ... ... ... жұмыс пен жұмысшының разрядтарын анықтауға
болатын тарифтік біліктілік анықталады.
Қарапайым жұмыстарды орындау 1-ші разрядты ... ... ... ... ... ... ... ставкасы бұл көлемнен,
олардың еңбек ... ... ... ... ... ... немесе белгіленген тарифтік ... ... ... ... ... ... Сондықтан тарифтік ставканы орындау
уақыт нормасын есепке ала отырып кесімді бағаларды ... ... ... мен ... ... ... ... сәйкес
кәсіпорындар еңбек ақы төлеу түрлерімен жүйелерін тарифтік ставкалары ... ... ... негізі болып ҚР Үкіметі белгілеген “Ең төменгі
еңбек ақымен” есептеледі. ... ... заң ... ... ... жұмыс уақытының ұзақтығы мен ең төменгі еңбек ақыдан барып 1
разрядтың сағаттық тарифтік ставкасының ең төменгі мөлшері 7000 ... ... ... ... ... 169,4 ... ... ставканың ең төменгі
мөлшері (7000:169)* 21тг. тең келеді.
Тарифтік кестеде тарифтік еңбек ақының кесімді және ... ... ... ... ... ... ... бойынша есептелетін жұмысшы
қызметкерлерге қарастырған ... ... ақы ... 1 ... Ол уақыт мөлшеріне немесе өндірілетін өнім көлеміне және
орындалатын жұмыс ... ... ... ... ... ... ... белгілі тарифтік баға бойынша 1 сағатқа
белгіленген еңбек ақы мөлшерін сол ... ... өнім ... ... ... ... бөлу арқылы табылады.
Еңбек ақы бойынша есеп айырысудың аналитикалық және синтетикалық есебін
қарастырайық. Жұмыс берушінің актілері – жұмыс берушінің ... ... ... ... ... өкімдері, нұсқаулықтары, ішкі
еңбек тәртібінің ережелері).
Жеке еңбек шарты – қызметкерлер мен ... ... ... ... ... екі ... келісім, ол бойынша қызметкер жұмыс ... ... ... ... бір ... ... лауазым
бойынша жұмысты орындауға міндеттенеді. Ал жұмыс беруші ... және ... мен ... келісіміне көзделген өзге де ақшалай
төлемдері уақытында және толық ... ... ... ... заңдар мен
ұжымдық шартта көзделген еңбек ... ... ... міндеттенеді.
Жеке еңбек шарты - жазбаша нысанда жасалады. Кемінде екі дана ... және оған екі ... ... қол қояды. Жеке еңбек шартының бір
данасы тараптар қол қойғаннан кейін қызметкерге беріледі. Жеке еңбек шартын
жасасу үшін жұмыс ... ... ... қызметін растайтын құжаттарды,
жеке басының куәлігін (төл ... ... жеке ... ... ... ... ... он алты жасқа толмаған адамдар үшін туу
туралы ... ... ... кәсіби даярлығы туралы құжатты және заңдарда
көзделген өзге де құжаттарды талап етуге ... ... ... ... ... ... бұйрықпен” (№ е-1 үлгі)
құжаттайды. Кадрлар бөлімінің қызметкері мұны ... ... ... ... ... ... жұмысқа қабылдауға жауапты адам
бұрыштама қойған бұйрықтың жобасын қажетті жағдайларда, ... ... және ... ... ... үшін ... ... рұқсат қағаз болып табылады. Құрылымдық бөлімше бастығы ... ... ... ... ... ... ... жобасының
сыртқы жағында жолданушы қандай разряд бойынша немесе ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. Осында сынақ
мерзімінің ұзақтығы да көрсетіледі.Қызметкердің жұмыс ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі
туралы белгілер үлгінің сыртқы жағына қойылады. ... алу ... ... ... ... ... белгіленіп бос тұрған қызмет
орнын және штат кестесі бойынша ... ... ... растау үшін
кәсіпорынның тиісті қызметкері бұрыштама қояды. ... ... ... ... ... ... жеке ... толтырады, жұмысқа
қабылданғаны туралы еңбек кітапшасын белгілейді, ал бухгалтерия дербес шот
ашады немесе соған ... ... ... ... ... оның ... ... және арнаулы
орта білімі бар ... және ... ... ... ... т.б. бітірген жас жұмысшыларға да жеке карточка (№ ... ... Жеке ... ... ... ... өзінен сұрап отырып, паспорт (жеке куәлігі), әскери билет,
еңбек ... оқу ... ... ... ... (куәліктер) және т.б.
тиісті құжаттар негізінде 1 дана етіп жазады. Кәсіп және мамандық кодтары
жұмысшылардың кәсіпкерінің қызметкерлердің ... ... және ... ... білімі бойынша ... ... ... анықталады. Қызметкер туралы деректердің (білімі,
тұрғылықты жердің ауысуы т.б.) бұдан былайғы өзгерістерді жеке ... ... ... ... ... ... мәліметтер деген бөлімін
толтырғаннан кейін жұмысқа қабылдаушы адам карточкаға қол ... ... ... ... бір ... ... ауысуы және жұмыстан
босатылу туралы бұйрықтың ... ... ... ... ... сол ... ... таныстырып карточканың тиісті жерлеріне қол
қойғызып отыруға міндетті. Ғылыми қызметкерлерге ғылыми қызметкердің ... (№ Е-4 ... ... ... бір ... (бөлімнен,
учаскеден) екіншісіне ауыстырғанда “Басқа жұмысқа ауыстыру туралы” бұйрық
(№ Е-5 ... ... Оны ... ... ... бір дана ... ... бұрынғы және жаңа жұмыс орындағы құрылымдық бөлімше
бастығы бұрыштама соғады да ... ... қол ... ... жұмысқа
ауыстыру туралы бұйрықтың негізінде кадрлар бөлімі жеке карточкаға еңбек
кітапшасына және басқа құжаттарға ... ... ... ... ... ... ... орны бойынша жауапкершілігінде тұрған
тапсырылмаған ... және ... ... туралы белгілер
қойылады.
Заң актілері мен ережелеріне, ұжымдық шарттар мен ... ... ... ... жыл сайынғы және басқа түрлердегі демалысты
құжаттау үшін “Демалыс беру туралы бұйрық” (№ Е-6 ... ... Ол ... етіп ... ... данасы кадрлар бөлімінде қалса, екіншісі
бухгалтерияға жіберіледі. Құрылымдық бөлімше бастығы мен кәсіпорын басшысы
осы ... қол ... ... беру туралы бұйрықтың негізінде кадрлар
бөлімі қызметкердің жеке ... ... ... ал ... үшін ... ... бойынша есеп айырысады.
Қызметкерді жұмыстан шығарғанда “Еңбек шартының тоқтату туралы бұйрық”
қолданылады(№ Е-8 үлгі). Оны ... ... ... ... 2 дана етіп ... ... данасы кадрлар бөлімінде
қалады, екіншісі бухгалтерияға беріледі. Құрылымдық бөлімінде бастығы ... ... қол ... ... ... ... есеп айырысады. Жұмыстан өз еркімен шыққанда қызметкер
үлгінің бет ... арыз ... ... мен қызметкерлердің жұмыс
уақытының белгіленген ... ... ... ... ... ... уақыт
туралы деректер алу еңбек төлем бойынша есеп айырысу, сондай-ақ еңбек
жөніндегі статистикалық есеп беру үшін ... ... ... ... (№ ... ... ... істеп жүргендердің барлық категориясының жұмыс уақытын
пайдалану есебі жүргізіледі. Мұны өкілетті алған адам 1 дана етіп ... ... соң ... ... ... келмеу себептері
туралы немесе жұмыс күшінің толық істелмегені туралы және басқа ... ... ... ... ... ... құжаттар (жұмысқа
жарамсыздық парағы, мемлекеттік немесе қоғамдық міндеттерді орындағаны
туралы анықтамалар) негізінде ғана табельге ... ... ... ... пайдалану есебі табельдерде қызметкерлердің жұмысқа келген-
келмегендерін жаппай тіркеу ... ... тек қана ... ... және т.б.) ... ... ... асырылады.
Бухгалтерияға келіп түскен жұмыс уақыты мен өндірілген ... ... ... ... де , тек ... соң ... ... жібереді.
Әрбір жұмысшыға 1 ай ішінде бірнеше құжаттар жазылуы мүмкін. Бір айлық
жалақыны есептеу үшін жалақы есебінің ... ... ... Онда
қызметкердің тегі аты, әкесінің аты, табельдік номері, цех, учаске құжаттың
толтырылған күні мен номері сағаттық норма ... ... ... ... сомасы төлемдердің басқа да түрлері көрсетіледі. ... есеп ... ... ... ... үшін ... Есеп
жүргізу ісі компьютерлендірілген жағдайда жинақ карточкалары (ведомостары)
сондай-ақ есеп айырысу – төлем тізімдемелері де әдетте 1 ғана жұмыс ... ... ... ... (№ Е-13, № Е-13а үлгі) деректері
автоматты түрде өңдеу жағдайында ... ... ... ... ... ... ... құрамдарының көмегімен
жасалуы мүмкін. Мұндай реквизиттерге жататындар: кәсіпорынның құрылымдық
бөлімшелері цех, қызметкердің аты, ... ... аты, ... ... т.б. Мұндай табель үлгісі деректерді өңдеудің қабылданған
технологиясына ... ... ... ... ... ... ... пайдалану
есебі көрініс беретіндей мүмкіндік қамтамасыз ... ... ... өңдегенде жұмыс уақытының есебі және жалақы бойынша есеп айырысу
табель (№ Е-12 үлгі) қолданылады, ол (№ Е-13 ... және (№ Е-13а ... ... ... ... ... оқыту және кәсіптік бағдар беру
жөніндегі орталыққа немесе жұмысқа орналастыру жөніндегі бюроға ұйымдардың
үш күндік мерзімде мәлімет ... үшін ... ... ( оқу ... ... ... бойынша, басқа ұйымдардан ... ... ... және ... ұйымдық жолдамалар бойынша
қабылданғандардан өзге ) әрбір қызметкерге ақпараттық карточка (№Е-62 ... ... есеп ... ... ... жұмысқа орналасқандығы
өндірістен қол үзіп оқуға түскендігін, ... ... ... аударғанын
растайтын ақпараттың, азаматты жұмысқа орналастыру қажеттілігінің ... ... да ... ... ... болып табылады.
Жұмысқа алу үшін кәсіпорынға жолданған ... ... ... ... қағазбен (№ Е-63 үлгі) құжатталады.
Жұмысқа орналасу үшін өздері таңдап ... ... ... ... айтқан азаматтарға (олардың ... ... ... ... ... істеп жүрген азаматтарға (қосымша ... ... ... таратылуына қызметкерлер санының
немесе штаттың қысқартылуына ... ... ... ... ... қағаз берілмейді.
Өндірім мен еңбек төлемі есептері өндірілген өнім саны ... пен ... ... өнім ... ... және дәл ... қамтамасыз етуге; әрбір қызметкердің ... ... ... ... ... және ... ... өндірілгенөнімнің
материалдар мен өңдеуге жіберілген шала өнімдердің санына сәйкестігін
бақылауға; өндірістегі ... ... және ... ... отыруға қажет.
Өндіріс технологиясы мен оны ұйымдастыруға еңбек төлемінің қолданылатын
жүйесіне өнім сапасын ... есеп және ... да ... ... ... ... ... есебі мен үлгісінің
әртүрлі әдістерін қолданады. Әртүрлі өндірістегі өндірім мен еңбек төлемі
есебінің ұйымдастырылуын қарастырсақ, мысалы ...... ... ... ... ... ... өнім өндірімі мен еңбек
төлемі есебін ... ... ... өткен өнімді қабылдап алудан бастап
жүргізеді. Бригаданың әрбір мүшесінің өнім ... ... ... бригадир
толтыратын туралы жарты айлық рапортта көрсетіледі. Жұмысшыға еңбек төлемін
оның операциялары ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерия ауытқушылық
себептерін тауып ... ... ... үшін цех ... ... ... ... Мерзімінен тыс жұмыстар есебін мерзімінен тыс ... ... ... ... жүргізеді. Цех бастығының белгісі бар
тізімді мерзімнен тыс істелген жұмыстарға төлем төлеу үшін ... ... ... ... ... есебінің парақтары (№ Е-16
үлгі) негізінде жүзеге асырады, оларда кідіріс уақытын, себептерге ... ... ... ... мен ... туралы мәліметтерді (тегін
атын, әкесінің ... ... ... ... ... Параққа мастер
мен цех бастығы қол қояды. Қабылданып тексерілгеннен кейін құжаттардың
деректері еңбек төлемін ... ... есеп ...... ... ... болады.
Еңбек төлемі бойынша есеп айырысуды ... ... ... жүргізеді. Есеп айырысу төлеу тізімдемесінде оны саны мен ... беру үшін де ... есеп ... ... және ... ... ... әрбір жұмысшыға жасалған еңбек төлемінің
арнайы есеп айырысуларына (бөлек парақтарда) жыл бойы пайдаланатын ... есеп ... ... ... ... ... – жиынтық құжат онда есептеген ... ... түрі және ... ... ... берілген басқа да
төлемдер ... күші бар ... ... ... ұсталымдар мен
шегерімдер жинақталған. Онда ... ... ... есеп ... ... ... Тізімдемеде қызметкерлердің тектерін, аттарын,
әкелерінің аттарын, олардың ... ... мен ... ... ... айлық ақыларын көрсетеді. Оған кәсіпорын басшысы мен бас
бухгалтер қол қояды. Тізімдеменің “Есептелді” ... ... ... ... тыс және т.б. ... бойынша есептелген сомалар
енгізіледі. “Ұсталынады және есепке ... ... ... ... ... ... ... қағаздары бойынша ұсталымдардың сомалар;
кескеге сатылған тауарлар үшін есепке алынған сомалар еңбек төлемінің
есебіне ... ... және ... да ұсталымдар есепке алынғандар мен
берілімдер жазылады. Салықты өткен айдың жалақысынан ... ... ... ... ... ... ... соманы есептеп тізімдемені
баланстайды.
Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 19 ... №128 ... ... ... 2004ж. 2 сәуірде №2790 тіркелген)
бастапқы құжаттардың үлгі ... ... ... ... ... ... ... мен еңбек төлемі бойынша есеп айырысу есебі 681 ... ... ... ... ... Бұл ... ... ақыны есептегенде 681 “Еңбекақы бойынша ... шот ... мына ... 126 шот ... ... ... құрылыспен шұғылданатын және
сонда жұмыс істейтін қызметкерлердің еңбек төлемінің сомаларына;
- 821 шот “Жалпы және әкімшілік ... ... ... және ... ... ... ... адамдардан өзгелеріне)
есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
- 811 шот ... ... ... ... ... ... шығысдар)” өнім өткізумен жұмыстар мен қызмет көрсетулерді
жүзеге ... ... ... есептелген еңбек төлемінің
сомаларына;
- 902 шот ... ... ... ... ... ... ... еңбек төлемінің сомаларына;
- 922 шот “Жұмысшылардың еңбек ақысы” қосалқы өндірістің жұмыскерлеріне
есептелген еңбек төлемінің ... 932 шот ... ... ... ... ... ... есептелген еңбек төлемінің сомаларына дебеттеледі.
Бухгалтерлік есеп стандарттарына және бухгалтерлік есеп шоттарының бас
жоспарына сәйкес басшылықтағы адамдармен есеп ... ... алу үшін ... ... ... шоты ... бұл ... шотта мына
төмендегі қызметтегі адамдармен (төрағалар мен басқарма мүшелері, басқарушы
кеңестерінің және тексеру комиссияларының мүшелері, кәсіпорыннның директоры
және т.б. ) есеп ... ... ... ... есептелген еңбек төлемінің сомаларына 821 “Жалпы
және әкімшілік ... шоты ... де 682 ... ... шоты ... ... бойынша қызметкерлермен есептесу” шотының кредитінен
шоттардың ... ... ... ... ... ететін сомалар тиісті
баптарға, тапсырыстарға және ... да есеп ... ... ... Бұл
мақсаттар үшін “жалақыны бөлу” деп аталатын әзірлік кестені пайдаланады ... ... ... ... ... мен ... төлемі бойынша есеп айырысуды есепке алу
үшін шоттардың бас ... 685 ... ... бойынша
есептелген берешек” шоты енгізілген (демалыс күндері үшін резервтелген
төлемдер). Демалыстардың төлемдеріне және көп ... ... ... ... ... берілетін сый ақыға (әлеуметтік және медициналық сақтандыруға)
резерв жасау демалыстардың төлеміне және ... ... ... ... мен ...... қыхзметкерлердің көп
жылғы сіңірген еңбектеріне сый ақыларға және ... ... ... та ... ... ... отыруды қамтамасыз етеді. Демалыстардың
төлеміне деп бөлінетін процент қызметкерлердің демалыстарының ... ... ... және көп ... ... еңбегі үшін берілетін
сыйақыларға резерв жасағанда 685 “Қызметкерлердің ... ... ... шоты кредиттелініп мына шоттар:
- 126 шот “Аяқталмаған құрылыс” шаруашылық ... ... ... ... ... қызметкерлердің еңбек төлемінен есептелген резерв
сомаларына;
- 811 ... ... ... ... ... сату жөніндегі
шығысдар)” шоты сомаларына;
- 821 шот “Жалпы және ... ... өнім ... ... және ... ... ... еңбек төлемінен
есептелген сомаға;
- 902 шот “Өндіріс ... ... ... ... ... есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
- 922 шот шот “Жұмысшылардың еңбек ақысы” қосалқы өндірістің ... ... ... ... 932 шот ... ... ... цехтағы (жалпы өндірістегі)
жұмыскерлерге есептелген ... ... ... ... жарамсыз
өнімдерді жөндеумен шұғылданатын қызметкерлердің еңбек төлемінен ... ... ... уақыттары үшін және көп жылғы сіңірген еңбегі үшін еңбек
төлемін есептегенде 685 ... ... ... есептелген
берешек” шот дебеттеліп мына шоттар:
681 шот ... ... ... есептесу” және 682 шот
“Лауазымды тұлғаларға берешек” ... ... ... ... ... үшін ... еңбек төлемі сомаларына кредиттеледі.
Қазіргі айдың еңбек төлемі бойынша есеп айырысу үшін және ... ... ... ... ... жалақысы туралы мәліметтер алу үшін
бухгалтерия әрбір қызметкерге “Дербес шот” (№ Е-54 және № Е-54а ... ... шот ... ... ... төлемі туралы мәліметтерді
көрсету үшін қолданылады.
(№ Е-54 үлгі) өндірімдер мен ... ... ... ... ... ... бастапқы құжаттардың және төлемнің әр алуан
түрлеріне арналған. ... ... ... мен ... жазбалар (№ Е-54 үлгіге) 2 жолға жазылады. Қажет болған жағдайларда
әрбір бағанда қорытынды жол ... ... ... ... ... есеп ... – төлеу тізімдемесі (№ Е-49 үлгі) жасалады.
(№ Е-54 а үлгі) есеп деректерін компьютерлік техника ... ... ... ... онда қызметкерлер туралы тек шартты
түрдегі тұрақты реквизиттер ғана ... ... ... ... есеп ... ... ... шотқа ай санын дербес шоттың машина жазбасы
түріндегі түсіріледі. Екінші және ... ... ... мен ... ... басу үшін ... бұл ... машина
жазбаны жеңіл оқуға мүмкіндік береді.
Бұл үшін қызметкерлермен еңбек төлемі бойынша есеп ... ... ... деп ... ... кестені пайдаланады. Онда
қызметкерлермен есеп айырысу бойынша ай ... ... ... ... енгіщзілген және ұсталынған сомаларды, ... ... ... ... ... қалдықтарын көрсетеді.
681 шот “Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есептесу” және 682 ... ... ... шоттарының мәліметтері бойынша Бас кітапқа
жазатын қалдық айырмасын алу әлеуметтік ... т.б. ... ... төлемдердің сомаларын жинақтау ... ... ... ... қорытынды деректер алу ... ... ... және дер ... ... бақылау; жұмысшылар мен
қызметкерлермен есеп айырысу жөніндегі ... ... ... ... органдарына және зейнетақы қоры на ... ... ... әлеуметтік сақтандыруға бөлінетін қаражат бойынша ... және т.б. үшін ... ... бөлігі болып саналатын жұмыскерлермен еңбек ақы
бойынша есеп айырысу осылай ... ... ... ... бойынша туындаған міндеттемелері өткен жылы – 225291 мың.тг. болса,
есепті жылы ... ... Бұл ... ... ... есепті жылы
ағымдағы міндеттемелердің өтелу деңгейінің жоғарлағандығын көрсетеді.
3. ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру ерекшеліктері және оның ақпарат
көздерімен қамтамасыз етілуі
Аудит еліміздің экономикасында нарықтық қатынасқа көшу ... ... ... мен ... ... даму ... жаңа ғылым саласының
пайда болуына алып келді. Себебі ... ... ... дамуды
қамтамасыз ету үшін сол елде – ... ... ету үшін ... роль
атқарады. Бәсекелестікті қамтамасыз ету үшін өте қатал ... ... ... ... ғана ... қатынас жолмен ... іске ... ... ... ... ... ... нарықты қатынас жолымен дамудың тиімділігі іс ... ... да ... ... ... ... себептермен
анықталады. Бұл себептерге біріншіден, кәсіпкерлердің өз шаруашылығының
тиянақтылығының қамтамасыз етілуі, екіншіден, өз жұмысына өзі ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуі мен өзінің капиталының тиімділігіне сенімді болуы және
тағы басқалар жатқызылады.
Еліміздегі аудит жұмысының тиянақты ... ... ... ... ... ... ... құқылығын анықтап отырған алғаш рет
қабылданған 1993 ... 18 ... ... ... ... ... бекіткен
“Қазақстан Республикасындағы аудиторлық ... ... ... ... Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы" 1998-жылғы 20-қараша
Заң күші бар №20 жарлығы (2001 ж. 15 ... ... ... Бұл Заң аудит қызметін бір жүйеге келтіріп, оның тиімді
жүргізілуін қамтамасыз етеді. Осы заңға сүйене ... ... ... жолы ... ... ... ... қарым-қатынас жасап,
бірлесіп аудит жүргізу, мамандану жолдары белгіленеді.
Аудит жүргізу үшін шаруашылық ... ... ... ... жеке ... ... ... жасасуы қажет.
Қалыптасқан тәртіп бойынша шарт жасаудан бұрын ... ... ... ... өз ... міндеттеме хат жазуға тиісті.
Аудитордың міндеттеме хаты өзінің тапсырушысы алдындағы жазбаша түріндегі
беретін өз жауапкершілігі, алдына қойған міндет –мақсаттарды ... ... ... ... ... Аудит шартаын жасаужан бұрын
міндеттеме хатты тапсырушы өз тарапынан зерттеп, жан-жақты талқылап ... ғана ... ... мазмүны ойынан шыққан жағдайда ғана аудит
шартын жасауға келіседі.
Аудит экономикалық ақпараттарды ұйымдастыру жүйесіне ... ... ... ... шешімге негіз болады. Өз кезегінде, ағымын
тиімді ұйымдастыру үшін ... ... ... ... Ол принциптер:
ақпаратардың қажеттілігін анықтау, оны тиімді түрде қажетіне сай етуі,
өндіріс ... ... ... ... және ... ... ... ақпараттық көзі, олар бухгалтерлік, аналитикалық және есептен
тыс мәліметтер. Аудитор өзінің жұмысында ... ... ... мақсатымен жұмыс қағазын жүргізеді. Себебі тексеру процесіндегі
фактілер тек құжаттар арқылы анықталады.
Аудит барысындағы жиналған ... ... ... ... топтау, ол аудитор мамндығының деңгеіне байланысты аудитордың жұмыс
қағазында тіркеледі. Аудитор – ... ... ... үшін сол ... ... талдау арқылы өз ойын, қортындыларын дәлелдейді.
Қорыта келгенде, аудитор әртүрлі құжаттар арқылы жан-жақты ... ... ... ... ... отчеттарын
тексеріп, таза пайда сомасының дұрыс анықталғандығын ... ... ... ... қоса жұмыс қағазындағы жиналған фактілерге
сүйене ... ... ... ... даму ... байланысты
өзінің пікірін айтады.
3.2 Ұзақ мерзімді міндеттемелердің есебінің аудиті
Міндеттемелер-өткен мәмілелердің немесе өткен оқиғалар нәтижесі.Олар ... және ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді қарыздар ;
-бантен тысұзақ мерзімдік қарыздар ;
-мерзімі шегерілген корпоративтік табыс салығы;
Банктердің және банктен тыс мекемелердің ұзақ ... ... 1 ... ... ... жаңа ... ... шығындарына, өндірісті
кеңнйтуге, оны қайта ... ... ... ... алуға және басқа
мақсатты бағдарламаларға беріледі.Кәсіпорын қарыздарын беру мен ... ... ... банк ... және ... ... ұйым ... арасындағы кредиттік щарт рәсімделеді,бұл мақсат үшін кредиттік шарт
рәсімделеді,онда кредиттеу объектісі,қарыз беру мен ... ... ... оларды төлеу тәртібі,тараптардың қарыздары беру
мен өтеу жөніндегі міндеттемелері,құқықтары мен ,жауапкершілігі ... және ... ... ... ... мен ... жағдайлар
уөрсетіледі.
Ұзақ мерзімдіміндеттемелерді тексергенде ,аудитор бәрінен бұрын баланста
көрсетілген , есепті кезеңнің басы соңындағы қалдық Бас ... ... ... мен журнал-ордердің мәліметтеріне ... ... ... мұны ... ... өйткені баланста синтетикалық
шоттардың қалдықтары емес, ... ... ... ... ... ... ... қарыздар”
,”Қамтасыз етілмеген қарыздар” және ’Ұйымдардың ... және ... ... ... ... ... есеп мәліметтері
негізінде толтырылуы тиіс. Сондықтан ... ... ... ... ... баса ... ... тиіс.Атап айтатын жай 601-
603 щоттары юойынша аналитикалық есеп ... ... ... ... банк ... ... ... берушілер мен қарызды өтеу
мерзімдері бойынша банк көшірмелерімен расталу ... ... ... ... ... ... кепілдікке және белгілі бір мақсаттарға
беруге тиісті болғандықтан,біріншіден кәсіпорын басшысынан қамтамасыз ... ... ... ... –қарызды мақсатты пацдалану
тексеру керек.Үшіншіден,оларды ынталандырудың толықтығы мен ... ... ... қажет.Бұл үшін банк көшірмелерін тексеру ... ... ... ... ... талап етіледі.Басқа кәсіпорындар
мен ұйымдар-дан алынғаң ұзақ ... ... ... қарыз
берушілер мен мәліметтерді салыстыру нәтижелерін анықтауға тиісті.Аудитор
бір мезгілде басқа ... ... ... ... ... оларды өтеудің толықтығымен мерзімділігін тексеру тиіс.
Сонымен қатар аудитор қарыз және алынған несие үшін ... ... ... ... ... ... үшін банке
тиесілі процентті көрсету жайлы шешім қабылдағанын анықтауы тиіс.Проценттер
сомасы банктердің қарыздары жөніндегі проценттерді ... ... ... ... ... кореспонцтясында ұзақ ... ... ... кредиті бойыншакөрсетеді.Тексеру кезінде
аудитор берешек кәсіпорынға берілген векселдер мен қамтамасыз етілген ,ұзақ
мерзімді қарыздар шотынан ... ... ... ережелеріне сәйкес ескерілетін назарда ұсталуы тиіс.
Ағымдағы міндеттемелердің аудиті –бантердің қысқа мерзімді ... тыс ... ... ... және кредиторлық берешек
жатады.Банктердің қысқа ... ... бір ... ... мерзімге
беріледі.Қысқа мерзімді қарыздарды алу мен өтеуге байланысты есптеу
операциялары 601-603 ... ... ... ... ... ... ... шотты бар. Бұл шоттар ... ... ... ... ... берешек сомасын,дебет бойынша
айналым-қарызды өтеуге аударылған ... ... ... ... қарызға
алынған соманы көрсетеді.Алынған қарыздар ... 4-ші ... ... ... ... ... тиісті шоттары дебеттелінеді.Қысқа мерзімді
қарыздарының аналитикақ ... нің ... ... банк ... және жеке
кредиторлар бойынша жүргізеді.
а)қарыз проценттерін төлеу мен оларды ... ... ... ... ... ... және ... 4 журнал-ордеріде және бухгалтерлік баласта жүргізудің дұрыстығы:
б)баланста”Ағымдағы міндеттемелер”бөлімшесінде “Ұзақ мерзімді қарыздардың
ағымдағы бөлігі”бабы келтіріледі.
602 шоты на аналитикалық есеп ,қарыз ... ... өтеу ... ... тыс ... ден алынған қысқа мерзімдік қарыздар көбінесе
векселмен коммерциялық кредит және берешек міндеттемелергн”серіктестік”
кледит түрінде болады.
3.3 ... ... ... ... талдауы кезеңінде,1,15есге немесе 204 478 мың
тенгеге өседі,1 578 785 мың ... ... өсу ... 1,61 ... ... 147 720 мың ... және міндеттемелердің 1,13
есеге немесе 97779 мың теңгеге өуін орын ... жылы ... ... ... ... 2005 жылы ... көрсеткіштер келксідей болады: ағымдағы міндеттемелер ... ... ... ... көрінісі төмендегідей болып келеді:
|Рет |Көрсеткіштері |Өткен |Есепті |Өсу |Өсу ... | ... ... ... ... |
| | |2004 |2005 | | |
| | |жыл |жыл | | |
|1 ... ... |436520 |407499 |-29021 |93 |
| ... | | | | |
|2 ... |705166 |796945 |91779 | 113 |
| ... | | | | |
|3 ... есеп|11650 |15004 |3354 |128 |
| ... | | | | |
|4 ... да |19110 |8695 |-10415 |45,4 |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|5 ... |674404 |773244 |98840 | 114,6 |
| ... | | | | ... мерзімді міндеттемелер 2005 жылы 2004 жылмен салыстырғанда 93
есеге немесе 29,021 мың ... ... 499 мың ... тең
болды.Ағымдағы міндеттемелердің 2004 жылмен салыстырғанда 2005 жылы өсуі
кредиторлық борыштардың сомасының өсуіне байланысты ... ... ... 2004 жылы 113%-ға немесе 674,404 мың теңгеге
кредиторлық борыштардан тұрды.Басқа да ... ... ... немесе
19,110 мың теңгені құрады.Бюджетпен есеп айрысулар ... яғни ... ... ... жыл ... міндеттемелердің құрылымындағы
кредиторлық борыштардың үлесі 45,4%-ға,яғни 773,244 мың ... ... есеп ... ... 15,004 мың ... ... ... ұйым болмасын белгілі бір мөлшерде басқа заңды және ... ... ... ... Өнім ... ... өнімі үшін
шикізаттармен жабдықтан тұратын ұйымның ... ... ... ... ... өз ... алдында еңбек ақы үшін немесе
кейбір кәсіпорындар бюджет пен бюджеттен тыс ... ... ... бір
мөлшерде қарыз болып жатады. Біз қарастырып отырған, яғни диплом жұмысын
жазу барысында ... ... ... ЖШС ... ... ... ... жалпы 2004 жылда ұзақ
мерзімді несиелер болмаған.. Бұл өнім өндіру ... мен ... ... ... ... ... ... алғанда міндеттемелердің
уақытылы өтеліп отыруы ұйым үшін де, басқа да жеке немесе ... ... де ... ... ... ... қызмет көрсету мен өнім өндіру
болғандықтан, табыс табу ... ... ... ... ... ... ... көп табу үшін бүгінгі күннің талабына сай
бәсекелестікті жеңіп, өз ... ... ... ... ... ұйымның басты мақсаты.
“Медсервтс-Рихтер” ЖШС -нің бюджет пен жабдықтаушылар ... ... ... ... баптарына қарап олардың есепті ... ... ... ... сүйене оырып мына төмендегілерге
ұсыныс пікірімізді білдіреміз:
1. Кәсіпорынның қызмет ... ... ... ... ... ... ... жасап, олардың санын арттыру қажет. Тапсырыс
берушілер көбейген ... ... та ... ... “Медсервис-Рихтер” ЖШС -де халыққа қызмет көрсетумен тікелей айналысатын
жұмысшылар мен қызметкерлердің білімдері сәйкес ... яғни ... ... ... алмағандықтан кейбір тапсырыстар қабылданбайды.
Осыған байланысты ... ... ... ... алу ... бұл үшін өз ... ... ішінде дәнекерші, ағашұстасы
т.б) мамандығы бойынша курстарға жіберіп, оларға қаражат ... ... Ұйым ... ... ... отырған технологиялардың жаңартылған
түрге келтіру мәселесі, өйткені ... ... ... ... біршама
ескірген. Бірақ жалпы қоғамның қызмет көрсету деңгейін қарастырсақ оның
жоғарылап келе жатқандығын ... ... ... ... тағы бір ... - есеп жүйесін 1С--Бухгалтерия компьютерлік
бағдарламасына толық аудару арқылы жолға қою ... ол әрі ... ... болып табылады. Өйткені ұйымның кейбір бөлімшелері журнал-ордерлік
нысанды ... ... ... ... ішкі бақылауды ұйымдастыруды
барынша жолға қойғаны жөн болар еді.
Нарықтық заманда ұйым ... ... ... үшін бәсекеге төтеп бере
алатын өнім шығаруы керек. Қазіргі ... ... ... ... деңгейі өте жоғары. Өзіміздің Республикамызда ... ... ... ... келуінің жолындағы қажетсіз
кедергілердің алынуы, ... есеп ... ... ... көшуі, Типтік шоттар жоспарын енгізуі және тағыда
басқаларын айтуға болады. Осы ... ... мен ... есеп ... ... ... және әртүрлі ұйымдардың
шаруашылық қызметін арттыруға көмектеседі.
Қорытындылай келе ... ... ... ... ... ... ... есеп пен аудитті ұйымдастыруға
түбегейлі өзгерістер әкеліп халықаралық стандарттадың талаптарына сәйкес
ұйымдардың қажеттілігі артып ... ... ... ... нақтылы экономиканың тепе-
теңдігін қамтамасыз етуде және оны ... ... ... ... екендігін дәлелдеп берді. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп
стандарттарына өз заңдарын және икемді салық жүйесін толық пайдалануға
талпыныс жасауда. Демек, ... ... ... барлық меншік түрін
дамытуға және шаруашылықты жүргізудің экономикалық әдістері мен тәсілдерін
таңдауға шаруашылықты ... ... ... ... ... ... ... туып отыр. Сонымен қатар қазіргі кезде халықаралық
стандартқа біртіндеп көшу барысында бухгалтерлік есеп және ... ... ... өте күрделі. Ол шетел тәжірибесін тиімді қолдану,
бухгалтерлік есепті жаңа ... сай ... бір ... ... ... ... егемендік алып, іргелі елдер мен ұлы көшке ... он ... ... ... ... ұйымдық-құқықтық нысанына қарамастан ұзақ және
ағымдағы ... ... ... немесе салыстырмалы
көрсеткіштерін талдау маңызды. Сондықтан да ... ... ... дұрыс
ұйымдастыру, есебін жетілдіру, есептік әдістерінің ... ... ... ... алып ... ... өнімнің өзіндік құнын
есептеуде, шығындардың ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ халықаралық
бухгалтерлік стандарттарға сәйкес есептеу ... ... ... ... ... талабы болып табылады. Міндеттемелер туралы
аќпарат тек ... есеп ... ѓана ... ... жоспарлау,
басќарушылыќ шешім ќабылдау, жєне жалпы бизнесті ±йымдастыру ... ... ... ... тізімі
1. "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы" 2002-жылдың ... ... ... ... Заңы.,
2. “Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы" 1998-жылғы 20-
қараша Заң күші бар №20 жарлығы (2001 ж. 15 ... ... ... ... Республикасы "Акционерлік қоғамдар туралы" Заңы 1998 жылғы
10 шілде №2811.,
4. Қазақстан Республикасының "Салық және ... ... ... ... ... ... Салық Кодексі 12.06. 2001 жыл №209-11., (1-қаңтар
2005жылғы өзгерістер мен толықтырулармен).,
5. Андреев В.Д. Практический аудит, М., Экономика. 1994г-500с.,
6. ... Т.Ә., ... А.А. ... ... ... ... А., ҚазМБА. 1996ж.,
7. Байдаулетов М., Байдаулетов С.М. Аудит, А., ... ... ... К.Ш. ... и ... в системе управления финансами, А.,
Экономика. 2000ж-320б.,
9. Дюсембаев К. Ш., Егембердиев С.К., ... З.К. ... и ... ... А., ... 1998ж.,
10. Дюсембаев К.Ш.,Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын ... А., ... ... Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева ... ... А., ... ... Ковалев В.В., Волкова О.Н. Анализ хозяйственной ... М., ... ... Г.Н. ... учет в ... М., ... ... Кондраков Н.П., Краснова Л.П. Принципы бухгалтерского учета, М., ... 1997г- ... М.И. ... и ... ... ... М., ... и
статистика. 2000г-543с.,
16. Под редакцией доктора экономических наук, профессора ... М., ... ... В.К., ... Т.Ғ., ... В.В., ... О.И.
Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп, Қазақстан - орталық аудиті ... ... А., ... ... В.К., ... О.Н. ... бухгалтерского учета»,
А., Центр аудит Казахстан. 2000г-310с.,
19. Сатмурзаев А.А., Укашев Б.Е. «Аудиттің теориясы», А., ... 1998 ... ... Э.Т. ... ... ... А., Экономика.
2001ж-200б.,
21. Тасмағанбетов Т.А., Омаров А.Ш., Әлібекова Б.А., Рабатов О.Ж.,
Байболтаева Н.Ә., Радостовец В.К. ... ... А., ... ... ... Б.Е., ... З.Н. “Бухгалтерлік есеп теориясы», А., Ұлағат
университеті. 1999ж-220б.,
23. Хорнгрен Ч.Т., ... Дж. ... ... управленческий аспект»:
Пер. с англ. Под ред. Я. В. ... М., ... и ... ... ... ... № 18 (196), ... Библиотека бухгалтера и предпринимателя № 14 (139), январь 2005г.
27.Бухгалтер бюллетені, ... ... 2005ж. ... ... и ... №12, 14, 15 – ... Заочная школа аудитора
28. Егемен Қазақстан, қаңтар, ақпан,сәуір 2005ж.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Азаматтық – құқықтық міндеттемелердің жалпы сипаттамасы27 бет
Ағымдағы және ұзақ мерзімді міндеттемелердің есебі14 бет
Ағымдағы міндеттемелердің аудитін ұйымдастыру60 бет
Баз және олардың ассоциаттарының ауыл шаруашылықтың дамуына әсері28 бет
Міндеттемелердің есебі және қарыз бойынша шығын 23 бет
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшілігі9 бет
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшіліктері6 бет
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшіліктері жайлы14 бет
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшіліктері жайлы ақпарат4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь